{\rtf1\ansi\ansicpg1250\uc1\deff0\stshfdbch0\stshfloch0\stshfhich0\stshfbi0\deflang1045\deflangfe1045{\fonttbl{\f0\froman\fcharset238\fprq2{\*\panose 02020603050405020304}Times New Roman;}
{\f2\fmodern\fcharset238\fprq1{\*\panose 02070309020205020404}Courier New;}{\f71\froman\fcharset0\fprq2 Times New Roman;}{\f70\froman\fcharset204\fprq2 Times New Roman Cyr;}{\f72\froman\fcharset161\fprq2 Times New Roman Greek;}
{\f73\froman\fcharset162\fprq2 Times New Roman Tur;}{\f74\froman\fcharset177\fprq2 Times New Roman (Hebrew);}{\f75\froman\fcharset178\fprq2 Times New Roman (Arabic);}{\f76\froman\fcharset186\fprq2 Times New Roman Baltic;}
{\f77\froman\fcharset163\fprq2 Times New Roman (Vietnamese);}{\f91\fmodern\fcharset0\fprq1 Courier New;}{\f90\fmodern\fcharset204\fprq1 Courier New Cyr;}{\f92\fmodern\fcharset161\fprq1 Courier New Greek;}{\f93\fmodern\fcharset162\fprq1 Courier New Tur;}
{\f94\fmodern\fcharset177\fprq1 Courier New (Hebrew);}{\f95\fmodern\fcharset178\fprq1 Courier New (Arabic);}{\f96\fmodern\fcharset186\fprq1 Courier New Baltic;}{\f97\fmodern\fcharset163\fprq1 Courier New (Vietnamese);}}{\colortbl;\red0\green0\blue0;
\red0\green0\blue255;\red0\green255\blue255;\red0\green255\blue0;\red255\green0\blue255;\red255\green0\blue0;\red255\green255\blue0;\red255\green255\blue255;\red0\green0\blue128;\red0\green128\blue128;\red0\green128\blue0;\red128\green0\blue128;
\red128\green0\blue0;\red128\green128\blue0;\red128\green128\blue128;\red192\green192\blue192;}{\stylesheet{\ql \li0\ri0\widctlpar\aspalpha\aspnum\faauto\adjustright\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 \snext0 Normal;}
{\*\cs10 \additive \ssemihidden Default Paragraph Font;}{\*
\ts11\tsrowd\trftsWidthB3\trpaddl108\trpaddr108\trpaddfl3\trpaddft3\trpaddfb3\trpaddfr3\trcbpat1\trcfpat1\tscellwidthfts0\tsvertalt\tsbrdrt\tsbrdrl\tsbrdrb\tsbrdrr\tsbrdrdgl\tsbrdrdgr\tsbrdrh\tsbrdrv 
\ql \li0\ri0\widctlpar\aspalpha\aspnum\faauto\adjustright\rin0\lin0\itap0 \fs20\lang1024\langfe1024\cgrid\langnp1024\langfenp1024 \snext11 \ssemihidden Normal Table;}}{\*\revtbl {Unknown;}}{\*\rsidtbl \rsid9270740\rsid13050615\rsid13108091}
{\*\generator Microsoft Word 10.0.2627;}{\info{\title -----------------------------------------------------------------------------}{\author Luc Liu}{\operator Luc Liu}{\creatim\yr2003\mo5\dy6\hr23\min42}{\revtim\yr2003\mo5\dy6\hr23\min42}{\version2}
{\edmins1}{\nofpages195}{\nofwords59362}{\nofchars356177}{\*\company dom}{\nofcharsws414710}{\vern16437}}\margl1417\margr1417\margt1417\margb1417 
\facingp\widowctrl\ftnbj\aenddoc\hyphhotz425\noxlattoyen\expshrtn\noultrlspc\dntblnsbdb\nospaceforul\hyphcaps0\horzdoc\dghspace120\dgvspace120\dghorigin1701\dgvorigin1984\dghshow0\dgvshow3
\jcompress\viewkind1\viewscale100\htmautsp\nolnhtadjtbl\rsidroot9270740 \fet0\sectd \pgnrestart\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj {\*\pnseclvl1\pnucrm\pnstart1\pnindent720\pnhang {\pntxta .}}{\*\pnseclvl2
\pnucltr\pnstart1\pnindent720\pnhang {\pntxta .}}{\*\pnseclvl3\pndec\pnstart1\pnindent720\pnhang {\pntxta .}}{\*\pnseclvl4\pnlcltr\pnstart1\pnindent720\pnhang {\pntxta )}}{\*\pnseclvl5\pndec\pnstart1\pnindent720\pnhang {\pntxtb (}{\pntxta )}}{\*\pnseclvl6
\pnlcltr\pnstart1\pnindent720\pnhang {\pntxtb (}{\pntxta )}}{\*\pnseclvl7\pnlcrm\pnstart1\pnindent720\pnhang {\pntxtb (}{\pntxta )}}{\*\pnseclvl8\pnlcltr\pnstart1\pnindent720\pnhang {\pntxtb (}{\pntxta )}}{\*\pnseclvl9\pnlcrm\pnstart1\pnindent720\pnhang 
{\pntxtb (}{\pntxta )}}\pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx3024\tx3888\tx4608\tx5760\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa720\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx3024\tx3888\tx4608\tx5760\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 -----------------------------------------------------------------------------
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx3024\tx3888\tx4608\tx5760\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab \tab \tab \tab Erich von D\'e4niken
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx3024\tx3888\tx4608\tx5760\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab \tab \tab \tab CZY SI\'ca MYLI\'a3EM?
\par }\pard \qc \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx3024\tx3888\tx4608\tx5760\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Nowe wspomnienia z przysz\'b3o\'9cci
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa960\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx3024\tx3888\tx4608\tx5760\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 -----------------------------------------------------------------------------
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx3024\tx3888\tx4608\tx5760\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab \tab Rozmowa z moimi Czytelnikami
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx3024\tx3888\tx4608\tx5760\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab \tab \tab \tab \tab Jednym z najmilszych do\'9cwiadcze\'f1 w \'bfyciu
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx3024\tx3888\tx4608\tx5760\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {
\f2\insrsid9270740 \tab \tab \tab \tab \tab jest by\'e6 celem nie b\'ead\'b9c trafionym.
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx3024\tx3888\tx4608\tx5760\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab \tab \tab \tab \tab \tab Winston Churchill (1874-l968)
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx3024\tx3888\tx4608\tx5760\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Przed mniej wi\'eacej dwudziestu laty napisa\'b3em swoj\'b9 pierwsz\'b9 ksi\'b9\'bfk\'ea.
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx3024\tx3888\tx4608\tx5760\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 W\tab ci\'b9gu nast\'eapnych dw\'f3ch lat od tego momentu proponowa\'b3em j\'b9
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx3024\tx3888\tx4608\tx5760\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {
\f2\insrsid9270740 kolejno 25 (s\'b3ownie: dwudziestu pi\'eaciu) niemieckoj\'eazycznym wydaw\-nictwom. Z mi\'b3\'b9 sercu regularno\'9cci\'b9 po jakim\'9c czasie znajdowa\'b3em 
\par w\tab skrzynce na listy maszynopis z do\'b3\'b9czonym do niego stereotypowym
\par li\'9ccikiem zaczynaj\'b9cym si\'ea od s\'b3\'f3w: "\'afa\'b3ujemy bardzo... nie mie\'9cci si\'ea w\tab naszym profilu..." itd. Wreszcie w odruchu rozpaczy wysup\'b3a\'b3em
\par ostatnie pieni\'b9dze, wsiad\'b3em do mojego rozklekotanego volkswagena
\par \sect }\sectd \margrsxn2880\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx3024\tx3888\tx4608\tx5760\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {
\f2\insrsid9270740 i\tab pojecha\'b3em do Hamburga, aby zaproponowa\'e6 panu doktorowi
\par Thomasowi von Randow, \'f3wczesnemu redaktorowi dzia\'b3u naukowego tygodnika "Die Zeit", wydrukowanie przynajmniej kilku fragment\'f3w mojej ksi\'b9\'bfki. Doktor von Randow zaprotegowa\'b3 mnie telefonicznie w\tab 
wydawnictwie Econ - u pana Erwina Bartha von Wehrenalp
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx3024\tx3888\tx4608\tx5760\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {
\f2\insrsid9270740 -\tab i kilka dni potem znalaz\'b3em si\'ea w Dusseldorfie przed jego wielkim
\par biurkiem. Spojrza\'b3 na mnie sceptycznie znad szkie\'b3 okular\'f3w i o\'9cwiad\-czy\'b3:
\par \tab - Mo\'bfemy ewentualnie zaryzykowa\'e6 skromny nak\'b3ad, powiedzmy:
\par nie wi\'eacej ni\'bf trzy tysi\'b9ce egzemplarzy.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx3024\tx3888\tx4608\tx5760\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 W lutym 1968 Wspomnienia z przyszro\'9cci ukaza\'b3y si\'ea na ksi\'eagarskim
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx3024\tx3888\tx4608\tx5760\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 rynku.
\par \tab W tym czasie redaktorem naczelnym szwajcarskiego tygodnika "Die Weltwoche" by\'b3 nie\'bfyj\'b9cy ju\'bf dzi\'9c dr Rolf Bigler - m\'b3odemu pod\-\'f3wczas Jurgowi Ramspeckowi podlega\'b3y materia\'b3y odcinkowe. (Pan Ramspeck jest dzi\'9c zast\'eapc
\'b9 redaktora naczelnego tego tygodnika.) Obydwaj panowie byli zafascynowani moj\'b9 ksi\'b9\'bfk\'b9 i przedrukowali j\'b9
\par w\tab ca\'b3o\'9cci.
\par \tab Wywo\'b3a\'b3o to istn\'b9 lawin\'ea. W kr\'f3tkim czasie w samej tylko Szwajcarii sprzedano 20000 egzemplarzy ksi\'b9\'bfki, sukces rozci\'b9gn\'b9\'b3 si\'ea poza granice mojego kraju na Republik\'ea Federaln\'b9 i Austri\'ea
. W marcu 1970 roku wydawnictwo Econ wypu\'9cci\'b3o trzydzieste wydanie Wspomnie\'f1,
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx3024\tx3888\tx4608\tx5760\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {
\f2\insrsid9270740 co da\'b3o w sumie 600 tysi\'eacy egzemplarzy. Licz\'b9c z wydaniami kieszon\-kowymi i klubowymi Wspomnienia z przyszlo\'9cci mia\'b3y na samym tylko obszarze niemieckoj\'eazycznym \'b3\'b9czny nak\'b3ad ponad 2,1 miliona egzem\-
plarzy. Ksi\'b9\'bfk\'ea prze\'b3o\'bfono na 28 j\'eazyk\'f3w, ukaza\'b3a si\'ea w 36 krajach, na jej podstawie nakr\'eacono flm pod tym samym tytu\'b3em. Po jego emisji
\par w\tab telewizji ameryka\'f1skiej, w Nowym \'8cwiecie wybuch\'b3a epidemia
\par "Danikenitis" (okre\'9clenie magazynu "Time"). Poruszony przeze mnie temat "Czy nasi przodkowie byli \'9cwiadkami wizyty z Kosmosu?" sta\'b3 si\'ea powszechnym przedmiotem dyskusji.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx3024\tx3888\tx4608\tx5760\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Wraz z fal\'b9 sukces\'f3w pojawi\'b3a si\'ea r\'f3wnie\'bf fala krytyki. W ksi\'b9\'bfce
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx3024\tx3888\tx4608\tx5760\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {
\f2\insrsid9270740 zatytu\'b3owanej Czy bogowie byli astronautami? profesor Ernst von Khuon zebra\'b3 artyku\'b3y siedemnastu naukowc\'f3w. Cz\'ea\'9c\'e6 tekst\'f3w by\'b3a jednoznacznie negatywna, cz\'ea\'9c\'e6 za\'9c utrzymana w tonie \'b3agodne
j przychylno\'9cci. Od tego momentu na ca\'b3ym dos\'b3ownie \'9cwiecie jak grzyby po deszczu pojawia\'e6 si\'ea pocz\'ea\'b3y ksi\'b9\'bfki \'bferuj\'b9ce na moim powodzeniu. W\'9cr\'f3d nich zdarza\'b3y si\'ea produkty zupe\'b3nie \'bfa\'b3
osne. W telewizyjnych dyskusjach, prowadzonych nie wiadomo dlaczego pod szyldem audycji "naukowych", bardzo cz\'easto dochodzi\'b3o do wypowiedzi niewiele maj\'b9cych wsp\'f3lnego z naukowo\'9cci\'b9. Jak powiada Norman Mailer:
\par "Je\'9cli idzie o krytyk\'f3w, to odnosi si\'ea czasem wra\'bfenie, i\'bf niekt\'f3rzy myl\'b9 maszyn\'ea do pisania z krzes\'b3em elektrycznym". Ja t\'ea egzekucj\'ea prze\'bfy\'b3em.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx3024\tx3888\tx4608\tx5760\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Czy pisz\'b9c Wspomnienia z przyszlo\'9cci myli\'b3em si\'ea w zasadniczych
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx3024\tx3888\tx4608\tx5760\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 punktach?
\par \tab By\'b3em - do czego ka\'bfdy nowicjusz ma pe\'b3ne prawo - naiwny,
\par \sect }\sectd \margrsxn1872\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx3024\tx3888\tx4608\tx5760\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {
\f2\insrsid9270740 porwany tematem i o ca\'b3e niebo mniej samokrytyczny, ni\'bf sta\'b3em si\'ea p\'f3\'9fniej w wyniku w\'b3asnych rozwa\'bfa\'f1 i wskutek atak\'f3w ca\'b3ej rzeszy krytyk\'f3w. Bardzo cz\'easto dawa\'b3em si\'ea ponie\'9c\'e6
 entuzjazmowi, a\'bf
\par nadto ch\'eatnie akceptowa\'b3em informacje, kt\'f3re wydawa\'b3y mi si\'ea przy\-datne - przy p\'f3\'9fniejszych weryfikacjach bywa\'b3em jednak czasem niemile zaskoczony. Zdarza\'b3o mi si\'ea te\'bf oprze\'e6 na pracach powa\'bf\-nych autor\'f3
w naukowych, by zosta\'e6 potem pouczonym, i\'bf pogl\'b9dy owego pana dawno ju\'bf zosta\'b3y podwa\'bfone. Wskutek takich w\'b3a\'9cnie przypadk\'f3w okrzykni\'eato mnie wszem i wobec autorem "podwa\'bfo-
\par nym", odwieszaj\'b9c moje pogl\'b9dy na w\'b9t\'b3ym haku. Haczyk tkwi\'b9cy
\par w\tab tego rodzaju s\'b9dach podwa\'bfaj\'b9cych moje tezy by\'b3 i jest nadal ten
\par sam: ot\'f3\'bf moi antagoni\'9cci - tak samo jak ja - reprezentuj\'b9 ca\'b3ko\-wicie osobiste pogl\'b9dy i maj\'b9 pe\'b3ne prawo, tak jak i ja, przy nich pozosta\'e6.
\par \tab Oto przyk\'b3ady:
\par \tab Napisa\'b3em w\'f3wczas o mapach tureckiego admira\'b3a Piri Reisa, kt\'f3re podziwia\'e6 mo\'bfna w pa\'b3acu Topkapi w Istambule, co nast\'eapuje: "R\'f3wnie precyzyjnie wyrysowane s\'b9 tam wybrze\'bfa P\'f3\'b3nocnej i Po\-\'b3
udniowej Ameryki". Zdanie to zosta\'b3o potem podwa\'bfone, poniewa\'bf 
\par istotnie kontury obu Ameryk widoczne s\'b9 jedynie w og\'f3lnych zarysach. Ta zaakceptowana przeze mnie korekta w \'bfadnej jednak mierze nie odbiera mapom Piri Reisa ich sensacyjnego charakteru, poniewa\'bf pokazuj\'b9 one lini\'ea brzegow\'b9
 Antarktydy, kt\'f3ra przecie\'bf ukryta jest pod warstw\'b9 wiecznych \'9cnieg\'f3w i lodu. Jednym z czekaj\'b9cych na odpowied\'9f 
\par pyta\'f1 pozostaje, w jaki spos\'f3b tego rodzaju dzie\'b3a kartograficzne mog\'b3y powsta\'e6 w czasach Kolumba.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx3024\tx3888\tx4608\tx5760\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Swego czasu zacytowa\'b3em informacj\'ea, jakoby w Chinach znalezio-
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx3024\tx3888\tx4608\tx5760\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 no w jednym z grob\'f3w pod Szu-Szu fragmenty aluminiowego pasa,
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx3024\tx3888\tx4608\tx5760\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {
\f2\insrsid9270740 podczas kiedy de facto - tak\'b9 wiadomo\'9c\'e6 otrzyma\'b3em z Chin
\par -\tab chodzi\'b3o o specjalnie hartowany stop srebra. Podobnie czas skorygo-
\par wa\'b3 informacj\'ea o prastarym \'bfelaznym obelisku w Indiach, kt\'f3ry nie ulega korozji mimo wystawienia na dzia\'b3anie atmosfery - obelisk zacz\'b9\'b3 w kilku miejscach rdzewie\'e6, sam to widzia\'b3em.
\par \tab W zwi\'b9zku z postaciami, obrazami i wydarzeniami opisanymi
\par w\tab powsta\'b3ym oko\'b3o 2000 lat przed Chrystusem sumeryjskim eposie
\par Gilgamesz, zastanawia\'b3em si\'ea, czy wspomnianej w nim Bramy S\'b3o\'f1ca
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx3024\tx3888\tx4608\tx5760\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {
\f2\insrsid9270740 nie nale\'bfa\'b3oby \'b3\'b9czy\'e6 ze s\'b3ynn\'b9 Bram\'b9 S\'b3o\'f1ca w Tiahuanaco na p\'b3askowy\'bfu boliwijskim, co by\'b3oby potwierdzeniem tezy o pokonywa\-niu przez naszych praprzodk\'f3w olbrzymich odleg\'b3o\'9cci. Wkr\'f3t
ce sam doszed\'b3em do wniosku, \'bfe takie spekulacje to czysty wymys\'b3: Brama S\'b3o\'f1ca z Tiahuanaco otrzyma\'b3a swoj\'b9 nazw\'ea dopiero od wsp\'f3\'b3czesnych archeolog\'f3w, a jak si\'ea nazywa\'b3a przed tysi\'b9cymi lat, nie wie nikt. 

\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx3024\tx3888\tx4608\tx5760\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid9270740 Podczas mojej pierwszej podr\'f3\'bfy do Egiptu w roku 1954, m\'f3j
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx3024\tx3888\tx4608\tx5760\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 przyjaciel z akademika Mahmud Grand, mieszkaj\'b9cy w Kairze, powie\-dzia\'b3 mi, \'bfe niewielka wysepka na Nilu w pobli\'bf
u Assuanu nazwana zosta\'b3a Elefantyna, poniewa\'bf widziana z lotu ptaka przypomina syl\-wetk\'ea s\'b3onia. Informacja ta utkwi\'b3a w szarych kom\'f3rkach dziewi\'eatnas\-tolatka prawdopodobnie dlatego, \'bfe ju\'bf w\'f3wczas pasowa\'b3a do mojego p
\'f3\'9fniejszego spojrzenia na \'9cwiat. Dzi\'9c wiem ju\'bf, \'bfe obok tej po\'b3u\-dniowej twierdzy granicznej Egiptu przechodzi\'b3y po prostu wyprawy zd\'b9\'bfaj\'b9ce do Nubii na s\'b3oniach.
\par \sect }\sectd \margrsxn1728\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx3024\tx3888\tx4608\tx5760\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {
\f2\insrsid9270740 \tab Wszystko to s\'b9 przyk\'b3ady pomy\'b3ek, kt\'f3rych by\'b3o w mojej pierwszej ksi\'b9\'bfce znacznie wi\'eacej, przyzna\'b3em si\'ea do nich, ale nie spowodowa\'b3o to zawalenia si\'ea \'bfadnego z zasadniczych filar\'f3
w gmachu my\'9clowego, jaki uda\'b3o mi si\'ea stworzy\'e6. Je\'9cli chodzi o tego rodzaju pomy\'b3ki, to trzeba zwa\'bfy\'e6, \'bfe w owym czasie stawia\'b3em kroki po nie odkrytej ziemi. Post\'eapowa\'b3em w moim odczuciu bardzo uczciwie, poniewa\'bf ka
\'bfde
\par pytanie zaopatrywa\'b3em przys\'b3uguj\'b9cym mu pytajnikiem, by\'b3o ich
\par w\tab sumie 323. Moi jak\'bfe skrupulatni zazwyczaj krytycy raczyli t\'ea
\par okoliczno\'9c\'e6 przeoczy\'e6.
\par \tab Przyj\'b9\'b3em zasad\'ea, by w miar\'ea mo\'bfliwo\'9cci informowa\'e6 tylko i wy\'b3\'b9cz\-nie o rzeczach, kt\'f3rych sam dotkn\'b9\'b3em, kt\'f3re sam widzia\'b3em i sfoto\-
\par grafowa\'b3em. Jest to zasada, kt\'f3rej nie trzymaj\'b9 si\'ea niekiedy nawet prace naukowe, jak przysz\'b3o mi si\'ea z czasem przekona\'e6.
\par \tab Istniej\'b9 tak\'bfe ksi\'b9\'bfki pisane przez naukowc\'f3w i technik\'f3w, kt\'f3re
\par \sect }\sectd \margrsxn2736\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx3024\tx3888\tx4608\tx5760\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {
\f2\insrsid9270740 -\tab w ca\'b3o\'9cci, b\'b9d\'9f cz\'ea\'9cciowo - potwierdzaj\'b9 moje tezy! Niech\'eatnie,
\par ale jednak potwierdzaj\'b9. O tym, jak z Szaw\'b3a mo\'bfna przemieni\'e6 si\'ea w\tab Paw\'b3a, opowiada w swojej ksi\'b9\'bfce Joseph F. Blumrich, kt\'f3ry
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx3024\tx3888\tx4608\tx5760\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {
\f2\insrsid9270740 w\tab okresie swego nawr\'f3cenia kierowa\'b3 wydzia\'b3em projekt\'f3w NASA
\par w\tab Huntsville. Oto co pisze:
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx3024\tx3888\tx4608\tx5760\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 "Ca\'b3a sprawa zacz\'ea\'b3a si\'ea od rozmowy telefonicznej pomi\'eadzy Long
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx3024\tx3888\tx4608\tx5760\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Island i Huntsville. Nasz syn, Christoph, opowiada\'b3 nam mi\'eadzy innymi, tak na zasadzie 'co by wam tu jeszcze powiedzie\'e6', \'bfe w
\'b3a\'9cnie przeczyta\'b3 nies\'b3ychanie interesuj\'b9c\'b9 ksi\'b9\'bfk\'ea, kt\'f3r\'b9 my te\'bf koniecznie musimy przeczyta\'e6 i w kt\'f3rej chodzi o przybyszy z Kosmosu, kt\'f3rzy odwiedzili Ziemi\'ea. Tytu\'b3 mia\'b3 brzmie\'e6
 Wspomnienia z przyszlo\'9cci. Autor? Niejaki Erich von Daniken. Jako pos\'b3uszni rodzice poszli\'9cmy
\par \sect }\sectd \margrsxn1872\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx3024\tx3888\tx4608\tx5760\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {
\f2\insrsid9270740 za rad\'b9 naszego oczytanego syna i zam\'f3wili\'9cmy rzeczone dzie\'b3o.
\par \tab Je\'9cli o mnie chodzi, to zgodzi\'b3em si\'ea je zam\'f3wi\'e6, poniewa\'bf wiem, \'bfe tego rodzaju ksi\'b9\'bfki zawsze s\'b9 pasjonuj\'b9c\'b9 lektur\'b9. Czasami s\'b9 wr\'eacz ekscytuj\'b9ce. W odleg\'b3ych czasach, krajach i regionach \'9c
wiata, o kt\'f3rych niewiele wiemy, potrafi\'b9 si\'ea dzia\'e6 wspania\'b3e rzeczy. Jako in\'bfynier zajmuj\'b9cy si\'ea od roku 1934 budow\'b9 samolot\'f3w, od lat jedenastu za\'9c projektuj\'b9cy wielkie rakiety no\'9cne i satelity, wiedzia\'b3
em oczywi\'9ccie
\par \sect }\sectd \margrsxn1584\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx3024\tx3888\tx4608\tx5760\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {
\f2\insrsid9270740 z\tab g\'f3ry, \'bfe to wszystko brednie. Jasna sprawa! No i po jakich\'9c sze\'9cciu czy
\par siedmiu tygodniach nadesz\'b3a z Niemiec zam\'f3wiona ksi\'b9\'bfka, a z ni\'b9
\par par\'ea innych. - C\'f3\'bf, Daniken mo\'bfe poczeka\'e6.
\par \tab Kiedy przyszed\'b3 czas na niego, pierwsza zacz\'ea\'b3a czyta\'e6 moja \'bfona.
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx3024\tx3888\tx4608\tx5760\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {
\f2\insrsid9270740 Dzi\'9c nie pami\'eatam ju\'bf, co wtedy robi\'b3em czy czyta\'b3em. Pami\'eatam za to bardzo dok\'b3adnie, \'bfe niezliczon\'b9 ilo\'9c\'e6 razy przerywa\'b3a mi moje niezwykle oczywi\'9ccie wa\'bfne rozmy\'9c
lania okrzykami zdziwienia i pe\'b3\-nymi entuzjazmu stwierdzeniami, \'bfe koniecznie, ale to koniecznie musz\'ea t\'ea ksi\'b9\'bfk\'ea przeczyta\'e6! No i oczywi\'9ccie przytacza\'b3a mn\'f3stwo cytat\'f3w.
\par \tab Ja tylko u\'9cmiecha\'b3em si\'ea z wy\'bfyn mojej wiedzy.
\par \sect }\sectd \margrsxn1872\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx3024\tx3888\tx4608\tx5760\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {
\f2\insrsid9270740 I tak na nasze pi\'eakne ameryka\'f1skie Po\'b3udnie zawita\'b3 listopad, a z nim
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx3024\tx3888\tx4608\tx5760\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 dzie\'f1, kiedy nie mog\'b3em ju\'bf odk\'b3ada\'e6 lektury Danikena. Musia\'b3em przynajmniej do niego zajrze\'e6 i chocia\'bf
by wyrywkowo przeczyta\'e6.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx3024\tx3888\tx4608\tx5760\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 By\'b3o to wieczorem, gdzie\'9c tak drugiego, a mo\'bfe trzeciego listopada.
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx3024\tx3888\tx4608\tx5760\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Nigdy nie zapomn\'ea godzin sp\'eadzonych nad t\'b9 ksi\'b9\'bfk\'b9!
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx3024\tx3888\tx4608\tx5760\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Czytam wi\'eac sobie, u\'9cmiecham si\'ea i \'9cmiej\'ea w g\'b3os, i powoli zaczynam
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx3024\tx3888\tx4608\tx5760\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 si\'ea troch\'ea z\'b3o\'9cci\'e6, \'bfe da\'b3em si\'ea nam\'f3wi\'e6 na lektur\'ea, bo przecie\'bf z g\'f3ry wiedzia\'b3em, czego mog\'ea
 si\'ea spodziewa\'e6!
\par \tab Wtedy natrafi\'b3em na to miejsce, gdzie Daniken pisze o prze\'bfyciach proroka Ezechiela. By\'b3em zachwycony: nareszcie co\'9c technicznego,
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx3024\tx3888\tx4608\tx5760\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {
\f2\insrsid9270740 co\'9c, do czego mog\'ea si\'ea ustosunkowa\'e6 na gruncie moich zawodowych do\'9cwiadcze\'f1. Wszystko wskazywa\'b3o na to, \'bfe jest dostatecznie du\'bfo szczeg\'f3\'b3\'f3w i b\'ead\'ea m\'f3g\'b3 to sprawdzi\'e6! Wystarczy podej
\'9c\'e6 do rega\'b3u, wyj\'b9\'e6 Bibli\'ea i udowodni\'e6 \'bfonie i sobie samemu, dlaczego ten Daniken absolutnie nie mo\'bfe mie\'e6 racji.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx3024\tx3888\tx4608\tx5760\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Zamkn\'b9\'b3em ksi\'b9\'bfk\'ea, po\'b3o\'bfy\'b3em j\'b9 niezbyt delikatnie na stole i wyja\'9c-
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx3024\tx3888\tx4608\tx5760\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 ni\'b3em mojej zdumionej ma\'b3\'bfonce, co zaraz zrobi\'ea.
\par \tab Takie by\'b3o przynajmniej moje przekonanie.
\par \tab Zacz\'b9\'b3em znowu czyta\'e6, tym razem proroka Ezechiela, o kt\'f3rym do
\par tego wieczora wiedzia\'b3em tylko tyle, \'bfe istnia\'b3. Zaraz w pierwszym rozdziale natrafi\'b3em na zdanie: 'Ich nogi by\'b3y proste, a stopa ich n\'f3g by\'b3a jak kopyto ciel\'eacia i l\'9cni\'b3y jak polerowany br\'b9z'. To by\'b3 werset si\'f3dmy.

\par \sect }\sectd \margrsxn1728\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx3024\tx3888\tx4608\tx5760\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {
\f2\insrsid9270740 \tab Dla lepszego zrozumienia tego, co teraz nast\'b9pi, musz\'ea wspomnie\'e6 pokr\'f3tce o mojej pracy zawodowej. Ot\'f3\'bf w latach 1962/64 kierowa\'b3em grup\'b9, kt\'f3ra mia\'b3a za zadanie znalezienie rozwi\'b9za\'f1
 konstrukcyjnych dla nowych, nieznanych dotychczas wymog\'f3w i warunk\'f3w. Jednym
\par z\tab zada\'f1 by\'b3o przebadanie wspornik\'f3w, na jakich osiada\'e6 by mia\'b3
\par hipotetyczny l\'b9downik ksi\'ea\'bfycowy. Zaprojektowali\'9cmy spr\'ea\'bfynuj\'b9ce \'b3apy do jednorazowego u\'bfytku oraz 'stopy', kt\'f3rych forma i wielko\'9c\'e6 gwarantowa\'b3yby odpowiednie roz\'b3o\'bfenie ci\'ea\'bfaru oraz stabilno\'9c\'e6
 w mie\-jscu l\'b9dowania. Na koniec sporz\'b9dzili\'9cmy szczeg\'f3\'b3owe plany konstruk\-cyjne, wsporniki zosta\'b3y wykonane w warsztatach i przeprowadzili\'9cmy 
\par drobiazgowe pr\'f3by. Z powodu tych prac, kt\'f3re ci\'b9gn\'ea\'b3y si\'ea z przerwami oko\'b3o p\'f3\'b3tora do dw\'f3ch lat, wygl\'b9d tych element\'f3w konstrukcyjnych
\par by\'b3 mi doskonale znany. Wsporniki zbli\'bfonej konstrukcji m\'f3g\'b3 te\'bf obejrze\'e6 ka\'bfdy na zdj\'eaciach b\'b9d\'9f w telewizyjnych transmisjach z l\'b9do\-wania na Ksi\'ea\'bfycu za\'b3ogi Apolla.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx3024\tx3888\tx4608\tx5760\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Jak sobie to p\'f3\'9fniej u\'9cwiadomi\'b3em, Ezechiel musia\'b3 wszystko to, co
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx3024\tx3888\tx4608\tx5760\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 widzia\'b3, opisywa\'e6 jako obraz. M\'f3wi on o ob\'b3okach, \'bfywych istotach
\par i\tab twarzach, poniewa\'bf by\'b3y to jedyne dost\'eapne mu \'9crodki wyrazu. Nie
\par mia\'b3 \'9cwiadomo\'9cci technicznej, kt\'f3ra pozwoli\'b3aby mu rozumie\'e6, co widzi 
\par i\tab opisuje. Skoro wi\'eac widzia\'b3 co\'9c jakby proste nogi i zaokr\'b9glone stopy,
\par to po prostu to w ten spos\'f3b opisa\'b3 - nie wiedz\'b9c nawet, \'bfe dokonuje opisu technicznego w bezpo\'9credniej formie.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx3024\tx3888\tx4608\tx5760\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 A zatem to, co przeczyta\'b3em w si\'f3dmym wersecie Ksi\'eagi Ezechiela, po
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx3024\tx3888\tx4608\tx5760\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 raz pierwszy zawiera\'b3o technicznie wykonalne i przynajmniej z pozoru poprawne rozwi\'b9zanie techniczne.
\par \tab U\'9cmieszek znikn\'b9\'b3 mi z twarzy. Zapa\'b3a\'b3em ogromn\'b9 ciekawo\'9cci\'b9, bo zak\'b3adaj\'b9c, \'bfe ten opis jest rzeczywi\'9ccie prawdziwy, to co mo\'bfna w nim jeszcze znale\'9f\'e6? Przez jaki\'9c czas wszystko sz\'b3o \'b3
atwo i sprawnie. Je\'9cli nogi by\'b3y rzeczywi\'9ccie nogami, to nic \'b3atwiejszego, jak przyj\'b9\'e6, \'bfe skrzyd\'b3a by\'b3y rzeczywi\'9ccie skrzyd\'b3ami, a mianowicie \'b3opatami wirni-
\par \sect }\sectd \margrsxn1872\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx3024\tx3888\tx4608\tx5760\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {
\f2\insrsid9270740 k\'f3w no\'9cnych, ramiona za\'9c by\'b3y ramionami mechanicznymi. A je\'9cli to wszystko: skrzyd\'b3a, ramiona, nogi i stopy naszkicowa\'e6 razem z frag\-mentem cylindrycznego korpusu, to otrzymamy tw\'f3r, kt\'f3rego wygl\'b9d
 uzasadnia dezorientacj\'ea proroka, przypisuj\'b9cego mu pocz\'b9tkowo podobie\'f1stwo do cz\'b3owieka, zast\'b9pione p\'f3\'9fniej okre\'9cleniem "istota \'bfywa".
\par \tab Wielkim znakiem zapytania pozosta\'b3 w ko\'f1cu ju\'bf tylko wygl\'b9d zasadniczego korpusu tego pojazdu kosmicznego. Opis Ezechiela przekazuje tylko jego optyczne podobie\'f1stwo do helikoptera. Szuka\'b3em i\tab pr\'f3bowa\'b3em. Razem z \'bfon
\'b9 por\'f3wnywali\'9cmy teksty z r\'f3\'bfnych wyda\'f1
\par Biblii, kt\'f3re mieli\'9cmy w domu, i odkryli\'9cmy kolejne opisy w dalszych rozdzia\'b3ach Ksi\'eagi Ezechiela. Nigdzie jednak nie znalaz\'b3em lepszych punkt\'f3w zaczepienia dla szukanego przeze mnie rozwi\'b9zania.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx3024\tx3888\tx4608\tx5760\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 M\'f3j zapa\'b3 by\'b3 ju\'bf na tyle mocny, \'bfe nie zniech\'eaci\'b3em si\'ea i nie
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx3024\tx3888\tx4608\tx5760\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 powr\'f3ci\'b3em do negatywnego nastawienia, z jakim przyst\'eapowa\'b3em do lektury. By\'b3o ju\'bf dobrze po p\'f3\'b3
nocy, kiedy nagle przypomnia\'b3em sobie 
\par o\tab pewnej nowej formie lataj\'b9cego pojazdu, z kt\'f3rej opisem zetkn\'b9\'b3em si\'ea
\par przed laty. Rzecz by\'b3a wr\'eacz niesamowita: zastosowanie tej formy dos\'b3ownie z miejsca usun\'ea\'b3o wszelkie w\'b9tpliwo\'9cci co do kszta\'b3tu opisywanego u Ezechiela pojazdu! Byli\'9cmy podnieceni i znajdowali\'9c
my coraz to nowe fragmenty tekstu zgadzaj\'b9ce si\'ea z domniemanym przez
\par \sect }\sectd \margrsxn1872\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx3024\tx3888\tx4608\tx5760\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {
\f2\insrsid9270740 nas kszta\'b3tem pojazdu kosmicznego. Nadal jednak nie mieli\'9cmy decydu\-j\'b9cego dowodu. Otwartym pozostawa\'b3o pytanie, czy taki tw\'f3r zdolny jest do lotu? Sprawa jednak sta\'b3a si\'ea ju\'bf bardzo powa\'bfna.
\par \tab Przede wszystkim zaraz nast\'eapnego dnia dokona\'b3em wst\'eapnych ob\-licze\'f1 sprawno\'9cci uk\'b3adu przy szacunkowo zak\'b3adanej wadze elemen\-t\'f3w. Ju\'bf to pierwsze obliczenie okaza\'b3o si\'ea rozstrzygaj\'b9ce, poniewa\'bf 
\par wynika\'b3o z niego jednoznacznie, \'bfe konstrukcja faktycznie jest wykonal\-na. Pozosta\'b3a jeszcze ca\'b3a ogromna praca obliczeniowa, niezb\'eadna do tego, by w pe\'b3ni udowodni\'e6 prawdziwo\'9c\'e6 opisu. Zag\'b3\'eabiaj\'b9c si\'ea
 coraz bardziej w materi\'ea zagadnienia stwierdzi\'b3em, \'bfe opis podany przez Ezechiela jest nader precyzyjny. By\'b3 to dla mnie niezwykle emocjonuj\'b9cy i\tab fascynuj\'b9cy okres.
\par \tab Ksi\'b9\'bfk\'ea Danikena tak\'bfe przeczyta\'b3em do ko\'f1ca.
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx3024\tx3888\tx4608\tx5760\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab Z u\'9cmiechem. Tyle \'bfe jego przyczyna by\'b3a ju\'bf zupe\'b3nie inna".
\par \sect }\sectd \margrsxn1872\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx5472\tx6912\tx7344\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {
\f2\insrsid9270740 We Wspomnieniach z przysz\'b3o\'9cci pisa\'b3em: "Przyznaj\'ea, \'bfe spekula-
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx5472\tx6912\tx7344\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 cja to materia poprzetykana wieloma dziurami. 'Brak dowod\'f3w'
\par mo\'bfna powiedzie\'e6. Przysz\'b3o\'9c\'e6 poka\'bfe, ile z tych dziur mo\'bfna b\'eadzie zapcha\'e6".
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx5472\tx6912\tx7344\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Kilka z nich mo\'bfna zapcha\'e6 ju\'bf teraz. Nie zdo\'b3a\'b3bym tego dokona\'e6
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx5472\tx6912\tx7344\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 bez s\'b3\'f3w otuchy, bez przyjacielskich rad i pomocy. Szczeg\'f3lne po\-dzi\'eakowania winien jestem profesorowi doktorowi Harry'emu Ruppe

\par z\tab Wydzia\'b3u Technologii Kosmicznej Politechniki Monachijskiej, kt\'f3ry
\par s\'b3u\'bfy\'b3 mi wieloma cennymi wskaz\'f3wkami. Panu Profesorowi Wil\-der-Smithowi dzi\'eakuj\'ea za umo\'bfliwienie mi zapoznania si\'ea z wynikami jego bada\'f1 nad powstawaniem \'bfycia, kt\'f3re ukaza\'b3y mi zaskakuj\'b9
ce konsekwencje moich hipotez. Dzi\'eakuj\'ea profesorowi Ernstowi von
\par Khuon za jego inicjatyw\'ea, by podda\'e6 moj\'b9 teori\'ea naukowej dyskusji. 
\par Przy okazji niniejszej ksi\'b9\'bfki moje szczeg\'f3lne podzi\'eakowania nale\'bf\'b9 si\'ea profesorowi Rolfowi Ulbrichowi z Wolnego Uniwersytetu Berli\'f1skiego
\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx5472\tx6912\tx7344\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {
\f2\insrsid9270740 za jego przek\'b3ady z rosyjskiego oraz profesorowi Dileepowi Kumarowi Kand\'bfilalowi z Kalkuty, za jego wspania\'b3y referat.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx5472\tx6912\tx7344\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Publikuj\'b9c t\'ea moj\'b9 dwunast\'b9 z kolei ksi\'b9\'bfk\'ea winien jestem jednak
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx5472\tx6912\tx7344\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 s\'b3owa podzi\'eakowania g\'b3\'f3wnie i przede wszystkim moim wiernym Czytelnikom, od kt\'f3rych otrzyma\'b3em dwana\'9ccie tysi\'eacy list\'f3
w, co doda\'b3o mi odwagi i zach\'eaci\'b3o do dalszej pracy, ponadto czter\-dziestu dw\'f3m wydawcom z ca\'b3ego \'9cwiata, kt\'f3rzy podejmuj\'b9c na pocz\'b9tku ryzyko wydania moich ksi\'b9\'bfek, obecnie czyni\'b9 to z rado\'9c\-ci\'b9, ponadto kieruj
\'b9cemu Wydawnictwem Bertelsmann panu Peterowi Gutmannowi, pod kt\'f3rego skrzyd\'b3a obecnie powracam. Dzi\'eakuj\'ea
\par mojemu wsp\'f3\'b3pracownikowi Willemu Dunnenbergerowi, kt\'f3ry oka-
\par za\'b3 si\'ea wspania\'b3ym towarzyszem podr\'f3\'bfy i znakomitym tropicielem \'9clad\'f3w w r\'f3\'bfnych bibliotekach. Dzi\'eakuj\'ea Ulrichowi Dopatce z g\'b3\'f3w\-nej biblioteki uniwersytetu w Zurychu, kt\'f3ry potrafi\'b3 wyczarowa\'e6 
dla mnie najbardziej nieosi\'b9galne woluminy. Dzi\'eakuj\'ea mojej \'bfonie Elisabeth, kt\'f3ra po z g\'f3r\'b9 dwudziestu latach naszego ma\'b3\'bfe\'f1stwa nadal z pogodn\'b9 wyrozumia\'b3o\'9cci\'b9 znosi wszelkie zamieszanie w naszym domu.
\par \tab Pierwsze zdanie Wspomnie\'f1 z przyszfo\'9cci brzmia\'b3o: "Napisanie tej ksi\'b9\'bfki wymaga\'b3o pewnej odwagi - przeczytanie jej wymaga odwagi
\par \sect }\sectd \margrsxn1296\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx5472\tx6912\tx7344\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {
\f2\insrsid9270740 nie mniejszej".
\par \tab Jest to r\'f3wnie\'bf mottem Nowych wspomnie\'f1 z przyszlo\'9cci. Chcia\'b3bym
\par jeszcze przekaza\'e6 Pa\'f1stwu na drog\'ea s\'b3owa Goethego: "Przeciwnicy
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx5472\tx6912\tx7344\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 s\'b9dz\'b9, \'bfe nam zaprzeczaj\'b9 powtarzaj\'b9c swoje zdanie i nie zwa\'bfaj\'b9c na nasze!"
\par Feldbrunnen, w czerwcu 1985 r
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx5472\tx6912\tx7344\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab \tab \tab \tab Erich von Daniken
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx5472\tx6912\tx7344\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab \tab I. Nowe wspomnienia z przysz\'b3o\'9cci
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx5472\tx6912\tx7344\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab \tab \tab Przysz\'b3o\'9c\'e6 ma wiele imion.
\par }\pard \ql \li5472\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx5472\tx6912\tx7344\faauto\rin0\lin5472\itap0 {\f2\insrsid9270740 Dla s\'b3abych jest czym\'9c nieosi\'b9galnym. Dla boja\'9fliwych jest czym\'9c nieznanym. Dla odwa\'bfnych jest szans\'b9.
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx5472\tx6912\tx7344\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab \tab \tab \tab \tab Victor Hugo (1802 -1885)
\par \tab M\'b3ody cz\'b3owiek w mundurze US Air Force nie by\'b3 zbyt rozmowny.
\par \sect }\sectd \margrsxn1584\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx5472\tx6912\tx7344\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {
\f2\insrsid9270740 Kr\'f3tko i zwi\'ea\'9fle, a zarazem z wyczuwaln\'b9 niech\'eaci\'b9 odpowiada\'b3 na
\par moje podyktowane ciekawo\'9cci\'b9 pytania. By\'b3o to o \'f3smej rano drugiego sierpnia 1984 roku. Jechali\'9cmy Colorado Highway 115. M\'f3j milcz\'b9cy kierowca wprowadzi\'b3 chevroleta na asfaltow\'b9, kr\'eat\'b9, g\'f3rsk\'b9 tras\'ea. Nie pytaj\'b9
c go o nic, sam stwierdzi\'b3em spogl\'b9daj\'b9c na licznik, \'bfe ujechali\'9cmy pi\'ea\'e6 kilometr\'f3w, zanim dotarli\'9cmy do niepozornego budyneczku
\par \sect }\sectd \margrsxn2592\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx5472\tx6912\tx7344\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {
\f2\insrsid9270740 -\tab Cheyenne Mountain Complex. Przed niewielkim budynkiem roz-
\par ci\'b9ga\'b3 si\'ea olbrzymi parking. Gdzie si\'ea podziali kierowcy tych nie\-zliczonych samochod\'f3w?
\par \tab Przy wej\'9cciu do tego niedu\'bfego budynku powita\'b3a mnie pani K. Cormier, wiceszef wydzia\'b3u US Space Command do spraw kontakt\'f3w
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx5472\tx6912\tx7344\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {
\f2\insrsid9270740 ze \'9crodkami masowego przekazu. Wzi\'ea\'b3a moj\'b9 torb\'ea i aparaty foto\-graficzne i przekaza\'b3a je sier\'bfantowi, kt\'f3ry prze\'9cwietli\'b3 je, jak podczas rutynowej kontroli bezpiecze\'f1stwa na lotniskach. Sprawdzono m
\'f3j
\par paszport, a potem do tropikalnej koszuli przyczepiono mi na wysoko\'9cci piersi plakietk\'ea z numerem i dat\'b9. Po przej\'9cciu tunelu rentgenowskiego i\tab dwojga drzwi z drucianej siatki, kt\'f3re otwiera\'b3y si\'ea i zamyka\'b3y
\par bezszelestnie, wdrapali\'9cmy si\'ea do zielonego wojskowego autobusu,
\par kt\'f3ry zakr\'eaciwszy elegancko wjecha\'b3 do rz\'easi\'9ccie o\'9cwietlonego tunelu
\par w\tab skale. Wkr\'f3tce zatrzyma\'b3 si\'ea przed prawdopodobnie najwi\'eakszymi
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx5472\tx6912\tx7344\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {
\f2\insrsid9270740 i\tab najgrubszymi drzwiami sejfu na \'9cwiecie: to wysokie na trzy metry,
\par szerokie na cztery, grube na metr i osadzone w granicie stalowe naonstrum wa\'bfy 25 ton! Po kolejnej kontroli dokument\'f3w otworzy\'b3y si\'ea nieca\'b3e trzydzie\'9cci metr\'f3w dalej kolejne drzwi tego samego kalibru. Zafascynowany przypatrywa\'b3
em si\'ea, jak bezszelestnie otwieraj\'b9 si\'ea
\par i\tab zamykaj\'b9.
\par \tab - Te nap\'eadzane hydraulicznie i elektromagnetycznie drzwi zamy\-kaj\'b9 si\'ea hermetycznie w ci\'b9gu zaledwie 7 sekund - wyja\'9cni\'b3a pani Cormier.
\par \tab Zdumiony stan\'b9\'b3em w wykutym w ska\'b3ach podziemnym hangarze,
\par w\tab kt\'f3rym z powodzeniem mo\'bfna by dokonywa\'e6 przegl\'b9du kilku jumbo
\par jet\'f3w r\'f3wnocze\'9cnie. Dowiedzia\'b3em si\'ea, \'bfe z masywu g\'f3rskiego wy\-kruszono za pamoc\'b9 materia\'b3\'f3w wybuchowych siedemset tysi\'eacy ton granitu, ilo\'9c\'e6, kt\'f3r\'b9 w przypadku w\'b9tpliwo\'9cci spokojnie mo\'bfna za\-okr\'b9
gli\'e6 w g\'f3r\'ea, poniewa\'bf tutaj wol\'b9 raczej nie dopowiedzie\'e6 ni\'bf przesadzi\'e6. \'afeby nic si\'ea nie zmarnowa\'b3o, wydobyto te masy granitu na zewn\'b9trz, gdzie pos\'b3u\'bfy\'b3y jako pod\'b3o\'bfe dla parkingu na skalistym terenie.

\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx5472\tx6912\tx7344\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {
\f2\insrsid9270740 \tab \'8cciany i sufity tuneli, sztolni \'b3\'b9cznikowych i hal zabezpieczone s\'b9 stalowymi siatkami przed osypywaniem si\'ea ska\'b3, aby za\'9c uodporni\'e6 na t\'b9pni\'eacia same ska\'b3y, wbito w granit 11 tysi\'ea
cy stalowych bolc\'f3w
\par o\tab d\'b3ugo\'9cci dochodz\'b9cej do 11 metr\'f3w.
\par \tab Jest to jedna z najpot\'ea\'bfniejszych i najmniej znanych wsp\'f3\'b3czes\-nych budowli. Sk\'b3ada si\'ea z pi\'eatnastu trzypi\'eatrowych stalowych kon\-strukcji, spaczywaj\'b9cych na 1319 stalowych spr\'ea\'bfynach, z kt\'f3rych ka\'bfda wa\'bfy p
\'f3\'b3 tony. "Domy" tej stalowej technicznej wioski nie maj\'b9 \'bfadnego bezpo\'9credniego kontaktu ze ska\'b3\'b9, nie stykaj\'b9 si\'ea te\'bf ze sob\'b9 nawzajem. Elastyczne po\'b3\'b9czenia maj\'b9 za zadanie wyt\'b3umienie wszel\-
kich ewentualnych wstrz\'b9s\'f3w powsta\'b3ych w wyniku trz\'easienia ziemi
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx5472\tx6912\tx7344\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {
\f2\insrsid9270740 b\'b9d\'9f eksplozji atomowej i zagwarantowanie swobodnego "p\'b3ywania" budowli.
\par \tab Podczas zwiedzania centrum przesta\'b3em si\'ea te\'bf dziwi\'e6, do kogo mog\'b9 nale\'bfe\'e6 te niezliczone samochody na parkingu: ich w\'b3a\'9cciciele stanowi\'b9 sze\'9cciotysi\'eaczn\'b9 armi\'ea Space Command, z kt\'f3rej kilkaset os\'f3
b pracuje
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx5472\tx6912\tx7344\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {
\f2\insrsid9270740 w\tab podziemnym centrum dowodzenia w g\'f3rach Cheyenne pod Colorado
\par Springs, czyli w m\'f3zgu ameryka\'f1skiej sieci kontroli przestrzeni kos\-micznej.
\par \tab Pani Cormier powiedzia\'b3a co\'9c do telefonu. Jak za spraw\'b9 zakl\'eacia Alibaby "Sezamie, otw\'f3rz si\'ea!", p\'b3ynnie otwar\'b3y si\'ea jakie\'9c drzwi
\par i\tab weszli\'9cmy do zaciemni\'f3nego pomieszczenia. Na dw\'f3ch poziomach
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx5472\tx6912\tx7344\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 siedzia\'b3o tam kilkunastu m\'ea\'bfczyzn maj\'b9cych przed sob\'b9 ekrany monito\-r\'f3w i komputerowe klawiatury. Na lekko uko\'9cnej 
\'9ccianie widnia\'b3y zarysy kontynent\'f3w poprzecinane delikatnymi, rozga\'b3\'eaziaj\'b9cymi si\'ea liniami.
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx5472\tx6912\tx7344\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab \tab Gdzie jest Salut 6?
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx5472\tx6912\tx7344\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 - Co tu si\'ea odbywa? - spyta\'b3em pe\'b3ni\'b9cego s\'b3u\'bfb\'ea oficera, kiedy
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx5472\tx6912\tx7344\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 moje oczy oswoi\'b3y si\'ea ju\'bf z tym dziwnym \'9cwiatem.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx5472\tx6912\tx7344\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 - Kontrolujemy orbity wszystkich satelit\'f3w kr\'b9\'bf\'b9cych wok\'f3\'b3 Ziemi
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx5472\tx6912\tx7344\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 -\tab brzmia\'b3a odpowied\'9f.
\par \tab - Wszystkich? Nie tylko waszych...?
\par \sect }\sectd \margrsxn1584\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx5472\tx6912\tx7344\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {
\f2\insrsid9270740 - Nie. Nie przes\'b3ysza\'b3 si\'ea pan. Wszystkich! - u\'9cmiechn\'b9\'b3 si\'ea oficer.
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx5472\tx6912\tx7344\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab - Czy mo\'bfemy przeprowadzi\'e6 jak\'b9\'9c pr\'f3b\'ea?
\par \tab - Bardzo prosz\'ea. Na pewno nas pan nie zaskoczy.
\par \tab - W takim razie prosz\'ea powiedzie\'e6, gdzie jest teraz Salut 6?
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx5472\tx6912\tx7344\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Oficer nachyli\'b3 si\'ea do jednego z koleg\'f3w i szepn\'b9\'b3 mu co\'9c do ucha.
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx5472\tx6912\tx7344\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Kilka uderze\'f1 w klawisze i na wielkim ekranie pojawi\'b3a si\'ea krzywa,
\par kt\'f3ra wyd\'b3u\'bfa\'b3a si\'ea w \'9climaczym tempie.
\par \tab - Salut 6 to nie satelita, tylko stacja orbitalna, z kt\'f3r\'b9 wielokrotnie \'b3\'b9czy\'b3y si\'ea ju\'bf inne radzieckie pojazdy kosmiczne - wyja\'9cni\'b3 m\'f3j oficer, kiedy patrzyli\'9cmy na krzyw\'b9 obrazuj\'b9c\'b9 orbit\'ea
. - Wystrzelono j\'b9 29 wrze\'9cnia 1977 roku.
\par \tab Punkt na ko\'f1cu krzywej zatrzyma\'b3 si\'ea.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx5472\tx6912\tx7344\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 - Widzi pan, to obrazuje obecn\'b9 pozycj\'ea stacji Salut 6. Znajduje si\'ea
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx5472\tx6912\tx7344\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 ona teraz dok\'b3adnie nad W\'eagrami.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx5472\tx6912\tx7344\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 - Czy to s\'b9 symulowane obliczenia przypuszczalnej orbity, czy te\'bf
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx5472\tx6912\tx7344\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Salut 6 naprawd\'ea porusza si\'ea po orbicie wyznaczonej przez t\'ea wy\-d\'b3u\'bfaj\'b9c\'b9 si\'ea powoli krzyw\'b9?
\par \tab - Jest to aktualny czas i aktualna pozycja - powiedzia\'b3 oficer u\'9cmiechaj\'b9c si\'ea wyrozumiale.
\par \tab Dowiedzia\'b3em si\'ea, \'bfe "tam w g\'f3rze" znajduje si\'ea ponad 15 tysi\'eacy obiekt\'f3w, wliczaj\'b9c w to fragmenty rakiet i inny z\'b3om kosmiczny. Po regularnych orbitach kr\'b9\'bfy natomiast wok\'f3\'b3 Ziemi 5312 satelit\'f3w.
\par \sect }\sectd \margrsxn1296\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx5472\tx6912\tx7344\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {
\f2\insrsid9270740 Oficer z dum\'b9 pokazuje mi jedyny w wolnym \'9cwiecie Space Catalogue, katalog kosmiczny, kt\'f3ry wygl\'b9da niemal jak staro\'9cwiecki rejestr; uj\'eate w\tab nim jest szczeg\'f3\'b3owo ka\'bfde wystrzelenie kolejnego satelity oraz

\par moment jego ponownego wej\'9ccia w atmosfer\'ea.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx5472\tx6912\tx7344\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Oczywi\'9ccie nie ma tutaj urz\'eadnik\'f3w w zar\'eakawkach. Wszystko jest
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx5472\tx6912\tx7344\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 skomputeryzowane. Bank danych US Space Command nie ogranicza
\par si\'ea do zwyk\'b3ego katalogowania satelit\'f3w, zawarta jest w nim tak\'bfe pe\'b3na 
\par ich charakterystyka: czy jest to satelita cywilny, czy wojskowy, jakie jest jego przeznaczenie, czy ma sta\'b3\'b9 orbit\'ea, czy wszystkie urz\'b9dzenia na pok\'b3adzie funkcjonuj\'b9 prawid\'b3owo? Za\'9c za jednym naci\'9cni\'eaciem guzika
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx5472\tx6912\tx7344\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {
\f2\insrsid9270740 ekrany pokazuj\'b9 pozycje wszystkich 5312 satelit\'f3w w dniu 2 sierpnia 1984 roku! Od tego dnia troch\'ea ich zreszt\'b9 przyby\'b3o...
\par \tab Komputery potrafi\'b9 pokaza\'e6 nie tylko stan na dzi\'9c. Za pomoc\'b9 specjalnego kodu mo\'bfna uzyska\'e6 symulacj\'ea przysz\'b3ych pozycji w do\-wolnym dniu. Kiedy na pocz\'b9tku 1983 roku radioaktywny satelita radziecki Kosmos 1402 zacz\'b9
\'b3 si\'ea zatacza\'e6 na swojej orbicie, zespo\'b3y komputer\'f3w US Space Command w mgnieniu oka obliczy\'b3y, w kt\'f3rym miejscu wejdzie w atmosfer\'ea, i poda\'b3y ewentualny rejon jego upadku. Jak si\'ea dowiedzia\'b3em, przedmioty o \'9c
rednicy oko\'b3o jednego metra maj\'b9 59 szans na przedostanie si\'ea przez g\'easte warstwy atrnosfery. Wi\'eaksze rozpadaj\'b9 si\'ea na kawa\'b3ki i na ekranach monitor\'f3w wygl\'b9da to tak, jakby nast\'b9pi\'b3 atak rakietowy z powietrza.
\par \tab Pierwszym wymiarem, w jakim porusza\'b3 si\'ea cz\'b3owiek, by\'b3 l\'b9d, potem morze, potem powietrze, dzi\'9c jego "\'bfywio\'b3em" staje si\'ea Kosmos. Rosjanie maj\'b9 pod tym wzgl\'eadem niepor\'f3wnanie bogatsze do\'9cwiad\-czenia od Amerykan
\'f3w. Gdyby policzy\'e6 godziny i dni, Rosjanie od
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx5472\tx6912\tx7344\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 roku 1977 mieli swoich kosmonaut\'f3w na orbicie przez ca\'b3e sze\'9c\'e6 lat, Amerykanie natomiast zaledwie 300 dni.
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx5472\tx6912\tx7344\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab \tab Tam, gdzie utopia staje si\'ea rzeczywisto\'9cci\'b9
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx5472\tx6912\tx7344\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 W stalowym centrum dowodzenia w g\'f3rach Cheyenne utopia dawno
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx5472\tx6912\tx7344\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 ju\'bf sta\'b3a si\'ea rzeczywisto\'9cci\'b9. Ca\'b3a armia najwspanialszych matematy\-k\'f3w, nawet gdyby sk\'b3ada\'b3a si\'ea z samych Einstein
\'f3w, przez lata nie zdo\'b3a\'b3aby dokona\'e6 tego, co za spraw\'b9 komputer\'f3w zabiera kilka sekund. Kiedy jaki\'9c radziecki szpieg kosmiczny podleci zbyt blisko ameryka\'f1skiego satelity, komputery w mgnieniu oka wszczynaj\'b9 alarm. 
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx5472\tx6912\tx7344\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid9270740 Space Command ostrzega r\'f3wnie\'bf zaprzyja\'9fnione pa\'f1stwa, od
\par \sect }\sectd \margrsxn1728\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx5472\tx6912\tx7344\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {
\f2\insrsid9270740 Japonii przez Europ\'ea a\'bf po Indie, maj\'b9ce swoje satelity na orbitach wok\'f3\'b3ziemskich. Tu wylicza si\'ea bezkolizyjne orbity przekazuj\'b9c dane instytucjom cywilnym i wojskowym. R\'f3wnie\'bf
 daty startu i orbity promu kosmicznego pochodz\'b9 z tej granitowej g\'f3ry. W Kosmosie
\par panuje spory \'9ccisk, wi\'eac bezkolizyjne orbity s\'b9 w cenie. Dzi\'eaki szybkiej
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx5472\tx6912\tx7344\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {
\f2\insrsid9270740 informacji STS 4 wymin\'b9\'b3 w odleg\'b3o\'9cci 12 km od\'b3amek rakiety, za\'9c STS 9\tab przelecia\'b3 o 1300 m od wraka jednego z satelit\'f3w radzieckich.
\par \tab Kontrola najbli\'bfszego Ziemi obszaru Kosmosu jest szczelna. W roku 1984 NASA zgubi\'b3a dwa umieszczone na orbicie przez prom kosmiczny stosunkowo ma\'b3e satelity. Space Command odnalaz\'b3a je w mgnieniu oka. 
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx5472\tx6912\tx7344\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid9270740 Przekazano mnie kolejnemu oficerowi.
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx5472\tx6912\tx7344\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab - Witamy serdecznie - powiedzia\'b3. - Na naszej za\'b3odze spoczywa wielka odpowiedzialno\'9c\'e6. Bardzo prosz\'ea, aby nie przeszkadza\'b3
 pan nikomu... i prosz\'ea nie m\'f3wi\'e6 zbyt g\'b3o\'9cno.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx5472\tx6912\tx7344\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Znajdowali\'9cmy si\'ea w centrum wczesnego ostrzegania. Panowa\'b3a tu
\par \sect }\sectd \margrsxn1872\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx5472\tx6912\tx7344\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {
\f2\insrsid9270740 atmosfera wielkiej biblioteki uniwersyteckiej, tyle \'bfe nie by\'b3o tu ksi\'b9\'bfek, lecz komputery i ekrany monitor\'f3w, za\'9c ca\'b3e pomieszczenie by\'b3o
\par zaciemnione i zaopatrywane w przefiltrowane, pozbawione bakterii powietrze, czystsze ni\'bf gdziekolwiek na \'9cwiecie.
\par \tab Do tego momentu \'bfy\'b3em w mylnym prze\'9cwiadczeniu, \'bfe p\'b3yn\'b9cy
\par w\tab zanurzeniu okr\'eat podwodny jest niemo\'bfliwy do wykrycia. Tutaj
\par przekonano mnie, \'bfe jest inaczej: tak jak mo\'bfna dok\'b3adnie ustali\'e6 pozycj\'ea ka\'bfdego satelity czy jego od\'b3amka, tak mo\'bfna zlokalizowa\'e6 dowolny okr\'eat podwodny, niezale\'bfnie, czy stoi na kotwicy w jakim\'9c porcie, czy p\'b3
ynie w zanurzeniu po dowolnym morzu \'9cwiata. Jest tylko jeden wyj\'b9tek: jak dot\'b9d nie udawa\'b3o si\'ea wy\'9cledzi\'e6 bardzo ma\'b3ych \'b3odzi, powiedzmy jednoosobowych. Jestem pewien, \'bfe tylko do czasu.
\par \tab - Mamy system czujnik\'f3w rozmieszczonych na wszystkich kon-
\par \sect }\sectd \margrsxn1728\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx5472\tx6912\tx7344\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {
\f2\insrsid9270740 tynentach, pod wod\'b9 i w Kosmosie - wyja\'9cni\'b3 mi oficer. - Czujnikom tym, wi\'b9zce szukaj\'b9cej, jak w urz\'b9dzeniach radarowych, czy te\'bf detektorom podczerwieni na satelitach, nie ujdzie \'bfaden start rakiety nawet w\'f3
wczas, gdyby cz\'ea\'9c\'e6 z nich zosta\'b3a uszkodzona. Same czujniki rozmieszczone w Kosmosie dostarczaj\'b9 przez okr\'b9g\'b3\'b9 dob\'ea oko\'b3o 20 
\par tysi\'eacy informacji. Gdy tylko jaki\'9c czujnik zarejestruje co\'9c niezwyk\'b3ego -\tab mo\'bfe to by\'e6 te\'bf wybuch wulkanu czy po\'bfar buszu - z szybko\'9cci\'b9
\par \sect }\sectd \margrsxn1872\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx5472\tx6912\tx7344\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {
\f2\insrsid9270740 \'9cwiat\'b3a przekazuje t\'ea informacj\'ea do centralnego komputera, a wi\'eac bezpo\'9crednio tutaj, do o\'9cradka wczesnego ostrzegania. Komputer analizuje meldunek i wy\'9cwietla szczeg\'f3\'b3y bezpo\'9crednio na tych pi\'ea
ciu wielkich ekranach. Dla unaocznienia szybko\'9cci dzia\'b3ania podam panu przyk\'b3ad. Balistyczny atak rakietowy trwa, w zale\'bfno\'9cci od miejsca stacjonowania odpalanej rakiety, do 1800 sekund, w tym czasie poci\-ski dotr\'b9 do kontynentu ameryka
\'f1skiego. Je\'9cli za\'b3o\'bfymy, \'bfe rakiety wystrzelono z okr\'eatu podwodnego, to w zale\'bfno\'9cci od pozycji tego okr\'eatu czas na ostrze\'bfenie mo\'bfe si\'ea skr\'f3ci\'e6 nawet do 600 sekund. 
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx5472\tx6912\tx7344\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid9270740 Komputery podaj\'b9 nam od razu, kt\'f3re czujniki zg\'b3osi\'b3y dane
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx5472\tx6912\tx7344\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 zdarzenie, wy\'9cwietlaj\'b9 czas startu, dok\'b3adn\'b9 pozycj\'ea, z jakiej wy\-
\par strzelono rakiet\'ea, szybko\'9c\'e6 startow\'b9, kierunek lotu, o jaki typ rakiety chodzi i mn\'f3stwo innych szczeg\'f3\'b3\'f3w. Je\'9cli mamy st\'b9d wys\'b3a\'e6 sygna\'b3 ostrzegawczy, musimy mie\'e6 ca\'b3kowit\'b9 pewno\'9c\'e6, \'bf
e nie chodzi o jakie\'9c zak\'b3\'f3cenia techniczne czy fa\'b3szywy alarm...
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx5472\tx6912\tx7344\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {
\f2\insrsid9270740 \tab - W jaki spos\'f3b to stwierdzacie?
\par \tab - Mamy tu telefony bezpiecze\'f1stwa. Nie trzeba wybiera\'e6 \'bfadnego numeru. Wystarczy podnie\'9c\'e6 s\'b3uchawk\'ea, a po drugiej stronie od razu odzywa si\'ea w\'b3a\'9cciwa plac\'f3wka. Mamy takie po\'b3\'b9czenia ze wszystkimi wa\'bf
niejszymi o\'9crodkami dowodzenia. Gdy komputery wy\'9cwietlaj\'b9 na ekranach dalsze szczeg\'f3\'b3y, my ju\'bf siedzimy przy telefonach. Musimy si\'ea upewni\'e6, \'bfe o\'9crodki dowodzenia na Grenlandii, na Alasce czy w Arabii Saudyjskiej maj\'b9
 te same informacje co my. Jednocze\'9cnie komputer wysy\'b3a zapytania do innych typ\'f3w czujnik\'f3w (wszystko to jest ju\'bf za\-programowane), kt\'f3re reaguj\'b9 na przyk\'b3ad nie na podczerwie\'f1, ale na poziom promieniowania czy na bod\'9f
ce optyczne...
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx5472\tx6912\tx7344\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 - Chce pan przez to powiedzie\'e6, \'bfe wiecie od razu, czy dana rakieta
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx5472\tx6912\tx7344\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 jest uzbrojona, czy te\'bf nie? - zapyta\'b3em.
\par \tab - Przecie\'bf musimy! W jaki spos\'f3b mogliby\'9cmy inaczej odr\'f3\'bfni\'e6
\par atrapy od prawdziwych g\'b3owic?
\par \tab Zaniem\'f3wi\'b3em. Niedoinformowany obawia\'b3em si\'ea dot\'b9d, \'bfe jedna
\par \sect }\sectd \margrsxn1728\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx5472\tx6912\tx7344\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {
\f2\insrsid9270740 jedyna omy\'b3kowa wystrzelana rakieta mo\'bfe wywo\'b3a\'e6 trzeci\'b9 wojn\'ea
\par \'9cwiatow\'b9, i a\'bf do tej chwili s\'b9dzi\'b3em, \'bfe jeden zwichni\'eaty komputer mo\'bfe wci\'b9gn\'b9\'e6 ca\'b3y \'9cwiat w atomowy konflikt. Teraz ju\'bf wiem, \'bfe zar\'f3wno ludzie, jak i komputery oraz czujniki zostaj\'b9
 poddani procedurom sprawdzaj\'b9cym, zanim Space Command w og\'f3le wy\'9cle alarm do
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
strategicznego centrum dowodzenia... a potem wysy\'b3a drugi, potwier\-dzaj\'b9cy "prawdziwa\'9c\'e6" ataku.
\par \tab \tab W Rosji wystrzelono rakiet\'ea
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Podczas naszej rozmowy, kiedy to na ekranach przez ca\'b3y czas mi-
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 gota\'b3y kolumny danych, rozleg\'b3 si\'ea nagle przerywany sygna\'b3 i rozb\'b3ys\'b3a czerwona lampka z napisem: classified (tajne). Jak za dotkni\'eac
iem czarodziejskiej r\'f3\'bfd\'bfki wszystkie ekrany momentalnie opustosza\'b3y. Na sekund\'ea. Potem b\'b3yskawiczni pomocnicy ludzkich m\'f3zg\'f3w zacz\'eali przesy\'b3a\'e6 na monitory kolumny liczb, wykresy i obrazy, jednacze\'9c
nie wysokowydajne drukarki wypluwa\'b3y metry papierowej ta\'9cmy. Kilku oficer\'f3w si\'eagn\'ea\'b3o po s\'b3uchawki telefon\'f3w i rozmawia\'b3o ze swoimi partnerami w r\'f3\'bfnych miejscach globu. Co si\'ea takiego sta\'b3o?
\par \sect }\sectd \margrsxn1584\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 \tab Ot\'f3\'bf
 w\'b3a\'9cnie w tym momencie, o 10.33 czasu miejscowego dnia
\par 2\tab sierpnia 1984 najednym z radzieckich poligon\'f3w wystrzelono rakiet\'ea
\par -\tab dla ludzi ze Space Con:imand rutynowa sprawa, dla mnie du\'bfe
\par prze\'bfycie, poniewa\'bf zaledwie w kilka sekund po starcie tej rakiety gdzie\'9c tam w Zwi\'b9zku Radzieckim w Colorado Springs ju\'bf o niej wiedziano, natychmiast te\'bf znany by\'b3 punkt, z kt\'f3rego j\'b9 wystrzelono, typ rakiety, b\'b3
yskawicznie pojawi\'b3y si\'ea krzywe obrazuj\'b9ce kierunek jej lotu i pr\'ead\-ko\'9c\'e6, od razu wiedziano, dok\'b9d leci, czy jest uzbrojona, czy te\'bf nie. B\'b3yskawicznie nadchodz\'b9ce kolejne serie danych pojawi\'b3y si\'ea na
\par ekranach i wydrukach.
\par \tab - Z jak\'b9 dok\'b3adno\'9cci\'b9 mo\'bfna obliczy\'e6, gdzie taka rakieta uderzy?
\par \sect }\sectd \margrsxn1728\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 - Do oko\'b3
o stu metr\'f3w - powiedzia\'b3 oficer tak, jakby to by\'b3o co\'9c
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 zupe\'b3nie oczywistego.
\par \tab Niesamowite, a jednak w pewnym sensie uspokajaj\'b9ce. A do tego komputery, pracuj\'b9ce tutaj z tak nies\'b3ychan\'b9 szybko\'9cci\'b9, nale\'bf\'b9 ju\'bf niejako do przestarza\'b3ej generacji, jak wyja\'9cni\'b3 mi genera\'b3
 brygady Earl S. van Imwegen. Istniej\'b9 ju\'bf podobno znacznie szybsze maszyny
\par o\tab mo\'bfliwo\'9cciach wr\'eacz niewyobra\'bfalnych. Na moje pytanie, dlaczego
\par \sect }\sectd \margrsxn1872\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
nie zastosowano tu jeszcze sprz\'eatu najnowszej generacji, odpowiedzia\'b3, \'bfe Space Command przechodzi na now\'b9 aparatur\'ea dopiero wtedy,
\par kiedy zostanie ona sprawdzona we wszystkich teoretycznie mo\'bfliwych sytuacjach.
\par \tab Space Command, instytucja na wskro\'9c wojskowa, nie kieruje ani 
\par si\'b3ami strategicznymi, ani te\'bf systemami broni kosmicznej, jej jedynym zadaniem jest obserwacja bliskiego Kosmosu, identyfikacja i klasyfika\-cja wszystkich poruszaj\'b9cych si\'ea w nim obiekt\'f3w. Tu, w stalowej wiosce pod g\'f3
rami Cheyenne, nie pracuj\'b9 fanatycy polityczni ani ludzie zwariowani na punkcie Kosmosu, \'bfadni adepci science fiction czy fanta\'9cci. Tutaj wszyscy, od sier\'bfanta po genera\'b3a, ka\'bfdy na wyznaczonej pozycji, zajmuj\'b9 si\'ea obserwacj\'b9
 Kosmosu w jednym celu: aby zawczasu ostrzec Ameryk\'ea i ca\'b3y \'9cwiat przed ewentualnym niespodziewanym
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 atakiem.
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab Mimo wszystko gro\'9fba nuklearnego ataku istnieje.
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab \tab Wojny Gwiezdne - no i co z tego?
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab 23 marca 1983 prezydent Ronald Reagan wyst\'b9pi\'b3 przed kamerami telewizji ameryka\'f1skiej przedstawiaj\'b9c "Inicjatyw\'ea Obrony Strategicz\-
nej" (SDI - Strategic Defense Initiative). Tego wieczora Ronald Reagan zaapelowa\'b3 do ameryka\'f1skich naukowc\'f3w, by "dali nam do
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 r\'eaki \'9c
rodki, kt\'f3re sprawi\'b9, \'bfe bro\'f1 j\'b9drowa stanie si\'ea zawodna
\par i\tab przestarza\'b3a".
\par \tab Apel Ronalda Reagana do naukowc\'f3w USA by\'e6 mo\'bfe zajmie
\par w\tab ksi\'b9\'bfkach p\'f3\'9fniejszych historyk\'f3w miejsce wa\'bfniejsze ni\'bf s\'b3ynny apel
\par Johna F. Kennedy'ego z roku 1961, kt\'f3ry wskaza\'b3 Ksi\'ea\'bfyc jako
\par \sect }\sectd \margrsxn2736\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
pierwszy cel podr\'f3\'bfy kosmicznych. Inicjatywa Kennedy'ego zaowoco\-wa\'b3a dnia 3 marca 1969 l\'b9dowaniem na Ksi\'ea\'bfycu bezza\'b3ogowej sondy \'a3una 9, za\'9c 20 lipca 1969 roku za\'b3ogowego l\'b9downika LM (Lunar Module) ze statku Apollo 11.

\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 R\'f3wnie\'bf zadanie postawione przez Ronalda Reagana b\'eadzie wyma-
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 ga\'b3
o czasu, lecz jego wype\'b3nienie nie b\'eadzie mia\'b3o nic wsp\'f3lnego 
\par z\tab programem gwiezdnyeh wojen (star wars). Do gwiazd w Kosmosie jest
\par jeszcze d\'b3uga, bardzo d\'b3uga droga. To, co zainicjowa\'b3 Ronald Reagan, kiedy\'9c na pewno zostanie przez naukowc\'f3w i technik\'f3w zrealizowane. Wynik ich wysi\'b3k\'f3w nie b\'eadzie jednak mia\'b3 nic wsp\'f3lnego z wojnami gwiezdnymi. "Przem
\'f3wienie o wojnach gwiezdnych" cytowano jedynie fragmentarycznie i rozkolportowano po \'9cwiecie w chwytliwym sloga\-nie. Uwa\'bfam za stosowne przytoczy\'e6 z niego co bardziej znamienne fragmenty. Oto one:
\par \tab "Chcia\'b3bym przedstawi\'e6 pa\'f1stwu wizj\'ea przysz\'b3o\'9cci, kt\'f3ra oferuje nadziej\'ea. Musimy przeciwstawi\'e6 budz\'b9cym groz\'ea rakietom radzieckim \'9crodki obronne. Czy nie jest atrakcyjn\'b9 perspektyw\'b9, \'bfe wolny nar\'f3d \'bf
yje w pewno\'9cci, maj\'b9c \'9cwiadomo\'9c\'e6, i\'bf ta pewno\'9c\'e6 nie opiera si\'ea na potencjale umo\'bfliwiaj\'b9cym Ameryce natychmiastowe uderzenie od\-wetowe w przypadku radzieckiego ataku, lecz na tym, \'bfe posiadamy 
\par system pozwalaj\'b9cy przechwyci\'e6 i zniszczy\'e6 rakiety strategiczno-balis\-tyczne, jeszcze zanim dotr\'b9 nad nasze terytorium b\'b9d\'9f terytorium kt\'f3regokolwiek z naszych sprzymierze\'f1c\'f3w? Zdaj\'ea sobie spraw\'ea, \'bf
e jest to ogromne przedsi\'eawzi\'eacie techniczne, kt\'f3rego prawdopodobnie nie da si\'ea zrealizowa\'e6 przed ko\'f1cem obecnego stulecia. Jednak\'bfe technologia osi\'b9gn\'ea\'b3a ju\'bf taki stopie\'f1 wyrafinowania, \'bfe sensowne wydaje si\'ea
 podj\'eacie takiego wysi\'b3ku. [...] Wzywam naukowc\'f3w, kt\'f3rzy sprokuro\-wali nam bomb\'ea atomow\'b9, by postawili swoje znakomite talenty
\par \sect }\sectd \margrsxn1872\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 w\tab s\'b3u
\'bfb\'ea ludzko\'9cci i pokoju \'9cwiatowego i dali nam do r\'eaki \'9crodki, kt\'f3re
\par uczyni\'b9 bro\'f1 atomow\'b9 bezu\'bfyteczn\'b9 i zb\'eadn\'b9. [...] Dzisiaj czyni\'ea ten wa\'bfny pierwszy krok. Stawiam oto zadanie, by podj\'eato rozleg\'b3e
\par i\tab intensywne wysi\'b3ki maj\'b9ce na celu okre\'9clenie d\'b3ugofalowego programu
\par badawczo-rozwojowego, maj\'b9cego na celu wyeliminowanie gro\'9fby
\par stwarzanej przez strategiczne rakiety nuklearne".
\par \tab Czy mo\'bfliwe b\'eadzie przechwytywanie i "neutralizowanie" rakiet
\par w\tab czasie ich lotu w przestrzeni kosmicznej, zanim osi\'b9gn\'b9 sw\'f3j cel? Czy
\par w\tab og\'f3le nale\'bfy sobie \'bfyczy\'e6, aby wizja Ronalda Reagana sta\'b3a si\'ea
\par rzeczywisto\'9cci\'b9? Czy w ostatecznym rozrachunku nie sprowokuje to drugiej strony do skonstruowania jeszcze gro\'9fniejszych rakiet, po\-zwalaj\'b9cych na sforsowanie systemu obrony?
\par \tab Co te polityczno-wojskowe kontrowersje maj\'b9 wsp\'f3lnego z moimi teoriami?
\par \tab Wiele, i to nawet bardzo!
\par \tab Zdobycze techniki, majacz\'b9ce gdzie\'9c tam na horyzoncie dalekiej przysz\'b3o\'9cci, ju\'bf raz znalaz\'b3y zastosowanie... w odleg\'b3ej przesz\'b3o\'9cci rodzaju ludzkiego. Musz\'ea zaj\'b9\'e6 si\'ea przysz\'b3ymi broniami kosmicznymi,
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 aby czytelnik potrafi\'b3 sobie uzmys\'b3owi\'e6, co takiego istnia\'b3o ju\'bf kiedy\'9c w\tab zamierzch\'b3ej przesz\'b3o\'9cci.
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab \tab Tajny projekt "LM"
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab W roku 1943 prowadzono w Niemczech tajne badania opatrzone kryptonimem "LM". LM to skr\'f3t od Linear-Motor, czyl
i silnik liniowy. Dotychczas pociski wystrzeliwano wykorzystuj\'b9c energi\'ea rozpr\'ea\'bfaj\'b9-
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 cych si\'ea
 w lufie gaz\'f3w. W przypadku silnika liniowego pocisk jest przyci\'b9gany/odpychany przez w\'b3\'b9czane kolejno pola magnetyczne. Takie pola magnetyczne nadaj\'b9 pociskom przy\'9cpieszenie wi\'eaksze ni\'bf najsilniejszy \'b3
adunek wybuchowy i to w dodatku bezg\'b3o\'9cnie, bez \'bfadnych detonacji! Technikom niemieckim uda\'b3o si\'ea (w roku 1943!) nada\'e6 pociskowi o masie 10 gram\'f3w przy\'9cpieszenie 1050 m/s. Celem by\'b3o uzyskanie przy\'9cpiesze
nia 2000 m/s dla pocisku siedmiokilo\-gramowego.
\par \tab Amerykanie udoskonalili techniczn\'b9 zasad\'ea dzia\'b3ania rail gun (dzia\'b3o szynowe), w ich laboratoriach dwukilogramowe pociski wylatuj\'b9 z lufy
\par \sect }\sectd \margrsxn2592\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 z\tab prgdko
\'9cci\'b9 pocz\'b9tkow\'b9 wynosz\'b9c\'b9 20 km/s, czyli dziesi\'eaciokrotnie
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 przewy\'bfszaj\'b9c\'b9 t\'ea osi\'b9gni\'eat\'b9 w niemieckich do\'9cwiadczeniach z roku 1943. Rail gun nadaje przy\'9cpieszenie plazmie, plazma pociskowi.

\par \sect }\sectd \margrsxn1152\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
 [ Plazma - silnie zjonizowany quasi-neutralny gaz, w kt\'f3rym obok cz\'b9stek
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 oboj\'eatnych znajduj\'b9 si\'ea wolne jony i elektrony. Plazma jest diamagnetyczna,
\par \sect }\sectd \margrsxn1296\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
to znaczy umieszczona w polu magnetycznym magnesuje si\'ea proporcjonalnie do
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740  niego, lecz ze znakiem przeciwnym. ]
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Pociski te s\'b9 tak szybkie, \'bfe tarcie powietrza nie jest w stanie odchyli\'e6 toru ich lotu ani ich spowolni\'e6. Zdolno\'9c\'e6 niszcz\'b9ca tych pocisk\'f3w, "
\'9cmierciono\'9cna" nawet dla rakiet, bierze si\'ea z samej ich energii kinetycznej.
\par \tab Najskuteczniejsz\'b9 dzi\'9c - przypuszczalnie! - ale te\'bf i najbardziej skomplikowan\'b9 broni\'b9 kosmiczn\'b9 jest zasilany energi\'b9 j\'b9drow\'b9 laser rentgenowski. Wykonany z trzymanego w absolutnej tajemnicy stopu
\par \sect }\sectd \margrsxn1584\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
cylinder otacza mikroskopijnej wielko\'9cci \'b3adunek j\'b9drowy. Uwolniona z\tab chwil\'b9 wybuchu atomowego energia termiczna powoduje wys\'b3anie
\par promieni rentgenowskich przez atomy w\'b3\'f3kien metalu. B\'b3ysk ten ma energi\'ea stu miliard\'f3w wat\'f3w i dzi\'eaki owym cylindrycznie rozmiesz\-czonym metalowym w\'b3\'f3knom trafia w cel w formie wi\'b9zki. Wi\'b9zka 
\par wys\'b3ana z takiego lasera rentgenowskiego nie daje si\'ea wprawdzie skupi\'e6 w\tab jednym punkcie jak wi\'b9zka lasera optycznego, ale rozrzut przy
\par odleg\'b3o\'9cci wynosz\'b9cej ponad 4000 kilometr\'f3w nie powinien podobno przekroczy\'e6 200 metr\'f3w. Moc promieniowaniajestjedna'k nadal na tyle pot\'ea\'bfna, by zada\'e6 nadlatuj\'b9cej rakiecie niszcz\'b9cy rentgenowski cios, wystarczaj\'b9
cy do rozerwania spaw\'f3w zbiornika paliwa czy te\'bf ca\'b3\-
\par kowitej zmiany toru jej lotu. Wad\'b9 tego urz\'b9dzenia jest to, \'bfe inicjuj\'b9ca emisj\'ea promieniowania rentgenowskiego eksplozja j\'b9drowa niszczy
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 tak\'bf
e sam laser. Wymaga\'b3oby to zatem rozmieszczenia na Ziemi ca\'b3ej sieci gotowych do strza\'b3u laser\'f3w b\'b9d\'9f te\'bf stacjonowania ich w Kosmo\-sie. Bogu dzi\'eaki jednak stacjonowanie broni j\'b9drowej w Kosmosie zosta\'b3o zakazane na mocy uk
\'b3ad\'f3w mi\'eadzy Wschodem a Zachodem.
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab \tab Niszczycielskie promienie ultrafioletowe
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Promienie ultrafioletowe, o kt\'f3rych tu mowa, ca\'b3kowicie nie nadaj\'b9
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 si\'ea do opalania i zabieg\'f3w upi\'eakszaj\'b9cych cia\'b3o.
\par \tab Poszukuj\'b9c mo\'bfliwo\'9cci neutralizacji rakiet z g\'b3owicami j\'b9drowymi za pomoc\'b9 poruszaj\'b9cych si\'ea z pr\'eadko\'9cci\'b9 \'9cwiat\'b3a promieni lasera, prze\-prowadzono pr\'f3
by z tzw. laserem ekscymerowym. Laser ten pracuje na bazie zwi\'b9zk\'f3w halogenu z gazami szlachetnymi i wytwarza intensywn\'b9 wi\'b9zk\'ea promieniowania ultrafoletowego o d\'b3ugo\'9cci fali 0,3 mikrometra (1um = 1/1000000 m). Rozwi\'b9
zanie to ma wszelkie cechy jajka
\par \sect }\sectd \margrsxn1728\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 Kolumba: promie
\'f1 laserowy wytwarzany jest na Ziemi, oddzia\'b3uje
\par jednak z Kosmosu! A oto jak si\'ea to dzieje:
\par \tab Na wysoko\'9cci 1000 km nad Ziemi\'b9 umieszcza si\'ea na orbicie zwierciad\-\'b3o bojowe, drugi reflektor wyniesiony zostaje na orbit\'ea geostacjonarn\'b9 
\par przebiegaj\'b9c\'b9 na wysoko\'9cci 36 tys. km. To znaczy, \'bfe reflektor ten przez ca\'b3y czas, niezale\'bfnie od ruchu obrotowego planety, pozostaje w tym samym miejscu nad powierzchni\'b9 Ziemi. W momencie startu obcej
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
rakiety czujniki podczerwieni wychwytuj\'b9 promieniowanie cieplne p\'b3omienia z dyszy i wszczynaj\'b9 alarm. Zawieszone 1000 km nad Ziemi\'b9 zwierciad\'b3o zostaje nakierowane na lec\'b9cy obiekt za pomoc\'b9 wi\'b9zki
\par z\tab niewinnego lasera optycznego lub radaru i \'9cledzi jego lot. Geosta-
\par cjonarny reflektor na orbicie 36 tys. km pozostaje w permanentnej "\'b3\'b9czno\'9cci wzrokowej" ze zwierciad\'b3em bojowym z pu\'b3apu 1000 km.
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 W\tab pobli\'bf
u stacji naziemnej rezerwuje si\'ea energi\'ea jednej elektrowni,
\par w\tab ci\'b9gu sekundy mo\'bfna j\'b9 doprowadzi\'e6 do lasera. Kiedy tylko Space
\par Command ostatecznie zidentyfikuje rakiet\'ea jako atakuj\'b9cy wrogi pocisk i\tab najwy\'bfsze dow\'f3dztwo wyda rozkaz do strza\'b3u, dalszy ci\'b9g wypadk\'f3w
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
to nanosekundy. Laser ekscymerowy zostaje zasilony energi\'b9. Z szyb\-ko\'9cci\'b9 \'9cwiat\'b3a intensywna wi\'b9zka promieni ultrafioletowych dociera 
\par do geostacjonarnego reflektora, sk\'b9d przes\'b3ana zostaje do "zwierciad\'b3a bojowego", kt\'f3re od dawna nakierowane jest na cel. Wi\'b9zka niszczy ten cel energi\'b9 wyra\'bfaj\'b9c\'b9 si\'ea warto\'9cci\'b9 160 megad\'bfuli. Wyzwolona przy
\par tym energia mog\'b3aby rozpu\'9cci\'e6 stuczterdziestokilogramowy kawa\'b3
\par lodu. Bezg\'b3o\'9cnie. Sterowana ludzk\'b9 r\'eak\'b9 b\'b3yskawica. Oczywi\'9ccie dwa takie zwierciad\'b3a, jak te opisane powy\'bfej, nie wystarczy\'b3yby do znisz\-czenia eskadry rakiet. W planach i przewidywaniach m\'f3wi si\'ea o oko\'b3
o 400 "zwierciad\'b3ach bojowych", kt\'f3re musia\'b3yby stale okr\'b9\'bfa\'e6 Ziemi\'ea
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 b\'b9d
\'9f te\'bf by\'e6 zamontowane na rakietach, kt\'f3re w ci\'b9gu kilku sekund mog\'b3yby je wynie\'9c\'e6 na orbit\'ea.
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab \tab Przestarza\'b3e okre\'9clenie NIEMO\'afLIWE
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab To, o czym pisali autorzy powie\'9cci science fiction, a co powa\'bfni naukowcy kwitowali u\'9cmieszkami wy\'bfszo\'9cci, sta\'b3o si\'ea rzeczywisto\'9cci\'b9. 

\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid9270740 Obskuranckie i niejednokrotnie sprowadzone ad absurdum s\'b3owo
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 NIEMO\'afLIWE wci\'b9\'bf jednak ma si\'ea dobrze.
\par \tab Za NIEMO\'afLIWE uwa\'bfano, \'bfe meteory spadaj\'b9 z nieba.
\par \tab Za NIEMO\'afLIWE uwa\'bfano pradawne marzenie, by cz\'b3owiek m\'f3g\'b3
\par wznie\'9c\'e6 si\'ea w powietrze.
\par \tab NIEMO\'afLIWO\'8c\'c6 pokonania bariery d\'9fwi\'eaku by\'b3a niejako prawem fizycznym.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 My\'9cl o tym, \'bfe atom, najmniejsza cz\'b9stka materii, mo\'bfe zosta\'e6
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 podzielony, uwa\'bfana by\'b3a za NIEMO\'afLIW\'a5.
\par \tab Kto\'9c, kto uwa\'bfa\'b3 za mo\'bfliwe, \'bfe ludzie kiedykolwiek stan\'b9 na Ksi\'ea\'bfycu nie m\'f3wi\'b9c ju\'bf o Marsie, zbywany by\'b3 jako NIEMO\'afLIWY fantasta.
\par \tab NIEMO\'afLIWA by\'b3a jeszcze nie tak dawno my\'9cl, \'bfe rozchodz\'b9ce si\'ea
\par \sect }\sectd \margrsxn2736\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
na wszystkie strony promieniowanie \'9cwietlne mo\'bfna skupi\'e6 w sp\'f3jn\'b9 wi\'b9zk\'ea i nakierowa\'e6 na jeden punkt.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 NIEMO\'afLIW\'a5 fantazj\'b9 by\'b3a "spekulacja" na temat przeprogramo-
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 wywania kod\'f3w genetycznych.
\par \tab NIEMO\'afLIWE jest, twierdzono, przenoszenie my\'9cli bezpo\'9crednio
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 z\tab m\'f3
zgu do m\'f3zgu. NIEMO\'afLIWE jest, podobno, zniesienie si\'b3y
\par }\pard \ql \fi-288\li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid9270740 ci\'b9\'bfenia czy te\'bf osi\'b9gni\'eacie kiedykolwiek pr\'eadko\'9cci \'9cwiat\'b3a. NIEMOZLIWE, wszystko NIEMO\'afLIWE, a przecie\'bf cz\'ea\'9cciowo ju
\'bf
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 zrealizowane.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Je\'9cli kto\'9c nie chce wierzy\'e6 realistycznym prorokom, powinien przy-
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 najmniej dok\'b3adniej przeczyta\'e6 Bibli\'ea. W Ksi\'eadze Rodzaju mo\'bfna bowiem przeczyta\'e6, co nast\'eapuje:
\par \sect }\sectd \margrsxn1152\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
"[...] a to dopiero pocz\'b9tek ich dzie\'b3a. Teraz ju\'bf dla nich nic nie b\'eadzie
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 niemo\'bfliwe, cokolwiek zamierz\'b9 uczyni\'e6". (I Moj\'bf. 11, 6)
\par \tab Chi\'f1scy ch\'b3opi maj\'b9 takie bardzo trafne przys\'b3owie: "Kto ogl\'b9da
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 niebo w wodzie, ten widzi ryby na drzewach!"
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab \tab Jak mucha w ciemnym pokoju
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab W laboratoriach badawczych prowadzi si\'ea prace nad nowymi
\par rodzajami broni, kt\'f3re mog\'b9 wysy\'b3a\'e6 na odleg\'b3o\'9c\'e6 tysi\'eacy kilometr\'f3w podatomowe promieniowanie cz\'b9steczkowe o niszcz\'b9cym dzia\'b3aniu.
\par Mimo tajno\'9cci tych bada\'f1, do opinii publicznej przedosta\'b3y si\'ea donie\-sienia, \'bfe w Lawrence Laboratory w Kalifornii eksperymentuje si\'ea
\par z\tab broniami cz\'b9steczkowymi strzelaj\'b9cymi "amunicj\'b9" sk\'b3adaj\'b9c\'b9 si\'ea
\par z\tab energetycznie na\'b3adowanych proton\'f3w i ujemnie na\'b3adowanych
\par elektron\'f3w. Te promienie nie wypalaj\'b9 dziur, nie niszcz\'b9 rakiet, ale za to mog\'b9 przenika\'e6 przez ka\'bfd\'b9 przeszkod\'ea i... sparali\'bfowa\'e6 komputery. 
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid9270740 Niemo\'bfliwe? Poczekamy, zobaczymy.
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab Podobno NIEMO\'afLIWE jest trafienie kuli karabinowej w trakcie
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 lotu inn\'b9
 kul\'b9. 10 czerwca 1984 ameryka\'f1scy technicy skre\'9clili to NIEMOZLIWE.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 W ten zielono\'9cwi\'b9tkowy poniedzia\'b3ek o godzinie 10.58 z bazy
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 lotniczej Vandenberg wystartowa\'b3a rakieta Minuteman. Jej cel to niewielka wysepka Meck na atolu Kwajalein na Pacyfiku, oko\'b3a 8000 km od wybrze\'bf
y Kalifornii. Ju\'bf w fazie startu Space Command na\-
\par mierzy\'b3o rakiet\'ea, komputery wys\'b3a\'b3y dane o torze jej lotu na monitory i\tab przekaza\'b3y stacji radarowej na Kwajalein. Tam superszybki komputer
\par najnowszej generacji obliczy\'b3 kurs kolizyjny i przeciwko "wrogiemu pociskowi" wys\'b3ano antyrakiet\'ea, kt\'f3ra pomkn\'ea\'b3a mu na spotkanie
\par z\tab pr\'eadko\'9cci\'b9 25 tys. km na godzin\'ea. Czujnik w g\'b3owicy antyrakiety ma
\par tak\'b9 czu\'b3o\'9c\'e6, \'bfe potrafi\'b3by wyodr\'eabni\'e6 "ciep\'b3o" bloku lodu od jeszcze ni\'bfszej temperatury kosmicznego t\'b3a, jego pomiary przekazywane by\'b3y do pok\'b3adowego komputera, kt\'f3ry na bie\'bf\'b9co dokonywa\'b3 korekty

\par \sect }\sectd \margrsxn1728\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 kursu za pomoc
\'b9 dysz steruj\'b9cych. Na wysoko\'9cci 200 km antyrakieta rozpostar\'b3a co\'9c w rodzaju parasola z metalowej siatki maj\'b9cego pi\'ea\'e6 metr\'f3w \'9crednicy, kt\'f3ry mia\'b3 zagwarantowa\'e6, \'bfe pociski si\'ea nie min\'b9. Siatka okaza\'b3
a si\'ea niepotrzebna. Direct impact (pe\'b3ne trafienie) - za\-meldowa\'b3y komputery Space Command.
\par \tab Pr\'f3ba ta wykaza\'b3a, \'bfe p\'eadz\'b9c\'b9 z kilkakrotn\'b9 pr\'eadko\'9cci\'b9 d\'9fwi\'eaku rakiet\'ea mo\'bfna trafi\'e6 drug\'b9 podobnie szybko lec\'b9c\'b9 rakiet\'b9. NIEMO\'af\-
\par LIWE! - my\'9clano jeszcze przed paroma laty. Je\'9cli rakieta uniesie si\'ea ju\'bf z\tab rampy startowej, nic jej nie powstrzyma! Str\'b9ci\'e6? NIEMO\'afLIWE.
\par I\tab znowu kolejne NIEMO\'afLIWE pow\'eadrowa\'b3o do kosza.
\par \tab Ameryka\'f1ski samolot bojowy F-15 osi\'b9ga dzisiaj pu\'b3ap 15 km.
\par \sect }\sectd \margrsxn1872\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 Powstaj\'b9 ju
\'bf plany maszyny zwanej Advanced Fighter, kt\'f3ra osi\'b9gaj\'b9c trzykrotn\'b9 pr\'eadka\'9c\'e6 d\'9fwi\'eaku wznosi\'e6 si\'ea ma na wysoko\'9c\'e6 40 km
\par -\tab samolot o w\'b3a\'9cciwo\'9cciach niemal satelity. Takie samoloty mog\'b3yby
\par wynosi\'e6 pod skrzyd\'b3ami kilka antyrakiet na wielkie wysoko\'9cci, tam je odczepia\'e6 i wystrzela\'e6 w stron\'ea "wrogich" rakiet. Ju\'bf dzisiaj my\'9cliwce mog\'b9 (mog\'b3yby) wynosi\'e6 rakiety a\'bf do stratosfery i niszczy\'e6 za ich pomoc\'b9
 satelity i stacje orbitalne. Wysoko\'9c\'e6 nak\'b3ad\'f3w finansowych na 
\par t\'ea najwi\'eaksz\'b9 technologiczn\'b9 bitw\'ea w dziejach \'9cwiata jest niewyobra\'bfal\-na. Wed\'b3ug oficjalnych danych do ko\'f1ca obecnego stulecia na r\'f3\'bfnego typu badania broni kosmicznych wydatkowanych zostanie 500 miliar-
\par d\'f3w dolar\'f3w. Czy wytkni\'eate przez naukowc\'f3w cele s\'b9 w og\'f3le osi\'b9-
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
galne? Dlaczego wydaje si\'ea takie sumy, anga\'bfuje taki potencja\'b3 umys\-\'b3owy i tyle si\'b3y roboczej w tego rodzaju projekty? Czy militaryzacja Kosmosu jest nieunikniona? Do czego to wszystko prowadzi?
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab \tab Dziury w parasolu
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab Dotychczas ka\'bfda bro\'f1 powodowa\'b3a wynalezienie jeszcze doskonal\-
\par szej kontrbroni. \'8cwiatli naukowcy podnie\'9cli wrzaw\'ea przeciwko military\-zacji Kosmosu. W studium zatytu\'b3owanym "Obrona przeciwrakietowa
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 w\tab 
Kosmosie" czworo znaj\'b9cych si\'ea na rzeczy naukowc\'f3w wykaza\'b3o
\par istnienie luk w planowanym parasolu ochronnym, wskaza\'b3o na po\-wstanie (nieuniknionych) dziur, przez kt\'f3re mo\'bfna go b\'eadzie przebi\'e6. Znawcy prawa mi\'eadzynarodowego zwracaj\'b9 uwag\'ea na problemy praw-
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 ne. 27 
stycznia 1967 dwa supermocarstwa i 80 innych pa\'f1stw podpisa\'b3y tzw. uk\'b3ad kosmiczny, kt\'f3rego artyku\'b3 II g\'b3osi:
\par \tab "Przestrze\'f1 kosmiczna \'b3\'b9cznie z Ksi\'ea\'bfycem i innymi cia\'b3ami niebies\-kimi nie mo\'bfe sta\'e6 si\'ea w\'b3asno\'9cci\'b9 jakiegokolwiek pa\'f1stwa poprzez roszczenie prawa zwierzchno\'9cci, wskutek korzystania z niego, okupacji b\'b9
d\'9f jakimkolwiek innym sposobem".
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Niebo gwie\'9fdziste nad nami nie mo\'bfe zmieni\'e6 si\'ea w pole bitwy, jego
\par }\pard \ql \fi-288\li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid9270740 gwiazdy nie mog\'b9 zosta\'e6 zdegradowane przez imperialny kolonializm. Je\'9cli idzie o stacjonowanie broni w Kosmosie, to artyku\'b3 IV uk\'b3adu
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 z\tab roku 1967 stanowi:
\par \tab "Pa\'f1stwa Strony Uk\'b3adu zobowi\'b9zuj\'b9 si\'ea nie umiejscawia\'e6 na orbicie dooko\'b3a Ziemi jakichkolwiek obiekt\'f3w przenosz\'b9cych bronie j\'b9drowe
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
lub jakiekolwiek inne rodzaje broni masowego zniszczenia, nie in\-stalowa\'e6 takich broni na cia\'b3ach niebieskich ani nie umieszcza\'e6 takich broni w przestrzeni kosmicznej w jakikolwiek inny spos\'f3b.
\par \tab Ksi\'ea\'bfyc i inne cia\'b3a niebieskie b\'ead\'b9 u\'bfytkowane przez wszystkie Pa\'f1stwa Strony Uk\'b3adu wy\'b3\'b9cznie do cel\'f3w pokojowych. Zak\'b3adanie wojskowych baz, instalacji i fortyfikacji, wypr\'f3bowywanie jakiegokol\-
wiek typu broni oraz przeprowadzanie manewr\'f3w wojskowych na
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 cia\'b3
ach niebieskich b\'eadzie zabronione. Pos\'b3ugiwanie si\'ea personelem wojskowym do bada\'f1 naukowych lub do jakichkolwiek innych cel\'f3w pokojowych nie b\'eadzie zakazane. Nie b\'eadzie r\'f3wnie\'bf zakazane korzys\-tanie z wszelkiego wyposa\'bf
enia lub u\'b3atwienia koniecznego do pokojo\-wego badania Ksi\'ea\'bfyca i innych cia\'b3 niebieskich".
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab \tab Wczoraj uchwalone - dzisiaj przestarza\'b3e
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Wed\'b3ug kryteri\'f3w techniki z roku 1967 wszystko w tym uk\'b3adzie
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 wydawa\'b3o si
\'ea jasne, a przecie\'bf nic jasne nie jest. Uk\'b3ad zakazuje jedynie
\par umieszczania w Kosmosie "broni j\'b9drowej i broni masowego znisz\-czenia". Laser u\'bfyty przeciwko przenosz\'b9cej g\'b3owice j\'b9drowe rakiecie nie jest ani jednym, ani drugim. Kremlowi uda\'b3a si\'ea, trzeba przyzna\'e6, i\'9c
cie genialna dezinformacja. To w Moskwie bowiem ukuto has\'b3o
\par o\tab wojnach gwiezdnych w przem\'f3wieniu prezydenta Reagana, za\'9c za-
\par chodnie media podchwyci\'b3y tylko atrakcyjn\'b9 formu\'b3k\'ea. Od tej chwili
\par \sect }\sectd \margrsxn1728\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 po \'9c
wiecie kr\'b9\'bfy opinia, \'bfe Ameryka zamierza "zainstalowa\'e6" w Kos\-mosie jakie\'9c niszczycielskie systemy broni, bro\'f1 laserow\'b9 w kilku odmianach, podczas kiedy d\'b9\'bfenia Zwi\'b9zku Radzieckiego zmierzaj\'b9 wy\'b3\'b9
cznie do zapewnienia \'9cwiatu pokojowej przysz\'b3o\'9cci. Aby mg\'b3a nie by\'b3a tak bardzo nieprzenikniona, trzeba mie\'e6 stale na uwadze dowie\-dziony fakt, \'bfe to Rosjanie jako pierwsi umie\'9c
cili na orbicie satelity przeznaczone do niszczenia innych satelit\'f3w... za\'9c na do\'9cwiadczenia
\par z\tab broni\'b9 laserow\'b9 wydali do roku 1983 o wiele wi\'eacej pieni\'eadzy ni\'bf
\par Amerykanie. Nawiasem m\'f3wi\'b9c Stany Zjednoczone ju\'bf raz musia\'b3y si\'ea zadowoli\'e6 drugim miejscem: mianowicie 12 kwietnia 1961 roku major lotnictwa Jurij Gagarin jako pierwszy cz\'b3owiek polecia\'b3
 w Kosmos. Szef Organizacji do Spraw Obrony Strategicznej genera\'b3 James A. Abrahamson powiedzia\'b3 1 grudnia 1984 w jednym z wywiad\'f3w:
\par \tab "Rosjanie ju\'bf od dawna prowadzili badania nad broni\'b9 laserow\'b9. Jestem w posiadaniu artyku\'b3u ze \'9fr\'f3de\'b3 radzieckich, napisanego w roku 
\par 1982, i nader interesuj\'b9cego. Naszkicowana jest w nim architektura tego wszystkiego, nad czym obecnie pracujemy, a by\'b3o to przecie\'bf na d\'b3ugo przed przem\'f3wieniem Prezydenta".
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 "Dzieje \'9cwiata s\'b9 sum\'b9 tego wszystkiego, czego mo\'bfna by\'b3o unikn\'b9\'e6"
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 -\tab napisa\'b3 kiedy\'9c laureat nagrody Nobla, Bertrand Russell.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Czy jest to nie ko\'f1cz\'b9ca si\'ea spirala? Rozmowy rozbrojeniowe tocz\'b9
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 si\'ea od momentu wynalezienia kuszy: ju\'bf wtedy przeciwnicy zapewniali
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 si\'ea wzajemnie, \'bfe w walce nie b\'ead\'b9 stosowa\'e6 tej \'9cmierciono\'9cnej broni. Dlaczego jednak w spirali przybywa zwoj\'f3w? Poniewa\'bf ludzie si
\'ea siebie boj\'b9, poniewa\'bf boj\'b9 si\'ea stan\'b9\'e6 jeden drugiemu na drodze. A dlaczego? Poniewa\'bf \'bfadna ze stron nie ma pewno\'9cci, co ta druga tak naprawd\'ea zamierza. Co by\'b3o najpierw: jajko czy kura? W ten w\'b3a\'9cnie spos\'f3
b po ka\'bfdej nowej broni wynaleziona zostaje nast\'eapna, a poniewa\'bf kontrola arsena\'b3\'f3w jest niemo\'bfliwa, spirala zbroje\'f1 rozkr\'eaca si\'ea bezustannie jako jedyne w \'9cwiecie perpetuum mobile.
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab \tab Rozwa\'bfania cz\'b3owieka apolitycznego
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab Nie jestem agentem Departamentu Stanu i, pomimo \'bfe nawet jako
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 Szwajcar do\'9c
wiadczam uci\'b9\'bfliwo\'9cci konfliktu Wsch\'f3d-Zach\'f3d, nie
\par jestem bynajmniej, moi czytelnicy wiedz\'b9 to doskonale, absolutnie oboj\'eatny politycznie, jednak w centrum mojego zainteresowania stoi tylko i wy\'b3\'b9cznie pok\'f3j i rozw\'f3j techniczny w s\'b3u\'bfbie ludzko\'9cci. Zbyt cz\'easto jednak i zbyt d
\'b3ugo przebywa\'b3em w USA, abym mia\'b3 s\'b9dzi\'e6, \'bfe nar\'f3d ameryka\'f1ski t\'easkni za pokojem mniej ni\'bf kt\'f3rykolwiek inny.
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
W latach 1820 -1977 - z tego roku pochodz\'b9 ostatnie znane mi dane
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 -\tab Stany Zjednoczone przyj\'ea\'b3y 48,06 miliona imigrant\'f3w z Europy
\par (75,2 %), Azji (5,4 %), z Kanady, Ameryki \'8crodkowej i Po\'b3udniowej 
\par (18,3 %). \'afaden inny nar\'f3d nie otwiera tak szeroko drzwi swojego kraju dla nowych przybysz\'f3w. Czy te miliony nadal przybywaj\'b9cych dob\-rowolnie do USA os\'f3b chc\'b9 wojny? Nie, wszyscy ci ludzie chc\'b9
\par \sect }\sectd \margrsxn2880\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 pracowa\'e6 i 
\'bfy\'e6 w wolno\'9cci, a obydwa te pragnienia spe\'b3ni\'e6 mo\'bfe tylko pok\'f3j, a nie wojna. Po tak zwanym przem\'f3wieniu o wojnach gwiezd\-nych przygniataj\'b9ca wi\'eakszo\'9c\'e6 220 milion\'f3w Amerykan\'f3w ponow-
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 nie wybra\'b3a Ronalda Reagana na prezydenta, a oni na pewno chc\'b9
\par  [ Ronald Reagan uzyska\'b3 wi\'eakszo\'9c\'e6 w 49 z 50 stan\'f3w ]
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 korzysta\'e6 ze swojego dobrobytu w pokoju. Bynajmniej nie zarzucam Rosjanom mniejszego umi\'b3owania pokoju, nie, tyle \'bfe nie mog\'ea go z\tab 
takim przekonaniem potwierdzi\'e6. B\'b3ogos\'b3awie\'f1stwem, a zarazem
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 przekle\'f1
stwem demokracji jest to, \'bfe wszystko dociera do wiadomo\'9cci ludzi. Osobliwo\'9cci\'b9 i wad\'b9 dyktatury jest natomiast to, \'bfe do wiadomo\-\'9cci ludzi nie przedostaje si\'ea nic, co ma by\'e6 tajemnic\'b9.
\par \tab Dlatego wierz\'ea Amerykanom, \'bfe zamierzaj\'b9 uwolni\'e6 \'9cwiat od nuk\-learnego terroru i uczyni\'e6 zb\'eadnymi rakiety z g\'b3owicami j\'b9drowymi poprzez uniemo\'bfliwienie ich zastosowania, poniewa\'bf w ka\'bfdym wypad\-ku zostan\'b9
 zniszczone jeszcze w Kosmosie.
\par \tab W dyskusji telewizyjnej z 6 wrze\'9cnia 1984 roku profesor Edward Teller, wsp\'f3\'b3tw\'f3rca bomby atomowej i wodorowej i jeden z inicjator\'f3w programu SDI, powiedzia\'b3:
\par \sect }\sectd \margrsxn1872\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 \tab "Jak unikn
\'b9\'e6 wojny? [...] Je\'9cli mnie uderzysz, to ci oddam, a m\'f3j cios b\'eadzie tak straszny, \'bfe nie odwa\'bfysz si\'ea mnie uderzy\'e6. \'a3adne nigdy to nie by\'b3o, nie by\'b3o to nawet do przyj\'eacia. [...] Jeste\'9cmy przekonani, \'bfe b\'ea
dziemy mogli zrezygnowa\'e6 z odstraszania gro\'9fb\'b9 odwetu, a wi\'eac
\par mordu, poniewa\'bf zamiast odwetu b\'eadziemy mieli obron\'ea. [...] Najwa\'bf\-niejsze, aby zamiast ataku mie\'e6 ochron\'ea, i za tak\'b9 w\'b3a\'9cnie ochron\'b9 si\'ea opowiadam".
\par \tab Teller zaanga\'bfowa\'b3 si\'ea na rzecz rozwoju broni skierowanych nie przeciwko ludziom, lecz przeciwko broni przeciwnika. Na zarzut, \'bfe przecie\'bf tych wszystkich technologu przysz\'b3o\'9cci jeszcze nie ma, Teller odpar\'b3 z godn\'b9
 zastanowienia swobod\'b9: "Dysponujemy ju\'bf znacznie wi\'eakszymi mo\'bfliwo\'9cciami, o kt\'f3rych niestety nie wolno mi jeszcze m\'f3wi\'e6..."
\par \tab Przed tysi\'b9cleciami walczyli ze sob\'b9 oko w oko pojedynczy ludzie; ju\'bf ludzie jaskiniowi zaczynali si\'ea grupowa\'e6. Z pierwszych ludzkich osiedli wychodzi\'b3y przeciwko sobie hordy z dzidami i \'b3ukami. Pa\'f1stwa-miasta
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 i\tab kr\'f3
lestwa organizowa\'b3y uporz\'b9dkowane, r\'f3\'bfnorodne oddzia\'b3y, okr\'eaty
\par stawa\'b3y si\'ea twierdzami z za\'b3og\'b9. Jako prekursorzy czo\'b3g\'f3w pojawia\'b3y si\'ea na frontach uzbrojone wozy bojowe. Ni st\'b9d, ni zow\'b9d pojawi\'b3y si\'ea nagle nowe stopy metali na miecze i zbroje. Zawsze gdzie\'9c tam ludzie g\'b3
owili si\'ea nad nowymi technikami mordu, za\'9c miasta i pa\'f1stwa sprzymierza\'b3y si\'ea pod znakiem wsp\'f3lnoty interes\'f3w. Na rynku pojawi\'b3y si\'ea armaty, rewolwery i karabiny maszynowe, za pomoc\'b9 kt\'f3rych
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 mo\'bfna by\'b3
o zabi\'e6 w jeszcze bardziej przera\'bfaj\'b9cy spos\'f3b jeszcze wi\'eacej ludzi. Pewnego dnia samoloty przenios\'b3y wojn\'ea w powietrze, \'b3odzie podwodne pod powierzchni\'ea m\'f3rz. Kiedy ludzkie umys\'b3y sta\'b3y si\'ea ju\'bf niedo\'9c
cignione w walce na l\'b9dzie, na wodzie i w powietrzu, zacz\'ea\'b3y szuka\'e6 czwartej p\'b3aszczyzny do prowadzenia konfliktu i "odkry\'b3y" Kosmos. Zawsze te\'bf jednocze\'9c
nie prowadzono rokowania na temat rozbrojenia i pokoju - liczba tak zwanych traktat\'f3w pokojowych idzie
\par w\tab setki. Pomimo wszystkich rokowa\'f1 rozbrojeniowych nast\'eapuje dalsza
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 eskalacja broni w toku najwyra\'9fniej niepowstrzymanej ewolucji wyna\-lazk\'f3w technicznych. Jakkolwiek paradoksalnie to zabrzmi, ma to r\'f3wnie\'bf - prosz
\'ea si\'ea nie przestraszy\'e6 - swoje dobre strony.
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab \tab Ewolucja prze ku Kosmosowi
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Czy nam si\'ea to podoba, czy te\'bf nie, historia wielkich konflikt\'f3w
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 politycznych jest zarazem histori\'b9 epokowych wynalazk\'f3w technicz\-nych. I tak samo, jak pytano w tamtych epokach, mo\'bfemy zapyta\'e6
 i my: Co nas czeka jutro, co nas czeka pojutrze?
\par \tab Teza, \'bfe jedno z supermocarstw mo\'bfe pokona\'e6 drugie, jest absurdal\-na. Ci\'b9g\'b3o\'9c\'e6 ewolucji nowych rodzaj\'f3w broni wzmacnia jeszcze t\'ea patow\'b9 sytuacj\'ea, w kt\'f3rej, rozpatruj\'b9c rzecz ca\'b3\'b9
 w perspektywie historycznej, mo\'bfe nast\'b9pi\'e6 jedynie kr\'f3tki moment zak\'b3\'f3cenia r\'f3wno\-wagi, aby jednak w decyduj\'b9cej chwili znowu wszystko wr\'f3ci\'b3o do poprzedniego stanu.
\par \sect }\sectd \margrsxn1728\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 \tab Poniewa
\'bf na Ziemi i w najbli\'bfszym jej s\'b9siedztwie, m\'f3wi\'b9c potocznie, nie ma ju\'bf widok\'f3w najakie\'9c spektakularne sukcesy, ewolucja technicz\-na prze w stron\'ea odleg\'b3ych obszar\'f3w Kosmosu. Na opanowanie tego
\par nowego wymiaru nie wystarcz\'b9 ju\'bf zasoby monetarne, umys\'b3owe
\par i\tab techniczne jednego bloku. B\'eadzie to ju\'bf zadanie dla wszystkich
\par narod\'f3w. Za\'b3o\'bf\'ea si\'ea, i mam nadziej\'ea zainkasowa\'e6 jeszcze wygran\'b9 
\par osobi\'9ccie, \'bfe na Alfa Centauri (najbli\'bfsza Ziemi gwiazda odleg\'b3a "tylko" o\tab nieco ponad 4 lata \'9cwietlne) nie polec\'b9 ani Rosjanie, ani Amerykanie,
\par tylko co\'9c w rodzaju mi\'eadzynarodowej za\'b3ogi, b\'ead\'b9cej wys\'b3annikiem dzia\'b3aj\'b9cej w pokojowych celach ludzko\'9cci.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Pierwsze nie\'9cmia\'b3e oznaki tej ewolucji w stron\'ea Kosmosu pobrzmie-
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 waj\'b9 nawetju
\'bf w Mi\'eadzynarodowym Uk\'b3adzie o Pokojowym Wykorzy-
\par staniu Kosmosu z roku 1967, kt\'f3ry stwierdza:
\par \tab "Przy badaniu i u\'bfytkowaniu Kosmosu, \'b3\'b9cznie z Ksi\'ea\'bfycem i innymi cia\'b3ami niebieskimi, Pa\'f1stwa Strony Uk\'b3adu b\'ead\'b9 si\'ea kierowa\'b3y zasad\'b9 wsp\'f3\'b3pracy i wzajemnej pomocy".
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Tre\'9c\'e6 artyku\'b3u V powinna by\'e6 postulatem i wytyczn\'b9 w podr\'f3\'bfy ku
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 gwiazdom:
\par \tab "Kosmonaut\'f3w nale\'bfy wspiera\'e6 jako wyslannik\'f3w ludzko\'9cci".
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Wolniej, znacznie wolniej dokonuje si\'ea ewolucja rozwoju technicz-
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 nego w sytuacji braku presji strachu przed wojn\'b9. W wolnym \'9cwiecie codzienna konkurencja zmusza do innowacji. Bod\'9fcem dla wynalazc\'f3w jest d\'b9\'bf
enie, by wytwarza\'e6 coraz lepsze i bardziej praktyczne, u\'b3at\-wiaj\'b9ce \'bfycie produkty o coraz to nowych zastosowaniach. Zwi\'eakszona sprzeda\'bf daje wi\'eakszy dobrobyt i wi\'eaksze bezpiecze\'f1stwo socjalne. Bod\'9fcem dla wszystkich dzia
\'b3aj\'b9cych na polu gospodarczym jest maksymalizacja zysku, katalizatorem za\'9c swobodna konkurencja. Tam, gdzie zawodzi wymiana informacji, gdzie niemo\'bfliwe jest podr\'f3\'bfowa\-nie, dok\'b9d cz\'b3owiekowi przyjdzie ochota
, gdzie swobodne wypowiedzi naukowc\'f3w i technik\'f3w s\'b9 zabronione, konkurencja wyszydzana,
\par droga do zwi\'eakszenia dobrobytu poprzez pracowito\'9c\'e6 jedostki za\-blokowana, post\'eap dokonuje si\'ea tylko na rozkaz i w kierunku wy\-tkni\'eatego celu, oboj\'eatne, czy celem tym b\'eadzie papier toaletowy, czy rakiety. W tym wsp\'f3\'b3
zawodnictwie nikogo nie powinno zdziwi\'e6, je\'9cli
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 w\tab 
decyduj\'b9cym biegu Stany Zjednoczone znajd\'b9 si\'ea daleko w przodzie.
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab \tab W roku 2000 i p\'f3\'9fniej
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Jak w Stanach Zjednoczonych dochodzi do narodzin wizji przysz\'b3o-
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \'9cci, chcia\'b3bym pokaza\'e6 na pewnym rzeczywistym przyk\'b3adzie.
\par \tab Z inicjatywy NASA odby\'b3o si\'ea w dniach 15 -19 stycznia 1984 roku 
\par na terenie Uniwersytetu Austin w Teksasie pewne spotkanie. Jego temat brzmia\'b3: "Techniczne mo\'bfliwo\'9cci lot\'f3w w roku 2000 i p\'f3\'9fniej". Dwudziestu jeden uczestnik\'f3w reprezentowa\'b3o uniwersytety, dwudzies\-tu o\'9cmiu przemys\'b3
, trzydziestu plac\'f3wki pa\'f1stwowe, takie jak NASA, Air Force, czy US Navy. Zaproszono g\'b3\'f3wnie m\'b3odych badaczy, kt\'f3rzy mieli wnie\'9c\'e6 w obrady sw\'f3j \'9cwie\'bfy zapa\'b3. Nie by\'b3o to wi\'eac, jak wida\'e6, spotkanie pan\'f3
w w eleganckich garniturach i panowa\'b3 pe\'b3en luz.
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 W\tab 
czasie inauguracyjnego spotkania przy kawie zaproponowano
\par utworzenie siedmiu grup problemowych, do kt\'f3rych ka\'bfdy z go\'9cci m\'f3g\'b3 si\'ea przy\'b3\'b9czy\'e6 w zale\'bfno\'9cci od zainteresowa\'f1 i wiedzy. Grupy by\'b3y nast\'eapuj\'b9ce:
\par -\tab aerodynamika,
\par -\tab komputer,
\par -\tab nawigacja,
\par -\tab materia\'b3y,
\par -\tab zespo\'b3y nap\'eadowe,
\par -\tab struktury,
\par -\tab czynnik ludzki.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Ka\'bfda z grup roboczych wybra\'b3a przewodnicz\'b9cego, kt\'f3ry stawia\'b3
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 audytorium pytania w rodzaju:
\par -\tab Jaki typ samolotu by\'b3by w roku 2000 wskazany?
\par -\tab Jakimi w\'b3a\'9cciwo\'9cciami powinien si\'ea on charakteryzowa\'e6? Du\'bfy
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 i powolny, szybki i niewielki czy te\'bf kombinacja obydwu wariant\'f3w?
\par Czy powinien porusza\'e6 si\'ea tylko w atmosferze, czy te\'bf posiada\'e6
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab zdolno\'9c\'e6 osi\'b9gania stratosfery?
\par -\tab Jak szybki powinien by\'e6?
\par -\tab Jakie wymagania nale\'bfa\'b3oby postawi\'e6 materia\'b3owi, z kt\'f3rego b\'eadzie
\par \tab zbudowany?
\par -\tab Czy samolot ten powinien mie\'e6 zdolno\'9c\'e6 pionowego startu i l\'b9do-
\par \tab wania.
\par -\tab Jakie nale\'bfy opracowa\'e6 nowe tworzywa?
\par -\tab Jakie nale\'bfy skonstruowa\'e6 nowe silniki?
\par -\tab Jaka jest dopuszczalna granica nat\'ea\'bfenia ha\'b3asu?
\par -\tab Jaki powinien mie\'e6 zasi\'eag?
\par -\tab Jakie pojawiaj\'b9 si\'ea w zwi\'b9zku z tym wymagania odno\'9cnie do
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 \tab 
nawigacji i komputera?
\par -\tab Czy cz\'b3owiek b\'eadzie zdolny do opanowania koniecznych do tego
\par \tab system\'f3w komputerowych?
\par -\tab Czy symbioza cz\'b3owieka z komputerem jest rozs\'b9dna i po\'bf\'b9dana?
\par \tab Ka\'bfdy uczestnik m\'f3g\'b3 przedstawi\'e6 swoje pomys\'b3y, m\'f3g\'b3 zg\'b3asza\'e6 zastrze\'bfenia do tego, co us\'b3ysza\'b3 od innych, w rozmowach z uczest\-nikami innych grup m\'f3g\'b3 wybada\'e6 szanse realizacji szczeg\'f3lnie \'9cmia\'b3
ych technologii.
\par \tab Grupa zajmuj\'b9ca si\'ea problemami materia\'b3owymi dosz\'b3a na przyk\'b3ad
\par \sect }\sectd \margrsxn1440\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 do wniosku, 
\'bfe konieczne b\'eadzie wynalezienie nowych stop\'f3w metali zdolnych zast\'b9pi\'e6 aluminium, zmniejszy\'e6 ci\'ea\'bfar maszyny i wytrzyma\'e6 wysokie temperatury w wyniku tarcia przy znacznych pr\'eadko\'9c
ciach. Zaproponowano spieki ceramiczne, szklane, grafitowe oraz kompozyty z\tab w\'b3\'f3kien szklanych czy te\'bf niezwykle wytrzyma\'b3ych w\'b3\'f3kien w\'eag-
\par lowych w rodzaju kevlaru. Fachowcy od komputer\'f3w zaproponowali pewne rozwi\'b9zania pozwalaj\'b9ce poprzez nowe systemy nadzoru lotu zredukowa\'e6 o 50% czas potrzebny na l\'b9dowanie i uzyskanie zezwolenia 
\par na start. Maszyny licz\'b9ce, stukrotnie efektywniejsze i o wiele mniejsze od dzisiejszych, mia\'b3y przej\'b9\'e6 samodzieln\'b9 kontrol\'ea nad bezpiecze\'f1stwem
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 lotu, z szybko
\'9cci\'b9 my\'9cli sprawdza\'e6 prawid\'b3owo\'9c\'e6 decyzji pilota i ko\-rygowa\'e6 ewentualne b\'b3\'eady. Za technicznie wykonalne uznano skon\-struowanie w pe\'b3ni automatycznych bezza\'b3ogowych samolot\'f3w towaro\-wych i obserwacyjnych; za mo
\'bfliwe uznano te\'bf stworzenie sztucznej komputerowej inteligencji posiadaj\'b9cej por\'f3wnywaln\'b9 z ludzk\'b9 zdol\-no\'9c\'e6 podejmowania decyzji.
\par \tab Kiedy w niekt\'f3rych krajach europejskich wrogo\'9c\'e6 wobec techniki przekszta\'b3ca si\'ea w "t\'eapy walec parowy d\'b3awi\'b9cy podstawy naszej egzystencji", ameryka\'f1ska m\'b3odzie\'bf poj\'ea\'b3a, \'bfe swoj\'b9 przysz\'b3o\'9c\'e6
\par mo\'bfe kszta\'b3towa\'e6 jedynie \'9crodkami technicznymi.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Ameryka zachowa\'b3a sw\'f3j postkolumbijski epitheton ornans Nowy
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \'8cwiat, i jest to dzi\'9c co\'9c wi\'eacej ni\'bf tylko ozdobnik.
\par \tab W czasie spotkania na Uniwersytecie Austin w Teksasie w dyskusjach nie pojawia\'b3o si\'ea wyra\'bfaj\'b9ce rezygnacj\'ea s\'b3owo NIEMO\'afLIWE, i nie pojawi\'b3o si\'ea nawet wtedy, gdy zapytano o mo\'bfliwo\'9c\'e6
 zbudowania ekonomicznego aparatu lataj\'b9cego, kt\'f3ry m\'f3g\'b3by lata\'e6 zar\'f3wno w ob\-r\'eabie atmosfery, jak i poza ni\'b9. A przecie\'bf ka\'bfdy z uczestnik\'f3w doskonale zdawa\'b3 sobie spraw\'ea z trudno\'9cci, kt\'f3re na owe czasy mog
\'b3y si\'ea wydawa\'e6 wr\'eacz nie do pokonania. W obr\'eabie atmosfery samoloty mog\'b9 si\'ea porusza\'e6 nap\'eadzane \'9cmig\'b3ami b\'b9d\'9f silnikami odrzutowymi,
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 w\tab pr\'f3
\'bfni za\'9c obie te techniki zawodz\'b9. W obr\'eabie atmosfery hermetycz-
\par ny korpus samolotu poddawany jest daleko mniejszym ci\'9cnieniom ni\'bf pojazd kosmiczny poruszaj\'b9cy si\'ea w pr\'f3\'bfni. Przy gwa\'b3townym wej\'9cciu
\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 w\tab atmosfer
\'ea zewn\'eatrzna powierzchnia pojazdu kosmicznego rozgrzewa
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 si\'ea wskutek tarcia - samolot odrzutowy nigdy takich pr\'eadko\'9cci nie osi\'b9ga. W kosmicznym mrozie konieczne s\'b9 bardziej wytrzyma\'b3
e tworzywa izolacyjne ni\'bf przy dostojnych lotach w atmosferze, kt\'f3ra poza tym dostarcza powietrza do oddychania dla pasa\'bfer\'f3w. W Kos\-mosie powietrza nie ma, trzeba je zabra\'e6 ze sob\'b9 w baga\'bfu podr\'f3\'bfnym b\'b9d\'9f te\'bf wytworzy
\'e6 po drodze.
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab \tab Coraz wy\'bfej, coraz szybciej
\par \sect }\sectd \margrsxn1008\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 Takie w\'b3a
\'9cnie i podobne problemy trzeba jeszcze rozwi\'b9za\'e6. I zostan\'b9
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 one rozwi\'b9zane, je\'9cli nie dzi\'9c, to jutro, a je\'9cli nie jutro, to pojutrze. My, pod naszym europejskim niebem, mamy dok\'b3adnie te same problemy,
\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 podniecaj\'b9
 one tak\'bfe naszych naukowc\'f3w i technik\'f3w, ale cz\'eastokro\'e6 nie maj\'b9 oni odwagi si\'ea z nimi zmierzy\'e6, poniewa\'bf jaki\'9c prorok schy\'b3kowo\'9cci skubi\'b9c brod\'ea wypowiada gromkim g\'b3osem bzdurne stwierdzenia, \'bf
e nam tego nie potrzeba. To i tak niczego nie zmieni w\tab elementarnych podstawach naszej egzystencji. Uczciwa, nie upi\'eak-
\par szona rzeczywisto\'9c\'e6 musi mie\'e6 w sobie element fantazji, czego\'9c, co w\tab danym momencie jest absolutnie nie do pomy\'9clenia. Takie jedno-
\par jajowe bli\'9fniaki umys\'b3u.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Czy Amerykanie zbuduj\'b9 samolot, kt\'f3ry b\'eadzie m\'f3g\'b3 operowa\'e6
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 zar\'f3wno w obr\'eabie atmosfery, jak i poza ni\'b9? Na pewno tak.
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 \tab 
Projekt ten powstaje pod nazw\'b9 Transatmospheric Vehicle (TAV). Pojazd ten zdzia\'b3a wi\'eacej ni\'bf wielokrotnie ju\'bf sprawdzony prom kosmiczny, kt\'f3ry - niegdy\'9c r\'f3wnie\'bf podawany w w\'b9tpliwo\'9c\'e6 - wy\-strzeliwany jest z pomoc\'b9
 rakiet na orbit\'ea oko\'b3oziemsk\'b9 i bez w\'b3asnego nap\'eadu powraca na Ziemi\'ea. Dr Jerry Arnett, mened\'bfer planowania
\par Wright Patterson Air Force Base w Ohio, powiedzia\'b3 w listopadzie 1984 roku:
\par \tab "Sprawa samej mo\'bfliwo\'9cci skonstruowania TAV zosta\'b3a ju\'bf prze\-badana i jeste\'9cmy zdania, \'bfe b\'eadziemy dysponowali technolo-
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 gi\'b9 pozwalaj
\'b9c\'b9 zbudowa\'e6 pierwszy samolot tej nowej genera\-cji".
\par \tab "Dziecko" tej pierwszej generacji TAV ma ju\'bf nawet swoje dane urodzeniowe. Jega masa startowa b\'eadzie wynosi\'b3a 500 - 800 ton, szybko\'9c\'e6 to dwudziestodziewi\'eaciokrotna szybko\'9c\'e6 d\'9fwi\'eaku, maksy\-malny pu\'b3ap 80-100 kilometr
\'f3w. W sumie osi\'b9gi, kt\'f3re predesty\-
\par nuj\'b9 go do roli satelity ziemskiego o superszybkiej orbicie ko\'b3owej. Jedno okr\'b9\'bfenie Ziemi zajmie mu nieca\'b3e dwie godziny, odleg\'b3o\'9c\'e6 od Kaliforni do Europy pokona w 30 minut.
\par \tab Wszystko to s\'b9 jiednak tylko mo\'bfliwo\'9cci pierwszego dziecka TAV, jego rodze\'f1stwo maju\'bf dolatywa\'e6 wy\'bfej ni\'bf "tylko" na sto kilometr\'f3w! Aby zapewni\'e6 temu samolotowi fepsze osi\'b9gi, trzeba b\'eadzie skon\-struowa\'e6 zespo
\'b3y nap\'eadowe b\'ead\'b9ce kombinacj\'b9 silnika odrzutowego
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 i\tab 
rakietowego.
\par \tab Rozwi\'b9zanie problemu le\'bfy jak na d\'b3oni. Nazywa si\'ea SCRAM (Supersonic Combustion Ramjet Engine), czyli nadd\'9fwi\'eakowy silnik spalinowo-strumieniowy. W maj\'b9cym szybko\'9c\'e6 nadd\'9fwi\'eakow\'b9 stru\-
\par mieniu powietrza (tlen) spala\'e6 si\'ea b\'eadzie ciek\'b3y wod\'f3r. Samolot z tym silnikiem b\'eadzie pocz\'b9tkowo startowa\'b3 za pomoc\'b9 zupe\'b3nie normalnych silnik\'f3w odrzutowych, kt\'f3re nadadz\'b9 mu mniej wi\'eacej dwukrotn\'b9 pr\'eadko
\'9c\'e6 d\'9fwi\'eaku, dopiero potem pilot w\'b3\'b9czy SCRAM. Niezb\'eadny do nap\'eadu tlen - kt\'f3ry w przypadku rakiet musi znajdowa\'e6 si\'ea w zbior\-nikach - silniki czerpa\'e6 b\'ead\'b9 bezpo\'9crednio z powietrza. Dzi\'eaki mocy obydwu silnik
\'f3w - odrzutowego oraz SCRAM - pojazd osi\'b9gnie
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 pr\'eadko\'9c
\'e6 3700 km/h. Po dotarciu w g\'f3rne warstwy atmosfery silnik odrzutowy zostanie wy\'b3\'b9czony, ilo\'9c\'e6 tlenu w powietrzu jest dla niego zbyt ma\'b3a, wystarczaj\'b9ca jednak dla silnika SCRAM, kt\'f3ry przy\'9cpie\-
szy teraz TAV do 6400 km/h i wyniesie go na wysoko\'9c\'e6 35 tysi\'eacy metr\'f3w.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Na tej wysoko\'9cci tak\'bfe SCRAM straci oddech. Teraz wejdzie do akcji
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 nap\'ead rakietowy. Dzi\'eaki niemu TAV osi\'b9gnie pu\'b3ap 150 kilometr\'f3w, odpalaj\'b9c kolejne rakiety TAV b\'eadzie m\'f3g\'b3 si\'ea wznie\'9c\'e6 jeszcze wy
\'bfej. 
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid9270740 Czy znajduj\'b9cy si\'ea obecnie w fazie planowania Transatmospheric
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Vehicle jest konstrukcj\'b9 sensown\'b9? W firmie Mc Donnell Douglas Corporation z St. Louis nie maj\'b9 co do tego \'bfadnych w\'b9tpliwo\'9cci, poniewa\'bf:
\par -\tab TAV mo\'bfe b\'b3yskawicznie wykona\'e6 loty rozpoznawcze na wielkich
\par \tab wysoko\'9cciach;
\par -\tab TAV mo\'bfe po\'9cpieszy\'e6 na pomoc kosmonautom;
\par -\tab TAV mo\'bfe uniemo\'bfliwi\'e6 ataki na stacje orbitalne b\'b9d\'9f samemu
\par \tab takowe przeprowadzi\'e6;
\par -\tab TAV mo\'bfe s\'b3u\'bfy\'e6 jako szybki pojazd dostawczy z Ziemi do miast
\par \tab orbitalnych;
\par -\tab TAV mo\'bfe l\'b9dowa\'e6 na dowolnego rodzaju l\'b9dowisku;
\par -\tab TAV b\'eadzie osi\'b9ga\'b3 niepor\'f3wnywalnie wi\'eaksz\'b9 szybko\'9c\'e6 i pu\'b3ap ni\'bf
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 prom kosmiczny, kt\'f3ry dzi\'9c przy 7442 m/s osi\'b9ga pu\'b3ap 117 km
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab w 8 minut i 34 sekundy;
\par -\tab TAV b\'eadzie stanowi\'b3 prototyp transatmosferycznych samolot\'f3w
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab pasa\'bferskich.
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab Ten ostatni punkt obchodzi tak\'bfe nas wszystkich, kt\'f3rzy pozosta\-jemy na Ziemi. Plani\'9cci wielkich ameryka\'f1skich towarzystw lotniczych 
\par ju\'bf dzi\'9c zak\'b3adaj\'b9, \'bfe w nast\'eapnym stuleciu obszar powietrzny w pobli\-\'bfu Ziemi b\'eadzie rozpaczliwie zat\'b3oczony i \'bfe pasa\'bferskim odrzutowcom nie b\'eadzie ju\'bf wolno zanieczyszcza\'e6 powietrza. Mi\'eadzykontynen-
\par talny jumbo jet przysz\'b3o\'9cci b\'eadzie samolotem typu TAV, to znaczy b\'ea\-dzie si\'ea wzbija\'b3 a\'bf do stratosfery, by nast\'eapnie z precyzj\'b9 jastrz\'eabia
\par \sect }\sectd \margrsxn1872\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 poluj\'b9
cego na zdobycz zanurkowa\'e6 w kierunku lotniska docelowego. Melvin Salvay, mened\'bfer planowania w firmie Lockheed Aircraft
\par z\tab Burbank w Kaliforni (ta zatrudniaj\'b9ca 100 tysi\'eacy pracownik\'f3w fir-
\par ma jest trzecim co do wielko\'9cci przedsi\'eabiorstwem lotniczym USA) m\'f3wi:
\par \tab "Nie mam najmniejszych w\'b9tpliwo\'9cci co do tego, \'bfe za dwadzie\'9ccia pi\'ea\'e6 lat ca\'b3y powietrzny ruch dalekobie\'bfny odbywa\'e6 si\'ea b\'eadzie poprzez Kosmos".
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 W roku 1984 si\'b3y powietrzne Stan\'f3w Zjednoczonych da\'b3y do dys-
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 pozycji najwi\'eakszym firmom lotniczym kraju, takim jak Mc Donnell Douglas, Boeing, Lockheed, Northrop, Grumman, General Dynamics, Rockwell, okr\'b9g\'b3\'b9 sum\'ea
 1 miliarda dolar\'f3w na wytworzenie i wy\-pr\'f3bowanie spe\'b3niaj\'b9cych wymogi kosmiczne tworzyw. Firmy te, 
\par konkuruj\'b9ce ze sob\'b9, wys\'b3a\'b3y na start swoich najlepszych ludzi, oddaj\'b9c im do dyspozycji najnowocze\'9cniejsze, niekiedy wr\'eacz zaprojektowane
\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 z\tab my\'9cl
\'b9 o tych konkretnych eksperymentach \'9crodki. Ka\'bfda z tych firm
\par bowiem chcia\'b3aby po ostatecznych pr\'f3bach zagarn\'b9\'e6 dla siebie lwi\'b9 cz\'ea\'9c\'e6 zam\'f3wie\'f1. Spirala ewolucji - przy ka\'bfdym kolejnym obrocie nowy wynalazek - si\'eaga ju\'bf w wymiar kosmiczny.
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab Konstruktorzy Lockheeda maj\'b9 na deskach kre\'9clarskich giganta nap\'eadzanego energi\'b9j\'b9drow\'b9. M\'f3wi si\'ea o 10 tysi\'b9
cach godzin lotu bez "tankowania"! Zachowajmy gdzie\'9c w zakamarkach m\'f3zgu t\'ea informa\-cj\'ea, poniewa\'bf b\'eadzie tu jeszcze mowa o "niemo\'bfliwych" do wykonania aparatach lataj\'b9cych, kt\'f3re w og\'f3le nie potrzebowa\'b3
y tankowania. Istnia\'b3y one w okresie prehistorycznym.
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab \tab Z przemys\'b3em w Kosmos
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 \tab 
Sprawa militaryzacji Kosmosu stale pojawia si\'ea w nag\'b3\'f3wkach gazet. Neguje si\'ea niepor\'f3wnanie wa\'bfniejsz\'b9 industrializacj\'ea Kosmosu. Ka\'bfdy, kto wyjrzy poza skraj niemal ca\'b3kowicie ju\'bf opr\'f3\'bf
nionego ziemskiego talerza, musi zastanowi\'e6 si\'ea, jak innymi materia\'b3ami zast\'b9pi\'e6 surowce, kt\'f3re w zupe\'b3nie konkretnej przysz\'b3o\'9cci ulegn\'b9 na naszej planecie wyczerpaniu. M\'b9drzy wizjonerzy zadaj\'b9 te\'bf
 sobie pytanie, wjaki spos\'f3b za sto lat wy\'bfywi\'e6 lawinowo wzrastaj\'b9c\'b9 liczb\'ea mieszka\'f1c\'f3w Ziemi, skoro ju\'bf dzisiaj ca\'b3e miliony cierpi\'b9 g\'b3\'f3d.
\par \tab Do tych wielkich i nieuniknionych problem\'f3w rozwoju podej\'9c\'e6
\par mo\'bfna tylko ze \'9cmia\'b3\'b9 tw\'f3rcz\'b9 wyobra\'9fni\'b9. Jest wr\'eacz przest\'eapstwem, je\'9cli pedagodzy wychowuj\'b9 powierzonych im - czy raczej zdanych na
\par ich \'b3ask\'ea - m\'b3odych ludzi w duchu wrogo\'9cci wobec techniki, za\'9c ich wyobra\'9fni\'ea, je\'9cli j\'b9 w og\'f3le toleruj\'b9, skierowuj\'b9 na wyznaczone przez ideologi\'ea tory. Wychowawcy ci tocz\'b9 pian\'ea z ust, kiedy s\'b3ysz\'b9, \'bf
e Kosmos ma by\'e6, a nawet musi by\'e6, skomercjalizowany. Dla nich zysk to od razu co\'9c, co musi \'b3\'b9czy\'e6 si\'ea z prostytucj\'b9. W swoich Maksymach
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
La Rochefoucauld zauwa\'bfy\'b3 proroczo, \'bfe "umys\'b3y mierne pot\'eapiaj\'b9 wszystko, co przechodzi ich miar\'ea".
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 19 czerwca 1984 roku Richard L. Kline, dyrektor US Astronauti-
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 cal Society, rozpocz\'b9\'b3 swoje przem\'f3wienie do cz\'b3onk\'f3w Izby Reprezen\-tant\'f3w z Komisji do Spraw Nauki i Techniki nast\'eapuj\'b9cymi s\'b3owami:

\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 "Z du\'bfym zadowoleniem przyj\'b9\'b3em mo\'bfliwo\'9c\'e6 wypowiedzenia si\'ea na
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 tym forum na temat komercjalizacji Kosmosu. Obecnie, kiedy spraw\-dzi\'b3 si\'ea prom kosmiczny, mo\'bfliwe stanie si\'ea zapocz\'b9tkowanie bardzo wa\'bf
nej, nowej fazy cywilnego programu kosmicznego, fazy, kt\'f3rej realizacja bazuje na naszych technicznych mo\'bfliwo\'9cciach i kt\'f3ra przenosi t\'ea niezwyk\'b3\'b9 szans\'ea na sektor gospodarczy".
\par \sect }\sectd \margrsxn2592\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 Kline o\'9c
wiadczy\'b3, \'bfe wiele firm ameryka\'f1skich "zupe\'b3nie powa\'bfnie
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 my\'9cli o rozci\'b9gni\'eaciu swojej dzia\'b3alno\'9cci gospodarczej na Kosmos". Jego zdaniem od lat istniej\'b9 doskona\'b3e kontakty pomi\'eadzy ko\'b3ami przemys
\'b3owymi a NASA i wiele firm "powo\'b3a\'b3o ju\'bf do \'bfycia grupy robocze rozpracowuj\'b9ce zagadnienia komercjalizacji Kosmosu".
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 I to zupe\'b3
nie s\'b3usznie, mo\'bfna by doko\'f1czy\'e6, poniewa\'bf na przyk\'b3ad
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 istniej\'b9 pewne po\'b3\'b9czenia molekularne - mog\'b9ce znale\'9f\'e6 zastosowanie, powiedzmy, w produkcji nowych lek\'f3w i surowc\'f3w - kt\'f3re wytworzy\'e6 mo
\'bfna jedynie w warurikach wysokiej pr\'f3\'bfni oraz niewa\'bfko\'9cci. Jest
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 niesko\'f1
czony szereg eksperyment\'f3w naukowych nie maj\'b9cych nic wsp\'f3lnego z technik\'b9 wojskow\'b9, kt\'f3re przeprowadzi\'e6 mo\'bfna jedynie 
\par w\tab Kosmosie. Jak zmienia si\'ea w warunkach niewa\'bfko\'9cci kod genetyczny?
\par Czy w Kosmosie mo\'bfna hodowa\'e6 ro\'9cliny o szybkiej przemienno\'9cci pokole\'f1? Dwa zasadnicze pytania, na kt\'f3re odpowiedzie\'e6 musi sobie ludno\'9c\'e6 \'9cwiata ju\'bf w przysz\'b3ym stuleciu. Co ods\'b3oni przed nami Wszech\'9cwiat ogl\'b9
dany i podgl\'b9dany przez teleskopy umieszczone na stacjach orbitalnych, a wi\'eac bez zniekszta\'b3ce\'f1 obrazu, jakie daje warstwa powietrza?
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Na pocz\'b9tek Richard L. Kline przedstawi\'b3 deputowanym z Izby
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Reprezentant\'f3w trzy praktyczne propozycje:
\par -\tab zorganizowanie biura obsadzonego przez wysokie osobisto\'9cci z
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid9270740 NASA, kt\'f3rego pracownicy b\'ead\'b9 zdolni do zweryfikowania przed\-
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 stawianych im do oceny innowacji i szybkiego podj\'eacia odpowiednich decyzji;
\par -\tab szybszy dost\'eap do lot\'f3w promu kosmicznego, skr\'f3cenie czasu
\par \tab przegl\'b9d\'f3w i przygotowa\'f1 na Ziemi;
\par -\tab starty i l\'b9dowania promu kosmicznego powinny by\'e6 w przysz\'b3o\'9cci
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab traktowane jak normalny rozk\'b3ad lot\'f3w rejsowych.
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab Poniewa\'bf pa\'f1stwo pragnie zachowa\'e6 kontrol\'ea nad wszelk\'b9 dzia\'b3al\-no\'9cci\'b9 w Kosmosie, musi zapewni\'e6 regularne po\'b3\'b9
czenia promowe. Przy zachowaniu niezb\'eadnych warunk\'f3w, stwierdzi\'b3 Kline, przemys\'b3 i banki wyra\'bfaj\'b9 gotowo\'9c\'e6 zaryzykowania wielkich inwestycji w sferze gos\-podarki kosmicznej i finansowania eksploatacji sta\'b3ej za\'b3
ogowej stacji orbitalnej.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Na drugiej p\'f3\'b3kuli my\'9cli si\'ea podobnie. Zmar\'b3y niedawno sekretarz
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 generalny KPZR, Leonid Bre\'bfniew, powiedzia\'b3:
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab "Utworzenie trwa\'b3ych, za\'b3ogowych stacji orbitalnych to milowy krok na drodze podr\'f3\'bfy cz\'b3owieka w Kosmos. A wszystko to dla dobra cz\'b3
owieka, dla dobra nauki i gospodarki narodowej".
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab \tab EURECA - heureka !
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab To, co - pos\'b3uguj\'b9c si\'ea analogiami z dziedziny ewolucji - roz\-pocz\'ea\'b3o sw\'f3j \'bfywot jako "jednokom\'f3rkowiec", czyli jednoosobowa
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 kapsu\'b3
a kosmiczna, \'b3\'b9czy si\'ea teraz na zasadzie klock\'f3w w wi\'eaksze jednostki. Na przyk\'b3ad bezza\'b3ogowe satelity, do kt\'f3rych b\'eadzie mo\'bfna zacumowa\'e6, maj\'b9 spe\'b3ni\'e6 rol\'ea sta\'b3
ych stacji orbitalnych. ESA (European Space Agency - Europejskie Biuro Kosmiczne) zleci\'b3o bu\-dow\'ea takiego satelity, kt\'f3ry ma zosta\'e6 wystrzelony w roku 1987. B\'ea\-dzie si\'ea nazywa\'b3 Eureca, ale nie w nawi\'b9
zaniu do okrzyku Heureka! (znalaz\'b3em!) greckiego matematyka Archimedesa w momencie odkrycia przez niego podstawowego prawa hydrostatyki. EURECA to skr\'f3t od European Retrievable Carrier (Europejska Platforma Wielokrotnego U\'bf
ytku). Zostanie ona wyniesiona przez prom kosmiczny na wysoko\'9c\'e6 296 kilometr\'f3w i od tego punktu za pomoc\'b9 sterowanych zdalnie
\par z\tab terenu Niemiec silnik\'f3w wzniesie si\'ea na docelow\'b9 orbit\'ea operacyjn\'b9
\par 500 kilometr\'f3w. Po wykonaniu kilku do\'9cwiadcze\'f1 zostanie umiesz\-czona w luku \'b3adunkowym promu i przetransportowana z powrotem na Ziemi\'ea. Po przygotowaniu do nowej misji zostanie umieszczona na orbicie w ten sam spos\'f3
b, co poprzednio. Retrievable, do wielokrot\-nego u\'bfytku. W Kosmosie EURECA mo\'bfe by\'e6 \'b3\'b9czona z innymi plat\-formami w wi\'eaksze kompleksy. Oto co m\'f3wi o tym przedstawiciel producenta, zak\'b3ad\'f3w Messerschmitt-Bolkow-Blohm:
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 \tab 
"Drugi bezza\'b3ogowy segment zbli\'bfa si\'ea do celu. Po osi\'b9gni\'eaciu orbity platformy EURECA powoli zbli\'bfa si\'ea do niej wy\'b3\'b9czaj\'b9c silniki w odleg\-\'b3o\'9cci mniej wi\'eacej stu metr\'f3w, po raz drugi zatrzymuje si\'ea na kilka m
etr\'f3w przed celem. 'Cel' tego manewru zaopatrzony jest w bierny mechanizm cumuj\'b9cy, 'my\'9cliwy' natomiast w mechanizm aktywny.
\par Obydwie platformy \'b3\'b9cz\'b9 si\'ea ze sob\'b9".
\par \tab Nowo przy\'b3\'b9czona platforma mo\'bfe teraz na przyk\'b3ad dokona\'e6 trans\-misji danych, kt\'f3rych nie mog\'b3a uzyska\'e6 przez radio wskutek jakich\'9c zak\'b3\'f3ce\'f1, mo\'bfe dostarczy\'e6 materia\'b3y, paliwo dla niewielkich silniczk\'f3
w rakietowych, pr\'b9d do akumulator\'f3w. Mo\'bfna nie poprzesta\'e6 na tej
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
jednej parze kilka platform z powodzeniem da si\'ea po\'b3\'b9czy\'e6 w wi\'eakszy kompleks. Stacje kosmiczne z ziemskiego pude\'b3ka z klockami.
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab \tab Marzenie o dalekich gwiazdach
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Nast\'eapne pokalenie b\'eadzie ju\'bf dysponowa\'b3o swobodnie unosz\'b9cymi
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 si\'ea w przestrzeni kosmicznej, daj\'b9cymi si\'ea ze sob\'b9 sprz\'eaga\'e6 systemami stacji orbitalnych ze sta\'b3\'b9 za\'b3og\'b9.
\par \tab 25 stycznia 1984 prezydent Ronald Reagan powiedzia\'b3 w swoim
\par or\'eadziu do narodu, co nast\'eapuje:
\par \tab "Mo\'bfemy urzeczywistni\'e6 nasze marzenie o dalekich gwiazdach,
\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 mo\'bfemy \'bfy
\'e6 w Kosmos\'f1e i dzia\'b3a\'e6 tam dla wypracowywania finan\-sowego i ekonomicznego zysku. Jeszcze dzi\'9c wydam polecenie dla NASA, aby w ci\'b9gu naj,bli\'bfszej dekady opracowa\'b3a za\'b3o\'bfenia stacji orbitalnej ze sta\'b3\'b9 za\'b3og\'b9 '.

\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 12 sierpnia 1984 prezydent u\'9cci\'9cli\'b3 te s\'b3owa w pewnym artykule
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 prasowym, w kt\'f3rym czytamy:
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 "Stacja orbitalna b\'eadzie w przysz\'b3o\'9cci baz\'b9 dla dzia\'b3alno\'9cci nau-
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 kowej i komercjalnej, b\'eadzie wspomaga\'b3a wsp\'f3\'b3prac\'ea mi\'eadzyna-
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 rodow\'b9
 i zach\'eaci ameryka\'f1ski przemys\'b3 do przeniesienia si\'ea poza Ziemi\'ea".
\par \tab Administracja ameryka\'f1ska, kt\'f3ra nie mo\'bfe przeforsowa\'e6 niczego wbrew woli wi\'eakszo\'9cci, czyni wszystko, aby uzyska\'e6 poparcie obywateli dla swoich w dos\'b3ownym sensie wznios\'b3ych cel\'f3w. Pojazdy kosmiczne pojawiaj\'b9 si\'ea
 na rynku w formie zabawek, uczniowie \'b3ami\'b9 sobie g\'b3owy nad zadaniami logicznymi rozgrywaj\'b9cymi si\'ea na p\'b3aszczy\'9fnie kosmicz\-nej. Latem 1984 powsta\'b3 Young Astronaut Programm, kt\'f3rego celem
\par \sect }\sectd \margrsxn1872\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
jest "wykorzystanie ameryka\'f1skiego potencja\'b3u kosmicznego dla za\-ch\'eacenia m\'b3odzie\'bfy, by studiowa\'b3a nauki techniczne". Progtam ten funkcjonuje pod auspicjami NASA oraz National Space Institute (NSI). M\'b3odzi ludzie, kt\'f3rzy zdecyduj
\'b9 si\'ea we\'f1 w\'b3\'b9czy\'e6, zaczynaj\'b9 od gier kosmicznych, nast\'eapnie od techniki komputerowej przechodz\'b9 do technologii lasera. Oczywi\'9ccie wszystkie koszty ponosi pa\'f1stwo i oczy\-wi\'9ccie ma te\'bf miejsce zwiedzanie s\'b3
ynnych na ca\'b3ym \'9cwiecie o\'9crodk\'f3w lot\'f3w kosmicznych. Najlepszym dawana jest nawet szansa uczest\-niczenia w locie kosmicznym na zasadzie space tourist. Leonard W. David z NSI m\'f3wi wr\'eacz o zamiarze wyhodowania w ten spos\'f3b
\par "kosmicznej rasy".
\par \tab W Starym \'8cwiecie nie s\'b3ycha\'e6 nic o \'9cwiadomym przygotowaniu m\'b3odzie\'bfy do wkroczenia w kosmiczny wymiar jej w\'b3asnej przysz\'b3o\'9cci. 
\par Stary \'8cwiat zostanie "przeskoczony". Ekscytuje si\'ea on nic nie znacz\'b9cy\-mi satelitami, kt\'f3re maj\'b9 wysy\'b3a\'e6 do ka\'bfdego mieszkania programy telewizyjne, a rejsy promu kosmicznego z kilkoma zwyk\'b3ymi fachow-
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 cami na pok\'b3
adzie uwa\'bfa od razu za przejaw wysoce efektywnego zdobywania Kosmosu. Wzruszaj\'b9ce!
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab Wszystko to, co w Stanach Zjednoczonych robi si\'ea na oczach opinii publicznej, \'bfeby wzbudzi\'e6 w\'9cr\'f3d m\'b3odzie\'bf
y entuzjazm dla kosmicznej przysz\'b3o\'9cci, ma te\'bf miejsce w Zwi\'b9zku Radzieckim, chocia\'bf mo\'bfe odbywa si\'ea tam mniej dobrowolnie.
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab \tab To nie utopia!
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab Pierwsza ameryka\'f1ska stacja orbitalna b\'eadzie mia\'b3a mas\'ea oko\'b3o 36 ton i klimatyzowane wn\'eatrze o obj\'eato\'9cci 200 m3. B\'eadzie na niej pracowa
\'e6 sk\'b3adaj\'b9ca si\'ea z sze\'9cciu do o\'9cmiu astronaut\'f3w za\'b3oga, kt\'f3r\'b9 co mniej wi\'eacej dwa miesi\'b9ce zmienia\'e6 b\'eadzie kolejna, dowo\'bfona promem kosmicznym. Taki ma by\'e6 pocz\'b9tek.
\par \sect }\sectd \margrsxn1872\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 Ju\'bf pod k
oniec wieku - a wi\'eac za niespe\'b3na 15 lat! - stacja ma zosta\'e6
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 rozbudowana poprzez dodanie kolejnych segment\'f3w w wielofunkcyjny kompleks kosmiczny. B\'eadzie w\'f3wczas spe\'b3nia\'b3a rol\'ea laboratorium dla przyrodoznawc\'f3
w i technik\'f3w, obserwatorium do badania Kosmosu
\par i\tab staruszki Zaemi, stacji ratunkowej dla astronaut\'f3w z innych uszkodzo-
\par nych ewentualnie pojazd\'f3w kosmicznych, fabryki specjalnych (kos\-micznych) produkt\'f3w, p\'b3atformy startowej dla lot\'f3w kosmicznych,
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
podstawowej jednostki dla dobudowania wi\'eakszych struktur.
\par \tab Zamierzam teraz uj\'b9\'e6 czytelnika za r\'eak\'ea i poprowadzi\'e6 go na spotkanie z o wiele wi\'eakszymi strukturami, aby lepiej wyobrazi\'b3 sobie stacje kosmiczne, kt\'f3re kr\'b9\'bfy\'b3y wok\'f3\'b3 Ziemi przed tysi\'b9cami lat. 
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid9270740 Siedemna\'9ccie lat temu w mojej debiutanckiej ksi\'b9\'bfce Wspomnienia
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 z\tab przysz
\'b3o\'9cci pisa\'b3em:
\par \tab "Wiek lot\'f3w kosmicznych nie jest ju\'bf wiekiem tajemnic. Podr\'f3\'bfe kosmiczne, kt\'f3re d\'b9\'bf\'b9 do s\'b3o\'f1c i gwiazd, otwieraj\'b9 nam r\'f3wnie\'bf otch\'b3anie naszej przesz\'b3o\'9cci".
\par \tab Zosta\'b3em wy\'9cmiany. Laicy przestan\'b9 si\'ea \'9cmia\'e6, kiedy im opowiem, w\tab jaki spos\'f3b mo\'bfna zbudowa\'e6 kosmiczne miasto na dziesi\'ea\'e6 milion\'f3w
\par mieszka\'f1c\'f3w. Wizja ta nie opiera si\'ea bowiem na jakiej\'9c utopijnej 
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 technologii z roku 3000, lecz na technice, jak\'b9 dysponujemy ju\'bf dzi\'9c.
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab \tab O budawie kosmicznego miasta
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab Tam, gdzie co\'9c si\'ea buduje, trzeba dostarczy\'e6 materia\'b3. Promy kosmiczne Columbia, Challenger i Discovery sprawdzi\'b3y si\'ea ju\'bf jako doskona\'b3
e kosmiczne transportowce. Jesieni\'b9 1985 do tego kwartetu do\'b3\'b9czy prom Atlantis, naszpikowany najnowsz\'b9 technik\'b9 i o dziewi\'ea\'e6 ton l\'bfejszy od Columbii. Zostanie wystrzelony z "kosmicznego dworca" Pentagonu w Vandenberg, 240 km na p
\'f3\'b3nocny zach\'f3d od Los Angeles,
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 z\tab kolejn
\'b9 misj\'b9 wojskow\'b9. Ka\'bfdy z wymienionych prom\'f3w kosztowa\'b3
\par dwa miliardy dolar\'f3w.
\par \tab W nast\'eapnych latach planuje si\'ea po dwa starty prom\'f3w miesi\'eacznie, od pocz\'b9tku lat dziewi\'ea\'e6dziesi\'b9tych ma to ju\'bf by\'e6 oko\'b3o 35 start\'f3w rocznie. Plani\'9cci uwa\'bfaj\'b9, \'bfe nadal jest to troch\'ea za ma\'b3
o, poniewa\'bf ka\'bfdy z prom\'f3w wykorzystywany by\'b3by \'9crednio tylko raz na sze\'9c\'e6 tygodni. Czas sp\'eadzony na Ziemi nale\'bfy jeszcze skr\'f3ci\'e6, podobnie jak czas pobytu promu w Kosmosie. Nie sko\'f1czy si\'ea na czterech promach, kt
\'f3rych budow\'ea op\'b3acono z bud\'bfetu NASA. Charles H. Eldred
\par zast\'eapca szefa dzia\'b3u Vehicle Analysis w o\'9crodku badawczym NASA
\par w\tab Langley, prorokuje:
\par \tab "Komercyjna dzia\'b3alno\'9c\'e6 kosmiczna bardzo szybko zbli\'bfy si\'ea pod wzgl\'eadem wysoko\'9cci nak\'b3ad\'f3w do poziomu bud\'bfetu NASA i praw\-dopodobnie w nied\'b3ugim czasie przewy\'bfszy pa\'f1
stwowe wydatki na cywilne badania kosmiczne".
\par \tab Nast\'eapcy s\'b3ynnego kwartetu s\'b9 ju\'bf w fazie projekt\'f3w na deskach konstruktor\'f3w. Ka\'bfdy z tych budowanych seryjnie prom\'f3w b\'eadzie kosztowa\'b3 mniej ni\'bf wyprodukowane dotychczas, a okres jego eks\-ploatacji oblicza si\'ea
 na 15 lat. Czas trwania jednej misji zostanie skr\'f3cony do dw\'f3ch, trzech dni, okres konserwacji na Ziemi ma by\'e6 nie d\'b3u\'bfszy ni\'bf dwa tygodnie. Wed\'b3ug plan\'f3w NASA przysz\'b3e promy b\'ead\'b9 mog\'b3y startowa\'e6 niezale\'bf
nie od warunk\'f3w atmosferycznych. Przy
\par \sect }\sectd \margrsxn1728\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 takich za\'b3o
\'bfeniach ka\'bfdy z prom\'f3w b\'eadzie m\'f3g\'b3 odby\'e6 do 40 lot\'f3w rocznie, a wi\'eac przy dziesi\'eaciu zaplanowanych wahad\'b3owcach dawa\'b3oby 
\par to 400 lot\'f3w, czyli wi\'eacej ni\'bfjeden dziennie. Wprowadzanie ich na orbit\'ea sta\'b3oby si\'ea czynno\'9cci\'b9 rutynow\'b9.
\par \tab Przy obecnej \'b3adowno\'9cci wynosz\'b9cej 30 ton dla ka\'bfdego wahad\'b3owca,
\par ich eskadra mog\'b3aby przy 400 lotach rocznie wynie\'9c\'e6 na orbit\'ea 12 tysi\'eacy ton materia\'b3\'f3w, co daje w ci\'b9gu dziesi\'eaciu lat 120 tysi\'eacy ton.
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
Gdzie jednak jest napisane, \'bfe transportowc\'f3w musi by\'e6 tylko
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 dziesi\'ea\'e6, a nie na przyk\'b3ad pi\'ea\'e6dziesi\'b9t? Wszystko jest tylko kwesti\'b9 sfinansowania tego gigantycznego przedsi\'eawzi\'eacia, za\'9c skoncentrowa
\-nie mo\'bf\'b3iwo\'9cci ameryka\'f1skiego przemys\'b3u - nie pa\'f1stwa! - dostarczy niezb\'eadnych \'9crodk\'f3w, gdy tylko pojawi si\'ea realna szansa zysku. Wi\'eac mo\'bfe si\'ea za\'b3o\'bfymy, \'bfe...?
\par \tab Do roku 1976 sprawa zasiedlenia Kosmosu by\'b3a domen\'b9 wy\'b3\'b9cznie autor\'f3w science fiction, potem jednak do sprawy w\'b3\'b9czy\'b3 si\'ea Gerard
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
K. O'Neill, profesor lotnictwa i kosmonautyki renomowanego MIT
\par -\tab Massachusetts Institute of Technology - kt\'f3ry podj\'b9\'b3 si\'ea szalonych
\par pod\'f3wczas spekulacji pragn\'b9c z akademick\'b9 dok\'b3adno\'9cci\'b9 ustali\'e6, czy fantastyczne wizje wyrobnik\'f3w pi\'f3ra maj\'b9 jakiekolwiek realne pod\-stawy. O'Neill w\'b9tpi\'b3:
\par -\tab czy mo\'bfliwe b\'eadzie zbudowanie stacji kosmicznych z wi\'eacej ni\'bf 100
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 \tab 
osobami na pok\'b3adzie;
\par -\tab czy b\'eadzie to przedsi\'eawzi\'eacie sensowne ekonomicznie;
\par -\tab czy kosmiczne miasta licz\'b9ce 10, 100 tysi\'eacy czy wr\'eacz milion
\par \tab mieszka\'f1c\'f3w w og\'f3le kiedykolwiek b\'ead\'b9 mog\'b3y by\'e6 sfinansowane; 
\par -\tab czy tak liczna populacja b\'eadzie mog\'b3a w Kosmosie mieszka\'e6, wy\'bfywi\'e6
\par \tab si\'ea i porusza\'e6;
\par -\tab czy tego rodzaju gigantyczne konstrukcje b\'ead\'b9 jak\'b9\'9c pomoc\'b9 dla
\par \tab macierzystej planety;
\par -\tab czy mi\'eadzy Ziemi\'b9 a kosmiczn\'b9 koloni\'b9 b\'eadzie m\'f3g\'b3 rozwin\'b9\'e6 si\'ea
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 handel i czym mieszka\'f1cy Kosmosu p\'b3aciliby za sprowadzane z Zielni
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab produkty.
\par \tab Profesor O'Neill obliczy\'b3, projektowa\'b3 modele, dyskutowa\'b3 z fachow\-cami, napisa\'b3 wysoce naukow\'b9 prac\'ea... kt\'f3rej nie chcia\'b3o wydrukowa\'e6 \'bfadne naukowe czasopismo. Szacunkowe obliczenia koszt\'f3w i zysk\'f3
w przeprowadzone przez prof. O'Neilla wyda\'b3y si\'ea redaktorom i wydaw\-com nazbyt fantastyczne.
\par \tab NASA nie mia\'b3aby na swoim koncie takich osi\'b9gni\'ea\'e6, gdyby nie
\par \sect }\sectd \margrsxn1872\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 by\'b3
a stale otwarta na nowe pomys\'b3y. Wesz\'b3a w kontakt z profesorem O'Neillem i zorganizowa\'b3a w Kennedy Space Flight Center na Flory\-dzie wystaw\'ea. P
okazano tam do oceny modele i rysunki techniczne kosmicznych osiedli odartych z jakiejkolwiek aury fantastyczno\'9cci. W\tab rok p\'f3\'9fniej na zlecenie NASA prof. O'Neill kontynuowa\'b3 swoje
\par badania nad problemem zasiedlenia Kosmosu. Wkr\'f3tce te\'bf 55 uni\-wersytet\'f3w za\'b3o\'bfy\'b3o wsp\'f3lnie Universities Space Research Asso\-ciation.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 W r\'f3\'bfnych zespo\'b3ach problemowych analizuje si\'ea techniczne mo\'bf-
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 liwo\'9cci konstruowania w Kosmosie wi\'eakszych struktur. W wyniku zainteresowania publikacjami za\'b3o\'bfono w roku 1977 w s\'b3ynnym mie\'9ccie uniwers
yteckim Princeton w stanie New Jersey Institute of Space Studies Instytut Studi\'f3w Kosmicznych uznany przez pa\'f1stwo za organizacj\'ea wy\'bfszej u\'bfyteczno\'9cci publicznej. Kiedy wreszcie prof. O'Neill opublikowa\'b3 swoje prace w zrozumia\'b3
ej dla og\'f3\'b3u formie, 
\par Amerykanre do tego stopnia zapalili si\'ea do idei zasiedlenia Kosmosu, \'bfe powo\'b3ano do \'bfycia tzw. L-5 Society, kt\'f3re po niespe\'b3na kilku miesi\'b9cach liczy\'b3o ju\'bf kilkaset tysi\'eacy cz\'b3onk\'f3w. Ksi\'b9\'bf
ka profesora O'Neilla zatytu\'b3owana "Nasza przysz\'b3o\'9c\'e6 w Kosmosie" jest ju\'bf prze\'b3o-
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 \'bf
ona na niemiecki. Przedstawiaj\'b9c problem realno\'9cci budowy gigan\-tycznych miast kosmicznych opieram si\'ea w g\'b3\'f3wnej mierze na tej w\'b3a\'9cnie publikacji.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Aby uda\'b3o si\'ea zrealizowa\'e6 ten projekt, musz\'b9 by\'e6 spe\'b3nione trzy
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 warunki:
\par -\tab trzeba dysponowa\'e6 transportowcami zdolnymi wynie\'9c\'e6 na orbit\'ea
\par \tab ludzi i materia\'b3. Ten warunek spe\'b3niaj\'b9 wahad\'b3owce;
\par -\tab trzeba ustali\'e6 wsp\'f3irz\'eadne lokalizacji takiej budowli, wzgl\'eadnie
\par \tab takich budowli;
\par -\tab nigdy nie uda sie dostarezy\'e6 z Ziemi wystarczaj\'b9cej ilo\'9cci ma-
\par }\pard \ql \li288\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid9270740 teria\'b3\'f3w, by zbudowa\'e6 te pot\'ea\'bfne struktury mieszkalne dla kolonis\-t\'f3w: domy, fabryki, o\'9crodki rekreacyjne. Sk\'b9d zatem czerpa\'e6 nie
\-zb\'eadny budulec, w jaki spos\'f3b w miar\'ea tanio dostarczy\'e6 go na plac budowy?
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab \tab Pytanie drugie:
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab \tab odpowied\'9f sformu\'b3owano przed 200 laty
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab Gdzie mo\'bfna, gdzie nale\'bfy zlokalizowa\'e6 takie kosmiczne miasto?
\par \sect }\sectd \margrsxn1872\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
Na pytanie to odpowiedzia\'b3 ju\'bf przed 200 laty, mianowicie w roku
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 1772, matematyk Louis Lagrange (1736 -1813). W wieku lat 19 profesor w Turynie, w roku 1766 na zaproszenie Fryderyka Wielkiego przeni\'f3s\'b3 si\'ea
 do Pruskiej Akademii Nauk w Berlinie. Po \'9cmierci 
\par Fryderyka uda\'b3 si\'ea do Pary\'bfa. Chocia\'bf wsp\'f3\'b3cze\'9cni nie bardzo wiedzieli, co pocz\'b9\'e6 z jego \'9cmia\'b3ymi teoriami algebraicznymi i teoriami liczb, dzisiaj wiele podstawowych praw matematycznych zwi\'b9zanych jest
\par z\tab nazwiskiem tego uczonego, \'bfe wspomn\'ea tu jego rachunek wariacyjny,
\par }\pard \ql \fi-288\li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid9270740 jego teori\'ea funkcji czy opracowane przez niego zasady mechaniki. Obecnie, w wieku lot\'f3w kosmicznych, dzie\'b3o Lagrange'a O problemie
\par \sect }\sectd \margrsxn1872\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 trzech cia\'b3
 nabra\'b3o niezwyk\'b3ej wr\'eacz aktualno\'9cci. Na bazie newtonow\-skiej zasady powszechnego ci\'b9\'bfenia Lagrange zainteresowa\'b3 si\'ea osob\-liwymi w\'b3asno\'9cciami dw\'f3ch "martwych punkt\'f3w" na orbicie Jowisza. Jeden z tych punkt\'f3w s
tale wyprzedza ruch tej planety wok\'f3\'b3 S\'b3o\'f1ca
\par o\tab 60\'b0, drugi za\'9c pod\'b9\'bfa za nim w sta\'b3ym odst\'eapie. Lagrange obliczy\'b3, \'bfe
\par owe "martwe punkty" powsta\'b3y wskutek wp\'b3ywu ci\'b9\'bfenia innych planet
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 i\tab 
wywnioskowa\'b3 na tej podstawie, \'bfe meteoryty, kt\'f3re wejd\'b9 w taki
\par punkt, na zawsze ju\'bf musz\'b9 tam pozosta\'e6, poniewa\'bf nigdy nie dostan\'b9 si\'ea pod wp\'b3yw pola grawitacyjnego jakiejkolwiek planety. Badania potwierdzi\'b3y odkrycie Lagrange'a.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 To, co obliczy\'b3 Lagrange, da si\'ea dzi\'9c zweryfkowa\'e6 za pomoc\'b9 no-
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 woczesnych teleskop\'f3w: ot\'f3\'bf w punktach Lagrange'a, zwanych tak\'bfe punktami libracyjnymi, tkwi\'b9 uwi\'eazione niewielkie meteoryty. Nie ma szanuj\'b9
cego si\'ea leksykonu, kt\'f3ry nie zawiera\'b3by nast\'eapuj\'b9cej, zwi\'eaz\'b3ej informacji:
\par \tab "Punkty libracyjne, o\'9crodki libracyjne. Punkty na orbicie cia\'b3a poruszaj\'b9cego si\'ea w polu grawitacyjnym dw\'f3ch cia\'b3 masywnych, np. S\'b3o\'f1ca i Jowisza; ich po\'b3o\'bfenie wyznacza precyzyjne rozwi\'b9zanie zagadnienia trzech cia
\'b3 dokonane przez J.L. Lagrange'a (punkty Lagrange'a). Trzecie cia\'b3o, znajduj\'b9ce si\'ea w punkcie libracyjnym, np. niewielka planeta, ozostaje w spoczynku b\'b9d\'9f te\'bf przemieszcza si\'ea po okresowej orbicie Trojariczycy)".
\par \tab Obliczone przez Lagrange'a punkty oznacza si\'ea jako L4 i L5, mikroskopijne cia\'b3a niebieskie nazywa si\'ea Troja\'f1czykami.
\par \sect }\sectd \margrsxn1728\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 \tab Wsp\'f3
\'b3cze\'9cni matematycy wyliczyli za pomoc\'b9 komputer\'f3w daleko
\par wi\'eacej ni\'bf tylko te dwa punkty L. Cz\'easto jest to problem nie trzech, ale czterech cia\'b3, kiedy chodzi o wyliczenie punkt\'f3w libracji mi\'eadzy Ziemi\'b9, S\'b3o\'f1cem, jak\'b9\'9c planet\'b9 a Ksi\'ea\'bfycem.
\par \tab Profesor O'Neill ze swoimi wsp\'f3\'b3pracownikami wyliczy\'b3 wsp\'f3\'b3rz\'ead-
\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
ne punktu L5, kt\'f3ry by\'b3by idealnym miejscem na lokalizacj\'ea w miar\'ea skromnego kosmicznego miasta. St\'b9d te\'bf nazwa firmuj\'b9cego te prace towarzystwa, L-5 Society.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Tym samym spe\'b3niony zosta\'b3 drugi warunek, lokalizacja kosmicz-
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 nego miasta.
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab \tab Zg\'b3asza si\'ea Berlin
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Sk\'b9d czerpa\'e6 w miar\'ea tani materia\'b3, w jaki spos\'f3b dostarczy\'e6 go
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 do "L "?
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Z miejsca nasuwa si\'ea Ksi\'ea\'bfyc, le\'bf\'b9cy niejako pod r\'eak\'b9. Pozyskanie
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 i\tab transport ksi\'ea\'bfycowego kamienia s\'b9 \'b3atwiejsze ni\'bf nam si\'ea wydaje,
\par \sect }\sectd \margrsxn1872\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 a\tab 
jego eksploatacja ju\'bf dzisiaj mo\'bfliwa do zrealizowania. "Do tego, aby
\par co\'9c wyra\'9fnie zobaczy\'e6, wystarczy cz\'easto zmiana k\'b9ta widzenia", twierdzi\'b3 Antoine de Saint Exupery (1900-1944). W Berlinie tak
\par w\'b3a\'9cnie post\'b9piono.
\par \tab Pod kierunkiem profesora Heinza-Hermanna Koelle z Instytutu
\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
Lotnictwa i Kosmonautyki Politechniki Berli\'f1skiej sporz\'b9dzono w ro\-ku 1983 studium zatytu\'b3owane: "Za\'b3o\'bfenia projektowe fabryki ksi\'ea\'bfy\-cowej". Profesor orazjego studenci zainwestowali 2 tysi\'b9ce godzin
\par w\tab rozpracowanie odpowiedzi na nast\'eapuj\'b9ce pytania:
\par -\tab Czy zbudowanie fabryki na Ksi\'ea\'bfycu jest wykonaine i czy jest
\par \tab rozs\'b9dne z ekonomicznego punktu widzenia?
\par -\tab Co mo\'bfna produkowa\'e6 na Ksig\'bfycu i w jaki spos\'f3b wytworzone
\par \tab tam produkty odstawiano by gdzie indziej?
\par -\tab Jakie nak\'b3ady techniczne i i\'b3u ludzi do tego potrzeba?
\par -\tab Jak du\'bfa powinna/musi by\'e6 stacja ksi\'ea\'bfycowa?
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 -\tab 
W jakim czasie uda si\'ea zrealizowa\'e6 ten projekt?
\par -\tab Jakie organizacje pa\'f1stwowe lub mi\'eadzynarodowe finansowa\'b3yby
\par \tab realizacj\'ea?
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Po dokonaniu analizy wy\'b3oni\'b3y si\'ea nast\'eapuj\'b9ce wnioski:
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 -\tab Problemy techniczne zwi\'b9zane z budow\'b9 i eksploatacj\'b9 fabryki
\par \tab ksi\'ea\'bfycowej wydaj\'b9 si\'ea by\'e6 do pokonania w nied\'b3ugim czasie. 
\par -\tab Problemy system\'f3w transportu kosmicznego spe\'b3niaj\'b9cych wszystkie
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid9270740 logistyczne zadania zwi\'b9zane z eksploatacj\'b9 fabryki ksi\'ea\'bfycowej mo\'bfna rozwi\'b9za\'e6 i rozwi\'b9zania wprowadzi\'e6 do realizacji bez koniecz-

\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 \tab no\'9c
ci rozwijania nowych, nieznanych dzi\'9c technologii.
\par -\tab Na zbudowanie fabryki ksi\'ea\'bfycowej oraz stworzenie niezb\'eadnego dla
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid9270740 jej funkcjonowania systemu transportu kosmicznego trzeba b\'eadzie poczeka\'e6 pi\'eatna\'9ccie, maksimum dwadzie\'9ccia lat. Pod wzgl\'ea
dem fizycznym i energetycznym najbardziej wskazane do realizacji projek\-tu by\'b3yby lata 2000 i 2005.
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 -\tab W dalszej perspektywie realizacja zak\'b3adu produkcyjnego na Ksi\'ea\'bfy-
\par \tab cu doprowadzi\'b3aby do odci\'b9\'bfenia biosfery Ziemi.
\par -\tab Budowa fabryki ksi\'ea\'bfycowej wsp\'f3lnym wysi\'b3kiem wszystkich pa\'f1stw
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 by\'b3aby czynnikiem budowy zaufania i przez wiele dziesi\'eacioleci
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab wp\'b3ywa\'b3aby na rozw\'f3j wsp\'f3\'b3pracy mi\'eadzynarodowej.
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab Koniec cytatu.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Koparki b\'ead\'b9 wydobywa\'e6 minera\'b3y bez konieczno\'9cci zag\'b3\'eabiania si\'ea
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 pod powierzchni\'ea: minera\'b3y b\'ead\'b9 potem mielone i sortowane mag\-netycznie, "nast\'eapnie dokona si\'ea elektrostatycznego zg\'easzczenia innych pierwiastk
\'f3w" (prof. Koelle). W chemicznych urz\'b9dzeniach przerobo\-wych "bardzo drobny materia\'b3 zostanie rozpuszczony za pomoc\'b9 kwasu fluorowodorowego i posortowany w toku odpowiednich proces\'f3
w rozdzielania". Surowiec zostanie potem poddany mechanicznym zabie-
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
gom uszlachetniaj\'b9cym, aby uzyska\'b3 form\'ea umo\'bfliwiaj\'b9c\'b9 przetrans\-portowanie go na Ziemi\'ea lub te\'bf w dowolne inne miejsce Uk\'b3adu S\'b3onecznego.
\par \tab Wszystko to s\'b9 czynno\'9cci, kt\'f3re z powodzeniem wykonywa\'e6 mog\'b9 roboty, lecz prof. Koelle przypuszcza, \'bfe "ludzie nie zechc\'b9 zrezyg\-nowa\'e6 z przygody, jak\'b9 niew\'b9tpliwie b\'eadzie prowadzenie takiej fab\-ryki".
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Na Ksi\'ea\'bfycu mo\'bfna produkowa\'e6 gaz zawieraj\'b9cy du\'bfy procent tlenu,
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 nieodzowny \'bfyciodajny czynnik dla mieszka\'f1c\'f3w kosmicznych stacji, potrzebny jednak r\'f3wnie\'bf do paliwa rakietowego oraz wa\'bfny w produk\-
\par cji wody. Projektuje si\'ea du\'bfy stopie\'f1 samowystarczalno\'9cci, je\'9cli idzie o\tab produkty spo\'bfywcze, kt\'f3r\'b9 zapewni\'e6 ma hydroponiczna uprawa
\par ro\'9clin, a nawet hodowla zwierz\'b9t rze\'9fnych, co powinno zbli\'bfy\'e6 jako\'9c\'e6 po\'bfywienia do warunk\'f3w ziemskich.
\par \tab Czy tak\'bfe na Ksi\'ea\'bfycu ograniczone i bardzo drogie b\'ead\'b9 zasoby energii? Nie! "W neutralnym punkcie pomi\'eadzy Ziemi\'b9 a Ksi\'ea\'bfycem,
\par w\tab odleg\'b3o\'9cci 38,5 tys. kilometr\'f3w od powierzchni Ksi\'ea\'bfyca znajdowa\'e6
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 si\'ea b\'eadzie kosmiczna elektrownia s\'b3oneczna, gdzie energi\'ea s\'b3oneczn\'b9 przekszta\'b3ca\'e6 si\'ea b\'eadzie w wi\'b9zk\'ea laserow\'b9
 i w tej formie przekazywa\'e6 do ksi\'ea\'bfycowej fabryki." Kosmiczna elektrownia dostarczy mniej wi\'eacej po\'b3ow\'ea energii niezb\'eadnej do eksploatacji fabryki, reszt\'ea wytworzy si\'ea bezpo\'9crednio na Ksi\'ea\'bfycu. Na tym ziemskim sat
elicie najl\'bfejszy nawet podmuch nie ruszy \'9cmig\'b3a wiatraka, olej opa\'b3owy nie zap\'b3onie z powodu braku tlenu. Pozostanie wi\'eac jedynie ta wielekro\'e6 ju\'bf pi\'eatnowana, i po wielekro\'e6 sprawdzona energia j\'b9drowa!
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab \tab Kto za to zap\'b3aci?
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab Studium berli\'f1skiego profesora, uwzgl\'eadniaj\'b9ce wszystkie koszty rozwoju i produkcji wraz z budow\'b9 specjalnego ci\'ea\'bf
kiego transportera kosmicznego, m\'f3wi o wydatkowaniu w latach 1986 - 2002 oko\'b3o 20 miliard\'f3w dolar\'f3w rocznie. Po tym czasie ksi\'ea\'bfycowa fabryka zacznie si\'ea amortyzowa\'e6 dostarczaj\'b9c na Ziemi\'ea energi\'ea elektryczn\'b9
 i cenne surowce. Mi\'b3o\'9cnicy przyrody i bojownicy o czysto\'9c\'e6 \'9crodowiska
\par powinni si\'ea cieszy\'e6! Ziemska biosfera b\'eadzie mog\'b3a odetehn\'b9\'e6. Czy nie jest to cel, na kt\'f3ry warto wyda\'e6 poka\'9fne nawet \'9crodki? Przemys\'b3 nigdy nie stanie si\'ea zb\'eadny, a wi\'eac: precz z nim w Kosmos! Z tym, \'bf
e bez najnowszych technologii cel ten jest nieosi\'b9galny.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Ameryka\'f1skie zespo\'b3y badawcze potwierdzaj\'b9 wyniki analiz prze-
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 prowadzonych na Politechnice Berli\'f1skiej.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 W czasie 35. Kongresu International Astronautical Federation, kt\'f3ry
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 odby\'b3 si\'ea w Lozannie w dniach 7 -13 pa\'9fdziernika 1984, dwaj amery\-ka\'f1scy przedstawiciele NASA, M. Duke i W. Mendell oraz S. Nozette
\par \sect }\sectd \margrsxn3024\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 z\tab 
California Space Institute potwierdzili, \'bfe:
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 "Nie ma w\'b9tpliwo\'9cei, \'bfe rezultatem bada\'f1 kosmicznych musi by\'e6
\par \sect }\sectd \margrsxn1728\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 sta\'b3
a baza ksi\'ea\'bfycowa z za\'b3og\'b9 [...] Budowa takiej bazy le\'bfy w zasi\'eagu mo\'bfliwo\'9cci gospodarczych ko\'f1ca obecnego wieku (...) B\'eadzie ona pierwszym samowystarczalnym pozaziemskim osiedlem ludzkim".
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Ju\'bf za trzydzie\'9cci lat pierwsi znu\'bfeni Ziemi\'b9 tury\'9cci b\'ead\'b9 mogli
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 odwiedzi\'e6 Ksi\'ea\'bfyc sp\'eadzaj\'b9c urlop wsp\'f3lnie z kosmicznymi kolonistami 
\par w\tab wielokilometrowej d\'b3ugo\'9cci rurach ze szk\'b3a i plastiku bez konieczno\'9cci
\par rezygnowania z jakichkolwiek wyg\'f3d oferowanych "tam na dole".
\par W\tab prospektach znajd\'b9 si\'ea reklamy hoteli i restauracji, wabi\'e6 b\'ead\'b9
\par rajskiej pi\'eakno\'9cci parki i obiekty sportowe, banki i poczty zapewni\'b9 kompletny ziemski serwis us\'b3ug. W roku 2002 pierwsze dzieci b\'ead\'b9 mia-
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 \'b3
y w rubryce "miejsce urodzenia" wpis "Ksi\'ea\'bfyc" i sp\'eadz\'b9 na tym najbli\'bfszym towarzyszu B\'b3\'eakitnej Planety, odleg\'b3ym od niej tylko o\tab 384400 km, swoj\'b9 niewa\'bfk\'b9 m\'b3odo\'9c\'e6. Gor\'b9czka z\'b3ota z ubieg\'b3ego
\par wieku oka\'bfe si\'ea n\'eadzn\'b9 namiastk\'b9 tego, co oferuje Ksi\'ea\'bfyc. Koloni\'9cci b\'ead\'b9 bogaczami. Czarne Morza zawieraj\'b9 mn\'f3stwo \'bfelaza najwy\'bfszej jako\'9cci. Tytanu, kt\'f3rego na Ziemi ju\'bf teraz zaczyna brakowa\'e6
, jest na Ksi\'ea\'bfycu pod dostatkiem. Z\'b3o\'bfa boksytu niezb\'eadnego surowca do produkcji aluminium - s\'b9 niemal\'bfe niewyczerpane. Krzem, niezb\'eadny
\par \sect }\sectd \margrsxn1872\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 do produkcji b
aterii s\'b3onecznych, tu u nas prawie na wyko\'f1ezeniu, wyst\'eapuje na Ksi\'ea\'bfycu wr\'eacz w nadmiarze.
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab A teraz najwi\'eakszy atut: tam nic nie rdzewieje! Z\'b3o\'bfa rudy \'bfelaza po\'bferane s\'b9 przez powietrze, na Ksi\'ea\'bfycu nigdy powietrza nie by
\'b3o. Jego skarby mo\'bfna wydobywa\'e6 metod\'b9 odkrywkow\'b9 z powierzehni.
\par \tab \tab Infrastruktura
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab Studium sporz\'b9dzone na Politechnice Berli\'f1skiej proponuje do transportu autobus ksi\'ea\'bfycowy nap\'eadzany jednostopniowymi rakieta-
\par \sect }\sectd \margrsxn1728\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
mi na paliwo tlenowo-wodorowe. Transportowa\'b3by on ludzi i towary
\par nie z Ziemi na Ksi\'ea\'bfyc, lecz tylko mi\'eadzy powierzchni\'b9 Ksi\'ea\'bfyca a orbit\'b9 oko\'b3oksi\'ea\'bfycow\'b9 przebiegaj\'b9c\'b9 na wysoko\'9cci oko\'b3o 100 kilometr\'f3w.
\par Tam odbywa\'b3aby si\'ea przesiadka i prze\'b3adunek.
\par \tab Wahad\'b3ow\'b9 komunikacj\'ea mi\'eadzy orbitami oko\'b3oziemsk\'b9 i oko\'b3o-
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 ksi\'ea\'bfycow
\'b9 zapewni\'b3by ci\'ea\'bfki transportowiec, kt\'f3ry pomimo swoich pot\'ea\'bfnych wymiar\'f3w zu\'bfywa\'b3by niewiele energii. Porusza\'e6 si\'ea bowiem b\'eadzie jedynie w pozbawionej ci\'b9\'bfenia przestrzeni pomi\'eadzy wspo\-
mnianymi orbitami. Kr\'f3tki jednorazowy impuls rakietowy wprawi go
\par w\tab ruch, transporter nie b\'eadzie potrzebowa\'b3 w\'b3asnego nap\'eadu, by
\par oderwa\'e6 si\'ea od planety. Transporter ten zbudowany zostanie bezpo\'9cred\-nio w Kosmosie z cz\'ea\'9cci dostarczonych wahad\'b3owcami.
\par \tab Druga, o wiele wi\'eaksza stacja zbudowana zostanie przez specjalnie wyszkolonych kosmicznych robotnik\'f3w w toku pracy przypominaj\'b9cej sk\'b3adanie nies\'b3ychanie skomplikowanej \'b3amig\'b3\'f3wki.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Zwi\'b9zki zawodowe zetkn\'b9 si\'ea z zupe\'b3nie nowym problemem: tu, na
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Ziemi, operowanie wielkimi elementami jest ci\'ea\'bfk\'b9 prac\'b9, podczas gdy w\tab niewa\'bfkim Kosmosie stanie si\'ea to dziecinn\'b9 igraszk\'b9. Tam wszystko

\par samo unosi si\'ea w przestrzeni. W jakiej siatce p\'b3ac umie\'9cci\'e6 grupy pracownik\'f3w wykonuj\'b9cych tu i tam tak\'b9 sam\'b9 prac\'ea?
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Przy budowie kosmicznych miast ksi\'ea\'bfycowy autobus nie wystarczy
\par }\pard \ql \fi-288\li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid9270740 ju\'bf do transportu materia\'b3\'f3w. Profesor O'Neill wymy\'9cli\'b3 inn\'b9 metod\'ea: "Musimy wyj\'9c\'e6 z za\'b3o\'bfenia, \'9fe w ci\'b9
gu niewielu lat trzeba b\'eadzie
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 przetworzy\'e6 kilka milion\'f3w ton ksi\'ea\'bfycowego surowca [...] Innymi s\'b3owy, \'bfe urz\'b9dzenia lunarne b\'ead\'b9 musia\'b3y wys\'b3a\'e6 w przestrze\'f1
 mas\'ea tysi\'b9ce razy wi\'eaksz\'b9 od swojej w\'b3asnej. Tego zadania nie wykona \'bfadna dzisiejsza rakieta. Dlatego musimy opracowa\'e6 \'9crodek transportu, kt\'f3ry b\'eadzie m\'f3g\'b3 wysy\'b3a\'e6 z Ksi\'ea\'bfyca ci\'ea\'bfary u\'bf
ytkowe bez konieczno\'9cci opuszczania jego powierzchni".
\par \tab W jaki spos\'f3b tego dokona\'e6?
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 O zasadach dzia\'b3ania silnika liniowego m\'f3wi\'b3em ju\'bf przy okazji opi-
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 su "dzia\'b3a elektromagnetycznego". Profesor O'Neill nawi\'b9za\'b3 do tej zasady, by wyliczy\'e6 parametry swojego "elektrodynamicznego miota-
\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 cza materia\'b3
\'f3w". Oto jak wyobra\'bfa sobie jego funkcjonowanie:
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Na Ksi\'ea\'bfycu zainstaluje si\'ea d\'b3ug\'b9 na 67 kilometr\'f3w, prost\'b9 "szyn\'ea
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 magnetyczn\'b9", kt\'f3ra tylko na odcinku ostatnich kilku kilometr\'f3w
\par \sect }\sectd \margrsxn1584\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 b\'ea
dzie hydraulicznie poruszanajak lufa ci\'ea\'bfkiego dzia\'b3a. Na szynie stoj\'b9 p\'b3askie cztero\'9ccienne wagoniki, kt\'f3rych przednia burta mo\'bfe by\'e6
\par w\tab mgnieniu oka opuszczona na sygna\'b3 radiowy. Poci\'b9g magnetyczny
\par zostanie za\'b3adowany materia\'b3ami i mo\'bfna zaczyna\'e6. Za pomoc\'b9 impuls\'f3w magnetycznych poci\'b9g zostanie rozp\'eadzony do pr\'eadko\'9cci 
\par 2,38 km/s [ Pr\'eadko\'9c\'e6, jakiej potrzebuje pocisk (rakieta), by wydosta\'e6 si\'ea z\tab pola przyci\'b9gania Ksi\'ea\'bfyca. ]. Po ostatniej, wyliczonej przez komputer
\par korekcie kierunku poci\'b9g zatrzymuje si\'ea w jednej chwili, przednie burty wagonik\'f3w opuszczaj\'b9 si\'ea i w tym samym dziesi\'eatnym u\'b3amku sekundy ca\'b3y \'b3adunek zostaje uwolniony, by pomkn\'b9\'e6 pod \'b3agodnym k\'b9tem w przestrze\'f1
. Umo\'bfliwia to niewielkie przyci\'b9ganie panuj\'b9ce na Ksi\'ea\'bfycu, po\'b3\'b9czone
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 z\tab pr\'eadko
\'9cci\'b9, jak\'b9 nadaje elektrodynamiczny miotacz materia\'b3\'f3w.
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab Ca\'b3y poci\'b9g powraca do miejsca startu.
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab \tab Trans-Rapid
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab Jeszcze kilka lat temu zbudowanie zaproponowanego przez prof. O'Neilla miotacza elektromagnetycznego by\'b3oby czym\'9c niemo\'bfliwym. Problemy wielkich pr\'ea
dko\'9cci i nies\'b3ychanych opor\'f3w tarcia rozwi\'b9zane zosta\'b3y tymczasem przez niemieckie firmy MBB, AEG oraz BBC
\par w\tab ramach konsorcjum Magnetbahn Trans-Rapid (Magnetyczna Kolej
\par Trans-Rapid). Od roku 1984 prowadzi ono badania na torze pr\'f3bnym d\'b3ugo\'9cci 31,5 km w Emsland w pobli\'bfu granicy z Holandi\'b9. Osi\'b9gane tam pr\'eadko\'9cci dochodz\'b9 do 400 km/h.
\par \tab Naukowcom zajmuj\'b9cym si\'ea kolejnictwem znane by\'b3y problemy
\par tarcia ko\'b3a o szyny, wyznaczaj\'b9ce g\'f3rn\'b9 granic\'ea mo\'bfliwych do osi\'b9g\-ni\'ea\'e6ia pr\'eadko\'9cci. Wraz ze skonstruowaniem kolei magnetycznej mo\'bfna
\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 o\tab 
nich zapomnie\'e6. Kolej taka posiada nie znaj\'b9cy tarcia system
\par prowadzenia i nap\'eadu. "W przypadku bezstykowej techniki napgdu magnetycznego funkcje takie, jak przenoszenie, prowadzenie i nap\'ead, wykonywane s\'b9 przez wbudowane w pojazd elektromagnesy. Kolej magnetyczna dzia\'b3a z pomini\'eaciem wsp\'f3\'b3
czynnika tarcia mi\'eadzy ko\'b3em a\tab szyn\'b9".
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 Przechodniu, je
\'9cli b\'eadziesz w Emsland, spr\'f3buj, patrz\'b9c na bezg\'b3o\'9cn\'b9
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 eksperymentaln\'b9 kolej pomi\'eadzy miejscowo\'9cciami Dorpen a Lathen,
\par wybiec spojrzeniem w niedalek\'b9 przysz\'b3o\'9c\'e6!
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Na Ksi\'ea\'bfycu taki miotacz wykorzystuj\'b9cy zasad\'ea kolei magnetycznej
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 znajdzie warunki wr\'eacz idealne. Nie ma najmniejszych opor\'f3w powie\-trza. Towary umieszczone na w\'f3zkach nie zostan\'b9 zdmuchni\'eate nawet
\par \sect }\sectd \margrsxn2592\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
przy najwi\'eakszych pr\'eadko\'9cciach. Fotografia modelu - m\'f3wi\'ea o tym, aby wskutek analogii z eksperymentalnym torem w Emsland nie powsta\'b3y fa\'b3szywe wyobra\'bfenia - przedstawia biegn\'b9c\'b9 jakby w rurze magnetyczn\'b9 szyn\'ea.
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab \tab Budowa w L5
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab Dok\'b9d pomknie wykatapultowany z powierzchni Ksi\'ea\'bfyca materia\'b3? Do drugiego punktu Lagrange'a! Wiemy ju\'bf, \'bfe meteoryty "utykaj\'b9"
\par \sect }\sectd \margrsxn1872\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 w\tab 
punktach libracyjnych. Z czerni Kosmosu nadlatywa\'e6 b\'eadzie nie-
\par ustaj\'b9cy potok \'b3adunk\'f3w i cz\'ea\'9cci konstrukcji zbieraj\'b9c si\'ea w pobli\'bfu Ksi\'ea\'bfyca w punkcie L2. Tam obraca\'e6 si\'ea b\'eadzie wok\'f3\'b3 w\'b3asnej osi niewielka stacja kosmiczna, kt\'f3rej za\'b3oga posortuje przys\'b3
ane materia\'b3y i\tab sformuje z nich wa\'bf\'b9cy kilka tysi\'eacy ton pakiet, kt\'f3ry nast\'eapnie
\par przetransportowany zostanie za pomoc\'b9 kosmicznego holownika do
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 punktu L5. Tam w\'b3a\'9cnie ca\'b3y \'b3adunek zostanie zu\'bfyty. Tam bowiem ma powsta\'e6 pierwsze skromne miasto kosmiczne.
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab \tab Rozk\'b3ad jazdy rozwoju
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab Poni\'bfsza tabela chronologiczna kolejnych faz budowy jest w pe\'b3ni realistyczna technicznie, je\'9cli i o ile w og\'f3le w odpowiednim czasie zapadn\'b9
 odpowiednie decyzje polityczne. W przewa\'bfaj\'b9cej wi\'eakszo\'9cci przypadk\'f3w nie zapadaj\'b9 jednak, poniewa\'bf "zawsze znajd\'b9 si\'ea Eski-
\par \sect }\sectd \margrsxn1440\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 mosi, kt
\'f3rzy wypracuj\'b9 dla mieszka\'f1c\'f3w Konga Belgijskiego wska\-z\'f3wki zachowywania si\'ea w czas olbrzymich upa\'b3\'f3w", jak twierdzi polski satyryk Stanis\'b3aw Jerzy Lec. Je\'9cli jednak nie znale\'9fliby si\'ea Eskimosi psuj\'b9cy robot\'ea
 technikom, to poni\'bfsze daty zachowaj\'b9 swoj\'b9 wa\'bfno\'9c\'e6:
\par 1986\tab \tab Prom kosmiczny wyniesie na orbit\'ea oko\'b3oziemsk\'b9 niewiel-
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 k\'b9 stacj\'ea orbitaln\'b9. Nast\'eapnie poleci za\'b3oga.
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 1987 - 1990\tab Promy kosmiczne przetransportuj\'b9 na t\'ea stacj\'ea gotowe
\par }\pard \ql \li2304\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\faauto\rin0\lin2304\itap0 {\f2\insrsid9270740 elementy konstrukcyjne. Stacja zostanie powi\'eakszona, wzro\'9cnie liczebno\'9c\'e6 za\'b3ogi.
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 1990 - 1995\tab Powstanie druga stacja kosmiczna, ewentualnie te\'bf trzecia
\par \tab \tab \tab i czwarta.
\par 1995 - 2000\tab Robotnicy kosmiczni na orbicie oko\'b3oziemskiej zbuduj\'b9
\par }\pard \ql \li2304\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\faauto\rin0\lin2304\itap0 {\f2\insrsid9270740 z gotowych element\'f3w dwie du\'bfe stacje. Zgromadzi si\'ea na nich wi\'eakszy zapas \'bfywno\'9cci, wody, tlenu itd. W tym czasie osi\'b9gnie si\'ea ju
\'bf pu\'b3ap 400 lot\'f3w wahad\'b3owc\'f3w rocznie.
\par \sect }\sectd \margrsxn1872\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
1995 - 2005\tab Stacja ksi\'ea\'bfycowa rozwinie si\'ea w osiedle. Dzia\'b3a ju\'bf
\par }\pard \ql \li2304\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\faauto\rin0\lin2304\itap0 {\f2\insrsid9270740 niewielka elektrownia j\'b9drowa. Zbudowany zostanie ksi\'ea\-\'bfycowy port kosmiczny. Roboty rozpoczynaj\'b9 wydobycie surowc\'f3w. Buduje si\'ea
 elektromagnetyczny miotacz mate\-ria\'b3\'f3w.
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 2000 - 2005\tab Zbudowano ju\'bf i obsadzono za\'b3og\'b9 jedn\'b9 z du\'bfych stacji
\par }\pard \ql \li2304\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\faauto\rin0\lin2304\itap0 {\f2\insrsid9270740 kosmicznych. Holownik kosmiczny transportuje j\'b9 do punktu libracyjnego L2 w pobli\'bfu Ksi\'ea\'bfyca. Pomi\'eadzy Ksi\'ea\'bf
ycem a punktem Lz utrzymywany jest wahad\'b3owy
\par \sect }\sectd \margrsxn1584\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 \tab 
\tab \tab ruch prom\'f3w transportowych.
\par }\pard \ql \li2304\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\faauto\rin0\lin2304\itap0 {\f2\insrsid9270740 Orbit\'ea oko\'b3oziemsk\'b9 opuszcza druga du\'bfa stacja kosmicz\-na i dociera do punktu L5. Stanowi ona baz\'ea pierwszego miasta kosmicznego, kt\'f3
re prof. O'Neill nazwa\'b3 WYSPA I.
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 2002\tab \tab W odleg\'b3o\'9cci 38,5 tys. km od Ksi\'ea\'bfyca uruchomiona
\par }\pard \ql \li2304\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\faauto\rin0\lin2304\itap0 {\f2\insrsid9270740 zostaje pierwsza elektrownia kosmiczna. Energi\'ea dostar\-cza za pomoc\'b9 mikrofal i lasera bezpo\'9crednio do ksi\'ea\'bfyco\-
wego osiedla. W tym samym roku w ksi\'ea\'bfycowej klinice rodzi si\'ea pierwsze ksi\'ea\'bfycowe dziecko, pierwszy cz\'b3owiek, kt\'f3ry przyjdzie na \'9cwiat poza Ziemi\'b9.
\par \sect }\sectd \margrsxn1440\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 Jest ju
\'bf gotowy do szybkiego u\'bfycia TAV.
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 2004\tab \tab Fabryki kolonii ksi\'ea\'bfycowej odprawiaj\'b9 pierwszy trans-
\par }\pard \ql \li2304\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\faauto\rin0\lin2304\itap0 {\f2\insrsid9270740 port surowc\'f3w. W tym czasiejestju\'bf dziesi\'eacioro ksi\'ea\'bfyco\-wych dzieci. Na Ziemi wybucha gwa\'b3towna dyskusja, czy powinny one zosta\'e6
 na Ksi\'ea\'bfycu, czy te\'bf nale\'bfy je wy\-chowywa\'e6 na Ziemi.
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 2005\tab \tab Do stacji w punkcie LS przybywaj\'b9 kolejne palety z gotowy-
\par }\pard \ql \li2304\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\faauto\rin0\lin2304\itap0 {\f2\insrsid9270740 mi cz\'ea\'9cciami konstrukcji. Wzrasta zapotrzebowanie na si\'b3\'ea robocz\'b9. Powoli wy\'b3ania si\'ea kolista konstrukcja WYSPY
\par \sect }\sectd \margrsxn1584\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li2304\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\faauto\rin0\lin2304\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {
\f2\insrsid9270740 I. R\'f3wnie\'bf z Ksi\'ea\'bfyca przybywaj\'b9 w regularnych od\-st\'eapach czasu materia\'b3y, kt\'f3re znajduj\'b9 zastosowanie g\'b3\'f3\-wnie jako tworzywo izolacyjne przeciwko kosmicznemu ch\'b3odowi i promieniowaniu.
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab \tab Stan na dzi\'9c
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab Na razie jednak proponuj\'ea niewielk\'b9 pauz\'ea w naszej podr\'f3\'bfy
\par w\tab przysz\'b3o\'9c\'e6.
\par \tab Lista mo\'bfliwo\'9cci technicznych jest zdumiewaj\'b9ca. Gdybym nie by\'b3
\par tak obeznany z t\'b9 materi\'b9 i ograniczy\'b3 si\'ea do \'9cledzenia pi\'b3eczki, kt\'f3r\'b9 odbija si\'ea w instytutach badawczych zajmuj\'b9cych si\'ea przysz\'b3o\'9cci\'b9, to
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 sam by
\'b3bym pe\'b3en w\'b9tpliwo\'9cci patrz\'b9c na t\'ea list\'ea rzeczy niewiarygod\-nych, a przecie\'bf mo\'bfliwych. Kiedy w moich Wspomnieniach z przysz\'b3o\'9cci g\'b3o\'9cno my\'9cla\'b3em, wywo\'b3a\'b3em szok. Na ca\'b3ym \'9cwiecie. Teraz przed\-
stawiam jedynie aktualne mo\'bfliwo\'9cci, jakimi dysponuje cz\'b3owiek. Rozw\'f3j post\'eapuje niepostrze\'bfenie siedmiomilowymi krokami.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 To, czy techniczna realizacja wykonalnych za\'b3o\'bfe\'f1 nast\'b9pi w ramach
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 obejmuj\'b9cego 20 lat planu, nie jest ju\'bf kwesti\'b9 techniki, lecz tylko i\tab wy\'b3\'b9cznie podj\'eacia w odpowiednim czasie niezb\'ea
dnych decyzji poli-
\par tycznych. Przy mojej wierze w przysz\'b3o\'9c\'e6 wydaje mi si\'ea, \'bfe globalny
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 rozw\'f3
j sytuacji zmusi polityk\'f3w do dzia\'b3ania. Jean Jacques Rousseau wiedzia\'b3 co\'9c o tym, skoro stwierdzi\'b3: "Nie\'b3atwo jest cz\'b3owiekowi zacz\'b9\'e6 my\'9cle\'e6, ale je\'9cli ju\'bf zrobi pocz\'b9tek, to nic go nie powstrzyma".
\par \tab Narody Ziemi b\'ead\'b9 musia\'b3y doj\'9c\'e6 do og\'f3lnego consensusu. K\'b3o-
\par poty z energi\'b9 w poszczeg\'f3lnych krajach popychaj\'b9 narody do utworze\-nia mi\'eadzynarod\'f3wki nie maj\'b9cych nic. Ska\'bfenie \'9crodowiska pod nie znaj\'b9cym granic niebem nie zatrzymuje si\'ea na przej\'9cciach granicznych. Ludno\'9c\'e6
 naszej planety jest coraz liczniejsza, nieunikniona stanie si\'ea globalna kontrola urodzin, g\'b3\'f3d prze\'b3amuje bariery kontynent\'f3w.
\par \sect }\sectd \margrsxn1728\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 Czy\'bf
by koniec \'9cwiata?
\par \tab Pesymistyczne prognozy, jak ta Klubu Rzymskiego, studium "Global 2000", czy te\'bf ksi\'b9\'bfka Spl\'b9drowana planeta zamiast wywo\'b3a\'e6 uczucie parali\'bfuj\'b9cej rezygnacji spe\'b3niaj\'b9 funkcj\'ea pilotuj\'b9c\'b9 wy\'9cwietlaj\'b9
c na horyzoncie litery uk\'b3adaj\'b9ce si\'ea w biblijne mane thekel fares. Jak dot\'b9d ludzko\'9c\'e6 przetrwa\'b3a wszystkie apokalipsy. Za ka\'bfdym razem, kiedy
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
woda dochodzi\'b3a mieszka\'f1cowi Ziemi do szyi, zaczyna\'b3 p\'b3yn\'b9\'e6. Wobec katastrof, kt\'f3re spadaj\'b9 bez ostrze\'bfenia, cz\'b3owiek jest bezsilny, ale tylko wobec nich. Przeciwko narastaj\'b9cym powoli, przez dziesi\'ea
ciolecia widocznym gro\'9fbom mo\'bfe zmobilizowa\'e6 si\'b3y, mo\'bfe zaalarmowa\'e6
\par swoich wynalazc\'f3w, uruchomi\'e6 swoj\'b9 tw\'f3rcz\'b9 fantazj\'ea, poniewa\'bf
\par -\tab jak powiedzia\'b3 Albert Einstein - "Fantazja jest wa\'bfniejsza od
\par wiedzy".
\par \tab Kiedy OPEC, organizacja skupiaj\'b9ca kraje eksportuj\'b9ce rop\'ea naf\-tow\'b9, w latach 1970-1980 dwudziestokrotnie (!) zwi\'eakszy\'b3a swoje zyski, wyzwanie zosta\'b3o podj\'eate. Rozpocz\'ea\'b3y si\'ea intensywne prace nad alternatywnymi \'9fr
\'f3d\'b3ami energii, prowadz\'b9cymi do zahamowania
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 zu\'bf
ycia ropy. Co si\'ea jednak stanie, kiedy za \'bfadn\'b9 cen\'ea nie dostanie si\'ea ju\'bf ani kropli ropy naftowej, bo jej \'9fr\'f3d\'b3a wyschn\'b9? Jestern przeko\-nany, \'bfe tak\'bfe w\'f3wczas samochody nadal b\'ead\'b9 je\'9fdzi\'b3y po drogach,

\par domy b\'ead\'b9 nadal ogrzewane, poniewa\'bf ta zupe\'b3nie nies\'b3usznie pot\'eapia\-na energia atomowa, cho\'e6 "nie kochana", z konieczno\'9cci jednak za\-pe\'b3ni powsta\'b3\'b9 luk\'ea, a z ma\'b3ych szarych kom\'f3rek wynalazc\'f3w "wyros\-n\'b9
" silniki wodorowe.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Nie mamy si\'ea co nad sob\'b9 u\'bfala\'e6! Wok\'f3\'b3 cz\'b3owieka od zawsze sta\'b3y
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 skrzynie pe\'b3ne problem\'f3w i nigdy nie potrafi\'b3 on utrzyma\'e6 ich pod wiekiem. Niemniej jednak zawsze te\'bf by\'b3y i nadal s\'b9 poza skrzyniami pe
\'b3nymi problem\'f3w tak\'bfe skrzynie z ich rozwi\'b9zaniami, a kto szuka rozwi\'b9za\'f1, musi tak\'b9 skrzyni\'ea otworzy\'e6. Z takiej w\'b3a\'9cnie skrzyni
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 z\tab 
rozwi\'b9zaniami pochodzi wielka idea osiedli kosmicznych.
\par \tab Nasza planeta jest dosy\'e6 zu\'bfyta, w przysz\'b3o\'9cci nie zdo\'b3a wy\'bfywi\'e6 bezustannie wzrastaj\'b9cej liczby ludno\'9cci. W roku 1982 ludno\'9c\'e6 Ziemi liczy\'b3a 4,5 miliarda. W lutym 1985 Bank \'8cwiatowy przedstawi\'b3 pro\-gnoz\'ea
, wed\'b3ug kt\'f3rej do ko\'f1ca wieku nast\'b9pi podwojenie, za\'9c do roku 2020 potrojenie liczby mieszka\'f1c\'f3w Ziemi. Przy takim tempie przyrostu mo\'bfna powiedzie\'e6, \'bfe co roku przybywa jedno nowe, spore pa\'f1stwo, ka\'bf
dego dnia dwa wielkie miasta, co sekund\'ea czteroosobowa kom\'f3rka rodzinna. Na narody Zachodu przypada oko\'b3o 25% ludno\'9cci \'9cwiata
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 i\tab 
niemal 75% \'9cwiatowej produkcji, na kraje rozwijaj\'b9ce si\'ea odpowiednio
\par 60% i 10%, za\'9c na kraje o gospodarce upa\'f1stwowionej 15% i 15%. Dla godziwego wy\'bfywienia wszystkich ludzi powierzchnia l\'b9d\'f3w jest za
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 ma\'b3
a. Szybciej ni\'bf nam si\'ea zdaje "wypompowane" te\'bf zostan\'b9 oceany. Ska\'bfenie \'9crodowiska ju\'bf dzi\'9c jest miejscami nie do zniesienia. 
\par Woda si\'ea podnosi, ale jeszcze nie si\'eaga nam do szyi. Kiedy zaczniemy
\par p\'b3yn\'b9\'e6, dojrzeje w nas idea, kt\'f3ra w ko\'f1cu musi wybiec daleko poza B\'b3\'eakitn\'b9 Planet\'ea.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Ultima ratio, \'9crodek ostateczny: przemys\'b3, elektrownie, osiedla,
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 wszystko to musi zosta\'e6 przeniesione w Kosmos.
\par \tab Po co nadwer\'ea\'bfa\'e6 nasz\'b9 pi\'eakn\'b9 Ziemi\'ea, skoro surowce czerpa\'e6
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 mo\'bf
emy z Ksi\'ea\'bfyca, p\'f3\'9fniej powiedzmy z pasa asteroid? Po co budo\-wa\'e6 te nie kochane elektrownie "tu na dole", skoro mo\'bfem lokalizo\-wa\'e6 je w Kosmosie? Tak na moje wyczucie znacznie m\'b9drzej i lepiej jest zawczasu dobrowolnie wynie\'9c
\'e6 si\'ea w Kosmos. Przede wszystkim bowiem kto\'9c, kto pragnie pokoju, musi by\'e6 za pokojowym zasiedleniem Kosmosu.
\par \tab Horyzont plan\'f3w jest niczym nie ograniczony. Je\'9cli na przyk\'b3ad do punkt\'f3w L przeniesiemy tak zwany przemys\'b3 ci\'ea\'bfki, to dokonywa\'e6 si\'ea
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 tam b\'eadzie przetwarzania surowc\'f3w w p\'f3\'b3fabrykaty. Wsz\'eadzie tam, gdzie dochodzi do dyskusji mi\'eadzy nie poinformowanymi, s\'b3ysz\'ea: "Przecie\'bf
 w pozbawionej grawitacji przestrzeni jest to niemo\'bfliwe!" 
\par Wyobra\'9fnia techniczna jest ju\'bf przy fabrykach, kt\'f3re niby olbrzymie
\par ko\'b3a obracaj\'b9 si\'ea wolno wok\'f3\'b3 w\'b3asnej osi wytwarzaj\'b9c sztuczn\'b9 si\'b3\'ea ci\'b9\'bfenia - tak jak powstaje sila od\'9crodkowa w wirbwce do bielizny.
\par \sect }\sectd \margrsxn1440\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 W\tab 
okienku sami mo\'bfemy zaobserwowa\'e6: im szybciej obraca si\'ea b\'eaben,
\par tym \'9cci\'9clej przylegaj\'b9 dojego \'9ccian sztuki bielizny. Na tej samej zasadzie mo\'bfna wprawi\'e6 w rotacj\'ea kosmiczne fabryki i miasta, w zale\'bfno\'9cci od
\par tego, jakie ca\'b9\'bfenie b\'eadzie w nich po\'9f\'b9dane. Orbitalny przemys\'b3 ci\'ea\'bfki mo\'bfe stosowa\'e6 w procesach topienia rudy niewyczerpane \'9fr\'f3d\'b3o energii s\'b3onecznej, z kt\'f3rej korzysta\'e6 mo\'bf
na do podgrzewania wielkich piec\'f3w,
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
do wytwarzania energii lasera bez produkowania niepo\'bf\'b9danych chmur py\'b3u. Brak tlenu jest czym\'9c nieznanym, poniewa\'bf wytwarza\'e6 go mo\'bfna nawet jako produkt uboczny przy obr\'f3bce wielu surowc\'f3w. Wiadomo, 
\par \'bfe powierzchnia Ksi\'ea\'bfyca w 20% sk\'b3ada si\'ea z krzemu, w 30% z metali, w\tab 40% z tlenu. Pozosta\'b3e 10% to r\'f3\'bfne substancje mieszane. W obiegu
\par zamkni\'eatym dokonywa\'e6 si\'ea b\'eadzie przetworzenia i ponowmego uzdat\-nienia zu\'bfytego powietrza - metoda, kt\'f3ra sprawdzi\'b3a si\'ea ju\'bf zreszt\'b9 we wszystkich za\'b3ogowych stacjach kosmicznych. Przy produkowaniu tlenu z gruntu ksi\'ea
\'bfycowego pozostan\'b9 odpady, kt\'f3re wykorzysta\'e6 mo\'bfna przy budowie kosmicznych miast: popi\'f3\'b3, szlaka, substancje mineralne stan\'b9 si\'ea gleb\'b9 pod kultury ro\'9clinne.
\par \tab Zaledwie domy\'9cla\'e6 si\'ea mo\'bfemy zupe\'b3nie nowych perspektyw. Fizyk Peter Vajk, przez wiele lat pracownik Lawrence Livermore Laboratory przy University of California, obecnie zajmuj\'b9cy si\'ea d\'b3
ugofalowymi badaniami na zlecenie NASA, pisze:
\par \tab "Za\'b3\'f3\'bfmy, \'bfe chcemy tu, na Ziemi, wyprodukowa\'e6 stop aluminium
\par \sect }\sectd \margrsxn1872\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 oraz materia
\'b3u zawieraj\'b9cego antymon. Obydwa te metale maj\'b9 ca\'b3\-kowicie r\'f3\'bfn\'b9 g\'easto\'9c\'e6. Je\'9cli je razem roztopi\'e6, to gdy tylko zaczn\'b9 z\tab powrotem zastyga\'e6, aluminium p\'b3ywa po powierzchni. Powoduje to,
\par \'bfe tego stopu nie mo\'bfna wytwarza\'e6 na Ziemi w ilo\'9cciach przemys\-\'b3owych, a przecie\'bf stanowi\'b3by on nowego rodzaju materia\'b3 do wy\-twarzania baterii s\'b3onecznych, kt\'f3rych sprawno\'9c\'e6 o 35% przewy\'bfsza\'e6 
\par b\'eadzie sprawno\'9c\'e6 najlepszych baterii, jakie jeste\'9cmy w stanie wytworzy\'e6 dzisiaj".
\par \tab W kosmicznych laboratoriach mo\'bfna wytwarza\'e6 produkty farmaceu\-tyczne, kryszta\'b3y i pewne rodzaje szk\'b3a, kt\'f3re powsta\'e6 mog\'b9 jedynie
\par w\tab warunkach niewa\'bfko\'9cci b\'b9d\'9f te\'bf minimalnego ci\'b9\'9fenia. Przemys\'b3
\par optyczny produkowa\'e6 b\'eadzie soczewki o "kosmicznej czysto\'9cci" a na
\par ich bazie specjalistyczne aparaty medyczne.
\par \tab Zasadniczym jednak zadaniem kolonist\'f3w kosmicznych b\'eadzie zao\-patrzenie Ziemi w energi\'ea. S\'b3o\'f1ce, ten gigantyczny reaktor termonuk\-learny, jeszcze przez miliony lat wysy\'b3a\'e6 b\'eadzie swoje promienie, kt\'f3re po wi\'eakszej cz
\'ea\'9cci rozpraszaj\'b9 si\'ea w Kosmosie. Energia s\'b3oneczna pozyskiwana z Ziemi nie mo\'bfe przynie\'9c\'e6 rozwi\'b9zania w wielkim stylu, jakie jest ju\'bf teraz niezb\'eadne. Zbyt wielka jest odleg\'b3o\'9c\'e6
 od miejsca wytwarzania do odbiorcy, nazbyt zmienne warunki pogodowe, zbyt
\par \sect }\sectd \margrsxn1584\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
ogromne straty energii w powietrznej otoczce Ziemi. W Kosmosie
\par mo\'bfna przechwytywa\'e6 promieniowanie rozpalonego S\'b3o\'f1ca i na sateli-
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 tach przetwarza\'e6 w elektryczno\'9c\'e6, kt\'f3ra nast\'eapnie przesy\'b3ana b\'eadzie na Ziemi\'ea w formie mikrofal b\'b9d\'9f wi\'b9zki laserowej. I to w
\'b3a\'9cnie by\'b3aby efektywna i ekonomicznie op\'b3acalna pomoc dla przeludnionych kraj\'f3w rozwijaj\'b9cych si\'ea, kt\'f3re dzi\'9cjeszcze buduj\'b9 elektrownie, na kt\'f3re ich nie sta\'e6.
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab \tab Powrotny na Ksig\'bfyc prosz\'ea!
\par \tab No i w ko\'f1cu nie mo\'bfna te\'bf nie wspomnie\'e6 o turystyce kosmicz-
\par nej. Je\'9cli wszystko b\'eadzie si\'ea rozwija\'e6 w takim tempie, jak dotychczas, to ludzie b\'ead\'b9 mieli coraz wi\'eacej wolnego czasu. Wszystkie raje
\par dla turyst\'f3w zd\'b9\'bf\'b9 si\'ea opatrze\'e6 albo b\'ead\'b9 zat\'b3oczone jak mrowiska.
\par W\tab roku 2010 przebojem sezonu b\'eadzie lot do bazy ksi\'ea\'bfycowej. Kt\'f3\'bf
\par z\tab nas nie marzy o tym, by spr\'f3bowa\'e6 kangurzych skok\'f3w na po-
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 zbawionym si
\'b3y ci\'b9\'bfenia Ksi\'ea\'bfycu? Fascynacja, jak\'b9 dotychczas od-
\par czuwali\'9cmy przy pierwszym zetkni\'eaciu z egzotycznym kontynentem, b\'eadzie w przypadku "wyprawy na Ksi\'ea\'bfyc" niew\'b9tpliwie zwielokrot\-niona.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Krafft A. Ehrike, rodowity berli\'f1czyk, przez lata wsp\'f3\'b3pracuj\'b9cy
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 jako in\'bfynier z Wernherem von Braunem w Huntsville w stanie Ala\-bama, opowiada si\'ea nawet za turystyk\'b9 marsja\'f1sk\'b9:
\par \tab "S\'b9 tam gigantyczne, uformowane w wyniku wybuch\'f3w wulkanicz\-nych pojedyncze g\'f3ry, na pierwszym miejscu wymieni\'e6 nale\'bfy wysoki na 25 tys. metr\'f3w Olympus Mons o \'9crednicy podstawy wynosz\'b9cej 600 km, nast\'ea
pnie Chasma Marineris, rozga\'b3\'eaziony system gigantycznych 
\par rozpadlin o \'b3\'b9cznej d\'b3ugo\'9cci 2500 km, postrz\'eapione krajobrazy o nie\-ziemskiej dziko\'9cci, wielki krater ze spi\'eatrzonymi przez marsja\'f1skie wichry wydmami, krajobrazy z rze\'9fbami tytanicznych p\'b3askowy\'bf\'f3w.
\par T\'ea i mn\'f3stwo innych atrakcji podziwia\'e6 by mogli pod r\'f3\'bfowym nie-
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 bem mi\'eadzy cudownymi wschodami i zachodami S\'b3o\'f1ca ewentualni tury\'9cci".
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab \tab Nies\'b3ychany pomys\'b3
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab Kosmiczni koloni\'9cci mog\'b9 urzeczywistni\'e6 pewien nies\'b3ychany po\-mys\'b3, kt\'f3ry liczy sobie ju\'bf
 20 lat i pochodzi od "ojca wypraw kosmicznych", prof. Hermanna Obertha, kt\'f3rego Wernher von Braun przez ca\'b3e \'bfycie darzy\'b3 wielkim szacunkiem jako swojego nauczyciela. 
\par Ot\'f3\'bf chodzi o umieszczenie w Kosmosie, na kt\'f3rej\'9c ze stacji, giganty\-cznych zwierciade\'b3 sk\'b3adaj\'b9cych si\'ea z przestawianych p\'b3aszczyzn. Ich przeznaczenie prof. Oberth wyja\'9cnia w nast\'eapuj\'b9cy spos\'f3b:
\par \tab "Po pierwsze mo\'bfna by noc\'b9 o\'9cwietli\'e6 z Kosmosu wielkie miasta oszcz\'eadzaj\'b9c w ten spos\'f3b pr\'b9d. Po drugie poszczeg\'f3lne p\'b3aszczyzny zwierciade\'b3 mo\'bfna nakierowa\'e6 tak, aby zapobiec wyst\'b9
pieniu w danych rejonach nocnych przymrozk\'f3w, po trzecie mo\'bfna w ten spos\'f3b
\par \sect }\sectd \margrsxn1728\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 z\tab \'b3atwo
\'9cci\'b9 oczyszcza\'e6 tory wodne do arktycznych port\'f3w. Oczywi\'9ccie
\par nasuwaj\'b9 si\'ea te\'bf niezliczone, znacznie g\'b3\'eabiej id\'b9ce zastosowania. I tak na przyk\'b3ad mo\'bfna by potem do tego stopnia wp\'b3ywa\'e6 na pogod\'ea, aby
\par \sect }\sectd \margrsxn1584\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
tereny pustynne sta\'b3y si\'ea \'bfyznymi polami, albo poprzez zmian\'ea kierunku chmur deszczowych zapobiega\'e6 wyst\'eapowaniu powodzi".
\par \tab Aby uzmys\'b3owi\'e6 czytelnikom wag\'ea tego pomys\'b3u 91-letniego prof. Obertha, przypomn\'ea tylko, \'bfe w roku 1917 (tak, tak, to nie jest b\'b3\'b9d 
\par drukarski!) zaprojektowa\'b3 on rakiet\'ea o d\'b3ugo\'9cci 25 m, \'9crednicy 5 m i ci\'ea\-\'bfarze u\'bfytecznym 10 ton; \'bfe w roku 1923 (!) w swojej ksi\'b9\'bfce Die Rakete zu den Planetenraumen (Rakieta do przestrzeni planetarnych) opisa\'b3
 istotne elementy dzisiejszych wielkich rakiet, \'bfe w latach 1938 -1940 przeprowadza\'b3 na Politechnice Wiede\'f1skiej eksperymenty z rakietami,
\par \sect }\sectd \margrsxn2736\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
od roku 1941 pracowa\'b3 w zespole Wernhera von Brauna w Peenemunde, a\tab od roku 1955 do 1958 czynnie uczestniczy\'b3 w jego pracach w NASA
\par w\tab Huntsville. W roku 1954 ukaza\'b3a si\'ea jego praca Menschen im
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
Weltraum (Ludzie w Kosmosie). Wdzi\'eacznyjestem losowi, \'bfe pozwoli\'b3 mi przed laty osobi\'9ccie pozna\'e6 profesora Obertha i za pow\'f3d do dumy poczytuj\'ea sobie fakt, \'bfe 17 stycznia 1985 roku znajdowa\'b3 si\'ea on w\'9cr\'f3d publiczno\'9c
ci w czasie mojego wyk\'b3adu w Meistersinger-Halle w Norym\-berdze. Powita\'b3em go w\'f3wczas z nale\'bfnym szacunkiem, a sala zgotowa\-\'b3a mu standing ovation.
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab \tab Habitaty
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab Kosmiczni koloni\'9cci b\'ead\'b9 potrzebowali rozrywki, sportu, blisko\'9cci rodziny i przyjaci\'f3\'b3 w swojskim otoczeniu. Powstan\'b9 habitaty (\'b3
ac. habitatio - mieszkanie).
\par \tab Prof. O'Neill uwa\'bfa, \'bfe Wyspa I powinna zosta\'e6 zbudowana
\par w\tab punkcie L5. Si\'b3a ci\'b9\'bfenia w osiedlach mieszkalnych b\'eadzie taka sama
\par jak na Ziemi. Zwierciad\'b3a b\'ead\'b9 regulowa\'b3y dop\'b3yw s\'b3onecznego \'9cwiat\'b3a w\tab zmiennym rytmie dnia i nocy.
\par \tab Powstan\'b9 biotopy, w kt\'f3rych znajdzie si\'ea miejsce na \'b3\'b9ki, kwiaty, drzewa, a tak\'bfe zwierz\'eata. Powietrze, stale filtrowane i od\'9cwie\'bfane, 
\par b\'eadzie lepsze ni\'bf na macierzystej planecie. Wszystkim, kt\'f3rych przygna
\par \sect }\sectd \margrsxn1728\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 tutaj t\'ea
sknota za czym\'9c nowym, a wi\'eac mened\'bferom, technikom, robotnikom i ich rodzinom, nie powinno brakowa\'e6 niczego, co nadaje sens \'bfyciu. Poniewa\'bf za\'9c po pierwszych poczt\'f3wkach z serdecznymi pozdrowieniami z Kosmosu p\'ea
d ku opuszczeniu staruszki Ziemi stanie si\'ea powszechny, jest oczywiste, \'bfe koloni\'9cci z Wyspy I bardzo szybko b\'ead\'b9 musieli przyst\'b9pi\'e6 do budowania Wyspy II. Dzi\'eaki pionierskim do\'9c
wiadczeniom przy budowie Wyspy I, Wyspa II powstanie szybciej, b\'eadzie wi\'eaksza i mniej b\'eadzie w niej b\'b3\'eadnych rozwi\'b9za\'f1.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Gigantyczny pier\'9ccie\'f1 Wyspy II b\'eadzie mia\'b3 wed\'b3ug plan\'f3w O'Neilla
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \'9crednic\'ea 1,8 km przy obwodzie r\'f3wnikowym wynosz\'b9cym 6,5 km. Najej terenie mieszka\'e6 b\'eadzie w przyjemnych warunkach 140 tys. os\'f3
b. Oczywistym, stanowi\'b9cym o komforcie uzupe\'b3nieniem b\'ead\'b9 lasy, parki, strumienie i stawy, o\'9crodki wypoczynkowe i ulubione zwierz\'eata domo\-we mieszka\'f1c\'f3w.
\par \tab Widok na roziskrzan\'b9 diamentami gwiazd czer\'f1 Kosmosu, na 
\par pobliskie planety oraz kr\'b9\'bf\'b9ce wok\'f3\'b3 habitatu kosmiczne fabryki b\'eadzie jedyny w swoim rodzaju. Rz\'b9dy i koncerny b\'ead\'b9 ju\'bf w\'f3wczas mog\'b3y zamawia\'e6 osiedla takie jak Wyspa II "pod klucz".
\par \tab Mimo \'9ccis\'b3ej kontroli urodze\'f1 w kt\'f3rym\'9c momencie na Wyspie II 
\par zabraknie miejsca, r\'f3wnie\'bfjej technologia oka\'bfe si\'ea kiedy\'9c przestarza\'b3a. Ludzie przyst\'b9pi\'b9 do budowy jeszcze wi\'eakszego habitatu.
\par \tab Gerard K. O'Neill, cz\'b3owiek o wizjonerskim spojrzeniu na Kosmos, obliczy\'b3, \'bfe Wyspa III mo\'bfe ju\'bf mie\'e6 \'9crednic\'ea 6,5 km i d\'b3ugo\'9c\'e6 32 km
\par \sect }\sectd \margrsxn1872\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 i\tab 
wcale nie b\'eadzie musia\'b3a by\'e6 zbudowana w formie wielkiego pier\'9c-
\par cienia, lecz cylindra obracaj\'b9cego si\'ea wok\'f3\'b3 swojej osi wzd\'b3u\'bfnej. Przy 1000 km2 powierzchni u\'bfytkowej Wyspa III mog\'b3aby zapewni\'e6 prze-
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 strze\'f1 \'bfyciow\'b9 dla miliona os\'f3b.
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab \tab Koszty / korzy\'9cci
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab Z chwil\'b9 zapocz\'b9tkowania lot\'f3w kosmicznych w USA powsta\'b3 dy\-namicznie rozwijaj\'b9cy si\'ea przemys\'b3. "Amerykanie utworzyli NASA
\par jako cywiln\'b9 organizacj\'ea wy\'bfszej u\'bfyteczno\'9cci publicznej, kt\'f3rej zada\-niem by\'b3o jak najszybciej przeszczepi\'e6 nowe po\'bfyteczne technologie na grunt prywatnego przemys\'b3u". Poni\'bfej kilka owoc\'f3w ery kosmicznej,
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 kt\'f3
re wymieniam za dokumentacj\'b9 sporz\'b9dzon\'b9 przez szwajcarskiego eksperta od spraw kosmicznych dr. Bruno L. Stanka, a zatytu\'b3owan\'b9 Komercyjne loty kosmiczne - boom naftowy XXI wieku?:
\par -\tab Od momentu jej oficjalnego za\'b3o\'bfenia w roku 1958 NASA zg\'b3osi\'b3a
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid9270740 kilka tysi\'eacy patent\'f3w, z kt\'f3rych korzystamy wszyscy. Na przyk\'b3ad: nowego rodzaju tworzywa, "rzepy" do zapinania toreb podr\'f3\'bfnych, but\'f3
w, kieszeni itd., \'9cwiat\'b3owodowe przyrz\'b9dy optyczne, baterie s\'b3oneczne, stymulatory serca, urz\'b9dzenia klimatyzacyjne, monitoro\-wanie pacjent\'f3w oddzia\'b3\'f3w intensywnej terapii, mikroprocesory. Ojcem wszystkiego nie jest ju\'bf
 wojna, lecz loty kosmiczne. NASA natychmiast przekaza\'b3a wyniki swoich bada\'f1 przemys\'b3owi do bez\-po\'9credniego zastosowania z korzy\'9cci\'b9 dla wszystkich ludzi... amor\-tyzuj\'b9c tym samym po wi\'eakszej cz\'ea\'9cci swoje w\'b3
asne inwestycje.
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 -\tab Pojawienie si\'ea satelit\'f3w telekomunikacyjnych wykaza\'b3o, \'bfe sie\'e6
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid9270740 komunikacyjna oparta na po\'b3\'b9czeniach mi\'eadzykrajowych i mikro\-falowych jest wprawdzie mo\'bfliwa do wprowadzenia, ale by\'b3aby dziesi\'eaciokrotnie dro
\'bfsza. Przy dotychczasowych \'9crodkach nie by\'b3o\-by mo\'bfliwe przekazanie co 30 minut pe\'b3nego obrazu zachmurzenia
\par \sect }\sectd \margrsxn2736\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 \tab dla ca\'b3
ej p\'f3\'b3kuli.
\par -\tab Kiedy zachodzi obawa wyst\'b9pienia nocnych och\'b3odze\'f1, farmerzy
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid9270740 na Florydzie co 30 minut otrzymuj\'b9 mapy cieplne, tak \'bfe mog\'b9 
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 zawczasu ogrza\'e6 swoje plantacje. Dzi\'eaki temu w ostatnich latach uda\'b3o im si\'ea unikn\'b9\'e6 strat na sum\'ea ok. 45 milion\'f3w dolar\'f3w.
\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 -\tab Dzi\'ea
ki satelitom telekomunikacyjnym mo\'bfna by\'b3o przy jednoczes-
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 nym potanieniu po\'b3\'b9czenia zwi\'eakszy\'e6 liczb\'ea rozm\'f3w mi\'eadzykon-
\par tynentalnych z 3 milion\'f3w w roku 1965 do 200 milion\'f3w w 1980.
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 -\tab Zdj\'eacia satelitarne ostrzegaj\'b9 przed huraganami, wykrywaj\'b9 zbior-
\par }\pard \qc \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 niki s\'b3odkiej wody, pozwalaj\'b9 zawczasu prognozowa\'e6 zbiory itd.
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab Korzy\'9cci odnosz\'b9 tak\'bfe kraje biedniejsze:
\par \sect }\sectd \margrsxn2592\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 -\tab Za pomoc
\'b9 satelit\'f3w telekomunikacyjnych Indonezja utworzy\'b3a sie\'e6
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid9270740 \'b3\'b9czno\'9cci pomi\'eadzy tysi\'b9cami wysepek archipelagu za cen\'ea b\'ead\'b9c\'b9 u\'b3amkiem koszt\'f3w, jakich wymaga\'b3oby okablowanie podmorskie.

\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 -\tab Zagospodarowuj\'b9c trudno dost\'eapne tereny dorzecza Amazonki
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Brazylia korzysta\'b3a ze stosunkowo tanich zdj\'ea\'e6 wykonanych z Kos-
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab mosu przez satelit\'ea Landsat.
\par -\tab Zdj\'eacia satelitarne umo\'bfliwi\'b3y pa\'f1stwom afryka\'f1skim \'9cledzenie
\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
i skuteczne zwalczanie roj\'f3w szara\'f1czy przy jednoczesnym zmniej-
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab szeniu u\'bfycia preparat\'f3w owadob\'f3jczych.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Dr Stanek wymienia bardzo efektowne osi\'b9gni\'eacie: zbudowanie sta-
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 cji kosmicznej Skylab kosztowa\'b3o dwa miliardy dolar\'f3w, ale za jej pomoc\'b9 odkryto w USA zasoby naturalne o warto\'9cci 15 miliard\'f3w dolar\'f3
w. Wystarczy ich na 15 lat.
\par \tab W latach 1968 -1972 NASA zrealizowa\'b3a program, kt\'f3remu w roku 1961 prezydent John F. Kennedy przyzna\'b3 najwy\'bfszy priorytet. Chodzi o\tab l\'b9dowanie cz\'b3owieka na Ksi\'ea\'bfycu. Sporz\'b9dzenie plan\'f3w, skon-
\par struowanie i budowa statku Apollo (kapsu\'b3a kosmiczna o wadze 5,8 t i\tab \'9crednicy podstawy 3,9 m, uk\'b3ady \'bfyciodajne o \'b3\'b9cznej masie 25 ton
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 i\tab l\'b9
downik ksi\'ea\'bfycowy o wadze 16 t) poch\'b3on\'ea\'b3o 50 miliard\'f3w dolar\'f3w.
\par \tab Dzisiaj koszty budowy kosmicznego habitatu Wyspa II oblicza si\'ea wst\'eapnie na 200 miliard\'f3w dolar\'f3w. Koszty te rozk\'b3adaj\'b9 si\'ea na 20 lat i\tab pokrywane by\'b3yby przez konsorcjum sk\'b3adaj\'b9ce si\'ea z pa\'f1stw, koncer-
\par n\'f3w przemys\'b3owych i bank\'f3w. Magazyn "Time" poinformowa\'b3 w roku
\par 1984 o analizach, z kt\'f3rych wynika\'b3o, \'bfe "zysk technologiczny i gos\-podarczy, jaki przynios\'b3a realizacja dotychczasowego programu kos\-micznego, przewy\'bfszy\'b3 poniesione nak\'b3ady w stosunku 14:1".
\par \sect }\sectd \margrsxn1728\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
Po 30 latach takie kosmiczne osiedle b\'eadzie mog\'b3o istnie\'e6 w ca\'b3-
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 kowitym oderwaniu od Ziemi. Z punktu widzenia technicznego i finan\-sowego nie ma nieprzezwyci\'ea\'bfalnych przeszk\'f3d, kt\'f3re uniemo\'bfliwia\'b3y\-by budow\'ea
 ogromnych kompleks\'f3w mieszkalnych w Kosmosie. My
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 mo\'bfemy ju\'bf zacz\'b9\'e6. Przysz\'b3e i nast\'eapne pokolenia b\'ead\'b9 to ju\'bf musia\'b3y zrobi\'e6.
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab \tab Katalog pyta\'f1
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab Z niezwykle obszernej literatury przedmiotu zaczerpn\'b9\'b3em tylko najwa\'bfniejsze dane, niezb\'eadne do zrozumienia zasad wielkiej podr\'f3\'bfy w\tab przysz
\'b3o\'9c\'e6. Gdybym rozpocz\'b9\'b3 formu\'b3k\'b9: "Niech pa\'f1stwo spr\'f3buj\'b9
\par sobie wyobrazi\'e6, \'bfe zbudowano gigantyczne kosmiczne osiedle", moi 
\par Czytelnicy uznaliby mnie za autora science fiction. Aby nie zosta\'e6 w ten spos\'f3b zakwalifkowany, przedstawi\'b3em na poprzednich stronach skr\'f3-
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 con\'b9
 encyklopedi\'ea budowy kosmicznego habitatu.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Na tej podstawie ka\'bfdy sam sobie wymy\'9cli, co jeszcze mo\'bfe si\'ea sta\'e6
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 z\tab takimi osiedlami w Kosmosie. Od razu nasuwa si\'ea ca\'b3y katalog pyta\'f1,
\par takich jak te przytoczone poni\'bfej:
\par -\tab Do kogo te osiedla b\'ead\'b9 nale\'bfa\'b3y? Do fnansist\'f3w, do partycypuj\'b9-
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid9270740 cych w ich budowie pa\'f1stw, do przedsi\'eabiorc\'f3w? A mo\'bfe, kiedy ju\'bf dzi\'eaki procentom i procentom od procent\'f3w stacja si\'ea
 zamortyzuje, do samych kolonist\'f3w?
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 -\tab Kto b\'eadzie ustala\'b3 stop\'ea urodze\'f1, kto b\'eadzie j\'b9 kontrolowa\'b3?
\par -\tab Czy to istniej\'b9ce w Kosmosie pa\'f1stwo b\'eadzie pa\'f1stwem demo-
\par \tab kratycznym czy autorytarnym?
\par -\tab Czy sk\'b3ad spo\'b3eczny b\'eadzie sta\'b3y, czy te\'bf wytworzy si\'ea sytuacja
\par \tab podobna do ziemskiej?
\par -\tab Co si\'ea b\'eadzie dzia\'b3o ze zmar\'b3ymi? Czy b\'ead\'b9 urny z popio\'b3ami, czy
\par \tab mo\'bfe "poch\'f3wki kosmiczne"? (Raczej nie. W warunkach niewa\'bfko-
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 \tab \'9c
ci dosy\'e6 makabryczny pomys\'b3.) Czy zw\'b3oki b\'ead\'b9 przewo\'bfone
\par \tab z powrotem na Ziemi\'ea?
\par -\tab Czy wskutek odmiennej specyfki \'bfycia rozwinie si\'ea te\'bf odmienne
\par \tab prawo?
\par -\tab Czy zadania b\'ead\'b9 wyznaczane przez macierzyst\'b9 planet\'ea, czy b\'ead\'b9
\par \tab je ustalali sami koloni\'9cci?
\par -\tab Czy kosmiczne miasta mog\'b9 sta\'e6 si\'ea zagro\'bfeniem dla Ziemi?
\par -\tab Czy z czasem nie wytworz\'b9 si\'ea nieznane szczepy bakterii i wirus\'f3w,
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 \tab na kt\'f3
re odporni b\'ead\'b9 tylko ludzie urodzeni w Kosmosie?
\par -\tab Czy "ci na g\'f3rze" stworz\'b9 sobie inny kodeks moralny od kodeksu
\par \tab "tych na dole"?
\par -\tab Czy przeci\'eatna d\'b3ugo\'9c\'e6 \'bfycia ulegnie wyd\'b3u\'bfeniu czy skr\'f3ceniu?
\par -\tab Czy kolonie kosmiczne b\'ead\'b9 mia\'b3y swoj\'b9 w\'b3asn\'b9 walut\'ea? Je\'9cli tak,
\par \tab jak b\'eadzie si\'ea przelicza\'b3o nale\'bfno\'9c\'e6 za dostawy?
\par -\tab Czy b\'eadzie tam istnia\'b3o co\'9c takiego jak w\'b3asno\'9c\'e6 prywatna, w\'b3asno\'9c\'e6
\par \tab gruntu, dziedziczenie?
\par -\tab Czy mieszka\'f1cy poszczeg\'f3lnych habitat\'f3w b\'ead\'b9 \'bfyli ze sob\'b9 w poko-
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid9270740 ju, czy mo\'bfe ju\'bf w naszym materiale genetycznym tkwi ziemski bakcyl wiecznych spor\'f3w?
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 -\tab Czy gro\'bf\'b9 nam "wojny ma\'b3ych gwiazd"?
\par -\tab Jak\'b9 postaw\'ea przyjmie w przypadku konfliktu Ziemia? Czy mo\'bfliwe
\par \tab jest, \'bfe zostanie zaszachowana nowymi broniami wytworzonymi
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab przez przemys\'b3 kosmiczny?
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab \tab Spekulacje?
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab Ten katalog nie jest bynajmniej zamkni\'eaty, tego rodzaju pytaniami mo\'bfna by wype\'b3ni\'e6 tomy. Tylko jedna prognoza sprawdzi si\'ea w stu pr
ocentach: tam na g\'f3rze na pewno nie powstanie jakie\'9c idealne spo\'b3ecze\'f1stwo! Ludzie zawsze pozostan\'b9 tylko lud\'9fmi.
\par \tab Oddajmy si\'ea na chwil\'ea spekulacjom.
\par \tab Kiedy\'9c, mo\'bfe za 100 lat, przyjdzie taki czas, \'bfe mieszka\'f1cy osiedli kosmicznych nie b\'ead\'b9 ju\'bf mieli na Ziemi \'bfadnych krewnych. Samowy\-starczalni, wolni od jakichkolwiek wspomnie\'f1 kraju, z kt\'f3
rego wyszli, dumni ze swojego swobodnego \'bfycia decyduj\'b9 si\'ea po\'bfegna\'e6 z Uk\'b3adem S\'b3onecznym. Tak, jak ich przodkowie, \'9cmiali pionierzy, zapragn\'b9 wyruszy\'e6 dalej w otch\'b3a\'f1 Kosmosu w poszukiwaniu przygody. Kosmi-
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
czni kontestatorzy.
\par \tab Albo inaczej:
\par \tab Kosmiczne miasto zostaje opanowane przez elit\'ea naukowc\'f3w, kt\'f3\-rych nudzi ju\'bf monotonny uk\'b3ad Ziemia-punkt Lx Ksi\'ea\'bfyc-planety. \'af\'b9dza odkry\'e6 ka\'bfe im opu\'9cci\'e6 habitat.
\par \tab Albo jeszcze inaczej:
\par \tab W kosmicznym mie\'9ccie rozwin\'ea\'b3a si\'ea monarchia o\'9cwiecona albo mo\'bfe raczej demokracja prezydencka. Nast\'eapcy kr\'f3la czy prezydenta \'bf\'b9daj\'b9 nieograniczonych praw. Regent - oboj\'eatne, w kt\'f3rej z tych dw\'f3ch form pa\'f1
stwowo\'9cci - rozkazuje "swojemu narodowi" roz\-
\par pocz\'eacie podr\'f3\'bfy do innego Uk\'b3adu S\'b3onecznego, aby wreszcie uwolni\'e6 si\'ea od wszystkich wi\'eaz\'f3w i um\'f3w z Ziemi\'b9.
\par \tab Albo mo\'bfe:
\par \tab W kosmicznych habitatach powsta\'b3a nowa religia, nazwijmy j\'b9
\par sending mission. Jej wyznawcy s\'b9 z gruntu pobo\'bfni, wolni od z\'b3a, modl\'b9 si\'ea w \'9cwi\'b9tyniach, oczywi\'9ccie \'9cwi\'eacie przekonani, \'bfe musz\'b9 za wszelk\'b9 cen\'ea szerzy\'e6 swoj\'b9 religi\'ea, tym razem, powiedzmy, w imi\'ea
 Ducha Wszech\'9cwiata. Zamierzaj\'b9 uda\'e6 si\'ea w misj\'ea po Kosmosie, aby otworzy\'e6 drog\'ea dla jedynej prawdziwej religii Wszech\'9cwiata. Rozpoczyna si\'ea ich sending mission.
\par \tab Cztery scenariusze pokazuj\'b9ce u\'b3amek z wielkiego arsena\'b3u moty-
\par \sect }\sectd \margrsxn2736\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 w\'f3w, kt\'f3
re mog\'b9 popchn\'b9\'e6 cz\'b3owieka ku odkrywaniu nowych hory\-zont\'f3w.
\par \tab Warunkiem takiego "wy\'b3amania si\'ea" by\'b3yby dostatecznie pot\'ea\'bfne zespo\'b3y nap\'eadowe, zdolne przepchn\'b9\'e6 gigantyczne habitaty z punktu L\tab do innego uk\'b3adu s\'b3onecznego. Wszystko, co w tym wzgl\'eadzie jest
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 wykonalne dzi
\'9c i co b\'eadzie mo\'bfliwe jutro, znale\'9f\'e6 mo\'bfna w wy\'9cmienitej i\tab fascynuj\'b9cej dwutomowej pracy Harry'ego O. Raupego, profesora
\par technologii lot\'f3w kosmicznych na Politechnice Monachijskiej, zatytu\'b3o\-wanej Podr\'f3\'bf kosmiczna - horyzont bez granic. Po gruntownej
\par lekturze poj\'b9\'b3em, \'bfe na horyzoncie spekulacji pojawiaj\'b9 si\'ea wprawdzie rozliczne mo\'bfliwo\'9cci, ale jednak na razie g\'b3\'f3wnym i zasadniczym problemem pozostan\'b9 odpowiednio pot\'ea\'bfne silniki.
\par \tab W ka\'bfdym razie takie wielkie kosmiczne osiedle nie musi odrywa\'e6 si\'ea od Ziemi, poniewa\'bf od pocz\'b9tku znajduje si\'ea w warunkach niewa\'bfko\'9cci. Dostojne nabieranie pr\'eadko\'9cci, od czasu do czasu silny impuls, w miar\'ea
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 mo\'bfno\'9c
ci przy wykorzystaniu si\'b3y przyci\'b9gania jakiej\'9c planety, z po\-wodzeniem mo\'bfe pom\'f3c jej w d\'b3ugiej podr\'f3\'bfy w g\'b3\'b9b Kosmosu. Tak w\'b3a\'9cnie mog\'b3aby si\'ea zacz\'b9\'e6 mi\'eadzygwiezdna podr\'f3\'bf.
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab Niemo\'bfliwe?
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab \tab Troch\'ea fantazji
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab Cztery niewielkie sondy mi\'eadzygwiezdne ju\'bf mkn\'b9 przez Kosmos: Pioneer X i Pioneer XI zosta\'b3y wystrzelone odpowiednio w marcu
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 i\tab 
kwietniu 1972, Voyager I i Voyager II w sierpniu i wrze\'9cniu 1977.
\par Wszystkie cztery wydostan\'b9 si\'ea poza obr\'eab naszego Uk\'b3adu S\'b3onecz\-nego. Lec\'b9 bez nap\'eadu. Tajemnica polega na tym, \'bfe mkn\'b9c po dok\'b3adnie wyliczonej orbicie prowadzone s\'b9 przez pola grawitacyjne 
\par kolejnych planet, przy czym pozornie wygl\'b9da to tak, \'bfe sondy spadaj\'b9 na powierzchni\'ea danej planety, potem jednak, dzi\'eaki swojej ogromnej szybko\'9cci, przelatuj\'b9 nad ni\'b9. W styczniu 1986 Voyager II minie pla\-net\'ea Uran oddalon\'b9
 od Ziemi o 2,8 miliarda kilometr\'f3w! W trzy lata p\'f3\'9fniej ta kosmiczna "banda czworga" opu\'9cci nasz Uk\'b3ad S\'b3oneczny. 
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid9270740 Zasada ruchu pozbawionych nap\'eadu rakietek-robot\'f3w powinna da\'e6
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 si\'ea przenie\'9c\'e6 - tymczasowy tryb przypuszczaj\'b9cy! - tak\'bfe na kosmicz\-ne habitaty. Exodus kosmicznych miast by\'b3by nawet mo\'bfliwy szybciej, poniewa
\'bf zaopatrzy si\'ea je przecie\'bf w uk\'b3ady nap\'eadowe. Niezb\'eadne b\'ea\-d\'b9 silniki umo\'bfliwiaj\'b9ce ewentualn\'b9 korekt\'ea orbity dla omini\'eacia nad\-latuj\'b9cych meteoryt\'f3w albo te\'bf dla zr\'f3wnowa\'bfenia si\'b3y przyci\'b9
gania jakiego\'9c cia\'b3a niebieskiego.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Hipotetycznie dla potrzeb podr\'f3\'bfy mi\'eadzygwiezdnej mog\'b3yby znale\'9f\'e6
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 zastosowanie rodzaje nap\'ead\'f3w przedstawione przez ameryka\'f1-
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
skiego fzyka Roberta L. Forwarda z Hughes Laboratories w Houston,
\par a\tab mianowicie:
\par -\tab Impuls j\'b9drowy - w pewnej odleg\'b3o\'9cci od statku kosmicznego
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid9270740 detonuje si\'ea bomby wodorowe. Ci\'9cnienie eksplozji trafa w specjaln\'b9 p\'b3yt\'ea wychwytuj\'b9c\'b9 i tak od eksplozji do eksplozji pojazd nabiera szybko
\'9cci. (W nawiasie moje zdanie: ca\'b3kiem u\'bfyteczny pomys\'b3 na pozbycie si\'ea bomb wodorowych z ziemskich arsena\'b3\'f3w.)
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 -\tab Nap\'ead antyprotonowy - doprowadza si\'ea do zetkni\'eacia antymaterii
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid9270740 w formie antyproton\'f3w czy te\'bf antywodoru z "normaln\'b9" materi\'b9, wytwarzaj\'b9c w ten spos\'f3b bardzo silny impuls. (W nawiasie: w euro\-
pejskim centrum j\'b9drowym CERN w Genewie z powodzeniem
\par \sect }\sectd \margrsxn2592\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 \tab 
produkuje si\'ea ju\'bf i przechowuje antyprotony.)
\par -\tab Nap\'ead mikrofalowy - \'9fr\'f3d\'b3em nap\'eadu jest wi\'b9zka mikrofal.
\par -\tab Nap\'ead laserowy - wi\'b9zka z lasera trafia w co\'9c w rodzaju kosmicz-
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid9270740 nego \'bfagla i popycha statek do przodu, tak jak czyni to z\'b3apany w normalny \'bfagiel wiatr.
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 -\tab Nap\'ead elektryczny - reaktor termoj\'b9drowy wytwarza pr\'b9d elek-
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 tryczny, kt\'f3
ry na r\'f3\'bfne sposoby mo\'bfe dzia\'b3a\'e6 jako strumie\'f1 nap\'eado-
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab wy.
\par -\tab Nap\'ead strumieniowy - wielka, podobna do olbrzymiego zwierciad\'b3a
\par \tab parabolicznego p\'b3aszczyzna kolektora zbiera atomy wodoru obecne
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 w ca\'b3ym Kosmosie. Stanowi\'b9 one paliwo reaktora termoj\'b9drowego,
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid9270740 kt\'f3ry przekazuje swoj\'b9 energi\'ea reagentom, niech to b\'eadzie hel, i w ten spos\'f3b wytwarza si\'ea nap\'eadzaj\'b9cy strumie\'f1. Ten rodzaj nap\'ea-

\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
du ma to do siebie, \'bfe paliwo nigdy mu si\'ea nie wyczerpie. Warto
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid9270740 pami\'eata\'e6, \'bfe nad nap\'eadem strumieniowym zastanawia\'b3 si\'ea ju\'bf zajmuj\'b9cy s\'ea rakietami i podr\'f3\'bf
ami kosmicznymi badacz Eugen Sanger (1905 -1964). Pr\'f3by z tego rodzaju silnikami przeprowadzi\'b3 Sanger b\'ead\'b9c kierownikiem instytutu badawczego nap\'ead\'f3w od\-rzutowych politechniki w Stuttgarcie.
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 \tab 
Jakkolwiek dzi\'9c jeszcze wydaje si\'ea to wszystko nazbyt fantastyczne, to jednak sam fakt, \'bfe prowadzi si\'ea efektywne badania nad tymi pro\-blemami, budzi nadzieje, mimo \'bfe osi\'b9gana przy wszystkich tych wyobra\'bfalnych dzi\'9c rozwi\'b9
zaniach pr\'eadko\'9c\'e6 w kategoriach kosmicz-
\par nych nadal jest zbyt ma\'b3a.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Nic dziwnego, \'bfe m\'b9drzy ludzie \'b3ami\'b9 sobie g\'b3owy, czy zwa\'bfywszy
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 powolno\'9c\'e6 kosmicznych habitat\'f3w w og\'f3le kiedykolwiek mo\'bfliwa
\par b\'eadzie kolonizacja naszej Galaktyki. Wszech\'9cwiat, jak nas uczono, jest
\par \sect }\sectd \margrsxn2592\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 niesko\'f1
czony i nigdy nie uda si\'ea przeby\'e6 nawet odleg\'b3o\'9cci do najbli\'bfszej nam gwiazdy, czyli do Alfa Centauri. Najszybsze nawet statki kosmicz-
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 ne potrzebowa\'b3yby na to wiek\'f3w, je\'9cli nie tysi\'b9cleci.
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab \tab Komisja 51
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab W roku 1982 na zgromadzeniu og\'f3lnym IAU (International Astro\-nomical Union) podj\'eata decyzj\'ea o utworzeniu nowej grupy badawczej. W\tab 
protokole nazwano j\'b9 Komisj\'b9 51 d/s Poszukiwania Pozaziemskiego
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 \'af
ycia. Do komisji tej przyst\'b9pi\'b3a elita naukowc\'f3w z dziedzin takich, jak astronomia i astrofizyka: poczynaj\'b9c od Carla Sagana, poprzez Johna Billinghama, Franka Drake'a i Philipa Morrisona, a\'bf po
\par Edwarda Purcella. W sumie 210 astronom\'f3w i 40 naukowc\'f3w z innych dziedzin. Na przewodnicz\'b9cego Komisji 51 wybrano profesora Michae\-la D. Papagiannisa, astronoma z uniwersytetu w Bostonie, a wi\'eac renomowanego uniwersyteckiego naukowca, kt\'f3
ry potrafi szuka\'e6 roz\-wi\'b9zania problem\'f3w nie chowaj\'b9c si\'ea za murem, na kt\'f3rym namalowa\-ne jest wielkimi literami s\'b3owo NIEMO\'afLIWE.
\par \tab Za punkt wyj\'9ccia swoich rozwa\'bfa\'f1 profesor Papagiannis przyjmuje 
\par fakt, \'bfe w okresie ostatnich 100 lat cz\'b3owiek powi\'eakszy\'b3 zasi\'eag swoich podr\'f3\'bfy o wsp\'f3\'b3czynnik 10_16, za\'9c szybko\'9c\'e6 podr\'f3\'bfy o wsp\'f3\'b3czynnik 4000. Profesor Papagiannis stwierdza:
\par \tab "St\'b9d te\'bf rzecz\'b9 absolutnie rozs\'b9dn\'b9 wydaje si\'ea za\'b3o\'bfenie, \'bfe
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 w\tab przysz
\'b3ym lub jeszcze nast\'eapnym stuleciu zdo\'b3amy osi\'b9gn\'b9\'e6 o jedn\'b9
\par dziesi\'b9t\'b9 wi\'eacej. Pozwoli\'b3oby to nam zwi\'eakszy\'e6 szybko\'9c\'e6 o wsp\'f3\'b3czyn\-nik 400 - b\'eadzie to oznacza\'b3o 1 - 29 pr\'eadko\'9cci \'9cwiat\'b3a - a dystans
\par \sect }\sectd \margrsxn1872\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 o\tab 
10_15. To za\'9c oznacza\'b3oby odleg\'b3o\'9cci rz\'eadu dziesi\'eaciu lat \'9cwietlnych,
\par wystarczaj\'b9ce do osi\'b9gni\'eacia najbli\'bfszych nam gwiazd". Ponadto:
\par "Przy pr\'eadko\'9cciach rz\'eadu 29 pr\'eadko\'9cci \'9cwiat\'b3a, absolutnie osi\'b9galnych przy opanowaniu syntezy termoj\'b9drowej, odleg\'b3o\'9c\'e6 do s\'b9siednich
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 gwiazd, wynosz
\'b9ca dziesi\'ea\'e6 lat \'9cwietlnych, statek kosmiczny pokona\'b3by w\tab 500 lat".
\par \tab Otuchy dodaje profesorowi Papagiannisowi maksyma Alberta Ein\-steina, kt\'f3ry powiedzia\'b3: "Wi\'eakszo\'9c\'e6 podstawowych idei naukowych
\par \sect }\sectd \margrsxn1728\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 jest w za
sadzie bardzo prosta i da si\'ea przedstawi\'e6 w j\'eazyku zrozumia\'b3ym dla ka\'bfdego". Tak wi\'eac profesor wykona\'b3 nast\'eapuj\'b9ce obliczenia:
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 W ci\'b9gu niespe\'b3na 400 lat Ameryka potrafi\'b3a "przesi\'b9\'9c\'e6" si\'ea z wozu
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 zaprz\'ea\'bfonego w wo\'b3y na Ksi\'ea\'bfyc. Dlatego uzasadnione i nawet ostro\'bfne wydaje si\'ea przypuszczenie, \'bfe kolonia kosmiczna osiad\'b3a na jakiej\'9c
 planecie dokona tego samego w ci\'b9gu 500 lat, zw\'b3aszcza \'bfe astronauci b\'ead\'b9 przecie\'bf dysponowali ca\'b3o\'9cciow\'b9 wiedz\'b9 techniczn\'b9. Kiedy wyl\'b9-
\par duj\'b9 na obcej Planecie X, w\'9cr\'f3d za\'b3ogi znajdowa\'e6 si\'ea b\'ead\'b9 specjali\'9cci od spraw surowc\'f3w, metalurgii, rozszczepiania atom\'f3w, paliw nap\'eado-
\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 wych, silnik
\'f3w itd., do tego w baga\'bfach b\'ead\'b9 ju\'bf mieli gotowe plany budowy kosmicznych habitat\'f3w. Problemy techniczne, jakie rozwi\'b9za\-no w ci\'b9gu dziesi\'eaciu lat, kt\'f3re up\'b3yn\'ea\'b3
y od momentu umieszczenia na orbicie pierwszego Sputnika do l\'b9dowania cz\'b3owieka na Ksi\'ea\'bfyciu, nie powinny chyba zaj\'b9\'e6 technicznie wykszta\'b3conym astronautom wi\'eacej
\par ni\'bf 500 lat. Dla zbudowania kolonii kosmicznej nie potrzeba ponadto koniecznie planety podobnej do Ziemi. Ksi\'ea\'bfyce, asteroicly, martwe planety mog\'b9 stanowi\'e6 r\'f3wnie doskona\'b3e \'9fr\'f3d\'b3o surowca.
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 \tab 
Trzeba nauczy\'e6 si\'ea my\'9clenia du\'bfymi odcinkami czasowymi. Ro-
\par bert S. McNamara, by\'b3y prezes Banku \'8cwiatowego, poda\'b3 kiedy\'9c pogl\'b9dowy przyk\'b3ad: "Je\'9cli przedstawimy histori\'ea Wszech\'9cwiata jako lini\'ea o d\'b3ugo\'9cci jednej mili (1609,34 m), to okres od pojawienia si\'ea pierwszego cz\'b3
owieka zajmuje na niej zaledwie u\'b3amek ostatniego centymetra!"
\par \sect }\sectd \margrsxn1584\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 Je\'9c
li zatem kosmiczni koloni\'9cci sp\'eadz\'b9 500 lat w podr\'f3\'bfy i w najbli\'bf-
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 szym uk\'b3adzie s\'b3onecznym sp\'eadz\'b9 dalsze 500 lat na uprzemys\'b3awianiu jakiej\'9c planety, zanim drabna cz\'ea\'9c\'e6 z nich poleci dalej na starym czy te
\'bf zupe\'b3nie nowo skonstruowanym statku kosmicznym, to, jak stwierdza profesor Papagiannis, "oznacza to, \'bfe fala kolonizacji posuwa si\'ea
\par \sect }\sectd \margrsxn1296\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 z\tab szybko
\'9cci\'b9 mniej wi\'eacej dziesi\'eaciu lat \'9cwietlnych na 1000 lat (500 lat na
\par podr\'f3\'bf i 500 lat na rozw\'f3j), czyli oko\'b3o jednego roku \'9cwietlnego na sto lat".
\par \sect }\sectd \margrsxn1872\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 W ten spos\'f3
b kolonizacja ca\'b3ej Drogi Mlecznej zaj\'ea\'b3aby dziesi\'ea\'e6
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 milion\'f3w lat. Czas niewyobra\'bfalny? Wiek naszej Galaktyki obliczany
\par jest na dziesi\'ea\'e6 miliard\'f3w lat. Przy dziesi\'eaciu milionach lat ca\'b3kowita kolonizacja stanowi\'b3aby akurat jedn\'b9 tysigczn\'b9 jej wieku.
\par \sect }\sectd \margrsxn1872\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 Ostro\'bf
ny jak wszyscy uczeni, prof. Papagiannis bynajmniej nie
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 wychodzi w swoich obliczeniach od najbardziej optymistycznych da\-nych. Zak\'b3ada on, \'bfe kolonia kosmiczna napotka nowy uk\'b3ad s\'b3oneczny 
\par co pi\'ea\'e6 lat \'9cwietlnych. Praxima Centauri, najbli\'bfsza nam gwiazda sta\'b3a, oddalona jest od naszego Uk\'b3adu S\'b3onecznego o cztery lata \'9cwietlne, ale w\tab promieniu dziesi\'eaciu lat \'9cwietlnych jest takich gwiazd ju\'bf dziesi\'ea
\'e6,
\par w\tab promieniu 20 lat \'9cwietlnych siedemdziesi\'b9t pi\'ea\'e6, a zatem nowa
\par \sect }\sectd \margrsxn1728\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
gwiazda co sze\'9c\'e6 miesi\'eacy \'9cwietlnych. Przy odleg\'b3o\'9cci 100 lat \'9cwietlnych b\'eadzie ich a\'bf 400 tysi\'eacy. Nie le\'bf\'b9 r\'f3wniutko jedna za drug\'b9, s\'b9 po\-rozrzucane w przestrzeni. Szukaj\'b9
c odpowiedniego miejsca kosmiczna kolonia wcale nie musia\'b3aby zreszt\'b9 pokonywa\'e6 odleg\'b3o\'9cci pi\'eaciu lat \'9cwietlnych do najbli\'bfszego s\'b3o\'f1ca, zupe\'b3nie spokojnie mog\'b3aby przycu\-mowa\'e6 do bli\'bfej po\'b3o\'bfonych planet.

\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab \tab Opowie\'9c\'e6 astronomiczna
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 lle\'9f to mog\'b3oby si\'ea zdarzy\'e6 w Kosmosie. Dla lepszego zrozumienia
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 tego, co p\'f3\'9fniej b\'ead\'ea si\'ea stara\'b3 udowodni\'e6, pos\'b3u\'bf\'ea si\'ea gotowymi ju\'bf scenariuszami...
\par \tab Kosmiczni koloni\'9cci, kt\'f3rzy opu\'9ccili kiedy\'9c Ziemi\'ea z kt\'f3rego\'9c
\par \sect }\sectd \margrsxn1872\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 z\tab 
przedstawionych przeze mnie dla przyk\'b3adu powod\'f3w, wkraczaj\'b9 ju\'bf
\par w\tab n-te urodzone w Kosmosie pokolenie. W ich habitacie ludzie kochaj\'b9
\par si\'ea, \'bfyj\'b9, umieraj\'b9. Za\'bfywaj\'b9 rozrywki w wielkich imprezach wideo, utrzymuj\'b9 kondycj\'ea \'e6wicz\'b9c na stadionach. Dzieci bawi\'b9 si\'ea w przed\-szkolach, starsi uzupe\'b3niaj\'b9 wykszta\'b3cenie w bibliotekach. Cz\'b3
owiek wykonuje tylko najpotrzebniejsze prace.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 W ko\'f1cu wszyscy pogodzili si\'ea jako\'9c z istnieniem elity, kt\'f3ra kieruje
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 ca\'b3ym kosmicznym miastem-pa\'f1stwem, utrzymuje w porz\'b9dku wszech-
\par \sect }\sectd \margrsxn1728\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 obecn\'b9
 technik\'ea, z kabiny dowodzenia przeprowadza manewry omija\-nia meteoryt\'f3w, ustala najlepszy dla stacji kurs. Mimo to narastaj\'b9 tarcia. Ci, kt\'f3rzy pracuj\'b9, uwa\'bfaj\'b9 darmozjad\'f3w za element zb\'eadny. Po rewolucji pok\'b3
adowej ustalone zostaj\'b9 nowe prawa. Kto ich nie 
\par przestrzega, zostaje przy pierwszej nadarzaj\'b9cej si\'ea okazji wysadzony na planecie o warunkach zbli\'bfonych do panuj\'b9cych na Ziemi. W ten spo-
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 s\'f3
b z niezadowolonych, nie chc\'b9cych si\'ea podporz\'b9dkowa\'e6, powstaj\'b9 pierwsze mikrokolonie. Elita chadza do zarezerwowanych dla siebie restauracji i bibliotek, jej dzieci pobieraj\'b9 nauk\'ea w surowo prowadzo\-nych szko\'b3ach podstawowych, m
\'b3odzie\'bf uczy si\'ea na uniwersytetach ucz\'easzczaj\'b9c na znakomicie prowadzone wydzia\'b3y astronomii, astro\-fizyki, nawigacji, nauki o ci\'b9\'bfeniu, genetyki i komputerologii. Nauko\-wcy dyskutuj\'b9
 o istocie zjawisk synergicznych, do nieprzytomno\'9cci rozprawiaj\'b9 na temat struktur pocz\'b9tku i ko\'f1ca Wszech\'9cwiata, wiod\'b9
\par nie ko\'f1cz\'b9ce si\'ea spory, czy \'9cmier\'e6 jest ca\'b3kowitym ko\'f1cem wszystkiego, czy te\'bf jest co\'9c takiego jak ponowne narodziny. Wreszcie: w \'bfyciu codziennym nie powstaj\'b9 ju\'bf \'9cmiecie i odpadki, wszystko zostaje pono
wnie przetworzone w obiegu zamkni\'eatym.
\par \tab Tak oto, w typowej egzystencji kosmicznej, tera\'9fniejszo\'9c\'e6 stanie si\'ea przesz\'b3o\'9cci\'b9. Przez ca\'b3y czas w powietrzu unosi\'e6 si\'ea b\'eadzie pe\'b3na wyczekiwania aura napi\'eacia. Ka\'bfde pokolenie do\'9cwiadczy czego\'9c
 nadzwyczajnego. Jedno b\'eadzie \'9cwiadkiem powstania pierwszego kom\-putera obdarzonego \'9cwiadomo\'9cci\'b9, inne uczestniczy\'e6 b\'eadzie w od\-kryciach astronomicznych, o kt\'f3rych dot\'b9d nikomu si\'ea nawet nie \'9cni\'b3o, poniewa\'bf
 miejsca, do kt\'f3rych dotar\'b3 habitat, nie s\'b9 zaznaczone
\par \sect }\sectd \margrsxn2736\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 w\tab \'bf
adnym znanym nam katalogu gwiazd, jeszcze inne prze\'bfyje moment
\par znalezienia si\'ea w obcym uk\'b3adzie s\'b3onecznym, jeszcze inne pomknie superszybkim TAV-em na wypraw\'ea zwiadowcz\'b9. Na pok\'b3adzie ca\'b3y
\par \sect }\sectd \margrsxn2592\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 czas co\'9c si
\'ea dzieje nawet bez udzia\'b3u wodz\'f3w tego bajecznego statku. Trwaj\'b9 badania nad nowymi rodzajami energii. Dochodzi do wynalezie\-nia nowego silnika. Pojawiaj\'b9 si\'ea nowe rodzaje owoc\'f3w i jarzyn
\par o\tab niebywa\'b3ym smaku, pochodz\'b9ce z zadziwiaj\'b9cej genetycznie hodowli
\par genialnego Gregora Johanna Mendla habitatu. Ceremonia przyzna-
\par \sect }\sectd \margrsxn1152\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 [ Johann Gregor Mendel (1822-1884), przyrodnik, odkry\'b3 regu\'b3y przekazywania
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 ech dziedzicznych; swoje do\'9cwiadczenia przeprowadza\'b3 krzy\'bfuj\'b9c ze sob\'b9 r\'f3\'bfne odmiany grochu. ]
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 wania corocznej nagrody habitatu za odkrycie lub wynalazek, kt\'f3re
\par \sect }\sectd \margrsxn1440\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 przynios\'b9
 mieszka\'f1com najwi\'eakszy po\'bfytek, po\'b3\'b9czona jest ze \'9cwi\'eatem narodowym, wielkim festynem i koncertem \'9cwiate\'b3 laserowych. Nie uda\'b3o si\'ea stworzy\'e6 w Kosmosie raju. Od hominid\'f3w poprzez ludzi 
\par przenikn\'ea\'b3a do rasy kosmicznej sk\'b3onno\'9c\'e6 do spor\'f3w, zawi\'9cci i niezgo\-dy. Zgodnie jednak z regu\'b3ami gry maj\'b9cymi moc prawa, te negatywne cechy trzeba zmie\'9c\'e6 z powierzchni Ziemi (pardon! - habitatu) w toku szczerych rozm
\'f3w.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 W laboratoriach naukowc\'f3w powstai\'b9 bioroboty dokonuj\'b9ce samo-
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 dzielnych napraw poza obr\'eabem statku kosmicznego. Plani\'9cci za\-
\par stanawiaj\'b9 si\'ea, w jaki spos\'f3b przekszta\'b3ci\'e6 w strefy \'bfycia ca\'b3e niego\'9ccin\-ne planety. \'a3\'b9czno\'9c\'e6 z Ziemi\'b9, pocz\'b9tkowo nieprzerwana, wraz ze
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 wzrostem odleg
\'b3o\'9cci staje si\'ea coraz bardziej sk\'b9pa, i w dziewi\'b9tym pokoleniu urywa sr\'ea ca\'b3kowicie. Wszyscy czuj\'b9 si\'ea do tego stopnia zaawansowani tiechnicznie i lepsi, \'bfe pojawia si\'ea przekonanie, i\'bf Zie\-mia nie ma ju\'bf
 nic do zaoferowania. W ko\'f1cu Ziemia staje si\'ea tylko zafiksowanym w p\'a6mi\'eaci komputera punktem w Galaktyce, elektro-
\par nicznym wspomnieniem praojczyzny. Tworzy si\'ea komitet przygotowu-
\par j\'b9cy wizyt\'ea na Ziema za 10 tysi\'eacy lat. Jednocze\'9cnie powstaje anty\-komitet, kt\'f3ry stawia pytanie: Czy warto ponosi\'e6 takie nak\'b3ady? Co ciekawego mo\'bfe nas jeszcze oczekiwa\'e6 na B\'b3\'eakitnej Planecie? 
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid9270740 Mieszka\'f1cy habatatu zaczynaj\'b9 uwa\'bfa\'e6 si\'ea za najwspanialsze istoty
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 w\tab Kosmosie, za koron\'ea stworzenia.
\par \tab W tym zadufaniu rozwin\'ea\'b3a si\'ea tyrania regencka. Wytworzy\'b3y si\'ea kasty. Cz\'ea\'9c\'e6 mieszka\'f1c\'f3w, niezb\'eadn\'b9 jako si\'b3a robocza do ni\'bfszych zaj\'ea\'e6, utrzymywano w niewiedzy. Najbiedniejsi wykonywali niebez\-
pieczne prace przy reaktorze, d\'b3ugo\'9c\'e6 ich \'bfycia by\'b3a dosy\'e6 niewielka. Klasa \'9crednia, sk\'b3adaj\'b9ca si\'ea z urz\'eadnik\'f3w, naukowc\'f3w i in\'bfynier\'f3w, tworzy wsp\'f3lny front, \'bfeby przeciwstawi\'e6 si\'ea
 regentowi, lecz jego w\'b3adza jest zbyt mocna. Regent karze, zezwala na prowadzenie bada\'f1 wy\'b3\'b9cznie po z\'b3o\'bfeniu frustruj\'b9cych zobowi\'b9za\'f1, na przeprowadzanie eksperyment\'f3w jedynie pod drobiazgow\'b9 i podejrzliw\'b9 kontrol\'b9
.
\par \sect }\sectd \margrsxn1872\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 \'8c
rodki masowego przekazu trzyma kr\'f3tko, wszelka krytyka jest zabroniona. "Wielki Brat" jest wszechobecny, pods\'b3uchuje w domach 
\par i\tab w miejscu pracy. Bro\'f1 nosz\'b9 jedynie ludzie z otoczenia regenta i jego
\par goryle. Gdziekolwiek udadz\'b9 si\'ea koloni\'9cci, tam pojawia si\'ea nagle tr\'f3jwymiarowy hologram regenta. W ten spos\'f3b stwarza on wok\'f3\'b3
\par \sect }\sectd \margrsxn1872\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 siebie aur\'ea
 wszechobecno\'9cci, bo czy\'bf nie widziano go jednocze\'9cnie
\par w\tab kilku miejscach?
\par \tab W habitacie sending mission natomiast panuje atmosfera klasztoru. Ci koloni\'9cci z kolei kl\'eacz\'b9 niejako w blokach startowych, w ka\'bfdej chwili gotowi szerzy\'e6 swoj\'b9 wiar\'ea na innych planetach. Wychwalaj\'b9
 Wszechmocnego Ducha Uniwersum. Wszyscy czuj\'b9 si\'ea r\'f3wni, o wszyst\-kich dba si\'ea jednakowo. Kto po uko\'f1czeniu szko\'b3y podstawowej pragnie kszta\'b3ci\'e6 si\'ea dalej, mo\'bfe to uczyni\'e6 przy zachowaniu regu\'b3
 zakonnych. Eksperymenty na rzecz post\'eapu wykonuje si\'ea w zabez\-
\par pieczonych pomieszczeniach, do hal z \'bfyciodajnymi systemami habitatu mog\'b9 wchodzi\'e6 tylko odpowiedzialni za nie specjali\'9cci. Dla normalnych kolonist\'f3w istniej\'b9 przypominaj\'b9ce \'9cwi\'eate miejsca ka\'bf
dej religii strefy tabu. Najbardziej po\'bf\'b9dani s\'b9 naukowcy z nast\'eapuj\'b9cych dziedzin: biologia molekularna, genetyka i radioastronomia. Zjednoczeni w d\'b9\'bfe\-niu do spe\'b3nienia misji koloni\'9cci wysy\'b3aj\'b9
 w Kosmos sondy ze swoim materia\'b3em genetycznym. Po\'b3\'b9czone w czasie startu z rakietami na
\par \sect }\sectd \margrsxn1728\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 paliwo sta\'b3
e sondy nazywane s\'b9 pieszczotliwie "bombami biologicz\-nymi". Koloni\'9cci kieruj\'b9 te p\'eadz\'b9ce z wielk\'b9 szybko\'9cci\'b9 zabawki na skraj r\'f3\'bfnych uk\'b3ad\'f3w s\'b3onecznych przemykaj\'b9cych u g\'f3ry i u do\'b3u, 
\par z\tab lewej i z prawej od ich habitatu. Przy wt\'f3rze \'9cpiew\'f3w i modlitw bracia
\par wyliczaj\'b9 czas dotarcia ka\'bfdej do wybranego celu: na ten moment zaprogramowany zostaje atomowy zegar ka\'bfdej z nich. W odpowiedniej chwili powoduje on detonacj\'ea niegro\'9fnej biobomby, tak aby nast\'b9pi\'b3o uwolnienie materia\'b3
u genetyeznego. Bracia sending mission wiedz\'b9, \'bfe
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 wprawdzie cz
\'ea\'9c\'e6 \'bfyciodajnych kom\'f3rek sp\'b3onie na s\'b3o\'f1cach b\'b9d\'9f spadnie na planety o nieodpowiednich warunkach, jednocze\'9cnie jednak maj\'b9 nadziej\'ea, \'bfe chocia\'bf drobny ich u\'b3amek dotrze do takich, na 
\par kt\'f3rych warunki s\'b9 zbli\'bfone do ziemskich, i w ten spos\'f3b nasienie ich inteligencji wzejdzie daj\'b9c pocz\'b9tek nowej ewolucji. By\'b3oby to spe\'b3\-nienie ich sending mission. W czasie doskonal\'b9cych rozm\'f3w 12 uczo\-nych opat\'f3
w z 26. pokolenia roztrz\'b9sa si\'ea nast\'eapuj\'b9ce kwestie: Co mo\'bfna jeszcze poprawi\'e6? Jak przy\'9cpieszy\'e6 rozsiewanie nasienia in\-teligencji? Co przeoczyli\'9cmy, o czym nie pomy\'9cleli\'9cmy? W jaki spo\-s\'f3b mo\'bfemy efektywniej s
\'b3u\'bfy\'e6 Duchowi Wszech\'9cwiata? Pojawia si\'ea
\par \sect }\sectd \margrsxn1728\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
nowa idea: Stwarzajcie nowe Ziemie! Zmieniajmy planety o nieko\-rzystnych warunkach w obszary \'bfyciodajne! Wszyscy byli zgodni, \'bfe lepiej nie mog\'b9 si\'ea przys\'b3u\'bfy\'e6 swojej sending mission. "Tam, gdzie napotkamy prymitywne formy \'bf
ycia - zreasumowa\'b3 rzecznik kolegium opat\'f3w - pomo\'bfemy im za pomoc\'b9 sztucznej mutacji wykona\'e6 skok ewolucyjny!"
\par \tab Przyznaj\'ea, \'bfe w tych opisach \'bfycia w kosmicznych habitatach pu\'9cci\'b3em wodze fantazji, lecz mia\'b3o to by\'e6 jedynie impulsem do nas\-
\par t\'eapnych konstatacji: dotychczas nie zszed\'b3em ze \'9ccie\'bfki cnoty, jak\'b9 jest pe\'b3ny realizm, nie napisa\'b3em nic, co by\'b3oby z naukowego i technicznego punktu widzenia niewykonalne. Przedstawione powy\'bfej systemy tech-
\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
niczne od niewielkich stacji kosmicznych poczynaj\'b9c, poprzez TAV, stacj\'ea ksi\'ea\'bfycow\'b9 i Wysp\'ea I, a\'bf do kosmicznych habitat\'f3w s\'b9 mo\'bfliwe do zrealizowania. Stwierdzam co nast\'eapuje:
\par -\tab Pr\'eadzej czy p\'f3\'9fniej ewolucja wygna ludzko\'9c\'e6 w Kosmos.
\par -\tab Dla rozprzestrzeniania inteligentnych form \'bfycia konieczne b\'ead\'b9
\par \tab superszybkie statki kosmiczne.
\par -\tab Mieszka\'f1cy kosmicznych habitat\'f3w nie b\'ead\'b9 nadlud\'9fmi. B\'ead\'b9 mieli
\par \sect }\sectd \margrsxn1728\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
swoje wady, zalety i zdolno\'9cci, tak jak wszyscy ludzie ko\'f1cz\'b9cego si\'ea XX wieku. Iiotychczas argumentowano, \'bfe istoty pozaziemskie, tak zwani bogowie, musieli wyprzedza\'e6 ludzko\'9c\'e6 we wszystkich dziedzi\-
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 nach rozwoju o ca\'b3e tysi\'b9clecia, musieli odznacza\'e6 si\'ea ca\'b3kowicie "nie ludzkim" zachowaniem. Nie nza \'bfadnego powodu, aby przychyla\'e6 si\'ea
\par \tab do tego typu argumentacji.
\par -\tab Przybysze pozaziemscy z obsych habitat\'f3w kosmicznych nie byli
\par \sect }\sectd \margrsxn1584\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 \tab 
odporni na wszystko, ich \'9crodowisko \'bfyciowe mog\'b3o dozna\'e6 uszko-
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab dze\'f1 zar\'f3wno z zewM\'b9trz, jak i od wewn\'b9trz.
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab \tab Ciekawe tematy dla badaczy
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 W moich dwunastu ksi\'b9\'bfkach zbiera\'b3em dowody, kt\'f3re mia\'b3y potwier-
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 dzi\'e6 i unaoczni\'e6 tez\'ea, \'bfe przed tysi\'b9cami lat z\'b3o\'bfy\'b3y nam wizyt\'ea istoty p\'f3zaziemskie. Te obecne mosty w przysz\'b3o\'9c\'e6 maj\'b9 roz
\'9cwietli\'e6 mroki
\par naszej najdawniejszej przesz\'b3o\'9cci i uczyni\'e6 j\'b9 bardziej zrozumia\'b3\'b9. W tej mojej wizji nie ma nic nielogicznego poza naszym zadufaniem, kt\'f3re
\par ka\'bfe nam zak\'b3ada\'e6, \'bfe jeste\'9cmy jedynymi inteligentnymi formami \'bfycia
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 we Wszech\'9c
wiecie. Przypuszczam, \'bfe nadal zbyt wielujest akademickich uczonych, kt\'f3rych ulubionym zaj\'eaciem jest ogl\'b9danie w\'b3asnego p\'eapka. 
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid9270740 Rzeczywisto\'9c\'e6 naszej przesz\'b3o\'9cci jest naszym dziedzictwem. Na c\'f3\'bf
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 jednak zdadz\'b9 si\'ea wszystkie teorie o pochodzeniu gatunk\'f3w, na przyk\'b3ad teoria Darwina, skoro - jak z coraz wi\'eaksz\'b9 zgodno\'9cci\'b9 stwierdzaj\'b9
 naukowcy - bynajmniej nie wszystko si\'ea w nich zgadza, skoro nie \'b9 zdolne uchwyci\'e6 tego, co niepoj\'eate i nieprzystawalne? Do tego dochodzi od razu wypieranie oczywistych fakt\'f3w, kt\'f3rych jedyn\'b9 wad\'b9 jest to, \'bfe nie pasuj\'b9 do 
\'bfadnej z uznawanych na naukowym rynku teorii. Immanuel Kant (1724-1804) twierdzi\'b3 wprawdzie, \'bfe "nie
\par ma nic bardziej praktycznego ni\'bf dobra teoria", lecz z pewno\'9cci\'b9 nie chodzi\'b3o mu o to, by usprawiedliwi\'e6 spychanie na bok nie wyja\'9cnionych kwestii.
\par \tab Wszystkie te bynamniej nie tylko przeze mnie podnoszone problemy nale\'bfa\'b3oby zweryfikowa\'e6 za pomoc\'b9 najnowocze\'9cniejszych \'9crodk\'f3w technicznych, jakimi dysponuj\'b9 wsp\'f3\'b3czesne plac\'f3wki naukowe. Przy okazji moich spotka\'f1
 ze studentami stale dowiaduj\'ea si\'ea, jak bardzo zainteresowani s\'b9 tematem, jednocze\'9cnie jednak skar\'bf\'b9 si\'ea oni, \'bfe nie mog\'b9 si\'ea z tym przebi\'e6 na swoich seminariach. Po prostu w zabeto-
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
nowanych gmachach my\'9clowych kompetentnych naukowc\'f3w nie ma
\par miejsca na nowe idee. Pal\'b9c\'b9 potrzeb\'b9 staje si\'ea prawo istnienia, prze\-strze\'f1 dla nowych aspekt\'f3w naszego pochodzenia i naszej przysz\'b3o\'9cci.
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 A przecie\'bf
 przypuszczenia na temat wizyty na Ziemi istot z Kosmosu
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 mog\'b3yby si\'ea sta\'e6 od\'9cwie\'bfaj\'b9cym impulsem jednocze\'9cnie dla bardzo wielu dziedzin nauki. W spos\'f3b wolny od tradycyjnych "rozwi\'b9za\'f1"
\par \sect }\sectd \margrsxn2736\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 i\tab 
pozbawiony uprzedze\'f1 nale\'bfa\'b3oby poszuka\'e6 - w miar\'ea mo\'bfno\'9cci
\par -\tab prawdziwych odpowiedzi na nast\'eapuj\'b9ce pytania:
\par -\tab W jaki spos\'f3b powsta\'b3o na Ziemi \'bfycie? \'afaden szanuj\'b9cy si\'ea
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid9270740 naukowiec nie \'9cmie ju\'bf dzisiaj twierdzi\'e6, \'bfe kwestia ta zosta\'b3a odfajkowana.
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 -\tab Sk\'b9
d wzi\'ea\'b3a si\'ea u cz\'b3owieka inteligencja? Wskutek ewolucji, selekcji
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid9270740 i przystosowania - jak przyjmowano dot\'b9d - czy te\'bf wskutek spontanicznych mutacji zapocz\'b9tkowanych z Kosmosu? (Laureat
\par \sect }\sectd \margrsxn2880\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
nagrody Nobla Francis Crick wysuwa przypuszczenie, \'bfe \'bfycie na
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid9270740 Ziemi powsta\'b3o z zarodk\'f3w przyniesionych na nasz\'b9 planet\'ea \-umy\'9clnie b\'b9d\'9f
 przypadkowo - z Kosmosu. Brytyjski astrofizyk Sir Fred Hoyle wcale nie wyklucza mo\'bfliwo\'9cci, \'bfe spontaniczne mutacje zachodzi\'b3y pod wp\'b3ywem materia\'b3u genetycznego z Kos\-mosu.)
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 -\tab Jakie by
\'b3y bezpo\'9crednie przyczyny powstania najstarszych religii?
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Zjawiska przyrodnicze? Psychologicznie uzasadnione zachowania?
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid9270740 A mo\'bfe fa\'b3szywie interpretowane, nie rozumiane zjawiska techni\-czne, kt\'f3re doprowadzi\'b3y do po\'9cmiertnego czczenia pozaziemskich przybysz\'f3w?

\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 -\tab W jaki spos\'f3b powsta\'b3, z czego wytworzy\'b3 si\'ea wsp\'f3lny dla ca\'b3ej
\par \tab planety trzon, substancja wszystkich mitologii?
\par -\tab Z jakich powod\'f3w przekazywane w \'9cwi\'eatych pismach wizerunki
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 bog\'f3w zawsze wyst\'eapuj\'b9 \'b3\'b9cznie z ogniem, dr\'bfeniem ziemi, dymem
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab i hukiem?
\par -\tab Co znacz\'b9 listy imion "upad\'b3ych anio\'b3\'f3w", co znacz\'b9 okre\'9clenia
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid9270740 "synowie niebios" wyst\'eapuj\'b9ce nie tylko w apokryficznej ksi\'eadze proroka Enocha, kt\'f3ry w wieku 365 lat, nie umieraj\'b9c, "wzni\'f3s\'b3 si\'ea
 do nieba"?
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 -\tab Dlaczego w opisach "s\'b9d\'f3w bo\'bfych" zawsze powraca motyw znisz-
\par \tab czenia ca\'b3ych kraj\'f3w?
\par -\tab Jak zaklasyfikowa\'e6 postaci religijne b\'b9d\'9f mitologiczne, o kt\'f3rych
\par \tab przekazy pisane podaj\'b9, \'bfe "z hukiem wznios\'b3y si\'ea ku niebu"?
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 -\tab Za jak
\'b9 przyczyn\'b9 ludy czas\'f3w prehistorycznych i wczesnohisto-
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid9270740 rycznych zdecydowa\'b3y si\'ea na budow\'ea do dzi\'9c niepoj\'eatych twor\'f3
w, takich jak rozsiane po wielu krajach piramidy, monumentalny kromlech w Stonehenge, czy rojowisko menhir\'f3w we francuskiej Bretanii?
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 -\tab Jak rozumie\'e6 wyst\'eapuj\'b9ce w wielu przekazach przesuni\'eacia czasowe?
\par \tab Dlaczego "bog\'f3w" obowi\'b9zywa\'b3y inne miary czasu ni\'bf ludzi?
\par -\tab Dlaczego w\'b3a\'9cciwy wszystkim religiom jest motyw powrotu boga czy
\par \tab te\'bf b\'f3stw? Dlaczego ludzie tak boj\'b9 si\'ea tego powrotu?
\par -\tab Dlaczego ludzie szukali blisko\'9cci bog\'f3w zawsze w wysokich g\'f3rach?
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Dlaczego o\'b3tarze dla nich budowali z upodobaniem na wysokich
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab szczytach? Jaki by\'b3 cel sk\'b3adanych tam ofiar?
\par -\tab Sk\'b9d wzi\'b9\'b3 si\'ea impuls dla powstania prastarych symboli religijnych,
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid9270740 sk\'b9d bior\'b9 sw\'f3j pocz\'b9tek kulty S\'b3o\'f1ca i gwiazd, kult "lataj\'b9cych \'b3odzi"?
\par \sect }\sectd \margrsxn1872\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 -\tab J
ak powsta\'b3 kult przyrz\'b9d\'f3w czysto technicznych, takich jak izraelska
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid9270740 Arka Przymierza czy lataj\'b9cy w\'f3z Salomona? Jak powsta\'b3o hinduis\-tyczne wielob\'f3stwo, gdzie ka\'bfdy z bog\'f3w rozporz\'b9dza odmiennymi zdolno\'9c
ciami?
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 -\tab Dlaczego tak wiele lud\'f3w na ca\'b3ej Ziemi ca\'b3kowicie niezale\'bfnie od
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid9270740 siebie sporz\'b9dza pos\'b9\'bfki bog\'f3w przedstawiaj\'b9ce "postacie w he\'b3\-mach"? Dlaczego w malowid\'b3ach naskalnych z r\'f3\'bfnych stron \'9c
wiata powtarzaj\'b9 sig te same motywy?
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 -\tab Dlaczego staro\'bfytna ludzko\'9c\'e6 zadawa\'b3a sobie tyle trudu, by wy-
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid9270740 drapywa\'e6 w pod\'b3o\'bfu wizerunki w widocznych tylko z powietrza miejscach?
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 -\tab Dlaczego ludzie budowali \'9cwi\'b9tynie, w kt\'f3rych mieszkali "bogowie"?
\par \tab Z jakiego powodu budowle \'9cwi\'b9tynne cz\'easto stanowi\'b9 duplikaty
\par \sect }\sectd \margrsxn1440\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 \tab "niebia
\'f1skich rezydencji" albo te\'bf lataj\'b9cych siedzib "bog\'f3w"? 
\par -\tab Sk\'b9d stare kultury, jak na przyk\'b3ad kultura Maj\'f3w, czerpi\'b9 swoj\'b9
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid9270740 zadziwiaj\'b9c\'b9 wiedz\'ea astronomiczn\'b9 i matematyczn\'b9? Zjakiego \'9fr\'f3d\'b3a zaczerpn\'eali Majowie swoje "tabele za\'e6mie\'f1", zadziwiaj\'b9
ce daty wszystkich za\'e6mie\'f1 S\'b3o\'f1ca i Ksi\'ea\'bfyca tak w przesz\'b3o\'9cci, jak w przy\-sz\'b3o\'9cci? Kto przekaza\'b3 im dane na temat czasu obiegu Wenus wok\'f3\'b3 S\'b3o\'f1ca, kt\'f3re s\'b9 tak dok\'b3adne, \'bfe po 6 tysi\'b9
cach lat wystarczy\'b3o je skorygowa\'e6 tylko o jeden dzie\'f1?
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 -\tab Na jakiej podstawie staro\'bfytni kronikarze i prorocy z ca\'b3\'b9 moc\'b9
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid9270740 twierdz\'b9, \'bfe pewne wiadomo\'9cci otrzymali od "niebia\'f1skich nauczy\-cieli"?
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 -\tab Ile jest prawdy w zapewnieniach staro\'bfytnych "bog\'f3w", \'bfe to oni
\par \tab etapami stworzyli Ziemi\'ea wraz z \'bfyj\'b9cymi na niej istotami?
\par \tab G\'b3os ma teraz nauka. Je\'9cli odpowie na te pytania, powstanie nowy, pe\'b3niejszy obraz \'9cwiata. Trzeba b\'eadzie zrewidowa\'e6 niekt\'f3re pogl\'b9dy, lecz w ko\'f1cu "przyzna\'e6 si\'ea do pomy\'b3ki, to przecie\'bf nic innego, jak 
\par przyzna\'e6 si\'ea, \'bfe dzi\'9c jest si\'ea m\'b9drzejszym ni\'bf wczoraj", jak twierdzi\'b3 m\'f3j rodak Johann Kaspar Lavater ( 1741-1801 ).
\par \tab Kiedy ju\'bf wymieni\'b3em rzeczy wykonalne z technicznego punktu wi-
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
dzenia, chcia\'b3bym teraz przedstawi\'e6 pewne fantazje na temat tego, co by\'b3oby jeszcze mo\'bfliwe.
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab \tab Terraforming
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 James Edward Oberg pracuje jako missionflight controller, kontroler
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 lot\'f3w w Centrum Lot\'f3w Ksi\'ea\'bfycowych NASA w Houston. W roku
\par 1981 opublikowa\'b3 godn\'b9 uwagi ksi\'b9\'bfk\'ea zatytu\'b3owan\'b9 New Earths, czyli Nowe Ziemie [28]. Ukazuje tam fantastyczne mo\'bfliwo\'9cci nadawania
\par \sect }\sectd \margrsxn2592\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
obcym planetom za pomoc\'b9 sztucznych \'9crodk\'f3w charakteru przypomi\-naj\'b9cego ziemski. "By\'e6 mo\'bfe zabrzmi to zdumiewaj\'b9co, ale koncepcja przekszta\'b3cania sztucznymi \'9crodkami ca\'b3ych planet cz\'ea\'9cciowo nie jest a\'bf
 taka rewolucyjna. Od tysi\'eacy lat by\'b3a tematem pojawiaj\'b9cym si\'ea
\par w\tab literaturze i mitologii" - pisze Oberg.
\par \tab W j\'eazyku fachowc\'f3w taki proces przekszta\'b3cenia wrogich dla \'bfycia \'9cwiat\'f3w w nadaj\'b9ce si\'ea do zamieszkania przez cz\'b3owieka nazywa si\'ea terraforming. Termin ten pojawi\'b3 si\'ea po raz pierwszy w roku 1930
\par \sect }\sectd \margrsxn1872\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 w\tab powie\'9c
ci science fiction W. Olafa Stapledona Last andfrst men
\par i\tab oznacza\'b3 przekszta\'b3cenie Ziemi, wzgl\'eadnie stworzenie nowych \'9cwia-
\par t\'f3w. Oberg konkretyzuje:
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 "Jako pierwsza kandydatka do zabiegu nasuwa si\'ea planeta Wenus.
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Niegdy\'9c wierzono, i\'bf jest ona bli\'9fniacz\'b9 siostr\'b9 Ziemi. Dzi\'9c ju\'bf wiemy, \'bfe warunki, jakie na niej panuj\'b9, przypominaj\'b9 \'9c
redniowieczne wizje piek\'b3a. Jak na 'ziemskie' warunki Wenus jest zbyt gor\'b9ca. [...] W jej atmosferze za wiele jest dwutlenku w\'eagla i opar\'f3w kwasu siarkowego. Poza tym zbyt wolno obraca si\'ea dooko\'b3a swojej osi".
\par \tab Zastanawiaj\'b9c si\'ea, jak zmieni\'e6 ten stan rzeczy, plani\'9cci od terrafor\-ming poczynaj\'b9 sobie ca\'b3kiem \'9cmia\'b3o. My\'9cl\'b9 na przyk\'b3ad o tym, \'bfeby za pomoc\'b9 eksplozji atomowych zmienia\'e6 orbity komet w ten spos\'f3b, by

\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 ich szcz\'b9
tki uderza\'b3y o powierzchni\'ea Wenus. Komety sk\'b3adaj\'b9 si\'ea cz\'ea\'9cciowo z lodu, kt\'f3ry roztapia si\'ea na rozpalonej powierzchni planety powoduj\'b9c powstanie niezb\'eadnej do \'bfycia pary wodnej. Dok\'b3
adnie wyliczone uderzenia komet czy te\'bf asteroid mog\'b3yby nada\'e6 Wenus
\par szybszy ruch obrotowy, zbli\'bfony do ziemskiego rytmu dnia i nocy. Oberg pisze: "Zmieniona liczba obrot\'f3w spowoduje powstanie silniej\-szego pola magnetycznego i zmniejszy ilo\'9c\'e6 promieniowania s\'b3onecz\-nego docieraj\'b9cego na planet\'ea".

\par \tab Nast\'eapny krok to wyhodowanie w laboratoriach genetycznych sinic, kt\'f3rych kilka tysi\'eacy ton trzeba by rozpyli\'e6 w atmosferze Wenus. Jednokom\'f3rkowe glony (sinice) posiadaj\'b9 t\'ea rzeczywi\'9ccie nadzwyczaj\-n\'b9 w\'b3a\'9cciwo\'9c\'e6
, \'bfe potrafi\'b9 \'bfy\'e6 nawet w wysokich temperaturach. Aby prze\'bfy\'e6 w skrajnie niekorzystnych warunkach, wytwarzaj\'b9 du\'bfe, gru\-bo\'9ccienne kom\'f3rki przetrwalnikowe z zapasem substancji pokarmo\-wych. No i przede wszystkim rozmna\'bfaj
\'b9 si\'ea masowo! W toku swojej przemiany materii spowoduj\'b9 zmniejszenie st\'ea\'bfenia dwutlenku w\'eagla
\par \sect }\sectd \margrsxn1872\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 w\tab 
atmosferze Wenus, wytwarzaj\'b9c jako produkt uboczny tlen, co
\par poci\'b9gnie za sob\'b9 ca\'b3kowit\'b9 zmian\'ea sk\'b3adu atmosfery.
\par \tab Nadal jednak na tej bliskiej Ziemi planecie by\'b3oby dla cz\'b3owieka zbyt gor\'b9co, ponadto trzeba by usun\'b9\'e6 efekt cieplarniany. James Oberg nie widzi problemu ze znalezieniem rozwi\'b9zania, proponuje "daj\'b9ce cie\'f1, sztuczne ob\'b3
oki py\'b3u", kt\'f3re b\'ead\'b9 t\'b3umi\'e6 intensywno\'9c\'e6 promieni s\'b3onecznych i spowoduj\'b9 opadanie pary wodnej do oceanu w postaci deszcz\'f3w. Po kilku stuleciach, jak wyliczy\'b3 Oberg, na niekt\'f3rych sze\-roko\'9cciach geograficznych W
enus panowa\'b3by ju\'bf klimat odpowiadaj\'b9-
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \fi-288\li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
cy mniej wi\'eacej temu, jaki znamy z ziemskich m\'f3rz po\'b3udniowych. Oczywi\'9ccie nie b\'eadzie to przebiega\'e6 tak prosto i \'b3atwo, jak wynika-
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \'b3oby z mojego skr\'f3conego opisu tych fantastycznych pomys\'b3\'f3w. Jest jeszcze prawdziwy problem ci\'9cnienia atmosferycznego panuj\'b9cego na Wenus, kt\'f3
re mniej wi\'eacej stukrotnie przewy\'bfsza ziemskie ci\'9cnienie atmosferyczne na poziomie morza. Cz\'b3owiekowi potrzebnejest ci\'9cnienie wynosz\'b9ce 215 g/cm2. Nieco ponad t\'ea warto\'9c\'e6 i nieco poni\'bfej niej znosi bez kombinezon\'f3w ci\'9c
nieniowych. Jednak ci\'9cnienie panuj\'b9ce obecnie
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
na Wenus po prostu by go zmia\'bfd\'bfy\'b3o.
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab Wszystkie tego rodzaju pomys\'b3y s\'b9 dopiero w powijakach. Niemniej jednak problematyk\'b9 terraforming zajmowali si\'ea i zajmuj\'b9 tacy powa\'bf
ni naukowcy jak zmar\'b3y niedawno szwajcarski profesor astrofizyki Fritz Zwickly, wyk\'b3adaj\'b9cy w California Institute of Technology, czy znany na ca\'b3ym \'9cwiecie ze swoich telewizyjnych program\'f3w profesor Carl Sagan z Cornell University.

\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab \tab Od gor\'b9cej Wenus do zimnego Marsa
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab Jaka sytuacja panuje na Marsie, czwartej planecie naszego Uk\'b3adu S\'b3onecznego? Ci\'9cnienie przy marsja\'f1skim gruncie wynosi jedynie oko\'b3o sze\'9c
ciu milibar\'f3w, co odpowiada ziemskiemu ci\'9cnieniu na wysoko\'9cci
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 31 tys. metr
\'f3w n.p.m. Niezwykle rzadka atmosfera Marsa sk\'b3ada si\'ea g\'b3\'f3wnie z gazowego dwutlenku w\'eagla. Wskutek wi\'eakszego oddalenia 
\par od S\'b3o\'f1ca na Marsie jest o wiele zimniej ni\'bf na Ziemi. O ile \'9crednia odleg\'b3o\'9c\'e6 Ziemi od S\'b3o\'f1ca wynosi 150 milion\'f3w kilometr\'f3w, o tyle \'9crednia odleg\'b3o\'9c\'e6 S\'b3o\'f1ce-Mars wynosi ju\'bf 228 milion\'f3w kilometr
\'f3w. Wreszcie na Marsie brakuje te\'bf wa\'bfnej dla \'bfycia wody w stanie ciek\'b3ym. Dlatego nale\'bfa\'b3oby podnie\'9c\'e6 temperatur\'ea panuj\'b9c\'b9 na tej planecie, aby stopi\'e6 lodowe czapy oko\'b3obiegunowe i zalegaj\'b9cy przypuszczalnie p
od powierzchni\'b9 l\'f3d. W tym celu mo\'bfna by:
\par -\tab za pomoc\'b9 umieszczonych w przestrzeni kosmicznej zwierciade\'b3
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 o d\'b3ugo\'9cci boku 1000 km wychwytywa\'e6 dodatkowe \'9cwiat\'b3o s\'b3oneczne
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab dla stopniowego ogrzania planety;
\par -\tab rozbi\'e6 marsja\'f1skie ksi\'ea\'bfyce - Fobosa i Deimosa - na czarny py\'b3,
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid9270740 kt\'f3ry nast\'eapnie rozprowadzono by po powierzchni Marsa, aby w ten spos\'f3b roztopi\'e6 obszary wiecznej zmarzliny oraz lodowce w rzeki
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 \tab i morza;

\par -\tab dla z\'b3agodzenia sta\'b3ego braku wody kierowa\'e6 na kurs kolizyjny
\par \tab z Marsem lodowe komety i asteroidy;
\par -\tab za pomoc\'b9 umieszczonych na orbicie silnych emiter\'f3w mikrofal
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid9270740 wspomaga\'e6 proces ocieplania powierzchni planety. Niezb\'eadn\'b9 do tego celu energi\'ea pobiera\'b3oby si\'ea bezpo\'9crednio ze S\'b3o\'f1ca. 
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 James E. Oberg podaje wyliczenia, wed\'b3ug kt\'f3rych asteroida o \'9cred-
\par nicy 67 km i g\'easto\'9cci 3 g/cm3 uderzaj\'b9c w powierzchni\'ea Marsa spowodowa\'b3aby powstanie krateru o g\'b3\'eaboko\'9cci 41 km, w kt\'f3rym ci\'9cnienie wynosi\'b3oby ju\'bf 500 mb, czyli po\'b3ow\'ea tego, co potrzeba cz\'b3owiekowi.
\par \tab Tak jak w przypadku Wenus, tak i na Marsie kilka tysi\'eacy ton genetycznie hodowanych sinic przekszta\'b3ci\'b3oby gazowy dwutlenek
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 w\'ea
gla w tlen. Istniej\'b9 przypuszczenia, \'bfe przy podwy\'bfszonej tem\-peraturze mog\'b3oby doj\'9c\'e6 do zapocz\'b9tkowania sta\'b3ego obiegu wody
\par w\tab naturze - od lodu poprzez wod\'ea i chmury - a\'bf po deszcze. Po kilku
\par tysi\'b9cach lat mog\'b3oby doj\'9c\'e6 do zaaklimatyzowania si\'ea w samoreguluj\'b9\-cym ekosystemie najr\'f3\'bfniejszych form \'bfycia, od bakterii, poprzez grzyby, a\'bf do po\'bfytecznych owad\'f3w i ryb. Zadanie dla pierwszych marsja\'f1s
kich kolonist\'f3w sformu\'b3owane by\'b3oby pewnie tak: "Roz\-radzajcie si\'ea i rozmna\'bfajcie si\'ea, panujcie nad ro\'9clinami i zwierzyn\'b9,
\par \sect }\sectd \margrsxn1728\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 i\tab czy\'f1
cie sobie Marsa poddanym".
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Cz\'b3owiek potrafi dostosowa\'e6 si\'ea do najr\'f3\'bfniejszego rodzaju klima-
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 t\'f3w, z kt\'f3rych jednym si\'ea opiera, inne znosi, a jeszcze innymi rozkoszuje. Cz\'b3owiek \'bfyje w grenlandzkim ch\'b3odzie, w suchym \'bfarze pustyni, na r\'f3
wniku w wilgotnej d\'bfungli, w rozrzedzonym powietrzu andyjskich p\'b3askowy\'bf\'f3w. Dostosowuje si\'ea. Cho\'e6 dzisiaj jeszcze tylko teoretycznie, to jednak spekulatywne rozwa\'bfania - wychodz\'b9
ce od sprawdzonej wiedzy technicznej i biologicznej - dowodz\'b9, i\'bf planety gor\'b9ce (Wenus) i zimne (Mars) w ostatecznym rozrachunku dadz\'b9 si\'ea przekszta\'b3ci\'e6 w cia\'b3a niebieskie przypominaj\'b9ce warunkami Ziemi\'ea. 
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid9270740 "Bezradno\'9c\'e6 i niezadowolenie to pierwsze warunki post\'eapu", twier-
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 dzi\'b3 Thomas Alva Edison (1847 -1931) i dokonywa\'b3 jednego po drugim licznych "niewiarygodnych" wynalazk\'f3w technicznych, kt\'f3re zmieni\'b3y \'9cwiat.

\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab \tab Po\'b3o\'bfenie Ziemi
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Uk\'b3ad s\'b3oneczny sk\'b3ada si\'ea ze s\'b3o\'f1ca i jednej b\'b9d\'9f wielu okr\'b9\'bfaj\'b9cych
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 go planet. Zwa\'bfywszy istnienie 200 miliard\'f3w s\'b3o\'f1c Drogi Mlecznej, 
\par nasze S\'b3o\'f1ce jest tylko tak\'b9 sobie przeci\'eatn\'b9 gwiazd\'b9 jakich wiele. Przy \'9crednicy 1,4 miliona kilometr\'f3wjest "tylko" 109 razy wi\'eaksze od Ziemi.
\par \sect }\sectd \margrsxn1872\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 Z dziewi\'ea
ciu planet okr\'b9\'bfaj\'b9cych nasze S\'b3o\'f1ce, Ziemia znajduje si\'ea
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 w\tab odleg\'b3o\'9cci niemal idealnej: nigdy nie jest tu za gor\'b9co ani za zimno,
\par panuj\'b9 wymarzone warunki rozwoju wszelkich mo\'bfliwych form \'bfycia.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Na Marsie i Wenus panuj\'b9, jak ju\'bf wiemy, warunki krytyczne, lecz na
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 pozosta\'b3ych planetach, z powodu panuj\'b9cych tam nadzwyczaj wysokich
\par \sect }\sectd \margrsxn1296\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 b\'b9d\'9f
 nadzwyczaj niskich temperatur jakiekolwiek \'bfycie podobne do ziemskiego jest w og\'f3le wykluczone. Idealna odleg\'b3o\'9c\'e6 od S\'b3o\'f1ca czyni z\tab Ziemi "ludzk\'b9 planet\'ea".
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Jakim okoliczno\'9cciom zawdzi\'eaczamy tak korzystne po\'b3o\'bfenie w Kos-
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 mosie?
\par \tab W staro\'bfytno\'9cci panowa\'b3o przekonanie, \'bfe Ziemia jest \'9crodkiem Wszech\'9cwiata i S\'b3o\'f1ce kr\'b9\'bfy wok\'f3\'b3 niej. W 280 r. p.n.e. m\'b3ody badacz przyrody Arystarch z Samos (300 - 230 r. p.n.e.) sformu\'b3owa\'b3 \'9cmia\'b3
\'b9 
\par tez\'ea, \'bfe S\'b3o\'f1ce i inne gwiazdy sta\'b3e nie poruszaj\'b9 si\'ea i \'bfe to Ziemia kr\'b9\'bfy wok\'f3\'b3 nieruchomego S\'b3o\'f1ca. Arystarch zosta\'b3 wy\'9cmiany i wyszydzony,
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 dzi\'9c
 jednak wiadomo, \'bfe jego przypuszczenia by\'b3y s\'b3uszne. To S\'b3o\'f1ce spoczywa nieruchomo w centrum naszego Uk\'b3adu S\'b3onecznego. Do\-
\par k\'b3adnie 400 lat po Arystarchu, mianowicie w roku 150 p.n.e., astronom egipski Ptolemeusz z Aleksandrii (120-180 r. n.e.) uzupe\'b3ni\'b3 \'f3wczesn\'b9 wiedz\'ea o sw\'f3j "ptolemejski obraz \'9cwiata", w kt\'f3rym Ziemia stanowi centrum, a wok\'f3\'b3
 kr\'b9\'bf\'b9 Ksi\'ea\'bfyc, planety i S\'b3o\'f1ce, za\'9c ca\'b3kiem na zewn\'b9trz tego uk\'b3adu ko\'b3o z\'b3o\'bfone z rozlicznych gwiazd. Ptolemejski obraz \'9cwiata zawiera\'b3 w sobie ca\'b3o\'9c\'e6 wiedzy astronomicznej i matematy\-
cznej staro\'bfytno\'9cci.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Nic dziwnego, \'bfe obowi\'b9zywa\'b3 przez ca\'b3e p\'f3\'b3tora tysi\'b9clecia, dop\'f3ki
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 genialny astronom Miko\'b3aj Kopernik (1474-1543) z Torunia w Prusach Wschodnich nie og\'b3osi\'b3 w roku 1543 swego dzie\'b3
a O obrotach sfer niebieskich. Kopernik postulowa\'b3, \'bfe to nie Ziemia, lecz S\'b3o\'f1ce jest \'9crodkiem naszego uk\'b3adu planetarnego, za\'9c pozorny ruch gwiazd
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
na niebie jest wynikiem ruchu obrotowego Ziemi. R\'f3wnie\'bf Koper-
\par nik myli\'b3 si\'ea zak\'b3adaj\'b9c, \'bfe orbity planet s\'b9 koliste. Dopiero trzy prawa Johannesa Keplera (1571-1630), nosz\'b9ce dzi\'9c jego imi\'ea, wy\-kaza\'b3y, \'bfe:
\par -\tab orbity planet przebiegaj\'b9 po elipsach wok\'f3\'b3 S\'b3o\'f1ca;
\par -\tab planety najszybciej poruszaj\'b9 si\'ea w punkcie najbli\'bfszym S\'b3o\'f1ca,
\par \tab najwolniej za\'9c w punkcie najbardziej od S\'b3o\'f1ca odleg\'b3ym;
\par -\tab planety tym wolniej okr\'b9\'bfaj\'b9 S\'b3o\'f1ce, im bardziej s\'b9.od niego
\par \tab oddalone.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Trzy prawa Keplera uzupe\'b3ni\'b3 Izaak Newton (1643-1727), kt\'f3ry
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 w\tab czasie studi\'f3w w Cambridge natrafi\'b3 na jego dzie\'b3a. Newton, teore-
\par tyk i uwa\'bfny obserwator powszednich zjawisk, stawia\'b3 sobie pytania
\par \sect }\sectd \margrsxn2592\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 w\tab 
rodzaju: Dlaczego rzucony w powietrze przedmiot spada z powrotem
\par na ziemi\'ea? Odpowied\'9f znajduje si\'ea w dziele jego \'bfycia, zatytu\'b3owa\-nym Matematyczne podstawy przyrodoznawstwa, kt\'f3re zawiera new-
\par \sect }\sectd \margrsxn1872\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
tonowskie prawo powszechnego ci\'b9\'bfenia m\'f3wi\'b9ce, \'bfe "si\'b3a przyci\'b9gania si\'ea dw\'f3ch cia\'b3 o masach m, i m2 jest wprost proporcjonalna do iloczy\-nu tych mas i odwrotnie propocjonalna do kwadratu ich odleg\'b3o\'9cci". M\'f3wi\'b9
c w uproszczeniu oznacza to, \'bfe pomi\'eadzy odleg\'b3o\'9cci\'b9 planety
\par od S\'b3o\'f1ca, jej mas\'b9 i jej pr\'eadko\'9cci\'b9 zachodz\'b9 zwi\'b9zki przyczyno\-wo-skutkowe.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Nasz Uk\'b3ad S\'b3oneczny "zaskoczy\'b3" kiedy\'9c raz a dobrze i po dzi\'9c dzie\'f1
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 wszystkie dziewi\'ea\'e6 planet jak w rozk\'b3adzie jazdy dostojnie kr\'b9\'bfy po swoich eliptycznych orbitach. Co by si\'ea sta\'b3o, gdyby tak za spraw\'b9 czar\'f3
w r\'f3wnych moc\'b9 si\'b3om natury pomi\'eadzy te orbity wtargn\'ea\'b3a nowa, nieznana planeta albo gdyby znikn\'ea\'b3a kt\'f3ra\'9c z dzi\'9c istniej\'b9cych planet? Dosz\'b3oby do zak\'b3\'f3cenia r\'f3wnowagi, do przesuni\'eacia si\'b3 przyci\'b9
gania.
\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 Po d\'b3u\'bf
szym czasie ca\'b3y uk\'b3ad powr\'f3ci\'b3by do r\'f3wnowagi przy zmienio\-nych orbitach, ale by\'e6 mo\'bfe Mars znalaz\'b3by si\'ea nieco bli\'bfej S\'b3o\'f1ca, a\tab Merkury w og\'f3le spad\'b3 na powierzchni\'ea macierzystej gwiazdy. Mo\'bfna
\par by zatem stworzy\'e6 zbli\'bfone do ziemskich warunki \'bfycia holuj\'b9c na przyk\'b3ad zbyt zimn\'b9 dot\'b9d planet\'ea na orbit\'ea bli\'bfsz\'b9 S\'b3o\'f1ca albo te\'bf odci\'b9gaj\'b9c zbyt gor\'b9c\'b9 Wenus nieco dalej. W\'f3wczas, aby ogrza\'e6
 powierzchni\'ea zimnej planety, nie by\'b3yby ju\'bf potrzebne zwierciad\'b3a
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 o\tab 
bokach 1000 km ani sztuczne ob\'b3oki py\'b3u, aby och\'b3odzi\'e6 planet\'ea zbyt
\par gor\'b9c\'b9. W jaki jednak spos\'f3b "ruszy\'e6 z miejsca" planet\'ea?
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 \tab Dysponuj
\'b9c \'9cmia\'b3\'b9 fantazj\'b9 techniczn\'b9 mo\'bfna wyobrazi\'e6 sobie
\par energi\'ea, kt\'f3ra zdo\'b3a wytr\'b9ci\'e6 planet\'ea z orbity. Silniki zdolne wykona\'e6 takie zadanie nale\'bf\'b9 jeszcze do sfery najczystszej fantazji, lecz in\-\'bfynierowie zajmuj\'b9cy si\'ea problemami terraforming nie daj\'b9 si\'ea od\-
straszy\'e6 skromnym stanem naszych dzisiejszych mo\'bfliwo\'9cci. M\'f3wi\'b9: stw\'f3rzcie nowy uk\'b3ad grawitacyjny w danym uk\'b3adzie s\'b3onecznym! Wysad\'9fcie w powietrze planet\'ea, a pozosta\'b3e cia\'b3a niebieskie zostan\'b9
 zmuszone do zmiany swoich orbit! Te nowe orbity dadz\'b9 si\'ea dosy\'e6 dok\'b3adnie wyliczy\'e6, poniewa\'bf przy tych odleg\'b3o\'9cciach kilkadziesi\'b9t tysi\'eacy kilometr\'f3w w jedn\'b9 czy w drug\'b9 stron\'ea nie ma \'bfadnego znaczenia.
\par \tab Oto hipoteza :
\par \tab Kosmiczny habitat przemierza Kosmos od 500 lat i w\'b3a\'9cnie zbli-
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 \'bfa si\'ea
 do nieznanego uk\'b3adu s\'b3onecznego. N-te pokolenie kos\-micznych kolonist\'f3w nie odczuwa najmniejszej ch\'eaci udania si\'ea na podb\'f3j jakiego\'9c nowego \'9cwiata - ich ojczyzn\'b9, ich "planet\'b9" jest habitat.
\par \tab Kosmiczna kolonia musi jednak po d\'b3ugiej podr\'f3\'bfy przez pustk\'ea Kosmosu uzupe\'b3ni\'e6 zapasy energii. Jeszcze przed dotarciem do nie\-znanego uk\'b3adu s\'b3onecznego astronomowie wyodr\'eabnili sze\'9c\'e6
 planet, obliczyli ich orbity, sporz\'b9dzili analizy spektralne, zmierzyli tem\-peratur\'ea powierzchni. B\'b3yskawiczne wypady automatycznych sond
\par \sect }\sectd \margrsxn1728\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 s\'b3u\'bf\'b9
 sprawdzeniu mo\'bfliwo\'9cci istnienia na nich \'bfycia. Oto s\'b9ju\'bf wyniki. Planeta I: roztopiona materia; planeta II: temperatury powy\'bfej 700\'b0; planeta III: temperatury do 20o na r\'f3
wniku, wielkie czapy polarne, huraganowe burze z piasku i pary wodnej, obecno\'9c\'e6 prymitywnych
\par form \'bfycia; planeta IV: l\'f3d pod zamarzni\'eat\'b9 powierzchni\'b9, wieczna zmarzlina, rozrzedzona atmosfera sk\'b3adaj\'b9ca si\'ea w 96% z dwutlenku w\'eagla, 2% z azotu, 1% argonu, 0,7% tlenku w\'eagla i 0,3% tlenu; pla\-neta V: ja\'b3owa, l\'f3
d, brak atmosfery, du\'bfe z\'b3o\'bfa bogactw naturalnych; planeta VI: ogromne cia\'b3o niebieskie, atmosfera sk\'b3adaj\'b9ca si\'ea g\'b3\'f3wnie z\tab metanu i amoniaku, \'bfadnych \'9clad\'f3w \'bfycia.
\par \tab Opaci sending mission s\'b9 uradowani: planeta III nadaje si\'ea do hodowli \'bfycia "na ich obraz i podobie\'f1stwo", z tym \'bfe trzeba by j\'b9 
\par podci\'b9gn\'b9\'e6 nieco bli\'bfej s\'b3o\'f1ca, poniewa\'bf wtedy stopi\'b9 si\'ea polarne czapy, powstan\'b9 oceany, wzro\'9cnie temperatura, zacznie si\'ea naturalny obieg
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 wody. Najp
ierw vvysieje si\'ea wytwarzaj\'b9ce tlen sinice, nast\'eapnie r\'f3\'bfne prymitywne formy \'bfycia, na koniec ro\'9cliny i r\'f3\'bfne gatunki stworze\'f1. Ukoronowaniem przedsi\'eawzi\'eacia by\'b3
aby sztuczna mutacja najbardziej zaawansowanego gatunku - "stworzenie" inteligencji.
\par \tab G\'b3\'f3wnym zmartwieniem naukowej elity jest zdobycie energii. S\'b3o\'f1-
\par \sect }\sectd \margrsxn1728\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 ce obcego uk
\'b3adu jest wprawdzie wydajne, lecz brakuje surowc\'f3w, po setki lat trwaj\'b9cym locie brakuje wszystkiego, pod dostatkiem jest tylko czasu. Ju\'bf od dawna zrodzone w Kosmosie pokolenia \'bfyj\'b9 znacznie d\'b3u\'bfej ni\'bf
 ich zmurszali przodkowie. Nie sprawia im \'bfadnej
\par r\'f3\'bfnicy pozostawanie przez 500 lat w nowo odkrytym uk\'b3adzie s\'b3o\-necznym, wydobywanie surowc\'f3w i jednoczesne nadzorowanie eks\-peryment\'f3w sending mission. Nie sprawia im te\'bf r\'f3\'bfnicy wybranie si\'ea do nast\'eapnych trzech uk\'b3
ad\'f3w s\'b3onecznych i powr\'f3t po 2500 tysi\'b9cach lat, by sprawdzi\'e6 przebieg zapocz\'b9tkowanego niegdy\'9c eks\-perymentu.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Po d\'b3ugich obliczeniach kierownicze gremia z\'b3o\'bfone z naukowc\'f3w
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 i\tab opat\'f3w postanawiaj\'b9 za jednym zamachem rozwi\'b9za\'e6 dwa pod-
\par stawowe problemy - zdobycie energii i zadania misyjne. W skorupie 
\par pi\'b9tej planety wierci si\'ea g\'b3\'eabokie na wiele kilometr\'f3w otwory, instaluje si\'ea w nich bomby wodorowe, kosmiczny habitat wycofuje si\'ea na
\par bezpieczn\'b9 odleg\'b3o\'9c\'e6 i naukowcy detonuj\'b9 \'b3adunki. Tak jak wcze\'9cniej obliczono, wybuchy rozrywaj\'b9 pi\'b9t\'b9 planet\'ea na strz\'eapy, r\'f3wnowaga
\par uk\'b3adu s\'b3onecznego zostaje zachwiana. Trzecia i czwarta planeta przesuwaj\'b9 si\'ea bli\'bfej s\'b3o\'f1ca, sz\'f3sta si\'ea oddala. Szcz\'b9tki pi\'b9tej planety spadaj\'b9 na pozosta\'b3e cia\'b3a niebieskie, lecz wi\'eakszo\'9c\'e6
 z nich zbiera si\'ea, zgodnie z przewidywaniami, w pier\'9ccie\'f1. Okruchy szybko si\'ea och\'b3a-
\par \sect }\sectd \margrsxn1872\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 dzaj\'b9
, problem energetyczny "elity naukowc\'f3w" zostaje tym samym rozwi\'b9zany. Od tego momentu roboty mog\'b9 pozyskiwa\'e6 wszelkiego rodzaju surowce bezpo\'9crednio z powsta\'b3ych w wyniku rozerwania pi\'b9\-
\par tej planety asteroid. Czujniki informuj\'b9, gdzie jest l\'f3d, gdzie \'bfelazo, gdzie uran, a gdzie tytan. Ponadto wybrana przez wyznawc\'f3w sending mission planeta znajduje si\'ea na idealnej orbicie oko\'b3os\'b3onecznej. Ter\-raforming !
\par \tab Szalone. Upiorne. Utopijne.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 To tylko tak wygl\'b9da. Ksi\'eaga Rodzaju, prahistoria stworzenia, m\'f3wi
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 w\tab gruncie rzeczy dok\'b3adnie o tym samym:
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 "Potem rzek\'b3 B\'f3g: Niech si\'ea zbior\'b9 wody spod nieba na jedno miejsce
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 i\tab niech si\'ea uka\'bfe suchy l\'b9d! I tak si\'ea sta\'b3o.
\par \tab Wtedy nazwa\'b3 B\'f3g suchy l\'b9d ziemi\'b9, a zbiorowisko w\'f3d nazwa\'b3
\par morzem. I widzia\'b3 B\'f3g, \'bfe to by\'b3o dobre.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Potem rzek\'b3 B\'f3g: Niech si\'ea zazieleni ziemia zielon\'b9 traw\'b9, wydaj\'b9c\'b9
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 nasienie i drzewem owocowym, rodz\'b9cym wed\'b3ug rodzaju swego owoc,
\par w\tab kt\'f3rym jest jego nasienie na ziemi! I tak si\'ea sta\'b3o.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 I wyda\'b3a ziemia ziele\'f1, ziele wydaj\'b9ce nasienie wed\'b3ug rodzaj\'f3w jego
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 i\tab drzewo owocowe, w kt\'f3rymjest nasienie wed\'b3ug rodzaju jego. I widzia\'b3
\par B\'f3g, \'bfe to by\'b3o dobre.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 [...] Potem rzek\'b3 B\'f3g: Niech zaroj\'b9 si\'ea wody mrowiem istot \'bfywych,
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 a\tab ptactwo niech lata nad ziemi\'b9 pod sklepieniem niebios!
\par \tab I stworzy\'b3 B\'f3g wielkie potwory i wszelkie \'bfywe, ruchliwe isto-
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 ty, kt\'f3
rymi zaroi\'b3y su\'ea wody, wed\'b3ug ich rodzaj\'f3w, nadto wszelkie ptactwo skrzydlate wed\'b3ug rodzaj\'f3w jego; i widzia\'b3 B\'f3g, \'bfe to by\'b3o dobre.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 [...] Potem rzekl B\'f3g: Niech wyda ziemia istot\'ea \'bfyw\'b9 wed\'b3ug rodzaju
\par \sect }\sectd \margrsxn1440\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 jej: byd\'b3
o, p\'b3azy i dzikie zwierz\'eata wed\'b3ug rodzaj\'f3w ich. I tak si\'ea sta\'b3o" (I Moj\'bf. 1, 9 - 24).
\par \tab Zdaj\'ea sobie spraw\'ea, \'bfe ta alegoria mo\'bfe si\'ea wyda\'e6 szokuj\'b9ca, \'bfe
\par zarzuci mi si\'ea technicyzowanie boskiego aktu stworzenia. W moim
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 rozumieniu pogl
\'b9d taki wcale nie jest heretycki. Tak\'bfe obcy astronauci -\tab kt\'f3rych istnienie pozwalam sobie za\'b3o\'bfy\'e6 - musieli si\'ea sk\'b9d\'9c wzi\'b9\'e6.
\par Stare, prastare pytania: Sk\'b9d przychodzimy? Kiedy wszystko si\'ea zacz\'ea\'b3o? Jak si\'ea zacz\'ea\'b3o? - nadal pozostaj\'b9 bez odpowiedzi.
\par \sect }\sectd \margrsxn1440\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 Czy \'bf
ycie przenoszone jest zjednego uk\'b3adu s\'b3onecznego do drugiego
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 przez istoty inteligentne, jak zastanawia si\'ea w swojej ksi\'b9\'bfce zatytu\'b3owa\-nej '\'af
ycie samo w sobie' laureat nagrody Nobla, Francis Crick? Czy inteligencja nie powstaje przypadkowo w procesie przystosowania, lecz wskutek \'9cwiadomej, sztucznej mutacji "z zewn\'b9trz"?
\par \tab Oczywi\'9ccie wiem, \'bfe \'bfycie i inteligencja mog\'b3y powsta\'e6 r\'f3wnie dobrze
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
na Ziemi, jak gdziekolwiek w Kosmosie. Zak\'b3adaj\'b9c, \'bfe tak jedno, jak i\tab drugie zosta\'b3o do nas "przywleczone", pytanie to odnie\'9c\'e6 trzeba do
\par innego uk\'b3adu s\'b3onecznego. Naszego w\'b3a\'9cciwego \'bfycia nie musimy
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 d\'b3ugo szuka
\'e6, my jeste\'9cmy. Gdzie jednak poszukiwa\'e6 pozaziem-
\par skich form \'bfycia? Na Gwie\'9fdzie Barnarda (oddalonej o 6 lat \'9cwietl\-nych)? Czy na Alfa Centauri (4 lata \'9cwietlne)? Na Syriuszu (8 lat \'9cwietlnych)?
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Nie, my ludzie, sami jeste\'9cmy sobie najbli\'bfsi. Gdziekolwiek czeka
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx4608\tx6048\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 na nas odpowied\'9f na pytanie o pozaziemskie \'bfycie, badania musimy rozpocz\'b9\'e6 tu, u nas, w naszym Uk\'b3adzie S\'b3onecznym. Dop\'f3ki inne \'9c
wiaty le\'bf\'b9 poza zasi\'eagiem naszych mo\'bfliwo\'9cci badawczych, nie mamy innego wyboru. By\'e6 mo\'bfe pozaziemskie cywilizacje trapione s\'b9 podob\-nymi pytaniami. My musimy na razie szuka\'e6 odpowiedzi w naszym Uk\'b3adzie S\'b3onecznym.

\par \tab Ameryka\'f1ski astronom John A. Ball postawi\'b3 w swoim studium zatytu\'b3owanym The Zoo Hypothesis (Hipoteza o kosmicznym zoo) 
\par pytanie, czy cz\'b3owiek nie zosta\'b3 aby stworzony przez istoty pozaziem\-skie jako pewien specyfczny gatunek, kt\'f3ry poddany jest obserwacji
\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx4608\tx6048\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 z
\tab Kosmosu na podobnej zasadzie, na jakiej my podgl\'b9damy w rezer-
\par watach zachowania zwierz\'b9t. Astronom i astrofizyk profesor Niko\-laus Vogt z uniwersytetu w Monachium stwierdza w tej sprawie, co nast\'eapuje:
\par \tab "Nale\'bfa\'b3oby podj\'b9\'e6 intensywne studia nad przejawami pozaziem\-skiej inteligencji w naszym Uk\'b3adzie S\'b3onecznym. Je\'9cli rzeczywi\'9ccie \'bfyjemy w czym\'9c w rodzaju zoo, to trzeba by spr\'f3bowa\'e6 dotrze\'e6 a\'bf
 do krat, by zobaczy\'e6, kto jest naszym dozorc\'b9. By\'e6 mo\'bfe ukrywa si\'ea on w\tab pasie asteroid lub te\'bf na kt\'f3rej\'9c z planet zewn\'eatrznych".
\par \sect }\sectd \margrsxn3168\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx4608\tx6048\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
Zamiast pointy tego kompleksu zagadnie\'f1 zacytuj\'ea m\'b9dre s\'b3owa
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx4608\tx6048\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Wilhelma Jensena (1837-1911):
\par \tab "Kto my\'9cl\'b9 sw\'b9 wyprzedza innych,
\par \sect }\sectd \margrsxn4752\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx4608\tx6048\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
\tab Nara\'bfa si\'ea tylko na tych innych kpiny,
\par }\pard \ql \li288\ri0\sa1200\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx4608\tx6048\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid9270740 Kiedy ci pojm\'b9 wreszcie odkrycia istot\'ea, Stwierdz\'b9: >>To oczywiste<<, lecz dopiero potem".
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx4608\tx6048\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab \tab II. Rzeczywisto\'9c\'e6 fantastyczna
\par \sect }\sectd \margrsxn1728\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li4608\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx4608\tx6048\faauto\rin0\lin4608\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {
\f2\insrsid9270740 Przesz\'b3o\'9c\'e6 i tera\'9fniejszo\'9c\'e6 s\'b9 naszymi \'9crodkami. Tylko przysz\'b3o\'9c\'e6 jest celem.
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx4608\tx6048\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab \tab \tab \tab Blaise Pascal (1623 -1662)
\par \tab Jak zachowuj\'b9 si\'ea ludzie, na kt\'f3rych niby grom z jasnego nieba spada zetkni\'eacie z istotami i przedmiotami, o kt\'f3rych im si\'ea dot\'b9d nawet nie \'9cni\'b3o? O kt\'f3rych istnieniu nie maj\'b9 najmniejszego poj\'ea
cia. Jak zareaguje cz\'b3owiek z epoki kamiennej na niespodziewany promie\'f1 \'9cwiat\'b3a z latar\-ki? Jakie wra\'bfenia pozostawi\'b9 u mieszka\'f1c\'f3w zapomnianej wyspy na
\par \sect }\sectd \margrsxn1728\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx4608\tx6048\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
morzach po\'b3udniowych fajerwerki, kt\'f3re przy akompaniamencie huku powoduj\'b9 powstanie na nocnym niebie deszczu gwiazd? Co si\'ea b\'eadzie dzia\'b3o w g\'b3owach australijskich aborygen\'f3w, kiedy obok ich jaski\'f1 nagle z dudnieniem przejd\'b9
 czo\'b3gi? Jak zareaguj\'b9 Pigmeje z afryka\'f1\-skiego buszu, kiedy nagle po\'9cr\'f3d ich chat usi\'b9dzie z og\'b3uszaj\'b9cym \'b3oskotem silnika helikopter? Jakie zdumienie ogarnie Eskimos\'f3w na widok \'b3odzi podwodnej, wynurzaj\'b9cej si\'ea
 spo\'9cr\'f3d kry w pobli\'bfu ich igloo? Jak to by\'b3o w\'f3wczas, kiedy pierwsi biali zdobywcy zaszczycili swoj\'b9 wizyt\'b9 Indian Ameryki Po\'b3udniowej i \'8crodkowej?
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx4608\tx6048\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Takie spotkania techniczne wy\'bfej rozwini\'eatej cywilizacji z cywilizacj\'b9
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx4608\tx6048\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 prymitywn\'b9 nazywa si\'ea "konfrontacj\'b9 kulturow\'b9". Im wi\'eakszy rozziew pomi\'eadzy spotykaj\'b9cymi si\'ea \'9c
wiatami, tym bardziej groteskowe s\'b9
\par skutki takiego spotkania.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx4608\tx6048\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Cz\'b3owiek prymitywny nie wierzy swoim oczom i uszom, nie rozumie,
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx4608\tx6048\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 co si\'ea dzieje. Jego zmys\'b3y informuj\'b9 go o rzeczach zupe\'b3nie niepoj\'eatych, przeszukuje wszystkie zakamarki swojego m\'f3
zgu, lecz nigdzie nie ma do\'9cwiadcze\'f1, kt\'f3re mog\'b3yby mu da\'e6 miar\'ea pozwalaj\'b9c\'b9 oceni\'e6 to,
\par \sect }\sectd \margrsxn1728\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx4608\tx6048\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
czego doznaje. Zbiera si\'ea ca\'b3a wsp\'f3lnota, radzi, snuje przypuszczenia. Sk\'b9d przybywa to, co si\'ea im objawi\'b3o? Czego ci obcy od nich chc\'b9? Czy te obce przedmioty stanowi\'b9 niebezpiecze\'f1stwo? Wszyscy radz\'b9, roz\-mawiaj\'b9
 i wskutek braku dostatecznego wyja\'9cnienia powstaj\'b9 plotki, legendy, ba, nowe religie, poniewa\'bf konfrontacje kulturowe zawsze nosi\'b3y w sobie zarodek nowych kult\'f3w. Jest to potwierdzone i dowie-
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 dzione.
\par \tab Tak samo by\'b3o te\'bf przed tysi\'b9cami lat, kiedy pozaziemscy astronauci 
\par po raz pierwszy "objawili si\'ea" naszym przodkom, kiedy ci ostatni ujrzeli urz\'b9dzenia techniczne ca\'b3kowicie dla nich niezrozumia\'b3e. Nigdy dot\'b9d
\par \sect }\sectd \margrsxn1872\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
nie widzieli czego\'9c podobnego, czego\'9c por\'f3wnywalnego. Tak by\'b3o przedwczoraj i wczoraj, kiedy biali konkwistadorzy wtargn\'eali do nietkni\'eatych raj\'f3w "dzikich". Wiemy, co dzia\'b3o si\'ea przedwczoraj 
\par i\tab wczoraj, co dzieje si\'ea jeszcze dzisiaj. Pos\'b3u\'bfmy si\'ea przyk\'b3adami.
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 I\tab wyci\'b9gnijmy wnioski.
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab \tab Badania na Nowej Gwinei
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Jako jedn\'b9 z ostatnich bia\'b3ych plam na ziemskim globie skolonizowa-
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 no Now\'b9 Gwine\'ea. Pierwsi byli Holendrzy, Anglicy i Niemcy, kt\'f3rych
\par potem w roku 1920 zast\'b9pili Australijczycy, osiedlaj\'b9cy si\'eajednak tylko na obszarach przybrze\'bfnych. Oko\'b3o roku 1930 na wy\'bfynach Nowej
\par \sect }\sectd \margrsxn1728\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 Gwinei mieszka
\'b3o jeszcze ponad milion tubylc\'f3w, kt\'f3rzy nigdy nie s\'b3yszeli o bia\'b3ym cz\'b3owieku, \'bfyli w szczepach, odizolowani od \'9cwiata zewn\'eatrznego, w warunkach epoki kamiennej, nie znaj\'b9c \'bfadnych technicznych zdobyczy czas\'f3w nowo\'bf
ytnych. Co odczuwali, co my\'9cleli ci p\'f3\'9fni przedstawiciele epoki kamiennej, kiedy niespodziewanie ze\-tkn\'eali si\'ea z cywilizacj\'b9 XX wieku?
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Australijscy badacze Bob Connolly i Robin Anderson pr\'f3bowali
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 znale\'9f\'e6 odpowied\'9f na to pytanie. To, czego uda\'b3o im si\'ea dowiedzie\'e6, pos\'b3u\'bfy\'b3o im za materia\'b3 do dokumentalnego flmu telewizyjnego. 

\par Badacze ci wyszli z za\'b3o\'bfenia, \'bfe musz\'b9 jeszcze \'bfy\'e6 Australijczycy b\'ead\'b9\-cy cz\'b3onkami ekspedycji, kt\'f3re w latach trzydziestych naszego wieku nawi\'b9za\'b3y pierwszy kontakt z tubylcami na Nowej Gwinei. Mieli tak\'bfe nadziej
\'ea, \'bfe odnajd\'b9 tubylc\'f3w, kt\'f3rzy, b\'ead\'b9c wtedy dzie\'e6mi czy
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 m\'b3odymi lud
\'9fmi, pami\'eataj\'b9 pierwszy moment zetkni\'eacia z bia\'b3ymi
\par i\tab b\'ead\'b9 mogli przedstawi\'e6 to ze swojego punktu widzenia.
\par \tab Connolly i Anderson mieli szcz\'ea\'9ccie.
\par \tab W roku 1926 Nowa Gwinea, druga co do wielko\'9cci wyspa Ziemi,
\par le\'bf\'b9ca na australijskim szelfie kontynentalnym, by\'b3a widowni\'b9 wybuchu gor\'b9czki z\'b3ota. Tysi\'b9ce Australijczyk\'f3w szuka\'b3o szcz\'ea\'9ccia na dusznych i\tab wilgotnych obszarach wybrze\'bfa nieznanego \'9cwiata. Gor\'b9czka nie

\par trwa\'b3a d\'b3ugo, poniewa\'bf malaria zdziesi\'b9tkowa\'b3a szeregi m\'b3odych po\-szukiwaczy przyg\'f3d, poza tym wyniki by\'b3y mierne. Tylko nieliczni wytrwali. Byli op\'eatani my\'9cl\'b9, \'bfe w sercu wyspy czekaj\'b9 na nich olbrzymie ilo\'9c
ci po\'bf\'b9danego kruszcu.
\par \tab Do tych wytrwa\'b3ych nale\'bfeli bracia Michael, Benjamin i James
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
Leahy. Ci trzej twardzi Australijczycy mieli dodatkow\'b9 pasj\'ea, mianowi\-cie filmowanie i fotografowanie. Opr\'f3cz pistoletu na biodrze i sita do przesiewania piasku na plecach mieli ze sob\'b9 zawsze aparaty foto\-grafczne. Ich pierwsze zetkni\'ea
cie z pierwotnymi mieszka\'f1cami No-
\par wej Gwinei uzyska\'b3o jedyn\'b9 w swoim rodzaju dokumentacj\'ea. Obecnie,
\par w\tab latach osiemdziesi\'b9tych, skorzystali z niej Connolly i Anderson,
\par kt\'f3rzy sporz\'b9dzili odbitki powsta\'b3ego oko\'b3o roku 1928 materia\'b3u zdj\'eaciowego, zidentyfikowali miejsca, gdzie powsta\'b3, i odwiedzili je ponownie. W\'9cr\'f3d zdj\'ea\'e6 by\'b3y te\'bf fotografe tubylc\'f3w, kt\'f3
re obydwaj badacze mogli pokaza\'e6 starszym mieszka\'f1com odwiedzanych wiosek. 
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid9270740 Niekt\'f3rzy z tubylc\'f3w rozpoznali siebie na zdj\'eaciach. Dzisiaj wy-
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 gl\'b9daj\'b9
 inaczej, nosz\'b9 buty, spodnie i koszule, ale stare zdj\'eacia sprzed pi\'ea\'e6dziesi\'eaciu lat pokazuj\'b9 ich w przepaskach na biodrach i z dzidami
\par w\tab d\'b3oniach. Jeden ze starc\'f3w opowiada\'b3:
\par \tab "By\'b3em wtedy jeszcze dzieckiem. Ojciec zabra\'b3 mnie ze sob\'b9 na polowanie i wtedy zobaczyli\'9cmy pierwszych bia\'b3ych. By\'b3em \'9cmiertelnie przera\'bfony i zacz\'b9\'b3em p\'b3aka\'e6. Ten bia\'b3y pojawi\'b3 si\'ea zupe\'b3
nie nagle. Nigdy wcze\'9cniej nie widzieli\'9cmy podobnych istot. Sk\'b9d si\'ea tu wzi\'ea\'b3y? Mo\'bfe z nieba albo z rzeki? Nie mieli\'9cmy poj\'eacia, co o tym my\'9cle\'e6". 
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid9270740 Benjamin i James Leahy potwierdzaj\'b9 to wra\'bfenie:
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab "Byli\'9cmy dla nich czym\'9c zupe\'b3nie niepoj\'eatym, czym\'9c, czego jeszcze nigdy w \'bfyciu nie widzieli". Bracia Leahy m\'f3wi\'b9, \'bfe tubylcy jak za\-
czarowani przygl\'b9dali si\'ea ka\'bfdemu przedmiotowi, czy by\'b3a to zapa\'b3ka, czy puszka konserw, o\'b3\'f3wek czy no\'bfyczki. O tym, co si\'ea wtedy dzia\'b3o
\par \sect }\sectd \margrsxn1728\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 w\tab ich g\'b3
owach, opowiadaj\'b9 \'bfyj\'b9cy do dzi\'9c tubylcy. Z ich relacji wynika,
\par \'bfe dla nich istnia\'b3y tylko dwie mo\'bfliwo\'9cci: albo ci obcy spadli z nieba, albo s\'b9 to duchy zmar\'b3ych przodk\'f3w.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 "W naszej wiosce rozesz\'b3a si\'ea wie\'9c\'e6, \'bfe przyby\'b3y b\'b3yskawice. Uwa\'bfa-
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 li\'9cmy tych bia\'b3ych za b\'b3yskawice z nieba. Inni znowu twierdzili, \'bfe to nasi przodkowie, kt\'f3rzy powr\'f3cili z krainy umar\'b3ych".
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 C\'f3\'bf zreszt\'b9 innego mogli my\'9cle\'e6? Istnia\'b3y przecie\'bf stare przekazy,
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 w\tab kt\'f3rych by\'b3a mowa o tym, \'bfe kiedy\'9c z nieba zeszli bogowie, kt\'f3rzy
\par przekazali ludziom pewne umiej\'eatno\'9cci i pokazywali jakie\'9c zagadkowe rzeczy. Istnia\'b3 te\'bf kult zmar\'b3ych, wiara w za\'9cwiaty, gdzie znajduje si\'ea kraina przodk\'f3w.
\par \tab Jeden z tubylc\'f3w, kt\'f3rzy pami\'eataj\'b9 to pierwsze zetkni\'eacie z bia\'b3ymi, opowiada\'b3 o swoich \'f3wczesnych wra\'bfeniach. Biali mieli ze sob\'b9 wielkie, kolorowe plecaki. "My\'9cleli\'9cmy, \'bfe nosz\'b9 tam swoje \'bf
ony." Niepomier-
\par \sect }\sectd \margrsxn1872\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 nie zdumia\'b3
y tubylc\'f3w spodnie obcych i zachodzili w g\'b3ow\'ea, kt\'f3r\'eady te\'bf oni za\'b3atwiaj\'b9 swoje potrzeby fizjologiczne: "No bo przecie\'bf przez to nic nie przeleci!" Jasna sprawa. Tak wi\'eac tubylcy utwierdzili si\'ea w przekona\-niu, \'bf
e biali musz\'b9 by\'e6 istotami boskimi, a\'bf do momentu, kiedy jeden
\par z\tab mieszka\'f1c\'f3w wioski podejrza\'b3 z ukrycia, jak bia\'b3y opu\'9cci\'b3 spodnie
\par i\tab zupe\'b3nie zwyczajnie si\'ea za\'b3atwi\'b3. "Jeden z przybysz\'f3w z nieba w\'b3a\'9cnie
\par to zrobi\'b3!", poinformowa\'b3 podgl\'b9dacz. Kilku \'9cmia\'b3k\'f3w obw\'b9cha\'b3o to,
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 co pozostawi
\'b3 po sobie bia\'b3y cz\'b3owiek, i uzna\'b3o, \'bfe niebia\'f1ska kupa \'9cmierdzi tak samo jak ich w\'b3asna, ziemska.
\par \tab Maj\'b9c ze sob\'b9 ca\'b3\'b9 karawan\'ea tragarzy, bracia Leahy przedostali si\'ea przez g\'f3ry w g\'b3\'b9b wyspy. Kiedy po kilkudniowym marszu rozbili ob\'f3z, podeszli do niech tubylcy i przyjmuj\'b9c pokorn\'b9 postaw\'ea wr\'eaczyli im trzcin
\'ea cukrow\'b9 i inne podarunki.
\par \tab Bracia Leahy doszli do wniosku, \'bfe nie zdo\'b3aj\'b9 zapewni\'e6 sobie zaopatrzenia z wybrze\'bfa ani te\'bf przetransportowa\'e6 tam znalezionego z\'b3ota inaczej ni\'bf tylko drog\'b9 powietrzn\'b9. Uda\'b3o im si\'ea nak\'b3oni\'e6 tubylc\'f3
w do przygotowania zaimprowizowanego l\'b9dowiska. Tubylcy
\par nie rozumieli wprawdzie, o co chodzi, ale ta praca ich bawi\'b3a. Ca\'b3ymi tysi\'b9cami, m\'ea\'bfczy\'9fni, kobiety i dzieci, ze \'9cpiewem ubijali nogami zie\-mi\'ea. "Byli po prostu szcz\'ea\'9cliwi, \'bfe mog\'b9 to robi\'e6
", przypomina sobie Benjamin Leahy.
\par \tab Przed sprowadzeniem przez radio pierwszego samolotu bracia wyja\'9c\-nili tubylcom, \'bfe z nieba przyleci wielki ptak, kt\'f3ry przywiezie du\'bfo pi\'eaknych rzeczy, a nawet b\'eadzie mia\'b3 w brzuchu ludzi. Oczywi\'9ccie na przylot samolotu czeka
\'b3y tysi\'b9ce ciekawych tubylc\'f3w. Jedna ze staru\-szek opowiada, \'bfe kiedy samolot l\'b9dowa\'b3 na uklepanym przez nich l\'b9dowisku, wszyscy rzucili si\'ea na ziemi\'ea kryj\'b9c twarze, wielu by\'b3o tak przera\'bfonych, \'bfe a\'bf si\'ea
 zmoczy\'b3o. Potem wszyscy pouciekali kryj\'b9c si\'ea gdzie popadnie, niekt\'f3rzy obejmowali si\'ea kurczowo nawzajem krzycz\'b9c
\par \sect }\sectd \margrsxn2736\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
ze strachu wniebog\'b3osy. "Wszystkich ogarn\'ea\'b3a panika, poniewa\'bf nie wiedzieli, co to takiego spada z nieba", m\'f3wi Benjamin Leahy. 
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid9270740 Powoli i stopniowo, na ile pozwala\'b3y skromne mo\'bfliwo\'9cci porozu-
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 mienia si\'ea
, tubylcy poj\'eali wreszcie, \'bfe ci dziwni biali przybysze nie s\'b9 istotami boskimi, niemniej jednak nadal \'bfywili przekonanie, \'bfe nie s\'b9 oni z tego \'9cwiata, \'bfe to na pewno duchy ich zmar\'b3ych przodk\'f3w. Od niepami\'eatnych czas\'f3
w by\'b3o w zwyczaju, \'bfe zmar\'b3ych palono, popi\'f3\'b3 za\'9c
\par i\tab ko\'9cci wysypywano do rzeki. A co robili ci obcy? Godzinami stali
\par w\tab rzece przesiewaj\'b9c piasek, wyszukuj\'b9c ma\'b3e, \'bf\'f3\'b3te kamyki w swoich
\par dziwnych miskach. Na pewno wi\'eac byli to zmarli przodkowie, kt\'f3rzy teraz szukaj\'b9 w rzece swoich szcz\'b9tk\'f3w. Jak inaczej wyt\'b3umaczy\'e6 ich osobliwe zachowanie?
\par \tab Mija\'b3y lata. Nieporozumien\'a6a zosta\'b3y wyja\'9cnione. Biali pozostali, zacz\'ea\'b3o ich nawet przybywa\'e6 tu jeszeze wi\'eacej i m\'b3ode pokolenia tubylc\'f3w zacz\'ea\'b3y pobiera\'e6 nauki w urz\'b9dzonych przez nich szko\'b3ach. Znikn
\'ea\'b3a hamuj\'b9ca porozumienie bariera j\'eazykowa, tubylcy zacz\'eali si\'ea uczy\'e6. C\'f3\'bf by si\'ea jednak sta\'b3o, trzeba zapyta\'e6, gdyby tak biali po kr\'f3tkim pobycie znikn\'eali na zawsze r\'f3wnie nagle, jak si\'ea
 pojawili? Gdyby przez ca\'b3e pokolenia nie dosz\'b3o do ponownego kontaktu
\par z\tab cywilizacj\'b9 bia\'b3ego cz\'b3owieka?
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Jest pewne jak amen w pacierzu, \'bfe powsta\'b3by nowy kult, nowa
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
religia, kult przodk\'f3w, kt\'f3rzy powr\'f3cili, kt\'f3rzy szukali w rzece swoich ko\'9cci, kult bia\'b3ych, kt\'f3rzy na pot\'ea\'bfnym, g\'b3o\'9cnym ptaku zst\'b9pili z nieba
\par i\tab z powrotem tam znikn\'eali. Tak w\'b3a\'9cnie musia\'b3oby si\'ea sta\'e6.
\par \tab \tab Kulty cargo powstaj\'b9 przez ca\'b3y czas
\par \tab To, co zdarzy\'b3o si\'ea przed tysi\'b9cami lat, kiedy obcy astronauci od\-wiedzili prehistoryczn\'b9 ludzko\'9c\'e6, zdarza si\'ea nadal, nawet w naszym stuleciu.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Cargo to s\'b3owo przej\'eate z angielskiego, oznaczaj\'b9ce towary, \'b3adunek,
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 fracht.
\par \tab Etnolodzy i teolodzy doskonale wiedz\'b9, \'bfe na odleg\'b3ych archipela\-gach Mikronezji i Melanezji, po\'b3o\'bfonych na p\'f3\'b3nocno-zachodnich
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 i\tab 
zachodnich obszarach Pacyfiku, istnieje wiele kult\'f3w cargo. Co to
\par takiego jest kult cargo i sk\'b9d si\'ea bierze?
\par \tab Zdobywcy, misjonarze, awanturnicy, \'bfo\'b3nierze zawsze maj\'b9 przy sobie jakie\'9c towary (cargo), kiedy po raz pierwszy natrafaj\'b9 na nie\-znane, nietkni\'eate \'bfadn\'b9 cywilizacj\'b9 plemiona tubylc\'f3w. "Towarem" jest wszystko: bro\'f1
, puszka konserw, moskitiera, a tak\'bfe kapelusz, okulary, aparat fotograficzny. Nawet bielizna i sztuczna szcz\'eaka. Trzeba sobie u\'9cwiadomi\'e6, \'bfe d\'b3a pierwotnych mieszka\'f1c\'f3w wszystkie
\par te tak oczywiste dla nas przedmioty s\'b9 absolutnie nie znane, dotyczy to zar\'f3wno tych najzwyklejszych, jak i w jeszcze wi\'eakszym stopniu tych luksusowych. Tubylcy obserwuj\'b9 z zainteresowaniem, co obcy robi\'b9
 z wszystkimi tymi rzeczami, czego za ich pomoc\'b9 dokonuj\'b9.
\par \sect }\sectd \margrsxn2736\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
Przy tej okazji budzi si\'ea pragnienie, by r\'f3wnie\'bf wej\'9c\'e6 w posiada\-nie takich zdumiewaj\'b9cych przedmiot\'f3w. Ale jak? Sk\'b9d obcy maj\'b9 te wszystkie bogactwa, na kt\'f3re najwyra\'9fniej nie musz\'b9 nawet praco\-wa\'e6? W umys\'b3
ach "dzikich" \'9cwitaj\'b9 dwa alternatywne rozwi\'b9zania tej zagadki: albo obcy maj\'b9 swoje cargo z nieba, albo od zmar\'b3ych przodk\'f3w.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Otrzymawszy b\'b3ogos\'b3awie\'f1stwo z nieba by\'e6 mo\'bfe i oni wejd\'b9
\par \sect }\sectd \margrsxn1872\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 w\tab 
posiadanie tego cargo, dlatego te\'bf tubylcy staraj\'b9 si\'ea pozostawa\'e6
\par w\tab dobrych stosunkach z obcymi i - gdy tylko si\'ea da - kopiowa\'e6 ich
\par poczynania. Je\'9cli z kolei cargo pochodzi od ich w\'b3asnych przodk\'f3w, to tak w zasadzie, zastanawiaj\'b9 si\'ea tubylcy, jest te\'bf ich, tubylc\'f3w, w\'b3asno\'9cci\'b9. Ich legendy potwierdzaj\'b9 to przypuszczenie. Wodzowie 
\par m\'f3wi\'b9, \'bfe wed\'b3ug legendy zmarli przodkowie \'bfyj\'b9 dalej w innej krainie, w\tab kt\'f3rej nie ma \'bfadnych cielesnych u\'b3omno\'9cci, w kt\'f3rej wszystko, czego
\par zapragn\'b9, wyst\'eapuje w wielkiej obfito\'9cci, w kt\'f3rej zmar\'b3y nie cierpi n\'eadzy. Na podstawie w\'b3asnych obserwacji dochodz\'b9 do wniosku, \'bfe to wr\'f3cili ich zmarli przynosz\'b9c im z krainy obfito\'9cci cargo, cenne dobra. 
\par }\pard \ql \li288\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid9270740 Tak w\'b3a\'9cnie powstaje kult cargo.
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab \tab Klasyczny kult cargo
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab Nowe Hebrydy le\'bf\'b9 na zachodnim obszarze Pacyfiku, sk\'b3ada si\'ea na
\par \sect }\sectd \margrsxn1440\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
nie 80 wysp, z kt\'f3rych najmniejsz\'b9 jest Tanna. Wyspa ta ma jedynie 50
\par km d\'b3ugo\'9cci, liczy sobie 11 tys. mieszka\'f1c\'f3w i znajduje si\'ea na niej czynny wulkan. W literaturze wyst\'eapuje jako przyk\'b3ad wr\'eacz klasycznego kultu cargo, kt\'f3ry praktykowany jest do dzisiaj.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 By\'b3 maj 1941, kiedy to tubylcy nagle opu\'9ccili swoje wioski i udali si\'ea
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 do d\'bfungli. Misjonarze ko\'9ccio\'b3a adwentyst\'f3w i prezbiterianie, kt\'f3rzy nawr\'f3cili miejscow\'b9 ludno\'9c\'e6 na chrze\'9ccija\'f1stwo, stan\'ea
li przed zagadk\'b9.
\par \sect }\sectd \margrsxn1728\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
Co w tych ludzi tak nagle wst\'b9pi\'b3o?
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Stopniowo wyja\'9cni\'b3o si\'ea, \'bfe na kra\'f1cu wyspy, przy Green Point, mia\'b3
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 si\'ea pojawi\'e6 "John Frum" i obwie\'9cci\'e6 nastanie nowego kr\'f3lestwa
\par w\tab kt\'f3rym nikt ju\'bf nie b\'eadzie musia\'b3 pracowa\'e6, poniewa\'bf wszyscy
\par dostan\'b9 ogromne ilo\'9cci cargo. Do dzi\'9c nie uda\'b3o si\'ea wyja\'9cni\'e6, kim by\'b3 \'f3w tajemniczy John Frum, czy za tym nazwiskiem kryje si\'ea jaka\'9c autentycz\-na posta\'e6, czy te\'bf pod\'b3o\'bfem tego zadziwiaj\'b9cego zjawiska by\'b3
a plotka. Trzeba tu zaznaczy\'e6, \'bfe plotki brane s\'b9 w\'9cr\'f3d "lud\'f3w prymitywnyeh" r\'f3wnie powa\'bfnie, co i w naszym tak rzekomo racjonalnym \'9cwiecie.
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 \tab 
Nie o to jednak chodzi. Prawdziwy czy wymy\'9clony, John Frum
\par wywo\'b3a\'b3 spory chaos w spo\'b3eczno\'9cci Tanny. Wyspiarze w dzikiej eks\-tazie ca\'b3ymi nocami ta\'f1czyli w oczekiwaniu obiecanego cargo, upijali
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 si\'ea
, rozdawali wszystko, co mieli, bo przecie\'bf ju\'bf wkr\'f3tce otrzymaj\'b9 rzeczy znacznie pi\'eakniejsze. Po c\'f3\'bf jeszcze pracowa\'e6, skoro ju\'bf nied\'b3ugo John Frum zapewni nam wielkie szcz\'ea\'9ccie? Kiedy w pobli\'bfu wyspy
\par pojawi\'b3y si\'ea australijskie wodnosamoloty typu Catalina oraz ameryka\'f1\-ski lotniskowiec, entuzjazm wyspiarzy z Tanny si\'eagn\'b9\'b3 szczytu.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 W tym czasie kr\'b9\'bfy\'b3a ju\'bf plotka, \'bfe John Frum ma trzech syn\'f3w:
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Izaaka, Jakuba i Lastuana (od angielskiego last one - ostatni).
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 I rzeczywi\'9ccie - po wyspie kr\'b9\'bfyli trzej tubylcy w pow\'b3\'f3czystych
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 szatach podaj\'b9c si\'ea za "prorok\'f3w Johna Fruma i przepowiadali rych\'b3e pojawienie si\'ea cargo. Kiedy potem na Tannie wyl\'b9
dowali Amerykanie, sytuacja jeszcze bardziej si\'ea skomplikowa\'b3a. Wyspiarze zobaczyli ame\-ryka\'f1skich \'bfo\'b3nierzy, czarnosk\'f3rych, tak jak i oni. By\'b3 to dla nich nieomylny znak, \'bfe cargo absolutnie nie przys\'b3uguje wy\'b3\'b9cznie bia
\'b3ym. Amerykanie rozdawali tubylcom najr\'f3\'bfniejsze cargo: gum\'ea do \'bfucia czekolad\'ea, konserwy, no\'bfe, zabawki i co tam jeszcze mogli mie\'e6
\par \sect }\sectd \margrsxn1728\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 w\tab 
plecakach przedstawiciele tak bogatego mocarstwa. Tubylcy przyj-
\par mowali te dobra z oczywisto\'9cci\'b9, jako co\'9c, co zosta\'b3o im obiecane 
\par i\tab w zwi\'b9zku z tym si\'ea im nale\'bfy. Teraz ju\'bf wiedzieli, \'bfe ich "b\'f3g", John
\par Frum, i jego prorocy nie k\'b3amali. Nie byli jednak zadowoleni. Uwa\'bfali
\par \'bfe wobec takich ilo\'9cci cargo, jakie wynoszono z okr\'eat\'f3w na l\'b9d, to, co przypad\'b3o im w udziale, jest w\'b3a\'9cciwie nie wystarczaj\'b9ce, zw\'b3aszcza \'bfe kr\'f3lestwo bia\'b3ych najwyra\'9fniej dysponowa\'b3o niezmierzon\'b9 ilo\'9cci
\'b9 wszelkich bogactw. Wszystko to, co wy\'b3adowywano z wielkich ptak\'f3w,
\par \sect }\sectd \margrsxn1728\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 czyli samolot
\'f3w transportowych na zaimprowizowanych l\'b9dowiskach wzmaga\'b3o ich zach\'b3anno\'9c\'e6. Stwierdzili, \'bfe chc\'b9 mie\'e6 te\'bf te samoloty, \'bfeby b\'b3ogos\'b3awie\'f1stwo cargo sp\'b3ywa\'b3o na nich bezpo\'9crednio z nieba.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 W amoku orgiastycznego oczekiwania nadchodz\'b9cej szcz\'ea\'9cliwo\'9cci
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 jeden z wyspiarzy, niejaki Neloiag, og\'b3osi\'b3 \'bfe jest nowym wcieleniem Johna Fruma i \'bfe jego przeznaczeniem jest zosta\'e6 kr\'f3
lem USA oraz Tanny. Neloiag nak\'b3oni\'b3 swoich ziomk\'f3w, aby urz\'b9dzili na wy\'bfynie Ikelan pas startowy, by w przysz\'b3o\'9cci cargo mog\'b3o dociera\'e6 do nich bezpo\'9crednio z nieba. B\'ead\'b9c ju\'bf tak blisko b\'b3ogiej szcz\'ea\'9cliwo
\'9cci, wyspiarze na wszelki wypadek wytatuowali sobie jeszcze na ciemnych 
\par cia\'b3ach litery USA, bo przecie\'bf byli przekonani, \'bfe tylko za spraw\'b9 tego czarodziejskiego znaku przyb\'eadzie do nich cargo.
\par \tab Sytuacja zacz\'ea\'b3a si\'ea zaostrza\'e6. Misjonarze zwr\'f3cili si\'ea do Ameryka\-n\'f3w z pro\'9cb\'b9, aby po\'b3o\'bfyli kres temu ob\'b3\'eadowi. Czterdziestu sze\'9cciu przyw\'f3dc\'f3w kultu aresztowano, Neloiag - kr\'f3l USA i wyspy Tanna

\par -\tab zosta\'b3 deportowany na inn\'b9 wysp\'ea.
\par \tab Wyspiarze nie pozwolili jednak odebra\'e6 sobie nadziei. Zacz\'eali czci\'e6 jako kr\'f3low\'b9 \'bfon\'ea Neloiaga. Kult Johna Fruma i cargo pozosta\'b3 na
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 Tannie \'bf
ywy do dzi\'9c. Mieszka\'f1cy wyspy nadal oczekuj\'b9 powrotu
\par swojego boga. Kiedy przed kilku laty jaki\'9c sprytny handlarz opatrzy\'b3 swoje towary nazw\'b9 "John Frum" - myd\'b3o "John Frum", tyto\'f1 "John Frum", tu\'f1czyk "John Frum", n\'f3\'bf "John Frum - wszystko posz\'b3o
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 jak woda.

\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab \tab D\'b3uga lista kult\'f3w cargo
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab Kult cargo Johna Fruma nie jest odosobnionym wypadkiem przy
\par pracy - ani te\'bf tubylcy z wyspy Tanna nie s\'b9 wyj\'b9tkowo naiwni. To, co zdarzy\'b3o si\'ea na Tannie - a przynajmniej budowa widmowego lotniska
\par -\tab powtarza si\'ea w podobnej formie tak\'bfe gdzie indziej.
\par \tab Niemiecki teolog Friedrich Steibauer napisa\'b3 w roku 1971 prac\'ea doktorsk\'b9 na temat kult\'f3w cargo. Wymieni\'b3 w niej list\'ea ponad 100 przyk\'b3ad\'f3w lud\'f3w, kt\'f3re w ci\'b9gu ostatnich 150 lat wyznawa\'b3
y kult cargo. Czy wszystko to s\'b9 tylko wprowadzone w b\'b3\'b9d prymitywne ludy, naiwni, kt\'f3rzy zeszli z "w\'b3a\'9cciwej drogi"? Na jakich to nieporozumie\-niach, pomy\'b3kach i b\'b3\'eadnych przypuszczeniach bazuj\'b9 w takim razie
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
tak zwane wielkie religie? Wydaje mi si\'ea du\'bf\'b9 pysza\'b3kowato\'9cci\'b9 depre\-cjonowanie kult\'f3w lud\'f3w "prymitywnych" jako czego\'9c g\'b3upiego, na\-iwnego, t\'eapego i dziecinnego. Jak mog\'b9 w oczach innych wygl\'b9da\'e6 nasze w\'b3
asne zwyczaje i tradycje religijne? Kiedy chrze\'9ccijanie przyjmuj\'b9 hostie i wino jako cia\'b3o i krew Jezusa Chrystusa, to czy post\'eapuj\'b9 tak pod wp\'b3ywem innego bod\'9fca ni\'bf "dzikusy"? Czy na\'9cladowanie ostatniej
\par wieczerzy Jezusa i jego aposto\'b3\'f3w tu\'bf przed jego uwi\'eazieniem nie jest wyrazem gor\'b9cego pragnienia, by poprzez powt\'f3rzenie sprowadzi\'e6
\par \sect }\sectd \margrsxn1584\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
na nas obron\'ea, b\'b3ogos\'b3awie\'f1stwo, wewn\'eatrzny spok\'f3j i przebaczenie wszelkich grzech\'f3w? Wierz\'b9cy maj\'b9 nadziej\'ea, \'bfe oddaj\'b9c si\'ea praktykom religijnym zyskaj\'b9 zap\'b3at\'ea, je\'9cli ju\'bf nie na ziemi, to na pewno 
w niebie.
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab \tab Boscy wys\'b3annicy
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab \tab z dalekiego niebia\'f1skiego kraju
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab Niewielka wysepka Nowa Brytania jest jedn\'b9 z ponad dwustu wysp Archipelagu Bismarcka. Bainingowie, lud zamieszkuj\'b9cy tereny g\'f3r-
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 skie, przez ca
\'b3e dziesi\'eaciolecia byli uciskani przez mieszka\'f1c\'f3w wy\-brze\'bfa, r\'f3\'bfne wrogie plemiona napada\'b3y na nich i porywa\'b3y niewol\-nik\'f3w. Nic zatem dziwnego, \'bfe t\'eapieni i wyniszczani czekali z ut\'eask\-
nieniem na swojego "zbawiciela". Ich legendy m\'f3wi\'b3y o niebia\'f1skiej istocie o imieniu Namucha, kt\'f3ra kiedy\'9c \'bfy\'b3a w\'9cr\'f3d Baining\'f3w, lecz kt\'f3rego\'9c dnia odesz\'b3a, poniewa\'bf ludzie nie stosowali si\'ea
 do jej rad. Powrotu Namuchy oczekiwano oko\'b3o roku 1930 i wtedy to mia\'b3 si\'ea rozpocz\'b9\'e6 Z\'b3oty Wiek, kiedy to \'bfaden Baining ju\'bf nie b\'eadzie musia\'b3 pracowa\'e6, bo wszystkiego b\'eadzie pod dostatkiem i wszyscy ich wrogo\-
wie zostan\'b9 zniszczeni. S\'b9siedzi Baining\'f3w, Kilengowie, twierdzili wr\'eacz, \'bfe niegdysiejszy boski wys\'b3annik wspi\'b9\'b3 si\'ea do "dalekiego niebia\'f1skiego kraju" po paj\'eaczej nici, by powr\'f3ci\'e6 dopiero po wielu, wielu latach.

\par \tab W legendzie tej pobrzmiewa nie tyiko \'bfywe u wszystkich lud\'f3w oczekiwanie na przybycie Mesjasza, lecz tak\'bfe wspomnienie istoty, kt\'f3ra znikn\'ea\'b3a "w niebie". Nic zatem dziwnego, \'bfe pocz\'b9tkowo wys\-piarze w ka\'bfdym bia\'b3
ym upatrywali swojego zbawiciela. Podgl\'b9dali wszystkie czynno\'9cci bia\'b3ych ludzi, pr\'f3bowali je wiernie na\'9cladowa\'e6. Relikty ich p\'eadu do na\'9cladownictwa widoczne s\'b9 w tych stronach do dzisiaj.
\par \tab Biali, kt\'f3rzy w roku 1943 dotarli na wschodnie wy\'bfyny Nowej Gwinei, napotkali w Markham liczne sporz\'b9dzone z bambusu "radio\-
\par stacje" i zwini\'eate z li\'9cci "izolatory". Wysokie bambusowe tyczki mia\'b3y symbolizowa\'e6 "anteny", chaty po\'b3\'b9czone by\'b3y ze sob\'b9 "przewodami"
\par ze splecionych w\'b3\'f3kien r\'f3\'9clinnych. Ludno\'9c\'e6 stawa\'b3a w szyku przed "radiostacjami" i odbywa\'b3a musztr\'ea z pr\'eatami trzciny cukrowej imituj\'b9\-cymi karabiny w d\'b3oniach. W czasie ceremonii odbywa\'b3o si\'ea szmin\-
kowanie dziewcz\'b9t i ch\'b3opc\'f3w, nacieranie olejem kokosowym, wyma\-chiwano pochodniami symbolizuj\'b9cymi "lampy sygna\'b3owe", mieszka\'f1-
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 cy \'9cpiewali
 pie\'9cni, a wodzowie bez przerwy m\'f3wili co\'9c do niewielkich wyci\'eatych z drewna "mikrofon\'f3w". Istnienie atrap \'b3atwo wyja\'9cni\'e6. Zwiadowcy Baining\'f3w obserwowali z ukrycia poczynania bia\'b3ych na wybrze\'bfu. Za pomoc\'b9 b\'eabn\'f3
w przekazywali w g\'b3\'b9b wyspy radosn\'b9
\par nowin\'ea: oto powr\'f3cili mieszka\'f1cy nieba lub nasi przodkowie i przynios\'b9 nam wyt\'easkniony dobrobyt: cargo. Poniewa\'bf jednak tak niecierpliwie wyczekiwane istoty nie wykazywa\'b3y najmniejszej ch\'eaci pofatygowania
\par \sect }\sectd \margrsxn1728\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 si\'ea
 do nich w g\'b3\'b9b wyspy, tubylcy zacz\'eali dok\'b3ada\'e6 stara\'f1, by zwr\'f3ci\'e6 na siebie uwag\'ea obcych. Aby wej\'9c\'e6 w posiadanie cargo, zacz\'eato na\'9cladowa\'e6 wszystko, co robili biali.
\par \tab Przyk\'b3ad ten sk\'b3ania do zrewidowania kilku pogl\'b9d\'f3w. Dla nie-
\par \sect }\sectd \margrsxn1872\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 kt\'f3
rych fantazja to co\'9c jak pogwa\'b3cenie praw natury, ucieczka od rzeczywisto\'9cci. Natomiast kulty cargo s\'b9 raczej przyk\'b3adem braku fan\-tazji. To, co lekkomy\'9clnie zbywa si\'ea jako produkt bujnej fantazji, jest w\tab 
gruncie rzeczy absolutnie normalnym, by nie powiedzie\'e6 banalnym
\par ludzkim zachowaniem, mianowicie ludno\'9c\'e6 tubylcza na\'9claduje -
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 oczywi\'9c
cie w ramach mo\'bfliwo\'9cci - wszystko to, co widzia\'b3a u bia\-\'b3ych: anteny, radiostacje, karabiny, mikrofony. Repliki nie pochodz\'b9 z\tab ich fantazji - mia\'b3y swoje wzory. Zajmuj\'b9c si\'ea tymi kultami, cz\'easto
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 robimy to z ironi\'b9. Lecz, jak powiedzia\'b3 Tomasz Mann, "ironia prawie zawsze jest robieniem z niedostatku oznaki wy\'bfszo\'9cci". I tak w\'b3a\'9cnie jest.

\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab \tab Sk\'b9d czerpiemy nasze w\'b3asne wzorce?
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
\par \tab Sk\'b9d zaczerpn\'eali\'9cmy nasze w\'b3asne wzorce przedmiot\'f3w kultowych? Nasze ozdoby liturgiczne, nasze liturgiczne szaty? Co pos\'b3u\'bfy\'b3o za model korony albo pastora\'b3u? U kogo podpatrzono, \'bfe pewne dzia\'b3a\-nia wykonywa\'e6
 wolno tylko w przepisowych szatach? Co na\'9cladu\-
\par jemy, kiedy w czasie procesji Bo\'bfego Cia\'b3a niesiemy ulicami "niebo"? Dlaczego "naj\'9cwi\'eatsz\'b9 \'9cwi\'eato\'9c\'e6" zamyka si\'ea w o\'b3tarzu? Sk\'b9d pochodz\'b9 wzory anio\'b3\'f3w ze skrzyd\'b3ami i promiennymi aureolami? Co pos\'b3u\'bfy
\'b3o
\par \sect }\sectd \margrsxn2592\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
za model dla Arki Przymierza, dla o\'b3tarza g\'b3\'f3wnego i niebieskiego tronu? Sk\'b9d my, Ziemianie, zaczerp\'eali\'9cmy tak dziwaczne wyobra\'bfe\-nia, jak to o wniebowst\'b9pieniu? Czy sami wymy\'9clili\'9cmy "niepokalane pocz\'ea
cie", "grzech pierworodny", "zbawienie", Mesjasza?
\par \tab Badania nad powstaj\'b9cymi w naszym stuleciu kultami, nad \'bfyj\'b9cymi wsp\'f3\'b3cze\'9cnie lud\'9fmi epoki kamiennej, stanowi\'b9 jakby zwierciad\'b3o,
\par \sect }\sectd \margrsxn1872\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 w\tab kt\'f3
rym mo\'bfemy odnale\'9f\'e6 obraz nas samych sprzed wiek\'f3w. Wgl\'b9d
\par w\tab przyczyny i rozw\'f3j kult\'f3w cargo - i nie tylko - pozwala nam wejrze\'e6
\par tak\'bfe w nasz\'b9 w\'b3asn\'b9 przesz\'b3o\'9c\'e6. Tak\'bfe i my b\'eadziemy musieli dociec pocz\'b9tk\'f3w, przyczyn naszej formy wierze\'f1.
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab Kto dostarczy\'b3 nam wzorc\'f3w, kim byli nasi nauczyciele?
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab \tab Kiedy Rosjanin zosta\'b3 bogiem
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab We wrze\'9cniu roku 1871 do Bongu na Nowej Gwinei przybi\'b3 statek "Wite\'9f" przywo\'bf\'b9c rosyjskiego badacza Mik\'b3ucho-Mak\'b3aja. Ludno\'9c\'e6 
\par tubylcza przygl\'b9da\'b3a mu si\'ea sceptycznie, odnosz\'b9c si\'ea do niego niech\'eat\-nie i z rezerw\'b9. Rosjanin jednak by\'b3 dobrotliwy, przyjazny, ale zarazem wytrzyma\'b3y, poniewa\'bf uda\'b3o mu si\'ea przetrzyma\'e6 \'9cmierteln\'b9 w\'f3
wczas
\par \sect }\sectd \margrsxn1728\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 z\tab regu\'b3
y malari\'ea. Kt\'f3rego\'9c razu tubylcy zobaczyli Mak\'b3aja chodz\'b9cego
\par w\tab nocy z latarni\'b9 i natychmiast uznali, \'bfe jest cz\'b3owiekiem z Ksi\'ea\'bfyca.
\par Mak\'b3aj wyja\'9cnia\'b3 im cierpliwie, \'bfe pochodzi z Rosji, nie z Ksi\'ea\'bfyca, ale tubylcy nie bardzo potrafili to zrozumie\'e6. Dla nich Rosjanin sta\'b3 si\'ea osobliw\'b9 istot\'b9 nie tylko dlatego, \'bfe mia\'b3 bia\'b3\'b9 sk\'f3r\'ea
, ale przede wszystkim dlatego, \'bfe pojawi\'b3 si\'ea tak nagle na takim wielkim statku. Tubylcy z miejsca og\'b3osili go bogiem Tamo Anut, za\'9c jego statek boskim pojazdem. Kiedy kt\'f3rego\'9c dnia fale przyp\'b3ywu wyrzuci\'b3y na brzeg
 drewniany pos\'b9g z jakiego\'9c wraku, tubylcy podnie\'9cli go do rangi zas\'b3uguj\'b9cego na cze\'9c\'e6 symbolu ich nowego boga Tamo Anuta. Kiedy
\par \sect }\sectd \margrsxn1872\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 potem Mak\'b3
aj opu\'9cci\'b3 wysp\'ea, jego kult rozprzestrzeni\'b3 si\'ea na dobre. Gdy na Now\'b9 Gwine\'ea przybyli Holendrzy i Niemcy, wsz\'eadzie napotykali
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 symbole i przedmioty kultowe boga Tamo Anuta, kt\'f3rego powrotu Bainingowie oczywi\'9ccie z t\'easknot\'b9 wyczekiwali.
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab \tab Wieczny powr\'f3t
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab Oczekiwanie powrotu domniemanego boga, kt\'f3ry kiedy\'9c si\'ea oddali\'b3, nale\'bfy do \'bfelaznego arsena\'b3u wyobra\'bfe\'f1 wszystkich lud\'f3
w. Sepik to najwi\'eaksza rzeka Nowej Gwinei. Mieszka\'f1cy dolnego odcinka jej bie u opowiedzieli bia\'b3ym histori\'ea ich "cz\'b3owieka z nieba", Lap-tamo. w Lap-tamo mia\'b3 niegdy\'9c zst\'b9pi\'e6 z nieba i podarowa\'e6 ludziom nowe
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
owoce. Kiedy wyl\'b9dowali biali, tubylcy wr\'eaczali im koszyki z przedmio\-tami kultu, poniewa\'bf s\'b9dzili, \'bfe w\'9cr\'f3d przybysz\'f3w jest te\'bf Lap-tamo, kt\'f3ry natychmiast je rozpozna. W g\'f3rnym biegu Sepiku badacze na\-tkn\'eali si\'ea
 ku swemu zdumieniu na ma\'b3e drewniane modele samolot\'f3w umieszczane dla ozdoby na dachach oraz u\'bfywane w czasie obrz\'ead\'f3w. 
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid9270740 Przedmioty kultowe staj\'b9 si\'ea swego rodzaju szyfrem funkcjonuj\'b9cym
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 pomi\'eadzy lud\'9fmi a "bogami", i wszystko, co "bogowie" czy inne niepoj\'eate istoty robi\'b3y czy pozostawi\'b3y, by\'b3o powtarzane bez zro\-zumienia jako has\'b3
o albo na\'9cladowane w tej czy innej formie. W ten w\'b3a\'9cnie spos\'f3b w roku 1945, tu\'bf po zako\'f1czeniu wojny, powsta\'b3o na jednej z ma\'b3ych wysepek Nowej Gwinei w pobli\'bfu Wewak prawdziwe
\par \sect }\sectd \margrsxn1728\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
widmowe lotnisko. Tubylcy mieli okazj\'ea obserwowa\'e6 samoloty l\'b9duj\'b9ce
\par na s\'b9siedniej du\'bfej wyspie, dowiedzieli si\'ea, \'bfe l\'b9duj\'b9 one na "szerokiej \'9ccie\'bfce", a wi\'eac bez w\'b9tpienia musz\'b9 by\'e6 wielkimi ptakami. Tak wi\'eac budowa "szerokiej \'9ccie\'bfki" na ich w\'b3asnej wysepce sta\'b3a si\'ea
 nieodzowna.
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
Tubylcy wykarczowali i zniwelowali pas d\'bfungli - teraz ptaki z nieba mog\'b9 ju\'bf swobodnie nadlecie\'e6 przynosz\'b9c obfito\'9c\'e6 cargo.
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab \tab Amerykanie jako wys\'b3annicy bog\'f3w
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab Wiosn\'b9 1945 Amerykanie zbudowali na Nowej Gwinei baz\'ea wojs-
\par \sect }\sectd \margrsxn1584\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 kow\'b9
 na terenach wok\'f3\'b3 miejscowo\'9cci Hollandia (Kotabaru). W pew-
\par nych okresach stacjonowa\'b3o tam do 400 tysi\'eacy \'bfo\'b3nierzy. Non stop l\'b9dowa\'b3y samoloty wspomagaj\'b9c zaopatrzeniem wojn\'ea na Pacyfiku. Tubylcy, g\'b3\'f3wnie Papuasi, z nieufno\'9cci\'b9 przygl\'b9dali si\'ea poczynaniom obcych. Nic nie 
rozumieli. Nie mieli najmniejszego poj\'eacia o polityce \'9cwiatowej, o szalej\'b9cej wojnie. Ich \'9cwiatem by\'b3 busz.
\par \tab Obcy, kt\'f3rzy w jednej chwili wtargn\'eali do ich \'9cwiata, musieli dysponowa\'e6 niezmierzonymi bogactwami, gdy\'bf rozdawali niezwyk\'b3\'b9 
\par obfito\'9c\'e6 cargo. Pewnego dnia wielkie ptaki znikn\'ea\'b3y r\'f3wnie nagle, jak si\'ea pojawi\'b3y, przypuszczalnie przenios\'b3y si\'ea do nieba. Wyspiarze zachodzili
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 w\tab g\'b3ow
\'ea, co si\'ea sta\'b3o? Jaki pope\'b3nili b\'b3\'b9d? Tak szybko przywyk\'b3szy do
\par dobrodziejstw cargo niech\'eatnie my\'9cleli o konieczno\'9cci rezygnacji z tak \'b3atwego zdobywania d\'f3br. Wreszcie doszli do wniosku, \'bfe aby odzys-
\par \sect }\sectd \margrsxn1584\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 ka\'e6 dost\'ea
p do cargo musz\'b9 zachowywa\'e6 si\'ea tak jak tamci obcy. Na opustosza\'b3ych pla\'bfach wybudowali ogromne "sk\'b3ady", w kt\'f3rych chcieli pomie\'9cci\'e6 nale\'bf\'b9ce im si\'ea cargo. Ze s\'b3omy i drewna sklecili samoloty na wz\'f3r tych, kt\'f3
re odlecia\'b3y. Nie powinno te\'bf brakn\'b9\'e6 "lazaret\'f3w", kt\'f3re r\'f3wnie\'bf widzieli. Oddelegowano do nich "lekarzy" i\tab "piel\'eagniarki". M\'b3odzi tubylcy \'e6wiczyli si\'ea w wojskowym drylu.
\par Holenderscy urz\'eadnicy z wyspy obserwowali to wszystko zupe\'b3nie zdezorientowani, wy\'9cmiewaj\'b9c "dzikus\'f3w". Wkr\'f3tce nadszed\'b3 dzie\'f1 smutnego przebudzenia. Nie zjawi\'b3o si\'ea cargo, kt\'f3re mia\'b3o wype\'b3ni\'e6 "sk\'b3
ady". Wszystko by\'b3o tak jak dawniej, przed pojawieniem si\'ea wys\'b3annik\'f3w boga. Pozosta\'b3a tylko nadzieja, \'bfe by\'e6 mo\'bfe nast\'eapne pokolenia dost\'b9pi\'b9 b\'b3ogos\'b3awie\'f1stwa obfitego cargo je\'9cli tylko do\-
\par statecznie pilnie na\'9cladowa\'e6 b\'ead\'b9 to wszystko, czego byli codziennymi \'9cwiadkami.
\par \tab Dziecinny zabobon? S\'b9dzi\'e6 tak by\'b3oby myl\'b9c\'b9 wynios\'b3o\'9cci\'b9, s\'b3u\'bf\'b9c\'b9 do wyparcia z umys\'b3u tego, co niezrozumia\'b3e. "Najwi\'eaksze i najstrasz\-
\par niejsze z\'b3o, jakie cz\'b3owiek wyrz\'b9dza cz\'b3owiekowi, bierze si\'ea z niez\'b3omnej wiary w s\'b3uszno\'9c\'e6 fa\'b3szywych przekona\'f1", twierdzi Bertrand Russell.
\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 Zbyt \'b3
atwo pomijamy fakt, \'bfe "nasze" religie pierwotnie wygl\'b9da\'b3y nie inaczej. Uwa\'bfam za iluzj\'ea stwierdzenie, \'bfe religie zachodnie wywodz\'b9 si\'ea od S\'b3owa Bo\'bfego, od wzor\'f3w danych przez Boga. Wyobra\'bf
enia oraz zachowania religijne nasze i te, kt\'f3re znamy z kult\'f3w cargo, w zasadzie r\'f3\'bfni\'b9 si\'ea jedynie liczb\'b9 wyznawc\'f3w oraz tysi\'b9cleci, kt\'f3re up\'b3yn\'ea\'b3y od chwili ich narodzin. Milionowa rzesza wiernych i d\'b3
ugi okres trwania
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 nie s\'b9 \'bfadnym dowodem na to, \'bfe u pocz\'b9tk\'f3w nie le\'bfy b\'b3\'b9d, nie\-zrozumienie techniki. Starotestamentowy prorok Ezechiel podaje pre\-
cyzyjny opis "Pana", kt\'f3ry z wielkim "szumem" l\'b9duje przed nim na ziemi pojazdem zaopatrzonym w "skrzyd\'b3a" i "ko\'b3a". Tylko dystans czasowy pozwala uzna\'e6 to zdarzenie za "manifestacj\'ea Boga".
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab \tab Rodzynki ze sfery kult\'f3w cargo
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab M\'f3j przyjaciel Ulrich Dopatka, pracownik biblioteki uniwersytetu w\tab Zurychu, zbiera\'b3, klasyfikowa\'b3 i archiwizowa\'b3 przekazy o kultach
\par \sect }\sectd \margrsxn1584\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
cargo z tych stuleci, kiedy to wielkie odkrycia geograficzne poci\'b9ga\'b3y za sob\'b9 konfrontacje kulturowe. Dopatka, kt\'f3ry nadal pracuje nad swo-
\par j\'b9 ksi\'b9\'bfk\'b9, pozwoli\'b3 mi wyk\'f3rzysta\'e6 kilka z opisanych przez siebie przypadk\'f3w, prawdziwych pere\'b3 przesz\'b3o\'9cci. I rodzynk\'f3w tera\'9fniej-
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 szo\'9cci.

\par \tab 16 pa\'9fdziernika 1978 roku BBC pokaza\'b3a w ramach popularno\-naukowej serii "Panorama" film o starcie rakiety w Zairze. Kamera pokaza\'b3a grup\'ea czarnych tubylc\'f3w, kt\'f3rzy podziwiali to wydarzenie. 
\par T\'b3umacz zwr\'f3ci\'b3 si\'ea do nich z pytaniem, jakie odnie\'9cli wra\'bfenia. Jeden z\tab tubylc\'f3w odpowiedzia\'b3: "To nasi pot\'ea\'bfni przyjaciele pos\'b3ali ogie\'f1 do
\par nieba!" Nale\'bfa\'b3oby teraz pojecha\'e6 tam ponownie, aby stwierdzi\'e6, czy
\par \sect }\sectd \margrsxn1440\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 wykszta\'b3ci
\'b3 si\'ea ju\'bf kult rakiety.
\par \tab Kiedy etnologowie po raz pierwszy zawitali helikopterem do plemie\-nia Tasadaj\'f3w na Filipinach, jedna ze staruszek rzuci\'b3a si\'ea na ziemi\'ea kryj\'b9c twarz. Jej pobratymcy podziwiali niebia\'f1skiego potwora z bez\-piecznej odleg\'b3o\'9c
ci. Po ostro\'bfnym nawi\'b9zaniu kontakt\'f3w badacze przeszmuglowali magnetofon do jaskini jednej z rodzin, aby uzyska\'e6 zapis reakcji u tak zwanego \'9fr\'f3d\'b3a. Na "tej rzeczy, kt\'f3ra kradnie g\'b3os" da\'b3y si\'ea s\'b3ysze\'e6 s\'b3
owa podziwu i zdumienia dotycz\'b9ce "wielkiego ptaka", kt\'f3ry przyni\'f3s\'b3 wspania\'b3e podarunki, cargo. Tubylcy wyra\'bfali nadziej\'ea, 
\par \'bfe stale ju\'bf b\'ead\'b9 otrzymywaIi takie dziwne podarunki, je\'9cli tylko b\'ead\'b9 si\'ea dobrze odnosi\'e6 do mieszka\'f1c\'f3w "wielkiego ptaka".
\par \tab Tasadajowie stanowi\'b9 potwierdzenie regu\'b3y, \'bfe ludy prymitywne
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 zaskoczone czym
\'9c nieznanym najpierw przepe\'b3nione s\'b9 ciekawo\'9cci\'b9
\par i\tab strachem i pr\'f3buj\'b9 uj\'b9\'e6 obc\'b9 dla nich technik\'ea w poj\'eacia znanego im
\par \'9cwiata. Na analogicznej zasadzie pierwsza sapi\'b9ca lokomotywa parowa sta\'b3a si\'ea dla Indian ameryka\'f1skich "ognistym rumakiem", przewody telegraficzne biegn\'b9ce wzd\'b3u\'bf tor\'f3w kolejowych "\'9cpiewaj\'b9cym dru\-
tem". Przedstawiciele lud\'f3w prymitywnych cz\'easto pr\'f3buj\'b9 na\'9cladowa\'e6 nowo poznane konstrukcje techniczne. I tak na przyk\'b3ad Frank Hur-
\par \sect }\sectd \margrsxn2736\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 ley stwierdzi
\'b3 w czasie swojej ekspedycji na Now\'b9 Gwine\'ea w latach dwudziestych, \'bfe tubylcy z wioski Kaimari, w kt\'f3rej przebywa\'b3,
\par w\tab kr\'f3tkim czasie zacz\'eali wyrabia\'e6 uproszczone modele jego wodno-
\par samolotu i rozdawa\'e6 je dzieciom jako zabawki.
\par \tab Wenezuelski etnolog, pani L. Barcelo, podaje znamienny przyk\'b3ad powstania wsp\'f3\'b3czesnego mitu. Obiektem jej bada\'f1 by\'b3o india\'f1skie plemi\'ea Pemon\'f3w z Gran Sabana w Wenezueli. Wed\'b3ug legend Pemo-
\par \sect }\sectd \margrsxn1872\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 n\'f3w tw\'f3rc
\'b9 ich kultury by\'b3 b\'f3g Chiricavai, kt\'f3ry przebywa\'b3 jaki\'9c czas na Ziemi, by potem powr\'f3ci\'e6 do gwiazd, ale zamierza\'b3 si\'ea tu jeszcze pojawi\'e6. Poszukuj\'b9c \'9clad\'f3w dawnej kultury pani Barcelo natrafi\'b3a tak\'bf
e na nowe malowid\'b3a naskalne Pemon\'f3w. To, co ujrza\'b3a, niepomiernie j\'b9 zdumia\'b3o: ot\'f3\'bf Indianie umie\'9ccili w niebia\'f1skiej sferze swojego boga Chiricavai dziwny obiekt, kt\'f3ry nie pojawia\'b3 si\'ea na dawnych malowid\-\'b3
ach. Badaczka zagadn\'ea\'b3a o to g\'b3\'f3wnego czarownika Pemon\'f3w, kt\'f3ry odpowiedzia\'b3, jakby to by\'b3o co\'9c oczywistego: "To Rosjanie!"
\par \tab Jak to mo\'bfliwe? Pani Barcelo uda\'b3o si\'ea wyja\'9cni\'e6 t\'ea niezrozumia\'b3\'b9 spraw\'ea. Ot\'f3\'bf okaza\'b3o si\'ea, \'bfe jeden z Indian zas\'b3ysza\'b3 gdzie\'9c, \'bfe Rosja\-nie wystrzelili w niebo "niebia\'f1ski pojazd" - satelit
\'ea. Wiadomo\'9c\'e6 ta roznios\'b3a si\'ea po okolicy. Pemonowie natychmiast nabrali przekonania,
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 \'bf
e poprzez "Rosjan" mog\'b9 przes\'b3a\'e6 swojemu staremu bogu Chiricavai wiadomo\'9c\'e6. Niewiele my\'9cl\'b9c, trzech pi\'9cmiennych cz\'b3onk\'f3w plemienia sporz\'b9dzi\'b3o list do Rosjan i da\'b3o go jednemu z misjonarzy z pro\'9cb\'b9 
\par o\tab przekazanie. List ten zosta\'b3 potem opublikowany w lokalnej gazecie
\par misyjnej i stanowi kto wie czy nie najbardziej kuriozalny dokument \'9cwiadcz\'b9cy o tym, jak zachowuj\'b9 si\'ea ludy prymitywne w zetkni\'eaciu
\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 z\tab obc\'b9
 technik\'b9.
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab Oto tre\'9c\'e6 tego listu:
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab "Wielce szanowni Rosjanie,
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 zechciejcie wy\'9cwiadczy\'e6 mi t\'ea przys\'b3ug\'ea i przekaza\'e6 ten list mojemu szwagrowi Chiricavai, kt\'f3ry kilka lat temu pojecha\'b3 na jedn\'b9
 z tych gwiazd, kt\'f3re s\'b9 blisko Ksi\'ea\'bfyca.
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab Drogi Szwagrze Chiricavai,
\par przesy\'b3am Ci ten list przez Rosjan, aby przekaza\'e6 Ci wiadomo\'9cci
\par \sect }\sectd \margrsxn1440\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 o\tab 
Twoich krewnych i powiedzie\'e6 Ci, \'bfe od chwili Twojego odjazdu
\par wiedzie nam si\'ea \'9fle i bardzo cierpimy. Dawniej Indianie nie umierali 
\par i\tab byli\'9cmy liczni, ale dzisiaj jest nas bardzo niewielu, bo Kanamaiowie
\par [czyli biali - przyp. EvD] nas zabijaj\'b9. Przy\'9clij nam kilka dobrych strzelb, ale nie tych z Brazylii, tylko tych z Uaranapi, od kt\'f3rych ziemia dr\'bfy. Wtedy zniszczymy Kanamai\'f3w i upolujemy du\'bfo ptactwa i zwie-
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
rzyny. Jak Ci si\'ea wiedzie tam na g\'f3rze? My tutaj mamy nie\'bfyty, rozwolnienia i du\'bfo gryz\'b9cych much, bo nikt o nas nie dba. Niech b\'ead\'b9 dzi\'eaki misjonarzom, kt\'f3rzy nam m\'f3wi\'b9, \'bfe po tym \'bfyciu b\'eadzie dla nas kt\'f3
rzy tak cierpimy, inne, lepsze, je\'9cli tylko b\'eadziemy dobrzy. A tak w\tab og\'f3le to nie wiem, co z nami b\'eadzie. Czy Wy tam na g\'f3rze nosicie
\par ubrania, czy nadal tylko opaski na biodrach? Przy\'9clij nam czerwonego
\par \sect }\sectd \margrsxn2880\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 sukna. Chcia
\'b3bym te\'bf wiedzie\'e6, jak Ty si\'ea dosta\'b3e\'9c do tych gwiazd, bo chocia\'bf du\'bfo o tym my\'9cl\'ea, nie mog\'ea nic wymy\'9cli\'e6. Czy polecia\'b3e\'9c tam mo\'bfe na s\'eapie? Dzisiaj Rosjanie nas zapewniaj\'b9, \'bfe ju\'bf nied\'b3ugo b
\'eadzie mo\'bfna tam pojecha\'e6. Najlepiej by by\'b3o, jakby\'9c Ty zszed\'b3 na d\'f3\'b3 i im powiedzia\'b3, jak Ty tam pojecha\'b3e\'9c, \'bfeby nie musieli sobie tak bardzo \'b3ama\'e6 nad tym g\'b3owy. Gdyby\'9c nie m\'f3g\'b3 zrozumie\'e6
 tego listu, bo jest napisany po hiszpa\'f1sku, przesy\'b3am Ci tych kilka s\'b3\'f3w po india\'f1sku: Chiricavai achike non pona adombaton piak! Chiricavai, zejd\'9f na d\'f3\'b3
\par na ziemi\'ea do domu do Twoich krewnych. Na tym ko\'f1cz\'ea.
\par \tab Do zobaczenia! Tw\'f3j szwagier Uaipayuri".
\par \tab \tab Dawne konfrontacje kulturowe
\par \tab "Witaj\'b9 nas tak, jakby\'9cmy spadli z nieba", napisa\'b3 w dzienniku pok\'b3adowym Krzysztof Kolumb (1451-1506) po przybiciu do jednej
\par \sect }\sectd \margrsxn1728\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 z\tab 
dzisiejszych wysp Hahama. To jednoznaczne nieporozumienie bez-
\par lito\'9cnie wykorzystaj\'b9 p\'f3\'9fniej Hernando Cortez (1485-1547) i Francis\-co Pizarro (1478-1541). Z pomoc\'b9 przysz\'b3y im wierzenia Ink\'f3w
\par i\tab Aztek\'f3w, kt\'f3re dok\'b3adnie na ten czas, kiedy przybyli naje\'9fd\'9fcy,
\par zapowiada\'b3y powr\'f3t bog\'f3w Quetzalcoatla i Wirakoczy.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Tubylcy z Tahiti wzi\'eali angielskiego \'bfo\'b3nierza i odkrywc\'ea Jamesa
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Cooka (1728 -1779) za powracaj\'b9cego boga Rongo, kt\'f3ry wed\'b3ug
\par legendy opu\'9cci\'b3 ich wysp\'ea "statkiem z chmur".
\par \tab \'afeglarzowi Walterowi Raleighowi (1552-1618), kt\'f3ry na polecenie kr\'f3lowej El\'bfbiety I wyruszy\'b3 na poszukiwanie legendarnego miasta Dorado, Indianie z Virginu zgotowali triumfalne przyj\'eacie. Tak\'bf
e Pedro Alvarez Cabral ( 1468 -1526), kt\'f3ry b\'ead\'b9c w s\'b3u\'bfbie kr\'f3la Portugalii 
\par odkry\'b3 Brazyli\'ea i obj\'b9\'b3 w jego imieniu w posiadanie, nie m\'f3g\'b3 si\'ea wprost op\'eadzi\'e6 od entuzjastycznych objaw\'f3w czci, jak\'b9 mu okazywano. We wszystkich tych przypadkach entuzjazmem otaczano nie okrutnych naje\'9fd\'9fc\'f3
w, lecz powracaj\'b9cych bog\'f3w, kt\'f3rych w nich upatrywano.
\par \sect }\sectd \margrsxn1872\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 Zr\'f3
bmy teraz skok z powrotem w tera\'9fniejszo\'9c\'e6. Pisz\'b9c czy opowia-
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 daj\'b9c o swoich pe\'b3nych przyg\'f3d przelotach Hans Bertram zawsze powraca\'b3 do historii o tym, jak to zwyk\'b3e okulary lotnicze - w owych czasach kabina by\'b3
a jeszcze otwarta - uratowa\'b3y mu kiedy\'9c w Australii 
\par \'bfycie. Ot\'f3\'bf aborygeni, czyli pierwotni mieszka\'f1cy Australii, tylko dla\-tego nie zaatakowali jego i jego towarzysza, \'bfe z malowide\'b3 naskal\-nych znali postacie przedstawione w podobnych okularach jak lot-
\par \sect }\sectd \margrsxn2592\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
nicy. Tymi postaciami byli ich bogowie. "Raz w \'bfyciu mog\'b3em poczu\'e6 si\'ea jak prawdziwy B\'f3g, i w dodatku uratowa\'b3o mnie to przed ponuro spogl\'b9daj\'b9cymi aborygenami", opowiada Hans Bertram.
\par \tab Zdarzy\'b3o si\'ea, \'bfe nie tylko osoby kojarzone by\'b3y ze \'9cwiatem bo\-g\'f3w, lecz tak\'bfe przedmioty. Pozostawione przez bia\'b3ych rzeczy
\par \sect }\sectd \margrsxn1872\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 w\tab kr\'f3
tkim czasie stawa\'b3y si\'ea obiektem kultu tubylc\'f3w. Francis Drake
\par (1540 -1596), kt\'f3remu w dow\'f3d uznania za przynosz\'b9ce Anglii ogrom\-ne bogactwa podr\'f3\'bfe przyznano w roku 1580 tytu\'b3 szlachecki, w roku 
\par 1579 obj\'b9\'b3 w posiadanie w imieniu kr\'f3lowej wybrze\'bfe kalifornijskie. Dla udokumentowania proklamacji w\'b3asno\'9cci umie\'9cci\'b3 na krzepkich palach mosi\'ea\'bfn\'b9 p\'b3yt\'ea, w kt\'f3r\'b9 wmontowana by\'b3a sze\'9cciopens\'f3
wka z wizerun-
\par \sect }\sectd \margrsxn1872\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 kiem kr\'f3
lowej El\'bfbiety I. Miejsce to i sama p\'b3yta sta\'b3y si\'ea o\'9crodkiem rytualnych obrz\'ead\'f3w religijnych tubylc\'f3w.
\par \tab Podobna rzecz zdarzy\'b3a si\'ea w roku 1565 na Florydzie. Tam z kolei francuski kapitan Jean Ribault, tak\'bfe dla udokumentowania przej\'eacia na w\'b3asno\'9c\'e6, ustawi\'b3 kolumn\'ea przyozdobion\'b9 herbem. W wiele lat p\'f3\'9fniej przyby\'b3
 na to miejsce jego rodak Landonniere i zasta\'b3 kolumn\'ea obstawion\'b9 darami. Jego samego tubylcy obsypali niezliczonymi poda\-runkami.
\par \tab Podobn\'b9 genez\'ea maj\'b9 rozsiane po ca\'b3ej Afryce kulty czcz\'b9ce pami\'ea\'e6
\par o\tab pojawieniu si\'ea tajemniczego bia\'b3ego cz\'b3owieka, kt\'f3re napotka\'e6 mo\'bfna
\par wsz\'eadzie tam, gdzie Portugalczycy i Hiszpanie oznaczali granice za pomoc\'b9 symboli w\'b3adzy czy cho\'e6by tylko kolorowo pomalowanymi
\par palami.
\par \tab Sposoby okazywania czci przybiera\'b3y niekiedy formy wr\'eacz komicz\-ne. Nie maj\'b9cy poj\'eacia o technice tubylcy nie wiedz\'b9, czy jaki\'9c po\-ruszaj\'b9cy si\'ea przedmiot jest istot\'b9 \'bfyw\'b9, czy te\'bf nie. Kiedy w latach
\par dwudziestych Frank Hurley dotar\'b3 ze swoj\'b9 ekspedycj\'b9 na tereny Papui-Nowej Gwinei, przekona\'b3 si\'ea, \'bfe tubylcy uwa\'bfaj\'b9 za istot\'ea bosk\'b9 nie tylkojego, ale czcz\'b9jak co\'9c "boskiego" tak\'bfejego wodnop\'b3atowiec. 
\par Co wiecz\'f3r zjawiali si\'ea z zar\'bfni\'eat\'b9 \'9cwini\'b9, kt\'f3r\'b9 sk\'b3adali w ofierze na dziobie samolotu.
\par \tab Sk\'b3onno\'9c\'e6 do tworzenia nowych kult\'f3w nie musi by\'e6 nawet wywo\'b3a-
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 na bezpo\'9c
rednim kontaktem. W roku 1964 do le\'bf\'b9cej na Pacyfiku wyspy New Hannover dotar\'b3a jaka\'9c pozytywna opinia na temat krok\'f3w podejmowanych przez \'f3wczesnego prezydenta USA Lyndona B. John\-sona. Nie wiedziano nic ponadto, \'bfe by\'b3 jaki\'9c
 po\'bfyteczny post\'eapek. Niemniej jednak w umys\'b3ach wyspiarzy daleki prezydent awansowa\'b3 do 
\par rangi jakiego\'9c wspania\'b3ego regenta i ludzkiego w\'b3adcy, kt\'f3rego wp\'b3ywy mog\'b9 poprawi\'e6 tak\'bfe ich w\'b3asny, smutny los. Kult Johnsona rozprzest\-rzenia\'b3 si\'ea od wioski do wioski niby epidemia. W marcu 1965 kilku wodz\'f3w, b\'ead
\'b9cych rzecznikami kultu Johnsona, dostarczy\'b3o do plac\'f3\-wki misyjnej woreczki wype\'b3nione z\'b3otymi monetami, za kt\'f3re chcieli odkupi\'e6 prezydenta! Misjonarze odes\'b3ali tubylc\'f3w razem z pieni\'eadzmi
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 z\tab 
powrotem do wiosek wyja\'9cniaj\'b9c im, \'bfe prezydenta Johnsona nie
\par mo\'bfna sobie kupi\'e6. Niemniej jednak jego kult do dzisiaj ma swoich cichych, nieugi\'eatych wyznawc\'f3w.
\par \tab Nawet Filip, ksi\'b9\'bf\'ea Edynburga, ma\'b3\'bfonek kr\'f3lowej Anglii, mo\'bfe si\'ea poszczyci\'e6 w\'b3asnym kultem. Ot\'f3\'bf plemi\'ea lounhana z Tanny wybra\'b3o go na swego boga. Najskrytszym \'bfyczeniem tamtejszych tubylc\'f3
w jest, aby "b\'f3g Filip" zamieszka\'b3 w\'9cr\'f3d nich; by w ka\'bfdej chwili m\'f3g\'b3 zst\'b9pi\'e6 do nich z nieba, wybudowano nawet w d\'bfungli pas startowy dla jego niebia\'f1
skiego pojazdu i na wszelki wypadek - jak szacunek to szacunek! - przez ca\'b3y czas trzyma si\'ea na podor\'eadziu trzy dziewice. Taki b\'f3g to ma dobrze.
\par \tab Profesor Ireneusz Eibl-Eibesfeldt, kierownik Zak\'b3adu Psychologii Zachowa\'f1 z Instytutu Maxa Plancka w bawarskim mie\'9ccie Seewiesen
\par i\tab wyk\'b3adowca na uniwersytecie w Monachium, zaobserwowa\'b3 wsp\'f3\'b3-
\par czesny przypadek powstania kultu w zachodniej Nowej Gwinei. P\'f3\'b3noc\-ne obszary centralnego masywu g\'f3rskiego zamieszkiwali tam Mekowie. Od niepami\'eatnych czas\'f3w wierz\'b9 oni, \'bfe praojciec ich ludu, Yaleenye, "w\'9cr\'f3d huku i \'b3
oskotu" wy\'b3oni\'b3 si\'ea z wn\'eatrza g\'f3ry, wzbi\'b3 w prze\-
\par stworza i lec\'b9c nad ziemi\'b9 stworzy\'b3 rodzaj ludzki i ro\'9clinno\'9c\'e6. Kiedy wyl\'b9dowali u nich samolotami biali, powt\'f3rzy\'b3o si\'ea to, co badacze zaobserwowali tak\'bfe u innych lud\'f3w prymitywnych, mianowicie Meko-
\par \sect }\sectd \margrsxn1872\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 wie poczuli pal
\'b9c\'b9 potrzeb\'ea zbudowania pasa startowego, kt\'f3ry da\'b3by ich duchom mo\'bfliwo\'9c\'e6 ponownych odwiedzin. Profesor Eibl-Eibes\-feldt stwierdza: "Pas startowy by\'b3 dla nich miejscem pojawienia si\'ea 
\par nowej kultury i \'b3\'b9czy\'b3o si\'ea z nim religijne powt\'f3rzenie aktu stworzenia oraz obdarowanie dobrami".
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab Cargo.
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab \tab Gdy duch myli si\'ea co do "ducha"!
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab Droga do zrozumienia rzeczywisto\'9cci wybrukowana jest pomy\'b3kami, najbardziej za\'9c uporczywe nieporozumienia zakradaj\'b9 si\'ea w momencie przyklejania j
\'eazykowych etykietek. Przejmuj\'b9c nazw\'ea od badanych
\par \sect }\sectd \margrsxn1728\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 lud\'f3w et
nologowie tak\'bfe zaczynaj\'b9 nazywa\'e6 pojawiaj\'b9cych si\'ea nagle bia\'b3ych zdobywc\'f3Nv "duchami". W ludowych wierzeniach wszelkie nadprzyrodzone istoty wyst\'eapuj\'b9ce w g\'f3rach, nad jeziorami, w lasach i\tab stepach okre\'9clane s\'b9
 mianem duch\'f3w; przypisuje im si\'ea nadzwyczajne
\par moce pozwalaj\'b9ce sprowadza\'e6 choroby i kl\'easki. Duchy s\'b9 nierozerwal\-nie zwi\'b9zane z zabobonem, tote\'bf wsz\'eadzie tam, gdzie dzieje si\'ea co\'9c niepoj\'eatego, od razu mamy duchy i upiory - czy to b\'ea
dzie jarmarczny "gabinet grozy", aktywnie dzia\'b3aj\'b9cy zaklinacz duch\'f3w, ulubiony pow\'f3d szoku, w rodzaju upiornych wizji, budz\'b9cej dreszcz grozy niewidzialnej r\'eaki ducha, przera\'bfaj\'b9cy "ghostwriter" pozbawionego talentu autora, czy te
\'bf jak\'bfe ch\'eatnie wspominane g\'b3osy z za\'9cwiat\'f3w. Wsz\'eadzie, gdzie wydarzy si\'ea co\'9c niezrozumia\'b3ego, pojawiaj\'b9 si\'ea od\-
\par powiednio niejasne wskutek braku \'9ccis\'b3ych poj\'ea\'e6 opisy. Pocz\'b9tkowo nie istnia\'b3a mo\'bfliwo\'9c\'e6 przeprowadzenia opartych na analizie j\'eazykowej rozm\'f3w z tubylcami, poniewa\'bf brakowa\'b3o t\'b3umaczy, kt\'f3rzy mogliby
\par pewne rzeczy wyja\'9cni\'e6. Gdyby byli wtedy obecni, okaza\'b3oby si\'ea, \'bfe "dzicy" tylko dlatego okre\'9clali pojawiaj\'b9cych si\'ea nagle obcych mianem duch\'f3w, poniewa\'bf nie mieli mo\'bfliwo\'9cci nadania temu zaskakuj\'b9
cemu zjawisku nazwy z kr\'eagu poj\'ea\'e6 u\'bfywanych na oznaczenie normalnych zjawisk zmys\'b3owych. Z tego powodu nie podoba mi si\'ea charak\-teryzowanie pierwszych bia\'b3ych, jakich ujrzeli jacy\'9c tubylcy, jako "duchy", poniewa\'bf
 oni dalecy byli od tego, by nimi zosta\'e6, a okr\'eaty wojenne czy samoloty te\'bf nie by\'b3y bynajmniej "narz\'eadziami duch\'f3w". Tubylcy tylko dlatego okre\'9clali te "zjawiska" w taki spos\'f3b, poniewa\'bf 
\par to, co dzia\'b3o si\'ea na ich oczach, by\'b3o dla nich ca\'b3kowicie niezrozumia\'b3e. Kiedy w takim kontek\'9ccie w literaturze fachowej strasz\'b9 duchy, to ca\'b3kiem konkretne osoby staj\'b9 si\'ea widmami, a wytwory techniki tajemni
czymi zjawiskami natury. \'8cwiat duch\'f3w jest w stanie po\'b3kn\'b9\'e6 wszystko, co mu si\'ea podsunie. Ca\'b3kiem niedawno przeczyta\'b3em u Goe-
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 thego s\'b3
owa, kt\'f3re podyktowa\'b3 on swojemu sekretarzowi Eckerman-
\par nowi: "S\'b3uszna jest stara prawda, kt\'f3ra m\'f3wi, \'bfe w zasadzie nasze oczy i\tab uszy s\'b3u\'bf\'b9 nam do zauwa\'bfania tego, co ju\'bf znamy". Uszy i oczy
\par zawodzi\'b3y "dzikich", poniewa\'bf nie znali oni pojawiaj\'b9cych si\'ea przed nimi przedstawicieli obcego \'9cwiata.
\par \tab Dyplomata i pisarz Erwin Wickert przedstawia w swojej wydanej
\par w\tab roku 1985 powie\'9cci Der verlassene Tempel (Opuszczona \'9cwi\'b9tynia\}
\par dzieje genialnego matematyka z Heidelbergu, kt\'f3ry wyprowadzi\'b3 wz\'f3r czasu, wykorzystuj\'b9c go wykatapultowa\'b3 si\'ea do W\'b3och z III wieku, \'bfy\'b3 w\'9cr\'f3d bog\'f3w, by wreszcie samemu stan\'b9\'e6 na otoczonej kultem kolum-
\par \sect }\sectd \margrsxn1584\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
nie w opuszczonej \'9cwi\'b9tyni... interesuj\'b9cy i zabawny zarazem most pomi\'eadzy przesz\'b3o\'9cci\'b9 a tera\'9fniejszo\'9cci\'b9. Podr\'f3\'bfnik w czasie jest postaci\'b9 bardzo cz\'easto pojawiaj\'b9c\'b9 si\'ea te\'bf
 w literaturze science fiction. Jest to przewa\'bfnie jaki\'9c genialny profesor, kt\'f3ry wynajduje maszyng
\par czasu pozwalaj\'b9c\'b9 mu p\'eadzi\'e6 przez pokolenia w przesz\'b3o\'9c\'e6. Zmateriali\-zowany, nagle pojawia si\'ea ku przera\'bfeniu sekretarek i szef\'f3w w biurach naszej epoki, nie zna naszego j\'eazyka, rozgl\'b9da si\'ea, patrzy na kalendarz

\par \sect }\sectd \margrsxn1584\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 i\tab 
stwierdza, \'bfe wyl\'b9dowa\'b3 nie w tej epoce, co trzeba. Pytanie za pi\'ea\'e6
\par punkt\'f3w: za kogo panie sekretarki i panowie szefowie uznaj\'b9 takiego cz\'b3owieka z przysz\'b3o\'9cci? Za "dueha", to chyba ja\'9cne. S\'b3uszne by\'b3oby powiedzie\'e6, \'bfe pojawi\'b3 si\'ea jak duch, ale nie, \'bfe byl duchem, poniewa\'bf w\tab 
ksi\'b9\'bfce jest cz\'b3owiekiem z krwi i ko\'9cci. Nie jestem apologet\'b9 UFO,
\par niemniej kilka spraw chcia\'b3bym sprostowa\'e6. Grupa "wszystkowiedz\'b9\-cych" jest ca\'b3kowicie przekonana, \'bfe po pierwsze \'bfadnych UFO nie ma, po drugie, \'bfe w najlepszym wypadku s\'b9 to z\'b3udzenia optyczne albo, po trzecie, wr\'eacz jakie
\'9c "zjawiska nadprzyrodzone". Je\'9cli jednak - bo kto mo\'bfe tak naprawdg wiedzie\'e6 - UFO istnieje, to za\'b3ogi lataj\'b9cych spodk\'f3w z pewno\'9cci\'b9 s\'b9 serdecznie ubawione naszymi reakcjami,
\par }\pard \ql \fi-288\li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid9270740 podobnie jak niekt\'f3rzy przem\'b9drzalcy wy\'9cmiewaj\'b9 si\'ea z kult\'f3w cargo. Moja ksi\'b9\'bfka nie jest dysertacj\'b9, kt\'f3ra musi podoba\'e6 si
\'ea promotoro-
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 wi. Nie przygl\'b9dam si\'ea kultom cargo pod k\'b9tem tego, kiedy rzeczywi\'9ccie mo\'bfna m\'f3wa\'e6 o "duchach" (przodk\'f3w!), kiedy tubylcy tym samym
\par s\'b3owem okre\'9claj\'b9 ludzi z krwi i ko\'9cci, a kiedy chodzi o istoty poza\-
\par ziemskie b\'ead\'b9ce inicjatorami kult\'f3w. Jest dla mnie rzecz\'b9 jasn\'b9, \'bfe kulty te kryj\'b9 w sobie bardzo wiele zagadek, \'bfe u ich pocz\'b9tk\'f3w tkwi\'b9
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
niekiedy opacznie rozumiane zjawiska przyrodnicze. Nie wystarcz\'b9 mi jednak upraszczaj\'b9ce interpretacje, poniewa\'bf nie uwzgl\'eadniaj\'b9 one czynnika pozaziemskiego, ewentualnych prawdziwych odwiedzin "istot niebia\'f1skich", kt\'f3re mog\'b3
y kiedy\'9c zaszczyci\'e6 wizyt\'b9 naszych dalekich przodk\'f3w. Mo\'bfna zgodziG si\'ea ze wszystkimi wyja\'9cnieniami, pod wa\-runkiem, \'bfe i ten element zostanie uwzgl\'eadniony w rozwa\'bfaniach.
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab \tab Ironggali
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab Pierwotna ludno\'9c\'e6 Wysp Salomona na Oceanie Spokojnym kultywuje
\par \sect }\sectd \margrsxn1728\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 w\tab 
swoich wrierzeniach zdumiewaj\'b9cy mit stworzenia \'9cwiata, kt\'f3rego
\par centralna posta\'e6 nie ma nic wsp\'f3lnego ani z duchami, ani z jakimikol\-wiek istotami ziemskimi. Posta\'e6 ta nazywa si\'ea Ironggali, co t\'b3umaczy si\'ea jako "Ten kt\'f3ry widzi wszystko z g\'f3ry". Mit z Wysp Salomona opisuje
\par boga Ironggali jako istot\'ea, kt\'f3ra ca\'b3y czas mieszka\'b3a w powietrzu i nie potrzebowa\'b3a sta\'b3ego gruntu. Mia\'b3a ona by\'e6 obecna dzie\'f1 i noc,
\par wszystkie "odpadki" zrzuca\'e6 do morza, \'bfy\'b3a dla samej siebie i tylko od czasu do czasu zatrzymywa\'b3a si\'ea nad morzem, aby pomajta\'e6 nogami. Wreszcie istota ta stworzy\'b3a drzewa, owoce, zwierz\'eata i ludzi. W przypa\-
dku boga Ironggali wszystkojest r\'f3wnie tajemnicze,jak w nies\'b3ychanym cyrku Roncalli, kt\'f3ry wprawia\'b3 w zdumienie wielkich i maluczkich.
\par \sect }\sectd \margrsxn1728\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 \tab 
Mity nie powstaj\'b9 z niczego. Sto i wi\'eacej lat temu nie by\'b3o poruszaj\'b9cego si\'ea w powietrzu bia\'b3ego, kt\'f3ry m\'f3g\'b3by unosi\'e6 si\'ea nad oceanem, kt\'f3ry nie potrzebowa\'b3by gruntu pod stopami, duchy za\'9c nie wytwarzaj\'b9
 odpadk\'f3w, kt\'f3re mog\'b3yby, zanieczyszczaj\'b9c \'9crodowisko, wrzuca\'e6 do morza. Kto potrafi dok\'b3adnie s\'b3ucha\'e6 i patrze\'e6, ten dostrzega, jak subtelnie "ludy prymitywne" rozr\'f3\'bfniaj\'b9 pomi\'ea
dzy duchami a istotami rzeczywistymi. Je\'9cli oddawali "duchom" pi\'eakne kobiety, z kt\'f3rymi "duchy" odbywa\'b3y stosunki p\'b3ciowe, to naprawd\'ea trudno tu m\'f3wi\'e6 o zjawiskach nadprzyrodzonych.
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab \tab Co pisa\'b3 Berossos
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab Kiedy w Babilonie panowa\'b3 jeszcze Aleksander Wielki, \'bfy\'b3 tam mniej 
\par wi\'eacej w 350 r. prz.Chr. kap\'b3an Marduka (albo Bela lub Baala) o imieniu Berossos. Wed\'b3ug przekaz\'f3w babilo\'f1skich Berossos napisa\'b3 po grecku trzytomowe dzie\'b3o historyczne Babyloniaka. Tom pierwszy zajmowa\'b3 si\'ea astronomi\'b9
 i stworzeniem \'9cwiata, drugi postaciami 10 kr\'f3l\'f3w z czas\'f3w sprzed potopu i 86 kr\'f3l\'f3w, kt\'f3rzy panowali potem, trzeci za\'9c, czysto historyczny, opisywa\'b3 dzieje a\'bf do czas\'f3w Aleksandra. Dzie\'b3o Babylo\-niaka zachowa\'b3o si
\'ea jedynie we fragmentach, cytowa\'b3 z niego Lucjusz Seneka, a J\'f3zef Flawiusz, wsp\'f3\'b3czesny Jezusa, zalicza\'b3 Berossosa do najwi\'eakszych uczonych przesz\'b3o\'9cci. Oczywi\'9ccie pisz\'b9c swoje dzie\'b3o kap\'b3an Marduka mia\'b3 dost\'ea
p do dokument\'f3w z dawnych wiek\'f3w,
\par z\tab kt\'f3rych do dzi\'9c zachowa\'b3y si\'ea jedynie nieliczne fragmenty, poniewa\'bf
\par przecie\'bf wszystkie wielkie biblioteki \'9cwiata - w Babilonie, Pergamonie, Jerozolimie, Aleksandrii i Rzymie - uleg\'b3y zniszczeniu. Powo\'b3uj\'b9c si\'ea na bardzo stare przekazy Berossos pisa\'b3:
\par \tab "W pierwszym roku na Morzu Erytrejskim [dzi\'9c Morze Arabskie
\par -\tab przyp. EvD], w miejscu, w kt\'f3rym graniczy z Babiloni\'b9, ukaza\'b3a si\'ea
\par obdarzona rozumem istota o imieniu Oannes. Jej cia\'b3o by\'b3o ca\'b3kowicie rybie. Pod rybi\'b9 g\'b3ow\'b9 wyros\'b3a jej jednak druga g\'b3owa, ludzka, 
\par nast\'eapnie z ogona wyros\'b3y ludzkie nogi i istota zyska\'b3a te\'bf ludzki g\'b3os. Jej wizerunek przechowywany jest do dzi\'9c. Oannes przebywa\'b3 w ci\'b9gu
\par \sect }\sectd \margrsxn1872\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 dnia z lud\'9f
mi nie przyjmuj\'b9c \'bfadnych pokarm\'f3w i przekazywa\'b3 im wiadomo\'9cci dotycz\'b9ce znak\'f3w pisma i wiedzy oraz tajniki rozlicznych sztuk, naucza\'b3 ich, jak budowa\'e6 miasta i stawia\'e6 \'9cwi\'b9tynie, jak wprowadza\'e6 prawa i mierzy\'e6
 kraj, pokaza\'b3 im, jak sia\'e6 i jak zbiera\'e6 plony, w og\'f3le wszystko, co konieczne do zaspokajania potrzeb \'bfycia codziennego. Od tego czasu nie wynaleziono nic, co wykracza\'b3oby poza t\'ea wiedz\'ea, Oannes napisa\'b3 ksi\'eag\'ea
 o powstawaniu i tworzeniu pa\'f1stw
\par i\tab przekaza\'b3 j\'b9 ludziom".
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 I jak zaklasyfikowali ten bardzo znacz\'b9cy i powa\'bfny przekaz nieliczni
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 uczeni, kt\'f3rzy w og\'f3le si\'ea do niego ustosunkowali? Zosta\'b3 w\'b3o\'bfany mi\'eadzy BAJKI! Berossos, wielki uczony swojej epoki, zosta\'b3 zdys\-
kwalifikowany, poniewa\'bfjego relacja nie chce pasowa\'e6 do tak zwanych naukowych pogl\'b9d\'f3w! Staro\'bfytni autorzy potwierdzaj\'b9cy informacje Berossosa tak\'bfe znale\'9fli si\'ea w szeregu autor\'f3w przekazuj\'b9cych legendy. 
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid9270740 Czy przeoczono, czy te\'bf \'9cwiadomie pomija si\'ea milczeniem fakt, \'bfe
\par \sect }\sectd \margrsxn2592\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 w\tab \'9cwi
\'eatej Ksi\'eadze Pars\'f3w, zwanej Awesta, tak\'bfe wy\'b3ania si\'ea z morza
\par tajemniczy nauczyciel o imieniu Yma i przekazuje ludziom wiedz\'ea?
\par \sect }\sectd \margrsxn1872\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 U\tab 
Fenicjan istota o podobnym pochodzeniu i podobnych zdolno\'9cciach
\par nosi imi\'ea Taut, za\'9c w staro\'bfytnych Chinach, w epoce cesarza Fu-hi, z\tab w\'f3d rzeki Meng-ho wy\'b3oni\'e6 si\'ea mia\'b3 "potw\'f3r o ciele konia i g\'b3owie
\par smoka, na kt\'f3rego grzbiecie umieszczona by\'b3a tablica ze znakami pisma".
\par \tab Oannes, Yma, Taut, istota z Chin - nie powinni\'9cmy tych zjawisk odfajkowywa\'e6 jako "duch\'f3w". Te bowiem nie dysponuj\'b9 "wiedz\'b9
\par naukow\'b9 i znakami pisma", nie s\'b9 te\'bf zdolne nikogo nauczy\'e6, jak si\'ea "buduje miasta i \'9cwi\'b9tynie", podpowiada\'e6, jak si\'ea "wprowadza prawa 
\par i\tab mierzy kraj". Duchy nie maj\'b9 w zwyczaju pisa\'e6 ksi\'b9g i przekazywa\'e6 ich
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 ludzko\'9cci.

\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 W drugim stuleciu po narodzinach Chrystusa \'bfy\'b3 uczony, kt\'f3rego
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 s\'b3owa powinny da\'e6 do my\'9clenia jego kolegom z ko\'f1ca dwudziestego wieku. Tym cz\'b3owiekiem by\'b3 filozof, retor i sofista Lucjusz Apulejusz \'bfyj\'b9
cy w okresie panowania cesarza Marka Aureliusza (161-180 po Chr.). Apulejusz by\'b3 cz\'b3owiekiem bywa\'b3ym w \'9cwiecie, studiowa\'b3 w Kar\-taginie i w Rzymie, zna\'b3 egipskich kap\'b3an\'f3w i \'9cwi\'b9tynie i mia\'b3 dost\'eap do starych przekaz
\'f3w mieszkaj\'b9cego nad Nilem ludu. On to napisa\'b3
\par w\tab swoich Meramorfozach poni\'bfsze prorocze s\'b3owa:
\par \tab "Nadejdzie czas, kiedy b\'eadzie si\'ea wydawa\'b3o, \'bfe Egipcjanie nadarem\-nie s\'b3u\'bfyli pilnie i pobo\'bfnie swojemu b\'f3stwu, poniewa\'bf b\'f3stwo powr\'f3ci z\tab Ziemi do nieba, za\'9c Egipt pozostanie opuszczony [...] o, Egipcie,

\par }\pard \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Egipcie! Z twojej wiedzy zostan\'b9 tylko bajki, kt\'f3re przysz\'b3ym pokole\-niom wydawa\'e6 si\'ea b\'ead\'b9 nie do wiary".
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab \tab Resume
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Moj\'b9 dygresj\'b9 na temat kult\'f3w, zw\'b3aszcza za\'9c kult\'f3w cargo, chcia-
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \'b3em udowodni\'e6, \'bfe:
\par -\tab nowe kulty (i religie) rodz\'b9 si\'ea w wyniku konfrontacji z niezro-
\par \tab zumia\'b3ymi zdobyczami techniki;
\par -\tab przedmioty wy\'bfszej kultury czczone s\'b9 przez kultur\'ea ni\'bfsz\'b9 jako
\par \tab "przedmioty boskie";
\par \sect }\sectd \margrsxn1872\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 -\tab 
przedstawiciele ni\'bfszych kultur staraj\'b9 si\'ea zwr\'f3ci\'e6 na siebie uwag\'ea;
\par -\tab cz\'easto s\'b9 przekonani, \'bfe urz\'b9dzenia techniczne s\'b9 istotami \'bfywymi;
\par -\tab imituj\'b9 zachowania i dzia\'b3ania nie rozumianych obcych.
\par \tab Prapocz\'b9tk\'f3w niekt\'f3rych kult\'f3w wcale nie trzeba szuka\'e6 po omacku. Kulty cargo powsta\'b3y w naszym stuleciu, to samo dotyczy kultu wielkich zdobywc\'f3w i \'bfeglarzy w udokumentowanych historycznie epokach.
\par Z\tab tych zweryfikowanych przypadk\'f3w wiadomo, jak i dlaczego zainic-
\par jowano dane kulty. Czy nie narzuca si\'ea samo, nie k\'b3uje wr\'eacz w oczy, \'bfe te same zachowania mo\'bfna przypisa\'e6 ludom epok prehistorycznych, zw\'b3aszcza \'bfe wiele z powsta\'b3ych w\'f3wczas kult\'f3w nosi cechy kultu cargo? Czym by\'b3
y orygina\'b3y, wed\'b3ug kt\'f3rych prehistoryczne ludy stworzy\'b3y
\par swoje w\'b3asne obiekty kultowe? Je\'9cli za wz\'f3r pos\'b3u\'bfy\'b3y im urz\'b9dzenia techniczne, je\'9cli w swoich mitach podaj\'b9 opisy nie znanych im dzia\'b3a\'f1, to co takiego mogli widzie\'e6? Chcieli zwr\'f3ci\'e6 na siebie uwag\'ea
, lecz do kogo adresowane by\'b3y ich usi\'b3owania? Skoro budowano \'9cwi\'b9tynie jako repliki niebia\'f1skich rezydencji, to jakie to niebia\'f1skie rezydencje do\-starczy\'b3y im wzor\'f3w, plan\'f3w? Czyj\'b9 uwag\'ea pragn\'eali na siebie zwr\'f3ci
\'e6 ryj\'b9c w ziemi gigantyczne znaki widoczne jedynie z powietrza? Komu
\par \sect }\sectd \margrsxn1728\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 i\tab 
co chcieli zasygnalizowa\'e6? S\'b9 cztery mo\'bfliwo\'9cci:
\par -\tab kulty i religie powsta\'b3y z wyobra\'9fni, z niedeflniowalnego "ducha,
\par \tab jako projekcja wywo\'b3anych zjawiskami naturalnymi \'bfycze\'f1;
\par -\tab ludy, plemiona, ju\'bf przed tysi\'b9cymi lat zetkn\'ea\'b3y si\'ea z przedstawi-
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid9270740 cielami wy\'bfej rozwini\'eatych kultur (cywilizacji), co wyzwoli\'b3o proces podobny do powstawania dzisiejszych kult\'f3w cargo;
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 -\tab ju\'bf przed tysi\'b9cami lat istnia\'b3a ziemska cywilizacja techniczna wywie-
\par \tab raj\'b9ca wp\'b3yw na ludy prymitywniejsze;
\par -\tab czczonymi i kopiowanymi "bogami" by\'b3y istoty pozaziemskie.
\par \tab W zasadzie ka\'bfdy z tych wariant\'f3w jest mo\'bfliwy, niemniej jednak
\par dwa pierwsze w przypadku wielu, jakkolwiek nie wszystkich kult\'f3w
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 mo\'bf
na wykluczy\'e6. Potwierdzaj\'b9 to dobrze udokumentowane studia historyczne, wspomniane ju\'bf niepodwa\'bfalne przekazy. Ca\'b3y \'9cwiat wie, \'bfe ani w\'b3adcy Ink\'f3w, ani Juliusz Cezar, ani Sokrates, ani staro\'bfytni kr\'f3
lowie Persji nie znali samolot\'f3w, nie m\'f3wi\'b9c ju\'bf o statkach kosmicznych. A jednak mity i staro\'bfytne przekazy, dzie\'b3a historyczne dawnych epok informuj\'b9 o lataj\'b9cych bogach, o staraniach najwy\'9fszych wodz\'f3w, by dokona\'e6
 tego samego, co lataj\'b9ce istoty; jednocze\'9cnie zapewniaj\'b9, \'bfe niebiahscy nauczyciele udzielali mieszka\'f1com Ziemi wskaz\'f3wek w r\'f3\'bfnych wa\'bfnych dla \'bfycia sprawach. Nie mog\'b3o to zosta\'e6 podpatrzone u innyeh dawnych narod\'f3
w, poniewa\'bf one same nie mia-
\par \'b3y poj\'eacia o tym, co jest tematem tych przekaz\'f3w. Dla niekt\'f3rych przypadk\'f3w kultu - ale wcale nie dla wszystkich! - trzecia mo\'bfliwo\'9c\'e6 wydaje si\'ea by\'e6 wykluczona. W dzie\'b3ach historycznych nie ma \'bfadnych
\par \sect }\sectd \margrsxn1728\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 wzmianek o stoj
\'b9cych na wysokim stopniu rozwoju technicznego staro\'bfytnych cywilizacjach - z wyj\'b9tkiem legendy o Atlantydzie. Je\'9cli jednak Atlantyda rzeczywi\'9ccie istnia\'b3a, to trzeba j\'b9 umie\'9cci\'e6 w punk\-cie czwartym propozycji, poniewa\'bf pa
\'f1stwo to mia\'b3o by\'e6 stworzone
\par i\tab rz\'b9dzone przez bog\'f3w. Wreszcie przekazy wyra\'9fnie m\'f3wi\'b9 nie
\par o\tab istotach ziemskich, nie o ludziach, kt\'f3rzy mieliby kiedy\'9c odwiedzi\'e6
\par mieszka\'f1c\'f3w Ziemi, lecz zawsze tylko o istotach niebia\'f1skich, kt\'f3re przybywa\'b3y z nieba b\'b9d\'9f z jakiej\'9c wielkiej oddali. Tam za\'9c, gdzie jak na przyk\'b3ad w przypadku kultaw cargo ludzie odwiedzeni zostaj\'b9 przez
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 ludzi, znajduj
\'b9cy si\'ea na ni\'bfszym poziomie rozwoju tubylcy ostatecznie jednak doehodz\'b9 do wniosku. \'bfe uwa\'bfane pocz\'b9tkowo za bog\'f3w istoty
\par s\'b9 lud\'9fmi, do czego przyczy\'a6iaj\'b9 si\'ea wysi\'b3ki wsp\'f3\'b3czesnych badaczy, kt\'f3rzy staraj\'b9 si\'ea mo\'bfliwie szybko opanowa\'e6 miejscowy j\'eazyk, aby m\'f3c przekaza\'e6, z jakiego pochodz\'b9 kraju. Albo te\'bf powracaj\'b9
 od czasu do czasu, by kontynuowa\'e6 swoje zadania. A o ile wiadomo, \'bfaden z tych jak\'bfe t\'easknie wyczekiwanych bog\'f3w, takich jak inkaski Wirakocza czy te\'bf jego odpowiednik z kultury Maj\'f3w, Quetzalcoatl, nie powr\'f3ci\'b3
 na miejsce swojej dzia\'b3alno\'9cci; to samo dotyczy lataj\'b9cych "stra\'bfnik\'f3w niebios" z relacji proroka Enocha, kt\'f3rzy znikn\'eali na zawsze.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Tak wi\'eac dla mnie - to chyba oczywiste! - wart dyskusji jest tylko
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 punkt czwarty. Chyba \'bfe zdob\'eadziemy si\'ea na smutn\'b9 odwag\'ea, by wszystkich staro\'bfytnych kronikarzy uzna\'e6 za k\'b3amc\'f3w, ich przekazy za\'9c
 za brednie. W tamtych czasach - spokojnie mog\'ea przyj\'b9\'e6 takie za\'b3o\'bfenie - nie by\'b3o agencji prasowych. Jak to si\'ea wi\'eac dzieje, \'bfe wszystkie przekazy w swoim \'a6asadniczym trzonie s\'b9 ze sob\'b9 zgodne?
\par \sect }\sectd \margrsxn3024\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 A\tab mo\'bf
e wszyscy staro\'bfytni korespondenci poddani zostali indok-
\par trynacji na niebia\'f1skich uniwersytetach?
\par \tab "Kto zrezygnuje z pewnego i pod\'b9\'bfy za niepewnym, straci pewne i\tab niepewnego tak\'bfe nie dosi\'eagnie", jak m\'f3wi staroindyjska Weda
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Narajana, Hitopadesa I, 205.
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab \tab Koronny dokument: Nazca
\par \sect }\sectd \margrsxn1584\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 \tab 
Nasza Ziemia wr\'eacz roi si\'ea od relikt\'f3w na\'9claduj\'b9cych "niebia\'f1skie siedziby" oraz od "widmowych l\'b9dowisk". Zajm\'ea si\'ea tutaj tylko jednym z\tab nich, klasycznym i wielokrotnie ju\'bf omawianym \'9cwiadectwem z p\'b3as-
\par kowy\'bfu Nazca le\'bf\'b9cego na po\'b3udnie od stolicy Peru, Limy. Ju\'bf s\'b3ysz\'ea westchnienia moich czytelnik\'f3w: A ten znowu z tym swoim p\'b3asko\-wy\'bfem! Moi krytycy z kolei rzuc\'b9 si\'ea na ten k\'b9sek uradowani, czym si\'ea zreszt\'b9
 najmniej przejmuj\'ea, poniewa\'bf "krytyk to taka kura, co gdacze, kiedy inne sk\'b3adaj\'b9 jaja" (Giovannino Guareschi, 1908-1968, ojciec cyklu powie\'9cciowego Don Camillo). Nie zamierzam - jeszcze nie zwariowa\'b3em! - zanudza\'e6 moich czytelnik
\'f3w, niemniej jednak nad-
\par szed\'b3 ju\'bf najwy\'bfszy czas na wyja\'9cnienie.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Przed siedemnastu laty pisa\'b3em we Wspomnieniuch z przysz\'b3o\'9cci:
\par "Nam za\'9c wydaje si\'ea, \'bfe r\'f3wnina Nazca o d\'b3ugo\'9cci 60 km - widziana
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 z\tab lotu ptaka - przypomina jednoznacznie obraz lotniska!" Oraz: "Czy
\par niedorzeczne jest przypuszczenie, \'bfe pasy po\'b3o\'bfono, by wskaza\'e6 'bo\-gom': l\'b9dujcie tutaj! Wszystko przygotowano wed\'b3ug 'waszych' roz\-kaz\'f3w! By\'e6 mo\'bfe wykonawcy geometrycznych figur nie zdawali
 sobie nawet sprawy z tego, co wykonuj\'b9. A mo\'bfe i wiedzieli, czego 'bogom' potrzeba, by mogli l\'b9dowa\'e6".
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Od czasu opublikowania tej prowokacyjnej hipotezy we wszystkich
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \'9crodkach masowego przekazu pojawi\'b3y si\'ea na temat pustynnego p\'b3askowy\'bfu w Peru nies\'b3ychane ilo\'9cci w\'b3os na g\'b3owie je\'bf\'b9cych spekula\-

\par cji, zacz\'eato przypisywa\'e6 mi twierdzenia, o jakich mi si\'ea nawet nie \'9cni\'b3o. Gdziekolwiek podejmuje si\'ea ze mn\'b9 polemik\'ea, jak diabe\'b3 z pude\'b3ka wyskakuje problem p\'b3askowy\'bfu Nazca. Zawsze te\'bf ju\'bf po pierwszej
\par gor\'b9cej wymianie zda\'f1 okazuje si\'ea, \'bfe dyskutanci w og\'f3le nie wiedz\'b9,
\par co ja tak naprawd\'ea napisa\'b3em. Jest to niemal wzorcowy przypadek ilustruj\'b9cy metody, jakimi usi\'b3uje si\'ea zawlec ofiar\'ea pod top\'f3r. Ja jednak nie jestem odpowiednim do tego obiektem, poniewa\'bf: w tym sporze
\par zajmuj\'ea pozycj\'ea korzystniejsz\'b9, bo opart\'b9 na wiedzy.
\par \tab Nie zamierzam unika\'e6 starcia. Postaram si\'ea przedstawi\'e6 pe\'b3ny obraz tego, co wymy\'9cli\'b3a nauka w toku pr\'f3b wyja\'9cnienia zagadki Nazca. \'afeby
\par \sect }\sectd \margrsxn1872\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 nie pozbawia
\'e6 jej ca\'b3kowicie materia\'b3\'f3w do rozwa\'bfa\'f1 na przysz\'b3a\'9c\'e6, po\'9cpiesz\'ea z przedstawieniem podobnych zjawisk z innych okolic na-
\par szego globu. A wi\'eac do dzie\'b3a!
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Ten wywo\'b3uj\'b9cy jak\'bfe gor\'b9ce dyskusje problem wygrawerowany jest
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 w\tab pustynnym gruncie peruwia\'f1skiej pampy na po\'b3udnie od Limy.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Od co najmniej 1500 lat wiele pokole\'f1 przechodzi\'b3o i przeje\'bfd\'bfa\'b3a
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 przez p\'b3askowy\'bf Nazca. Nikt nie zwraca\'b3 uwagi na osobliwe grawiury, nikt ich nawet nie dostrzeg\'b3 do chwili, kiedy w roku 1939 dr Paul Kosok z\tab 
Long Island University w sensie dos\'b3ownym spojrza\'b3 na nie z g\'f3ry.
\par Amerykanin przelecia\'b3 jednosilnikow\'b9 awionetk\'b9 nad pustynnym ob-
\par \sect }\sectd \margrsxn1872\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 szarem rozci
\'b9gaj\'b9cym si\'ea pomi\'eadzy miastami Palpa a Nazca i ujrza\'b3
\par w\tab dole rdzawego koloru powierzchni\'ea przeci\'eat\'b9 ciemn\'b9 wst\'eag\'b9 Pan-
\par americany czyli Carretera Interamericana, jak nazywa si\'ea ta szosa po hiszpa\'f1sku. Pow\'f3d powietrznej wyprawy Kosoka by\'b3 prosty: dosz\'b3o do jego uszu, \'bfe na ci\'b9gn\'b9cej si\'ea 60 km pustyni wyryte s\'b9 jakie\'9c osobliwe 
\par linie, kt\'f3rych on przy najlepszych nawet ch\'eaciach nie potrafi\'b3 na ziemi odnale\'9f\'e6. Z powietrza ujrza\'b3 natomiast wyra\'9fnie jasne, trapezowate powierzchnie odcinaj\'b9ce si\'ea od ciemnobr\'b9zowego t\'b3a. Pod\'b9\'bfy\'b3 wzd\'b3u\'bf
 prostych jak strzeli\'b3 linii, kt\'f3re przechodzi\'b3y w wielokilometrowej d\'b3ugo\'9cci prostok\'b9ty, przypominaj\'b9ce pasy startowe. Samolot Kosoka przelecia\'b3 nad precyzyjnie wyrysowan\'b9 delikatnymi liniami spiral\'b9.
\par \sect }\sectd \margrsxn6912\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 Czy\'bf
 ten rysunek nie przypomina olbrzymiego paj\'b9ka? Kosok zznniej\-szy\'b3 pu\'b3ap do 500 metr\'f3w i jego przypuszczenie potwierdzi\'b3o si\'ea:
\par w\tab pod\'b3o\'bfu wyryty by\'b3 wizerunek olb-
\par rzymiego paj\'b9ka. Kosok zdumiewa\'b3 si\'ea coraz bardziej. Ujrza\'b3 kontury ma\'b3py z\tab zakr\'eaconym ogonem, potem ryb\'ea, ja-
\par \sect }\sectd \margrsxn6336\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 szczurk\'ea
 i wreszcie na uko\'9cnych, wzno\-sz\'b9cych si\'ea w niebo stokach g\'f3r trzy\-dziestometrow\'b9 ludzk\'b9 posta\'e6 i dwie twarze, okolone promieniami g\'b3owy. 
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid9270740 W\'b3a\'9cciwie dr Kosok zajmowa\'b3 si\'ea
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \'9cledzeniem przebiegu kana\'b3\'f3w i sieci wodoci\'b9gowej Ink\'f3w, kt\'f3re przecie\'bf nie mog\'b3y tak bez \'9cladu znikn\'b9\'e6. Prowadz\'b9
c te badania natrafi\'b3 na najwi\'eaksz\'b9 i naj\-bardziej zagadkow\'b9 ksi\'b9\'bfk\'ea z obraz-
\par \sect }\sectd \margrsxn6480\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
kami w dziejach ludzko\'9cci. Poniewa\'bf linie te kojarzy\'b3y mu si\'ea z lotniskiem, zwr\'f3ci\'b3 si\'ea jako historyk o pomoc do archeolog\'f3w. Jego zdaniem nie mog\'b3o
\par tu chodzi\'e6 o zarysy lotniska, poniewa\'bf ten spos\'f3b znakowania przyj\'ea\'b3o si\'ea sto\-sowa\'e6 dopiero w naszym stuleciu.
\par \tab Tak powsta\'b3a zagadka. Pocz\'b9tkowo
\par \sect }\sectd \margrsxn6048\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 -\tab co by\'b3
o pierwsz\'b9 narzucaj\'b9c\'b9 si\'ea
\par hipotez\'b9 - my\'9clano, \'bfe s\'b9 to pozosta\'b3o\-\'9cci inkaskich dr\'f3g, wkr\'f3tce jednak za\-rzucono to wyja\'9cnienie. Po co komu bieg\-n\'b9ce r\'f3wnoleg\'b3e do siebie drogi, kt\'f3re urywaj\'b9 si\'ea r\'f3wnie nagle, jak si\'ea zacz\'ea
\'b3y? 
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid9270740 Poniewa\'bf na p\'b3askowy\'bfu szczeg\'f3lnie
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 cz\'easto wyst\'eapuj\'b9 trapezy, wysuni\'eato na\-wet my\'9cl, \'bfe chodzi tu by\'e6 mo\'bfe o sym\-bole czego\'9c w rodzaju religii trygono\-
metrycznej. Do tezy tej zupe\'b3nie jednak nie pasowa\'b3y pozosta\'b3e figury, spirale
\par \sect }\sectd \margrsxn1728\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 i\tab wizer
unki zwierz\'b9t.
\par \tab W roku 1946 z dr. Kosokiem spotka-
\par \'b3a si\'ea dr Maria Reiche, matematyk i geo-
\par graf. Rysunki i nieliczne fotografie do
\par tego stopnia zafascynowa\'b3y m\'b3od\'b9 niemieck\'b9 badaczk\'ea, \'bfe po-
\par stanowi\'b3a zaj\'b9\'e6 si\'ea wyja\'9cnieniem tej zagadki. Pani Reiche przenios\'b3a si\'ea o\tab Hacienda San Pablo w pobli\'bfu naziemnych rysunk\'f3w. Przyst\'b9pi\'b3a
\par do wykonywania systematycznych pomiar\'f3w linii figur. W trzy lata
\par p\'f3\'9fniej wsp\'f3lnie z Paulem Kosokiem opublikowa\'b3a artyku\'b3 zatytu\'b3owa-
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
ny "Ancient Drawings on the Desert of Peru" (Staro\'bfytne rysunki na pustyni w Peru).
\par \tab Min\'ea\'b3o czterdzie\'9cci lat.
\par \tab Maria Reiche uzyska\'b3a pomoc r\'f3\'bfnych instytucji oraz peruwia\'f1\-skiego lotnictwa wojskowego. Zagadka pustyni Nazca nigdy ju\'bf nie przesta\'b3a jej fascynowa\'e6. Dzi\'9c pani Reiche mieszka w Hotel Turistas w\tab Nazca. W uznaniu zas\'b3
ug otrzyma\'b3a od rz\'b9du peruwia\'f1skiego prawo
\par do\'bfywotniego u\'bfytkowania jednego z pokoi.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Niemal 40 lat bada\'f1 na roz\'bfarzonej od s\'b3o\'f1ca, wypalonej pampie!
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Czy zatem wielka zagadka ludzko\'9cci zosta\'b3a rozwi\'b9zana?
\par \tab Pocz\'b9tkowo pani Reiche przypuszcza\'b3a, \'bfe mo\'bfe tu chodzi\'e6 o "kalen\-darz astronomiczny", poniewa\'bf dwie z niezliczonych w\'b9skich linii rzeczywi\'9ccie wskazuj\'b9 dok\'b3adnie wed\'b3ug kompasu na pozycj\'ea S\'b3o\'f1ca
\par w\tab momencie letniego i zimowego przesilenia. Potem badaczka zacz\'ea\'b3a
\par wietrzy\'e6 w tym wszystkim album astronomiczny, poniewa\'bf niekt\'f3re
\par z\tab wykrytych w pod\'b3o\'bfu figur istotnie przypominaj\'b9 rysunki gwiazdo-
\par }\pard \ql \fi-288\li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid9270740 zbior\'f3w. Dzisiaj m\'f3wi si\'ea ju\'bf tylko skromnie o "magicznych liniach". Z tego, co czyta\'b3em w literaturze specjalistycznej, co widzia\'b3em

\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 i\tab s\'b3ysza
\'b3em w audycjach telewizyjnych, wynika\'b3o, \'bfe chodzi tu przewa\'bf-
\par nie o wizerunki zwierz\'b9t. To sugerowane nam wra\'bfenie jest absolutnie b\'b3\'eadne! Przede wszystkim bowiem na pustyni Nazca wida\'e6 pasy,
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 podobne do dr
\'f3g linie szerokie na 30 - 50 metr\'f3w i niejednokrotnie przekraczaj\'b9ce d\'b3ugo\'9c\'e6 ponad dw\'f3ch kilometr\'f3w. Pomi\'eadzy nimi, obok nich i na nich niezliczone cienkie linie o szeroko\'9cci do 1 m, jakby rysowane przy linijce, biegn\'b9
 przez wiele kilometr\'f3w w stron\'ea "pas\'f3w" i\tab rozchodz\'b9 w nich jak wi\'b9zka promieni. A potem - nie do wiary!
\par -\tab linie r\'f3wniutko wspinaj\'b9 si\'ea po zboczach g\'f3r lub biegn\'b9 przed siebie
\par r\'f3wnolegle nawet po pi\'ea\'e6 jedna obok drugiej. Aby uzmys\'b3owi\'e6 Czytel\-nikom ich r\'f3\'bfnorodno\'9c\'e6, trzeba jeszcze doda\'e6, \'bfe niekt\'f3re z tych w\'b9skich linii przecinaj\'b9 "pasy" pod k\'b9tem prostym, inne zn\'f3w \'b3\'b9cz
\'b9 si\'ea z\tab nimi pod ostrymi k\'b9tami. Od jednego ze wzg\'f3rz oddalonych ledwie
\par \sect }\sectd \margrsxn1872\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 o\tab 
kilka metr\'f3w od Panamericany 50 linii rozchodzi si\'ea na p\'f3\'b3noc,
\par po\'b3udnie i zach\'f3d. Pomi\'eadzy w\'b9skimi liniami i "pasami" znajduj\'b9 si\'ea du\'bfe, maj\'b9ce niekiedy i 800 metr\'f3w, trapezy. Widoczny z powietrza obraz zdominowany jest przez r\'f3\'bfnej szeroko\'9cci linie, w\'9cr\'f3
d nich stosunkowo niewielkie wizerunki ryb, ptak\'f3w, paj\'b9k\'f3w, ma\'b3p i ludzi. Je\'9cli wzi\'b9\'e6 pod uwag\'ea wymiary, to ryba jest dosy\'e6 niewielka, bo d\'b3uga 
\par tylko na 25 m, paj\'b9k ma tylko 46 m i jedynie kondor, kt\'f3ry w ko\'f1cu jest najwi\'eakszym ptakiem And\'f3w, rozpo\'9cciera swe skrzyd\'b3a na 110 m przy d\'b3ugo\'9cci cia\'b3a 120 m. Inny, zagadkowy ptak z nieproporcjonalnie
\par \sect }\sectd \margrsxn1728\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
wielkim dziobem osi\'b9ga nawet imponuj\'b9c\'b9 d\'b3ugo\'9c\'e6 250 metr\'f3w.
\par \tab Wyryte w pod\'b3o\'bfu Nazca figury by\'b3yby ju\'bf dzi\'9c trudne do rozpo\-znania, gdyby pani Reiche i jej pomocnicy nie oczy\'9ccili ich miot\'b3ami 
\par z\tab piasku i kamieni. Trzeba przy okazji doda\'e6, \'bfe \'9clady stanowi\'b9ce linie
\par i\tab "pasy" s\'b9 tak g\'b3\'eabokie, \'bfe nawet bez stara\'f1 pilnych czy\'9ccicieli trudno
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 by\'b3oby je z powietrza przeoczy\'e6! Zr\'f3\'bfnicowana jako\'9c\'e6 linii i figur pozwala przypuszcza\'e6, \'bfe powsta\'b3y w r\'f3\'bfnych okresach.
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab \tab Rebusy obrazkowe
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab \tab Z wieloma znakami zapytania
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Czeg\'f3\'bf si\'ea ju\'bf nie dopatrywano w tej "najwi\'eakszej ksi\'b9\'bfce z obraz-
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 kami w dziejach ludzko\'9cci"! Opieraj\'b9c si\'ea na hipotezach pani Reiche profesor Aldon Masen doszed\'b3 do wniosku, \'bfe figury te "przedstawiaj\'b9
 prawdopodobnie wizerunki b\'f3stw" oraz \'bfe "niew\'b9tpliwie przeznaczone
\par \sect }\sectd \margrsxn2736\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 by\'b3
y dla oczu bog\'f3w rezyduj\'b9cych w niebie".
\par \tab Archeolog-amator Jim Woodman wprowadzi\'b3 nieco o\'bfywienia do dyskusji pytaj\'b9c niewinnie, na co Indianom te ogromne, wyryte 
\par w\tab pod\'b3o\'bfu rysunki, skoro wida\'e6 je dopiero z powietrza? Poniewa\'bf
\par naukowcy byli zgodni co do tego, \'bfe lotnictwo by\'b3o dla plemion preinkaskich dziedzin\'b9 nieznan\'b9, Jim Woodmann stwierdzi\'b3: "To, \'bfe naukowcy nic dot\'b9d nie wiedz\'b9 na temat aparat\'f3w lataj\'b9cych skon\-struowanych przez staro\'bf
ytnych mieszka\'f1c\'f3w Peru, wcale nie musi oznacza\'e6, \'bfe Indianie ci nie umieli lata\'e6!". Howgh!
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Woodman chcia\'b3 wiedzie\'e6 na pewno. Je\'9cli nie z samolot\'f3w (czy
\par \sect }\sectd \margrsxn1728\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 statk\'f3
w kosmicznych) - Indianie z powodzeniem mogli przecie\'bf obserwowa\'e6 t\'ea panoram\'ea z balonu na gor\'b9ce powietrze! Archeo\-log-amator zasi\'eagn\'b9\'b3 informacji w International Explorers Society na Florydzie. Jeden z pracownik\'f3w przypomnia
\'b3 sobie znaczek brazylij\-
\par skiej poczty lotniczej z roku 1944, na kt\'f3rej widnia\'b3 staro\'9cwiecki balon na ogrzewane powietrze. By\'b3 to balon, kt\'f3ry w XVII w. wzni\'f3s\'b3 si\'ea nad Lizbon\'b9, a skonstruowany zosta\'b3
 przez Portugalczyka o nazwisku Bartolomeo Louranco des Gusmao. Balon mia\'b3 form\'ea odwr\'f3conej do
\par \sect }\sectd \margrsxn1728\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 g\'f3
ry. nogami piramidy. Jak ju\'bf stwierdzi\'b3em: Woodman chcia\'b3 wiedzie\'e6 na pewno. Za w\'b3asne, niezb\'eadne dla uprawiania takiego hobby dolary zam\'f3wi\'b3 25 m wysoki i szeroki, maj\'b9cy 2250 m3 balon z delikatnej peruwia\'f1skiej bawe\'b3
ny. Nazwa\'b3 go Kondor I. U do\'b3u balonu przymoco\-wana by\'b3a gondola o szeroko\'9cci 2,5 m i wysoko\'9cci 1,5 m, kt\'f3r\'b9 Indianie 
\par Aymara upletli z lekkiego sitowia porastaj\'b9cego brzegi jeziora Titicaca. Koszty wzi\'ea\'b3a na siebie Explorers Society wyp\'b3acaj\'b9c Indianom za ich r\'eakodzie\'b3o ca\'b3e 43 dolary! W takich warunkach mo\'bfna jeszcze my\'9cle\'e6
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 o\tab po\'9cwi
\'eaceniu si\'ea swojemu hobby.
\par \tab Balon wypr\'f3bowano w pobli\'bfu Cahuachi, dawnej stolicy Indian
\par z\tab Nazca. Powietrze wjego wn\'eatrzu ogrzano \'bfarem z ogniska. W gondoli
\par przycupn\'eali Jim Woodman i Julian Nott z Explorers Society. Kondor I wzni\'f3s\'b3 si\'ea w powietrze. Po osi\'b9gni\'eaciu pu\'b3apu 130 metr\'f3w \'b3agodnie opad\'b3 z powrotem na ziemi\'ea. Obydwaj piloci wygramolili si\'ea
 z gondoli. Uwolniony od ludzkiego balastu balon poderwa\'b3 si\'ea w g\'f3r\'ea i zata\'f1czy\'b3 w\tab powietrzu na niewielkiej wysoko\'9cci. Po przebyciu kilku kilometr\'f3w
\par wyl\'b9dowa\'b3 gdzie\'9c na pustynnym p\'b3askowy\'bfu.
\par \tab Swobodny lot balonu zaszczepi\'b3 w g\'b3owach badaczy z Florydy pewien pomys\'b3. Ot\'f3\'bf w Peru codziennie pra\'bfy s\'b3o\'f1ce, p\'b3askowy\'bf Nazca jest wi\'eac zawsze rozpalony. A je\'9cli tak balon sporz\'b9dzony z czarnego, bar\-
dzo lekkiego materia\'b3u sam ogrza\'b3by si\'ea w ci\'b9gu dnia? Mo\'bfe Inkowie chowali w ten "napowietrzny" spos\'f3b swoich zmar\'b3ych albo wysy\'b3ali swoich zmar\'b3ych w\'b3adc\'f3w w balonowej gondoli ku S\'b3o\'f1cu? W ko\'f1cu przecie\'bf
 Inkowie nazywali siebie samych "synami S\'b3o\'f1ca". Czy\'bfby kap\'b3ani wierzyli, \'bfe ich boscy w\'b3adcy musz\'b9 po \'9cmierci powr\'f3ci\'e6 do S\'b3o\'f1ca?
\par \tab Jakkolwiek zabawny i niekonwencjonalny wyda\'e6 si\'ea mo\'bfe pomys\'b3 Woodmana, to jednak s\'b9 w nim powa\'bfne niejasno\'9cci. Niewykluczone,
\par \sect }\sectd \margrsxn1440\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 \'bfe india\'f1
scy w\'b3adcy - jak najbardziej \'bfywi - napawali si\'ea z g\'f3ry widokiem wyrytych w pustyni wizerunk\'f3w, niewykluczone te\'bf, \'bfe do przyj\'eacia jest pomys\'b3 o napowietrznych poch\'f3wkach. Dla mnie jednak pozostaje kwesti\'b9 otwart\'b9
, czy do lotu balonowego rzeczywi\'9ccie po\-trzebne s\'b9 "pasy startowe"? Poza tym najwa\'bfniejsze jest to, \'bfe for\-mu\'b3uj\'b9c swoj\'b9 hipotez\'ea Jim Woodman wyszed\'b3 z b\'b3\'eadnego za\'b3o\'bfenia, i\'bf w\'b3adcy Ink\'f3w byli wysy\'b3
ani do niebajako "synowie S\'b3o\'f1ca". A przecie\'bf 
\par ci, kt\'f3rzy wyryli figury i linie na p\'b3askowy\'bfu Nazca, nie byli Inkami! Nie ma \'bfadnych \'9cwiadectw na to, \'bfe za "syn\'f3w S\'b3o\'f1ca" uwa\'bfali si\'ea te\'bf przedinkascy w\'b3adcy. Oryginalne wyja\'9cnienie zaproponowane przez
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \fi-288\li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
Woodmana trzeba uzna\'e6 za to, czym faktycznie jest: za przedwczesne. Archeolodzy peruwia\'f1scy zapewniali mnie, \'bfe na p\'b3askowy\'bfu Nazca
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 mamy do czynienia z "liniami do uprawy ziemi". Akurat! W tej okolicy nie wyro\'9cnie najmniejsze \'9fd\'9fb\'b3o trawy. Siegfrid Waxmann z NRD utrzymuje, \'bf
e w tej pl\'b9taninie dostrzega "atlas kulturowy dziej\'f3w ludzko\'9cci".
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab \tab Olimpia na pampie!
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Kto nie umie wyci\'b9ga\'e6 wniosk\'f3w, ten podaje naci\'b9gane rozwi\'b9zania.
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Stoj\'b9cy mocno na ziemi radca urz\'eadu patentowego z Monachium pan Georg A. von Breunig zrobi\'b3 z rysunk\'f3w na p\'b3askowy\'bfu Nazca pozosta\'b3o\'9c
ci przedinaskiej Olimpii. Jego zdaniem p\'b3askowy\'bf ten mia\'b3 by\'e6 czym\'9c w rodzaju gigantycznego stadionu, na kt\'f3rym india\'f1scy biegacze musieli jak najszybciej pokona\'e6 biegiem wyznaczone odcinki linii i figur, \'bfeby stan\'b9\'e6
 na podium.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Telewizyjny profesor Hoimar von Ditfurth pr\'f3bowa\'b3 zupe\'b3nie na
\par \sect }\sectd \margrsxn1872\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 serio podeprze
\'e6 jako\'9c t\'ea niewydarzon\'b9 hipotez\'ea. Stwierdzi\'b3, \'bfe w miejs\-cach, w kt\'f3rych biegacze wchodzili na wira\'bfe, powinno by\'e6 nieco wi\'eacej
\par piasku i kamieni ni\'bf na prostych. Istotnie pomiary niekt\'f3rych zakr\'eat\'f3w potwierdzi\'b3y wysuni\'eate przypuszczenia. Wzi\'b9\'e6 powa\'bfnie t\'ea tez\'ea mo\'bfe tylko kto\'9c, kto na oczy nie widzia\'b3 Nazca! Na p\'b3askowy\'bfu deszcz pada 

\par co najwy\'bfej przez p\'f3\'b3 godziny w roku, ziemia jest wyschni\'eata na pieprz, nie ro\'9cnie na niej nic, ale to dos\'b3ownie nic. Dlaczego przedinkaskie plemiona india\'f1skie mia\'b3yby urz\'b9dzi\'e6 swoj\'b9 Olimpi\'ea akurat na tym wypalonym p
\'b3askowy\'bfu, na to pytanie wszechwiedz\'b9cy pan profesor
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 nawet nie pr
\'f3bowa\'b3 sobie odpowiedzie\'e6. Na tej licz\'b9cej ponad 1000 km2 przestrzeni biegacze byliby niewidoczni nawet dla najbardziej sokolich oczu, widzowie nie mogliby ich dojrze\'e6 nawet w postaci mikroskopij\-nych punkcik\'f3w! \'afaden z widz\'f3
w nie mia\'b3by szansy stwierdzi\'e6, po jakiej figurze biegnie w\'b3a\'9cnie dany biegacz, poniewa\'bf figury rozpoznawalne
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 s\'b9 tylko z powietrza. Wreszcie wiele z figur umiejscowionych jest na zboczach g\'f3r. Czy\'bfby wi\'eac pradawni sportowcy dysponowali umiej\'eat\-no\'9c
ciami bywalc\'f3w weso\'b3ych miasteczek, kt\'f3rzy utrzymuj\'b9 si\'ea na wewn\'eatrznej \'9ccianie obracaj\'b9cej sig beczki? Panowie von Breunig i von Ditfurth powinni jak najszybciej zapomnie\'e6 o groteskowej Olimpii na p\'b3askowy\'bfu Nazca.
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab \tab Overkill dla astrokalendarza pani Reiche
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab Pozostaje w zasadzie tylko "kalendarz astronomiczny" pani Reiche. Nauka zaj\'ea\'b3a si\'ea t\'b9 hipotez\'b9 wed\'b3ug wszelkich regu\'b3 dobrego wy\-
chowania stwierdzaj\'b9c, \'bfe niekt\'f3re z linii wskazuj\'b9 na okre\'9clone konstelacje gwiazd, na przyk\'b3ad na Plejady, z uwzgl\'eadnieniem zmien\-no\'9cci rocznej.
\par \tab Gerald S. Hawkins, profesor astronomii w Smithonian Astrophysi-
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
cal Observatory w Cambridge w stanie Massachusetts, uda\'b3 si\'ea wraz z\tab grup\'b9 wsp\'f3\'b3pracownik\'f3w do Nazca. Mieli oni ze sob\'b9 najnowocze\'9c-
\par niejsze aparaty miernicze oraz za\'b3adowany danymi o wszystkich wa\'bfnych gwiazdozbiorach komputer. W pami\'eaci tego komputera zawarte by\'b3y informacje o wszystkich pozycjach gwiazd widocznych nad p\'b3askowy\'bfem Nazca w ci\'b9gu ostatnich 6900 lat
. Maszyna b\'b3ys\-
\par kawicznie odpowiada\'b3a na pytania w rodzaju: Jaka by\'b3a pozycja Ple\-jad w pocz\'b9tkach wiosny roku 3100 prz. Chr.? Jaka by\'b3a ich pozycja jesieni\'b9 tego\'bf roku?
\par \tab Po d\'b3ugich pomiarach, kt\'f3rych wyniki wprowadzono do komputera, zadano mu wreszcie pytanie: kt\'f3re linie wycelowane s\'b9 w jakie gwiazdy widoczne nad p\'b3askowy\'bfem w okresie od roku 5000 prz. Chr. do roku 1900 po Chr.?
\par \tab Kolumny liczb wydrukowane przez komputer by\'b3y dla hipotezy pani Reiche mia\'bfd\'bf\'b9ce. Profesor Hawkins zmuszony by\'b3 stwierdzi\'e6: "Nie, te 
\par linie nie by\'b3y zorientowane wed\'b3ug gwiazd. [...] Zawiedzeni musieli\'9cmy odrzuci\'e6 hipotez\'ea astronomicznego kalendarza".
\par \tab Mimo tego jednoznacznego naukowego wyja\'9cnienia, co pewien czas powraca twierdzenie,jakoby zosta\'b3o wykazane, \'bfe wyryte w p\'b3askowy\'bfu Nazca rysunki stanowi\'b3y gigantyczny kalendarz astronomiczny. Nie\-w\'b9tpliwie musia\'b3o to by\'e6
 dla pani Reiche przygn\'eabiaj\'b9ce, kiedy kom\-puter obali\'b3 hipotez\'ea b\'ead\'b9c\'b9 dzie\'b3em jej \'bfycia. Jej donios\'b3\'b9 i nieza\-przeczaln\'b9 zas\'b3ug\'b9 pozostanie obmierzenie i skatalogowanie figur
\par \sect }\sectd \margrsxn1872\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 z\tab p\'b3
askowy\'bfu. Bez zebranych przez pani\'b9 Reiche danych profesor
\par Hawkins z zespo\'b3em nie mogliby dokona\'e6 bada\'f1.
\par \tab Poszukiwania wyja\'9cnienia fenomenu Nazca trwaj\'b9 dalej. Antropo\-log, prof. William H. Isbell z nowojorskiego Uniwersytetu Stanowego, 
\par je znalaz\'b3: terapia zaj\'eaciowa! Prof. Isbell z niejakim op\'f3\'9fnieniem roz\-wi\'b9za\'b3 problemy Indian na rynku pracy. Jego zdaniem nie posiadali oni sk\'b3ad\'f3w na magazynowaie zb\'f3\'bf, dlatego te\'bf w latach dobrych plon\'f3w powstawa
\'b3o niebezpiecze\'f1stwo nadmiernego wzrostu liczby ludno\'9cci,
\par \sect }\sectd \margrsxn1728\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 co poci\'b9gn
\'ea\'b3oby za sob\'b9 w latach chudych kl\'eask\'ea g\'b3odu. C\'f3\'bf wi\'eac robi\'e6? -\tab zastanawia si\'ea Isbell. "Rozwi\'b9zanie polega\'b3o na tym, aby pod-
\par trzyma\'e6 wsp\'f3lne zainteresowanie ludno\'9cci wykonywaniem rytualnych 
\par zaj\'ea\'e6, kt\'f3re poch\'b3ania\'b3yby dostatecznie du\'bfo energii, by spo\'bfyciu uleg\'b3a tak\'bfe nadwy\'bfka \'bfywno\'9cciowa". Nowojorski \'bfartowni\'9c twierdzi
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 jeszcze, \'bf
e jest spraw\'b9 ca\'b3kowicie bez znaczenia, czy Indianie mieli mo\'bfliwo\'9c\'e6 obejrzenia dzie\'b3 powsta\'b3ych w wyniku tej terapii zaj\'eaciowej,
\par poniewa\'bf chodzi\'b3o tylko i wy\'b3\'b9cznie o zaj\'eacie ich prac\'b9, aby "w ten spos\'f3b wp\'b3yn\'b9\'e6 na liczb\'ea ludno\'9cci". \'afe te\'bf nikt dot\'b9d na to nie wpad\'b3! T\'b9 metod\'b9 mo\'bfna by przecie\'bf spokojnie zagospodarowa\'e6
 nadwy\'bfki \'bfywno\'9cciowe EWG i USA. Wystarczy si\'ea tylko zastanowi\'e6, 
\par jak\'b9 tu powo\'b3a\'e6 do \'bfycia absolutnie bezsensown\'b9 inwestycj\'ea, w kt\'f3rej pracowa\'e6 si\'ea b\'eadzie przez ca\'b3e pokolenia. W latach t\'b3ustych zajmiemy si\'ea zrzucaniem sad\'b3a doprowadzaj\'b9c ludzi do takiego stanu, \'bf
eby przesz\'b3a im ochota na robienie dzieci. Id\'b9c tokiem rozumowania pana Isbella mo\'bfna by przyj\'b9\'e6, \'bfe w tamtych czasach kap\'b3ani Ink\'f3w sporz\'b9dzali pewnie odpowiednie tabele przys\'b3u\'a6uj\'b9cych ludowi ilo\'9cci kalorii. T\'ea
 funkcj\'ea mog\'b3aby przej\'b9\'e6 na przyk\'b3ad Swiatowa Organizacja Zdrowia. O szczeg\'f3\'b3y prosz\'ea si\'ea zwr\'f3ci\'e6 do profesora Isbella!
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
Nie ma takiego idiotyzmu, kt\'f3rego kto\'9c by jednak nie powiedzia\'b3.
\par Helmut Tributsch, profesor chemii fzycznej Wolnego Uniwersytetu
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 w\tab Berlinie, za jednym zarnachem rozwi\'b9za\'b3 wi\'eakszo\'9c\'e6 prehistorycznych
\par zagadek na ca\'b3ym \'9cwiecie stwierdzaj\'b9c ni mniej, ni wi\'eacej, \'bfe wielkie prehistoryczne o\'9crodki kultowe sytuowano "zawsze w miejscach, gdzie szczeg\'f3lnie cz\'easto wyst\'eapuj\'b9 mira\'bfe". Profesor Tributsch przytacza przyk\'b3ad teren
\'f3w menhirowych w Bretanii, powo\'b3uje si\'ea na Stonehenge
\par \sect }\sectd \margrsxn2880\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 w\tab 
Anglii, wskazuje na \'9cwi\'b9tyni\'ea Olmek\'f3w w La Venta nad Zatok\'b9
\par Meksyka\'f1sk\'b9, na egipskie piramidy i - a jak\'bfe! - na p\'b3askowy\'bf Nazca. Co sk\'b3oni\'b3o ludzi do stworzenia tych zagadkowych budowli? Co popchn\'ea\'b3o ich do niezrozumia\'b3ego dzia\'b3ania?
\par \tab Czary-mary - wsz\'eadzie fatamorgana.
\par \sect }\sectd \margrsxn1728\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 \tab 
Na niebie roztaczaj\'b9 si\'ea "bajecznie kolorowe obrazy", ukazuj\'b9 si\'ea odleg\'b3e wyspy, lasy i budowle. "Jedynie z wielkich odleg\'b3o\'9cci wida\'e6 czasem odbijaj\'b9ce si\'ea na niebie \'9cwi\'b9tynie, co z kolei stanowi wyja\'9c
nienie faktu, dlaczego musia\'b3y by\'e6 ogromne, je\'9cli mia\'b3y uchodzi\'e6 za \'9cwi\'eato\'9c\'e6. Miejsca kultowe fatamorgany stawa\'b3y si\'ea tym samym stref\'b9 kontaktu
\par z\tab za\'9cwiatami". Zdaniem profesora Tributscha dotyczy to te\'bf, jak
\par wspomniano, linii z p\'b3askowy\'bfu Nazca, a poniewa\'bf b\'ead\'b9c tam wielo\-krotnie ani razu nie widzia\'b3em \'bfadnej fatamorgany, zostaj\'ea oczywi\'9c\-cie bezlito\'9cnie napi\'eatnowany przez profesora, kt\'f3ry m\'f3wi: "Daniken 
\par prosto i naiwnie stwierdza, \'bfe gigantyczne linie na pustyni Nazca-Palpa zosta\'b3y wykonane przez astronaut\'f3w z innej planety i wyznaczaj\'b9 pasy startowe". Poza tym podobno nie przej\'b9\'b3em si\'ea zbytnio faktem, "\'bfe astronauci, kt\'f3
rzy odbyli d\'b3ug\'b9 drog\'ea w przestrzeni kosmicznej, nie mogli raczej przesi\'b9\'9c\'e6 si\'ea na p\'b3atowce ". Do tej sprawy jeszcze powr\'f3c\'ea. Jestem jak najdalszy od tego, by o\'9cmiesza\'e6 hipotez\'ea profesora Tribut\-
scha. W przypadku niekt\'f3rych kult\'f3w mo\'bfe ona by\'e6 nawet s\'b3uszna.
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
Na razie stwierdzam tylko tyle: do sprawy Nazca hipoteza ta nie
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 pasuje. Na p\'b3askowy\'bfu tym - i chyba nikt temu nie zaprzeczy - s\'b9 nie tylko linie poziome, ale wiele z nich znajduje si\'ea te\'bf na stromych zboczach g\'f3
r. Wody, kt\'f3ra jest niezb\'eadnu dla wyst\'eapowania fatamor\-gany, nu powierzchni p\'b3askowy\'bfu nie by\'b3o, opady deszczu nie wyst\'eapuj\'b9 tam prawie nigdy. Pod powierzchni\'b9 natomiast woda by\'b3a. Powr\'f3c\'ea
 jeszcze do tego stwierdzenia, kt\'f3re wygl\'b9da na sprzeczna\'9c\'e6 sam\'b9
\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 w\tab 
sobie, na razie jednak chcia\'b3bym doko\'f1czy\'e6 wyliczank\'ea teorii.
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab \tab Ni\'e6 Ariadny dla Nazca?
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab Ariadna, c\'f3rka kr\'f3la Minosa z Krety, pomog\'b3a Tezeuszowi nie zgubi\'e6 si\'ea w labiryncie daj\'b9c mu k\'b3\'eabek nici, kt\'f3ry pozwoli\'b3 mu wydosta
\'e6 si\'ea z pl\'b9taniny korytarzy na wolno\'9c\'e6.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Czy\'bfby Szwajcar Henri Stierlein znalaz\'b3 tak\'b9 w\'b3a\'9cnie ni\'e6 Ariadny,
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 kt\'f3ra wyprowadzi nas z labiryntu zagadek Nazca? Jego opublikowana
\par \sect }\sectd \margrsxn1584\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 w\tab 
roku 1983 w Pary\'bfu praca nosi dumny tytu\'b3 Nazca, la clef du mystere
\par (Nazca, klucz do tajemnicy). Stierlein interpretuje linie p\'b3askowy\'bfu jako "\'9clady gigantycznych przechowalni nici osnowowych". Przypusz-
\par czenie to opiera sig na fakcie, \'bfe Indianie z Nazca byli znakomitymi tkaczami. W niezliczonych grobach z okolic Nazca, Palpa i Paracas znaleziono bajecznie kolorowe tkaniny pokryte fantastycznymi moty-
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 wami. Wiele z n
ich nie ma obr\'b9bka i zrobionych jest z jednej nici, kt\'f3ra mo\'bfe osi\'b9ga\'e6 d\'b3ugo\'9c\'e6 wielu kilometr\'f3w. W Paracas odkryto tkaniny
\par o\tab d\'b3ugo\'9cci 28 metr\'f3w i szeroko\'9cci 6 metr\'f3w, w kt\'f3rych znajduj\'b9 si\'ea ni
\par \sect }\sectd \margrsxn1584\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 mniej, ni wi
\'eacej tylko pi\'ea\'e6dziesi\'eacioo\'9cmiokilometrowe nici!
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Jest rzecz\'b9 jasn\'b9, \'bfe nawet babka najstarszego z wodz\'f3w nie mog\'b3a
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 utrzyma\'e6 na ramionach takiego zwoju nici, \'bfeby pom\'f3c pracowitej synowej. Stierlein wychodzi od tego, \'bfe Indianie prekolumbijscy nie 
\par znali ani ko\'b3a, ani ko\'b3a garncarskiego, ani motowide\'b3 czy osi. Jak zatem, pyta praktyczny Szwajcar, sk\'b3adowano niemal\'bfe niesko\'f1czonej d\'b3ugo-
\par \'9cci nici, w jaki spos\'f3b je rozk\'b3adano, aby unikn\'b9\'e6 popl\'b9tania wielobarw\-nych pasem? Rozwi\'b9zanie wida\'e6 podobno jak na d\'b3oni w Nazca: ot\'f3\'bf
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 nici rozk\'b3ad
ano na ziemi, o czym \'9cwiadczy\'e6 maj\'b9, zdaniem Stierleina, widoczne do dzisiaj d\'b3ugie uporz\'b9dkowane linie. By\'b3yby one zatem pozosta\'b3o\'9cciami wielkich warsztat\'f3w tkackich.
\par \tab Mimo \'bfe nie narzekam na brak fantazji, nie potrafi\'ea jednak wyobra\-zi\'e6 sobie tej gigantycznej tkalni. Tysi\'b9ce maszeruj\'b9cych jeden za dru\-gim Indian mia\'b3oby uk\'b3ada\'e6 na rozpalonej pustyni kilometry nici? Na komend\'ea k\'b3a
\'9c\'e6 je na liniach, potem podnosi\'e6 i nie\'9c\'e6 dalej? Praco-
\par \sect }\sectd \margrsxn2880\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
wite tkaczki, ca\'b3y czas maj\'b9ce do tego w g\'b3owach zaplanowane wzory, mia\'b3yby przyci\'b9ga\'e6 do siebie w rytmie pracy pi\'ea\'e6dziesi\'eaciokilome\-trowej niekiedy d\'b3ugo\'9cci nici? Z jakiego\'bf to nie rw\'b9cego si\'ea tworzy\-wa musia
\'b3yby one by\'e6 zrobione? India\'f1skie wzory wymagaj\'b9 ci\'b9g-
\par \'b3ych zmian barwy. A\'bf trudno o czym\'9c takim my\'9cle\'e6. Kr\'b9\'bf\'b9c w\'9cr\'f3d zygzakowatych linii tkaczki nie mia\'b3yby nawet okazji dotrze\'e6 do swojego warsztatu! Wyobra\'9fmy sobie armi\'ea Indian, kt\'f3rzy z nici\'b9 w\tab d\'b3
oniach maszeruj\'b9 mi\'eadzy liniami. Zwa\'bfywszy wieki trwania ich
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
kultury tkackiej, musieliby wydepta\'e6 obok tych linii ca\'b3e \'9ccie\'bfki, a tu na g\'f3rze \'9clady konserwuj\'b9 si\'ea jak na Ksi\'ea\'bfycu. A jednak nic takiego nie wida\'e6. Obawiam si\'ea te\'bf, \'bfe w wielu punktach, w kt\'f3rych krzy\'bf
uje si\'ea
\par tych ponad pi\'ea\'e6dziesi\'b9t linu, dosz\'b3oby do powstania prawdziwego galimatiasu. Oryginalna propozycja Stierleina musi okaza\'e6 si\'ea chybiona najp\'f3\'9fniej w momencie, kiedy przysz\'b3oby mu wyja\'9cni\'e6
, jak ci tragarze nici mieliby sobie poradzi\'e6 z figurami na skalnych zboczach.
\par \tab Uwa\'bfam za bardzo pozytywny objaw, \'bfe tak wiele umys\'b3\'f3w zajmuje
\par \sect }\sectd \margrsxn1872\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 si\'ea zagadk
\'b9 p\'b3askowy\'bfu Nazca. Ka\'bfdy nowy pomys\'b3 jest mile widzia-
\par ny, pod warunkiem \'bfe nie pojawia si\'ea od razu w glorii "naukowego" rozwi\'b9zania. Dla takiego laika jak ja jest to zawsze nauka cokolwiek kontrowersyjna.
\par \tab Profesor Frederico Kauffmann-Doig, niejako bo\'bfyszcze archeo-
\par logii peruwia\'f1skiej, okre\'9cla linie p\'b3askowy\'bfujako "linie magiczne". Ich genez\'ea upatruje w starej peruwia\'f1skiej kulturze "lataj\'b9cych kocich istot" z Chavin de Huantar w p\'f3\'b3nocnej cz\'ea\'9cci peruwia\'f1skich And\'f3w.
\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 By\'e6 mo\'bf
e, twierdzi profesor, linie te prowadzi\'b3y do miejsc sk\'b3adania ofiar? A przedstawienia figuratywne? Indianie mieli by\'e6 podobno przekonani, \'bfe "lataj\'b9cy koci bogowie", jak wskazuje sama nazwa, posiedli sztuk\'ea latania. Tak wi\'eac 
bogowie ci mieli podziwia\'e6 te figury z\tab powietrza. Wydaje mi si\'ea to ju\'bf krokiem we w\'b3a\'9cciwym kierunku.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Inni z kolei archeolodzy przyporz\'b9dkowuj\'b9 te linie pewnym g\'f3rskim
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 bogom, kt\'f3rych czczonojako daj\'b9cych wod\'ea. W tym kontek\'9ccie linie na p\'b3askowy\'bfu maj\'b9 stanowi\'e6 symboliczne po\'b3\'b9czenie ze \'9fr\'f3d
\'b3ami.
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab \tab Przyczynek ze Wschodu
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab Tak\'bfe naukowcom zza \'bfelaznej kurtyny zagadka p\'b3askowy\'bfu Nazca
\par \sect }\sectd \margrsxn1728\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 nie pozwala spa
\'e6 spokojnie. Zoltan Zelko z Budapesztu przez ca\'b3e lata duma\'b3, jak tu si\'ea dobra\'e6 do tego fenomenu, i w ko\'f1cu doszed\'b3 do wniosku, \'bfe linie stanowi\'b9 "w istocie d\'b3ug\'b9 na 800 km i szerok\'b9 na 100 km map\'ea
 okolic jeziora Titicaca". Drogi kolego, sk\'b9d si\'ea bierze
\par takie pomys\'b3y?
\par \tab Wok\'f3\'b3jeziora Titicaca znajduje si\'ea oko\'b3o 40 ruin z okresu inkaskiego 
\par i\tab preinkaskiego. Je\'9cliby po\'b3\'b9czy\'e6 miejsca lokalizacji tych ruin z okre\'9c-
\par lonymi wzniesieniami w niecce Titicaca i na\'b3o\'bfy\'e6 na to wszystko siatk\'ea
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 z\tab 
linii, to otrzyma si\'ea podobno uk\'b3ad widoczny na p\'b3askowy\'bfu Nazca.
\par Wed\'b3ug Zoltana Zelko siatka ta ilustruje pewien system przekazywania wiadomo\'9cci. "Wiadomo\'9cci przekazywano za pomoc\'b9 sygna\'b3\'f3w \'9cwietl-
\par \sect }\sectd \margrsxn1872\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
nych czyli promieni s\'b3onecznych odbitych od srebrnych lub z\'b3otych p\'b3yt, nocami wykorzystywano ogniska. Przypuszczalnie sygna\'b3y takie konie\-czne by\'b3y w tej g\'f3rzystej okolicy, by kierowa\'e6 pracuj\'b9cymi w dolinie
\par i\tab ostrzega\'e6 ich przed ewentualnymi atakami".
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Jak dot\'b9d - wszystko nie tak. Pomi\'eadzy jeziorem Titicaca a p\'b3asko-
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 wy\'bfem Nazca wznosi si\'ea \'b3a\'f1cuch g\'f3rski z pi\'eacio- i sze\'9cciotysi\'eacznikami. Je\'9cli ju\'bf wysy\'b3a\'e6 "wiadomo\'9cci" i "sygna\'b3y do pracuj
\'b9cych w dolinie",
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
to dlaczego w tak diabelnie skomplikowany spos\'f3b? Sygna\'b3y ogniowe
\par i\tab dymne od jednego szczytu do drugiego, tak jak praktykowali to dawni
\par Szwajcarzy i jak to do dzi\'9c pokazujemy w czasie obchod\'f3w naszego \'9cwi\'eata narodowego, zupe\'b3nie by wystarczy\'b3y, bez konieczno\'9cci mozol\-nego rycia skomplikowanego systemu linii. Do przekazywania wiado\-mo\'9c
ci wykorzystywano, przynajmniej w czasach Ink\'f3w, sztafety biega\-czy, kt\'f3re doskonale si\'ea sprawdza\'b3y.
\par \tab Rezultaty takich naukowych rozwa\'bfa\'f1 wydaj\'b9 mi si\'ea, przy ca\'b3ym szacunku, dosy\'e6 rozpaczliwe. W ka\'bfdym razie nie stosuj\'b9 si\'ea one do naukowej dewizy, \'bfe powinny by\'e6 "oczywiste". Wszyscy bez przerwy twierdz\'b9, \'bf
e oto jest ju\'bf "najbardziej prawdopodobne i naturalne rozwi\'b9zanie", a kiedy zaczn\'b9 je przedstawia\'e6, od razu okazuje si\'ea ono dalekie od tego (sympatycznego sk\'b9din\'b9d) za\'b3o\'bfenia. Poniewa\'bf z rado\'9c\-ci\'b9 zaakceptowa\'b3
bym jakie\'9c przekonuj\'b9ce rozwi\'b9zanie fenomenu Naz-
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
ca, lecz jak dot\'b9d \'bfadne z nich nie wytrzymuje najl\'bfejszego nawet argumentu przeciw, pozwalam sobie przedstawi\'e6 w\'b3asn\'b9 propozycj\'ea, chocia\'bf liczy ona sobie lat z g\'f3r\'b9 dwadzie\'9ccia. Szczeg\'f3\'b3owo om\'f3wi\'b3em j\'b9
 w moich ksi\'b9\'bfkach Z powrotem do gwiazd i M\'f3j \'9cwiat w obrazach. Jej zdumiewaj\'b9c\'b9 wizualnie wersj\'ea zawiera\'b3 nakr\'eacony wed\'b3ug moich Wspomnie\'f1 z przysz\'b3o\'9cci film dokumentalny.
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab \tab M\'f3j przyczynek do zagadki Nazca
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab Za\'b3\'f3\'bfmy, \'bfe nasz\'b9 planet\'ea okr\'b9\'bfa kosmiczne miasto istot pozaziem\-skich. Kiedy za\'b3oga. przeprowadzi\'b3a ju\'bf niezb\'ea
dne pomiary, by wy\-znaczy\'e6 miejsce ewentualnego l\'b9dowania, ze \'9cluzy wy\'b3ania si\'ea wahad\-\'b3owiec kosmiczny i mknie w stron\'ea Ziemi. Dogodna okaza\'b3a si\'ea
\par ogromna pustynna powierzchnia p\'b3askowy\'bfu Nazca, w kt\'f3rego pobli\'bfu odkryto te\'bf inteligentne formy \'bfycia. (W nawiasie: l\'b9dowanie na Saharze nie da\'b3oby etnologom okazji do studiowania jakiegokolwiek gatunku istot inteligentych.)

\par \tab Drobne wyja\'9cnienie: oczywi\'9ccie obcy astronauci nie potrzebuj\'b9 do l\'b9dowania \'bfadnych "pas\'f3w startowych"; nie by\'b3oby te\'bf \'bfadnych istot, kt\'f3re mog\'b3yby je dla nich wykona\'e6. (B\'ead\'b9cy produktem wysoko rozwini\'ea
tej techniki kr\'f3tkodystansowy statek kosmiczny nie l\'b9dowa\'b3by na pneumatycznych ko\'b3ach. W gr\'ea wchodzi tu ewentualnie jednostka helikopteropodobna, taka jak ta zrekonstruowana na podstawie opisu proroka Ezechiela przez in\'bfyniera z
 NASA, Josepha Blumricha,
\par lub te\'bf - powiedzmy - l\'b9dowanie na poduszce powietrznej.) Efekt
\par w\tab ka\'bfdym razie by\'b3by taki sam: najwi\'eacej piasku i kamieni poderwa\'b3by
\par podmuch w miejscu, w kt\'f3rym pojazd zbli\'bfa\'b3by si\'ea do pod\'b3o\'bfa; przy pu\'b3apie kilkuset metr\'f3w efekt taki jest minimalny. Pojazd kosmiczny, dzi\'9c nazwaliby\'9cmy go roboczo promem kosmicznym, nie l\'b9duje piono\-wo. Dow\'f3dca wybra
\'b3by na ekranach takie l\'b9dowisko, kt\'f3re uzna\'b3by za najbezpieczniejsze.
\par \tab W tym miejscu mo\'bfe kto\'9c wysun\'b9\'e6 argument, \'bfe grunt tu\'bf pod powierzchni\'b9 p\'b3askowy\'bfu jest zbyt mi\'eakki, by utrzyma\'e6 ci\'ea\'bfki pojazd. Czy Amerykanie nie mieli tego samego problemu przed l\'b9dowaniem na Ksi\'ea\'bf
ycu? Kiedy 20 lipca 1969 roku l\'b9dowa\'b3a za\'b3oga Apolla 11, kiedy 7\tab sierpnia 1971 na Ksig\'bfycu osiada\'b3 l\'b9downik Eagle, wszystko to by\'b3o
\par nowe, poniewa\'bf nikt nie wiedzia\'b3, czy pod\'b3o\'bfe wytrzyma tak du\'bfe obci\'b9\'bfenia. W przypadku zaawansowanej technologii mo\'bfna przyj\'b9\'e6, \'bfe poradzi sobie ona z takimi problemami.
\par \tab Z chwil\'b9 l\'b9dowania na p\'b3askawy\'bfu Nazca powsta\'b3a trapezowata powierzchnia. Trapez jest najw\'ea\'bfszy tam, gdzie p\'b3omie\'f1 wylotowy ze 
\par wzgl\'eadu na pu\'b3ap, na kt\'f3rym znajdowa\'b3 si\'ea pojazd, najmniejsze poczyni\'b3 szkody w pod\'b3o\'bfu, najszerszy za\'9c tam, gdzie pojazd ju\'bf osiad\'b3. A teraz wyobra\'9fmy sobie, \'bfe obcy przyst\'b9pili do swoich prac, pobrali pr\'f3
bki gruntu, przeprowadzili badania mikroskopowe, zmierzyli g\'easto\'9c\'e6
\par \sect }\sectd \margrsxn2880\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 i\tab sk\'b3
ad gazowy powietrza. Ponadto z oddalenia \'9cledzili porusze-
\par nie w\'9cr\'f3d tubylc\'f3w, pozostawiaj\'b9c im by\'e6 mo\'bfe na odjezdnym jaki\'9c
\par \sect }\sectd \margrsxn1728\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 podarunek.

\par \tab Przepe\'b3nieni l\'eakiem i zdumieniem tubylcy obserwuj\'b9 z pobliskich wzniesie\'f1 niezrozumia\'b3e dla nich poczynania "bog\'f3w". Widzieli pluj\'b9ce ogniem, b\'b3yszcz\'b9ce w s\'b3o\'f1cu, ha\'b3a\'9cliwe "co\'9c", jak opuszcza\'b3o si\'ea
 z nieba wzniecaj\'b9c niby orkan tumany py\'b3u. A teraz to "co\'9c" stoi spokojnie na pustyni. Nieforemne, przypominaj\'b9ce ludzi postacie w srebrzystych
\par \sect }\sectd \margrsxn1584\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 i\tab z\'b3
otawych sk\'f3rach porusza\'b3y si\'ea woko\'b3o, wierci\'b3y dziury w ziemi,
\par zbiera\'b3y kamienie i pos\'b3ugiwa\'b3y si\'ea dziwnymi aparatami. Nast\'eapnie kt\'f3rego\'9c dnia rozleg\'b3 si\'ea potworny grzmot, tubylcy po\'9cpieszyli na swoje stanowiska obserwacyjne i ujrzeli, jak "boski pojazd" wznosi si\'ea w niebo ci\'b9gn
\'b9e za sob\'b9 ogon p\'b3omieni.
\par \tab Na p\'b3askowy\'bf powr\'f3ci\'b3a cisza. Najodwa\'bfniejsi ostro\'bfnie udali si\'ea na miejsce zdarzenia. Stali tam bezradni nie rozumiej\'b9c, co si\'ea sta\'b3o. Co to takiego mog\'b3o by\'e6? Nawet zawsze wszystkowiedz\'b9ca starszyzna ple-

\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
mienna nie potrafi\'b3a tego wyja\'9cni\'e6, milczeli te\'bf kap\'b3ani. Wznoszono b\'b3agania o pomoc do totem\'f3w, mistycznych opiekun\'f3w, lecz one po\-zosta\'b3y nieme. Z ca\'b3ego tego zdarzenia pozosta\'b3
a jedynie trapezowata powierzchnia wymieciona z kamieni i piasku i kilka porzuconych przez "bog\'f3w" przedmiot\'f3w.
\par \tab Gnane nie zaspokojon\'b9 ciekawo\'9cci\'b9 grupki tubylc\'f3w powraca\'b3y co 
\par jaki\'9c czas na to mistyczne miejsce dyskutuj\'b9c i przekonuj\'b9c si\'ea nawza\-jem, \'bfe to, co ich tak zaniepokoi\'b3o, zdarzy\'b3o si\'ea naprawd\'ea. To "co\'9c" przyby\'b3o z nieba, a wi\'eas z pewno\'9cci\'b9 "bogowie" tam w\'b3a\'9c
nie mieszkali, poniewa\'bf nikt inny nie potrafi lata\'e6 tak jak pot\'ea\'bfny kondor. Co jednak m\'f3wi\'b9 im te znaki w ziemi pozostawione przez "bog\'f3w", ta wymieciona
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 z\tab 
kamieni i piasku powierzchnia? Czy\'bfby to by\'b3 nakaz przygotowania
\par takich powierzchni dla "bog\'f3w"? Co mia\'b3y oznacza\'e6 te zw\'ea\'bfaj\'b9ce si\'ea linie, biegn\'b9ce wprost ku najbli\'bfszemu wzg\'f3rzu i tam si\'ea urywaj\'b9ce? 
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid9270740 Kap\'b3ani wydali rozkaz i lud pos\'b3ucha\'b3. Zacz\'eato przeci\'b9ga\'e6 linie,
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 niwelowa\'e6 powierzchni\'ea. Zaoferowali bogom mnogo\'9c\'e6 r\'f3\'bfnych linii, w\'b9skie, szerokie, biegn\'b9ce we wszystkich kierunkach. Harowali w b\'b3o\-
giej nadziei, \'bfe "bogowie" kiedy\'9c powr\'f3c\'b9 i \'bfe do tego potrzebuj\'b9 wyrytych teraz linu, jak tego dostatecznie jasno dowodz\'b9 te pozos\-tawione przez nich samych.
\par \sect }\sectd \margrsxn1728\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 \tab Mija\'b3
y lata, rodzi\'b3y si\'ea i umiera\'b3y kolejne pokolenia. "Boskie" istoty si\'ea nie pokazywa\'b3y. Czy\'bfby przy ca\'b3ym wysi\'b3ku co\'9c zrobiono nie tak? Przecie\'bf praprzodkowie widzieli "bog\'f3w" na w\'b3asne oczy!
\par \tab Kap\'b3a\'f1skie umys\'b3y wysnu\'b3y wniosek, \'bfe trzeba jako\'9c powiadomi\'e6 mieszka\'f1c\'f3w nieba, \'bfe si\'ea na nich czeka. Trzeba wys\'b3a\'e6 w niebo znaki. Wydawa\'b3o si\'ea, \'bfe to jest rozwi\'b9zanie.
\par \tab Znowu rozpocz\'ea\'b3a si\'ea mozolna praca. Pod kierunkiem kap\'b3an\'f3w
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
Indianie znosili kamienie, by u\'b3o\'bfy\'e6 z nich wielkie znaki. Kiedy jednak zacz\'eali podnosi\'e6 kamienie, ukaza\'b3o si\'ea pod\'b3o\'bfe, kt\'f3re bardziej odcina\'b3o si\'ea od pustyni, ni\'bfby mog\'b3y to sprawi\'e6 kamienie. Kap\'b3
ani zebrali si\'ea na ponown\'b9 narad\'ea. Zgodzili si\'ea, \'bfe wystarczy tylko usun\'b9\'e6 kamienie
\par i\tab kamyki, \'bfeby powsta\'b3y w ten spos\'f3b pot\'ea\'bfne wizerunki. Kolejne
\par pokolenia tworzy\'b3y obrazy na p\'b3askowy\'bfu.
\par \tab Przypomnijmy sobie, w jaki spos\'f3b powstaj\'b9 kulty cargo jeszcze w\tab obecnym stuleciu. Tubylcy urz\'b9dzali widmowe l\'b9dowiska kopiuj\'b9c
\par zachowania ameryka\'f1skich "bog\'f3w".
\par \tab Dnia 14 kwietnia 1981 z pr\'eadko\'9cci\'b9 347,5 kilometr\'f3w na godzin\'ea 
\par wyl\'b9dowa\'b3 na z\'b3ocistej powierzchni pustyni Mojave w Kaliforni pierw\-szy ameryka\'f1ski prom kosmiczny. Dzi\'eaki przekazom satelitarnym mogli\'9cmy by\'e6 bezpo\'9crednimi \'9cwiadkami tego niezwyk\'b3ego l\'b9dowa-
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
nia. Kiedy prom sun\'b9\'b3 po d\'b3ugim na 4572 m pasie, ca\'b3y \'9cwiat m\'f3g\'b3 zobaczy\'e6 wielokilometrowej d\'b3ugo\'9cci linie proste przecinaj\'b9ce si\'ea na powierzchni pustyni pod r\'f3\'bfnymi k\'b9tami, biegn\'b9ce r\'f3wno-
\par legle, urywaj\'b9ce si\'ea nagle w \'bf\'f3\'b3tym piasku. Migawka jak z p\'b3askowy\'bfu Nazca.
\par \tab Kt\'f3\'bf odwa\'bfy si\'ea po czym\'9c takim g\'b3o\'9cno twierdzi\'e6, \'bfe pojazdy kosmiczne nie potrzebuj\'b9 pas\'f3w do l\'b9dowania? Linie na pustyni
\par \sect }\sectd \margrsxn2736\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 Mojave NA
SA umie\'9cci\'b3a jako powierzchniowe znaki orientacyjne maj\'b9ce s\'b3u\'bfy\'e6 pilotom do precyzyjnego l\'b9dowania z du\'bfego pu\'b3apu. Zosta\'b3y one natry\'9cni\'eate!
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Czy historia si\'ea powt\'f3rzy? Czy kiedy\'9c w przysz\'b3o\'9cci archeolodzy
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 stan\'b9 bezradnie nad tymi liniami i pasami, zaczn\'b9 kiwa\'e6 uczonymi
\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 g\'b3
owami i papla\'e6 o gigantycznym kalendarzu? Czy znowu zignoruje si\'ea prawdziwe rozwi\'b9zanie? Czy pustynia Mojave b\'eadzie musia\'b3a uchodzi\'e6 za przejaw kultu trygonometrycznego? Czy pomocne przy l\'b9dowaniu linie stan\'b9 si\'ea liniami magic
znymi, atlasem kultury ludzko\'9cci? Czy zlokalizuje si\'ea tam now\'b9 Olimpi\'ea? Czy b\'eadzie si\'ea wmawia\'e6 "staro\-\'bfytnym" Amerykanom uprawianie terapii zaj\'eaciowej? Czy pojawi
\par si\'ea teza o fatamorganie, przypuszczenia co do lokalizacji mamuciej tkalni? Czy zlokalizuje si\'ea tu absurdalny system przekazywania wia\-domo\'9cci?
\par \tab Zaiste komiczne, lecz moim zdaniem wcale nie wykluczone, by nie powiedzie\'e6 prawdopodobne, je\'9cli nie odejdziemy od tej logiki, kt\'f3ra ka\'bfe pewnym osobom wyczarowywa\'e6 z kapelusza najdziwniejsze
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 z\tab 
dziwnych "naturalne wyja\'9cnienia". Pustynia Mojave stanie si\'ea takim
\par magicznym hokus-pokus, je\'9cli nie zachowa si\'ea - jak mam nadziej\'ea
\par -\tab zdj\'ea\'e6 przekazuj\'b9cych fakty. R\'f3wnie\'bf te zdj\'eacia stan\'b9 si\'ea kiedy\'9c
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 staro\'bfytnymi przekazami!
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab \tab Spos\'f3b rycia wizerunk\'f3w
\par \tab Tw\'f3rcy rysunk\'f3w z p\'b3askowy\'bfu Nazca nie dysponowali wielkimi dyszami do natryskiwania farby, lecz przecie\'bf wykonanie wzor\'f3w na pod\'b3o\'bfu pustyni nie by\'b3o niczym czarodziejskim. Linie mog\'b3y by\'e6 wyznaczane po kawa\'b3
ku za pomoc\'b9 sznurk\'f3w, rozstawionymi w pewnej odleg\'b3o\'9cci od siebie Indianami mo\'bfna by\'b3o sterowa\'e6 za pomoc\'b9 komend wydawanych g\'b3osem b\'b9d\'9f za pomoc\'b9 sygna\'b3\'f3w optycznych, na przy-
\par \sect }\sectd \margrsxn1440\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 k\'b3ad chor
\'b9giewek. Bardziej skomplikowana jest sprawa tak dobrze widocznych z wielkiej wysoko\'9cci figur. Wyryte w pod\'b3o\'bfu linie ka\'bf\'b9 zastanawia\'e6 si\'ea nad u\'bfytymi do ich wyznaczenia przyrz\'b9dami geodezyj\-nymi, poniewa\'bf
 precyzja ich wykonania ka\'bfe si\'ea domy\'9cla\'e6 ich istnienia, 
\par a\tab to z kolei sprawia, \'bfe tw\'f3rcy tych linii nie mog\'b9 by\'e6 zaliczani do lud\'f3w
\par prymitywnych. Kto sporz\'b9dzi\'b3 szkice tych figur? Maria Reiche jest
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 zdania, \'bf
e figury te musia\'b3y zosta\'e6 "zaplanowane w odpowiednio ma\'b3ej skali i narysowane". B\'ead\'b9c przy okazji matematykiem i geografem, pani Reiche prawid\'b3owo ocenia stopie\'f1 trudno\'9cci tego przedsi\'eawzi\'eacia i\tab stwierdza: "Tylko kto\'9c
 obznajomiony z praktyk\'b9 pomiar\'f3w terenu
\par mo\'bfe w pe\'b3ni oceni\'e6, jak wielkie trzeba mie\'e6 do\'9cwiadczenie, aby
\par z\tab zachowaniem wszelkich proporcji powi\'eakszy\'e6 do gigantycznych
\par rozmiar\'f3w wykonany w niewielkiej skali rysunek. Staro\'bfytni Peruwia\'f1\-czycy musieli dysponowa\'e6 przyrz\'b9dami i \'9crodkami, o kt\'f3rych nic nie wiemy..."
\par \tab Kt\'f3\'bf wi\'eac posiada\'b3 te przyrz\'b9dy? Przedinkascy Indianie zamiesz\-kuj\'b9cy obszary wok\'f3\'b3 Nazca, twierdz\'b9 fachowcy wskazuj\'b9c na miejs\-cow\'b9 ceramik\'ea i jej datowanie za pomoc\'b9 izotopu w\'eagla C14 W o\'9crod\-
kach starej kultury Nazca, zlokalizowanych na pobliskiej pustyni Paracas, odkryto liczne groby Indian, w kt\'f3rych poza zmumifikowa\-nymi cia\'b3ami znaleziono ceramik\'ea i precyzyjnie wykonane tkaniny, kt\'f3rych barwy przetrwa\'b3y wieki. Tkaniny i ce
ramika niejednokrotnie przedstawiaj\'b9 uskrzydlonych ludzi. Mnie zdziwi\'b3oby raczej, gdyby takich przedstawie\'f1 nie wydobyto na \'9cwiat\'b3o dzienne. R\'f3wnie\'bf w tym przypadku imitacje obcych uskrzydlonych istot potwierdzaj\'b9
 typowe zachowania po do\'9cwiadczeniach cargo. Archeolodzy zwracaj\'b9 te\'bf
\par \sect }\sectd \margrsxn1728\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 uwag\'ea
 na ceramiczne przedstawienia wykazuj\'b9ce w sporadycznych przypadkach znamienne podobie\'f1stwo do figur znajduj\'b9cych si\'ea na p\'b3askowy\'bfu. Przyk\'b3adem s\'b9 tutaj ryba i ptak. Dosy\'e6 precyzyjne datowanie tej ceramiki sk\'b3an
ia do pochopnego wyci\'b9gania wniosk\'f3w odno\'9cnie do wieku wizerunk\'f3w z p\'b3askowy\'bfu.
\par \tab Moim zdaniem nie jest to metoda zbyt uczciwa. Z wieku ceramiki nie musi wynika\'e6, \'bfe rysownicy wzor\'f3w i garncarze \'bfyli dok\'b3adnie w tym samym czasie co tw\'f3rcy wyrytych w pustyni figur. By\'e6 mo\'bfe gigantycz\-ne rysunki na p\'b3
askowy\'bfu istnia\'b3y na d\'b3ugo przedtem, zanim Indianie przej\'eali je jako motywy zdobnicze dla misek, waz i czar. Gdzie w og\'f3le upatrywa\'e6 pocz\'b9tk\'f3w "najwi\'eakszej ksi\'b9\'bfki z obrazkami w dziejach ludzko\'9cci"? Czy figury i s
ystemy linii nie mog\'b3y by\'e6 stworzone przez 
\par przedstawicieli jakiej\'9c bardzo starej kultury i potem w ci\'b9gu tysi\'b9cleci odnawiane i restaurowane przez inne ludy?
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 Ka\'bf
da kultura ma sw\'f3j o\'9crodek, powiadaj\'b9 specjali\'9cci. Gdzie le\'bfa\'b3
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 o\'9crodek kultury Nazca?
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab \tab Gdzie le\'bfa\'b3 o\'9crodek kultury Nazca?
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Dzisiaj przyjmuje si\'ea, \'bfe o\'9crodek kultury Nazca znajdowa\'b3 si\'ea bez-
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 po\'9crednio w dolinie Nazca, na brzegach Rio Grande de Nazca na ob\-szarze \'f3wczesnej Hacienda Cahuachi. Odkryto tam mianowicie miasto, kt\'f3re dawa\'b3o sc
hranienie kilku tysi\'b9com mieszka\'f1c\'f3w. Ponadto znale\-ziono wysok\'b9 na 22 m piramid\'ea z niewielkim drewnianym sanktuarium
\par \sect }\sectd \margrsxn1728\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
na szczycie. Kolejne zadziwiaj\'b9ce znalezisko zdobi kra\'f1ce Cahuachi: setki szcz\'b9tk\'f3w drzew \'9cwi\'eatoja\'f1skich sadzonych w r\'f3wnych rz\'eadach, jakby chodzi\'b3o o zorganizowan\'b9 upraw\'ea
. Odkryto osobliwy kompleks kolumn ustawionych na planie prostok\'b9ta i licz\'b9cy 12 rz\'ead\'f3w po 20 pali wbitych w ziemi\'ea w odleg\'b3o\'9cci mniej wi\'eacej 2 m jeden od drugiego. Osobliwe u\'b3o\'bfenie pali sk\'b3oni\'b3o badaczy do okre\'9c
lenia tego kompleksu mianem kalendarza. Jak\'bfe by inaczej? Ameryka\'f1ski badacz Duncan
\par Strong znalaz\'b3 w bezpo\'9credniej blisko\'9cci wyrytych na pustyni Nazca rysunk\'f3w drewniany palik i datowa\'b3 go za pomoc\'b9 w\'eagla Cl4na rok 525 
\par n.e. - plus minus 80 lat. Wniosek: je\'9cli ten palik wbili w ziemi\'ea tw\'f3rcy "rysunk\'f3w" z Nazca, to musieli pracowa\'e6 na niej w 525 r. po Chr.! 
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid9270740 Archeolodzy przypuszczaj\'b9, \'bfe tw\'f3rcy i projektanci "rysunk\'f3w"
\par \sect }\sectd \margrsxn1728\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
wbili ten palik "dla lepszej orientacji w tym pogmatwanym labiryncie linii". Dlaczego w takim razie tylko jeden skromny palik? Przecie\'bf gdyby rzeczywi\'9ccie takie by\'b3o jego przeznaczenie, to musia\'b3oby si\'ea na pustyni roi\'e6
 od jemu podobnych! Ponadto kt\'f3\'bf mo\'bfe twierdzi\'e6 z ca\'b3ym przekonaniem, \'bfe \'f3w samotny palik nie zosta\'b3 wbity w ziemi\'ea, kiedy 
\par linie, figury i "pasy startowe" od dawna ju\'bf istnia\'b3y? Mnie przy tym nie by\'b3o. Czy\'bfby archeolodzy byli?
\par \tab Nie mo\'bfna z ostateczn\'b9 pewno\'9cci\'b9 ustali\'e6, kiedy p\'b3askowy\'bf Nazca otrzyma\'b3 swoje "oblicze", kt\'f3re uczyni\'b3o z niego tak wielk\'b9 zagadk\'ea. Mog\'b3o to by\'e6 1000-1500 lat temu albo nawet wcze\'9cniej. Czy nie wydaje

\par }\pard \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 si\'ea mo\'bfliwe, \'bfe figury zosta\'b3y w\'b3\'b9czone w system linii dopiero p\'f3\'9fniej przez bardziej zaaw"ansowane technicznie ludy?
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab \tab Kiedy zosta\'b3em przyj\'eaty w Nazca z honorami
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Co\'9c mi si\'ea zreszt\'b9 nie zgadza, je\'9cli idzie o rzekomo prymitywn\'b9 sztuk\'ea
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 rzemios\'b3a dawnych mieszka\'f1c\'f3w Nazca.
\par \tab Jesieni\'b9 1979 r., kiedy zosta\'b3em uroczy\'9ccie przyj\'eaty przez ojc\'f3w miasta Nazca i przyznano mi tytu\'b3 honorowego obywatela, burmistrz zawi\'f3z\'b3 mnie swoim jeepem do podziemnych sztolni na skraju doliny
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 Nazca. Opu\'9c
cili\'9cmy si\'ea do g\'b3\'eabokiego na 20 m otworu pod wypalon\'b9 powierzchni\'b9. Bieg\'b3 tam kana\'b3, jakiego nie powstydziliby si\'ea staro\'bfytni Rzymianie. Z pot\'ea\'bfnych ociosanych monolit\'f3w woda sp\'b3ywa\'b3a do
\par tunelu, w kt\'f3rym mog\'b3em stan\'b9\'e6 wyprostowany. Burmistrz Nazca zaprowadzi\'b3 mnie do trzech takich zej\'9c\'e6 i wsz\'eadzie napotka\'b3em ten sam widok. Owe podziemne tunele, wyja\'9cni\'b3 mi burmistrz, maj\'b9 podobno wiele kilometr\'f3w d
\'b3ugo\'9cci, woda za\'9c zbierana jest wysoko w andyjskich \'9fr\'f3d\'b3ach i kierowana do sztolni w dolinie.
\par \tab Inna rzadko wspominana zagadka:
\par \tab Rio Grande de Nazca wraz z Rio Ingenio, swoim wschodnim do-
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 p\'b3ywem, p
\'b3ynie z And\'f3w w stron\'ea Oceanu Spokojnego. Rio Ingenio, niemal\'bfe pozbawiona wody rzeka, przep\'b3ywa po p\'f3\'b3nocnej stronie wzd\'b3u\'bf p\'b3askowy\'bfu Nazca. Przy wysokim stanie w\'f3d niejednokrotnie wylewa\'b3a na p\'b3askowy\'bf
. Wprawdzie na pustyni Nazca pada co najwy\'bfej przez p\'f3\'b3 godziny w roku, nie przeszkadza to jednak rzece nanosi\'e6 z\tab And\'f3w drobnych kamieni i wody. Czy nawet bardzo prostej
\par cywilizacji india\'f1skiej nie by\'b3oby \'b3atwiej doprowadzi\'e6 wod\'ea na pola po powierzchni gruntu, zamiast kierowa\'e6 j\'b9 do podziemnych sztolni? Ponadto przed 1500 i wi\'eacej laty nie by\'b3o takiej eksplozji przyrostu ludno\'9cci, kt\'f3
ra zmusza\'b3aby rolnictwo do wytwarzania ogromnych ilo\'9cci produkt\'f3w \'bfywno\'9cciowych. India\'f1scy wie\'9cniacy zupe\'b3nie spokojnie
\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 mogli zak\'b3
ada\'e6 swoje skromne poletka w dolinie Nazca czy Palpa
\par bezpo\'9crednio przy rzece. Dlaczego, po co, z jakiego powodu zatem zbudowano wielokilometrowej d\'b3ugo\'9cci podziemne sztolnie? 
\par Burmistrz miasta Nazca zapewnia\'b3 mnie, \'bfe \'b3\'b9czna d\'b3ugo\'9c\'e6 podziem-
\par nych kana\'b3\'f3w wynosi kilkaset kilometr\'f3w. Otrzymawszy t\'ea informacj\'ea od tak kompetentnej osoby zadaj\'ea sobie pytanie, jacy budowniczowie i\tab robotnicy mogli wykona\'e6 t\'ea imponuj\'b9c\'b9 konstrukcj\'ea, stanowi\'b9c\'b9
\par przyk\'b3ad infrastruktury na najwy\'bfszym poziomie. Nie spos\'f3b jej zaliczy\'e6 do stylu kultury Nazca. Ludzie, kt\'f3rzy potrafili obrabia\'e6 i\tab stosowa\'e6 monolity w konstrukcjach podziemnych, stosowaliby je
\par \sect }\sectd \margrsxn1728\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 tak\'bf
e na powierzchni, a kultura Nazca nie pozostawi\'b3a po sobie \'bfadnych \'9cwiadectw megalitycznych na powierzchni. Czy system podziemnych
\par sztolni istnia\'b3 zatem ju\'bf przed pojawieniem si\'ea kultury Nazca? Czy jego ostatecznym przeznaczeniem by\'b3o osuszanie p\'b3askowy\'bfu?
\par \tab Zdj\'eacia lotnicze pokazuj\'b9, \'bfe okresowe wylewy Rio Ingenio omijaj\'b9 "pasy startowe". Je\'9cli czasem jedno z drobniejszych ramion meandra zala\'b3o w\'b9skie linie, to nie powodowa\'b3o to ich zniszczenia. Zadziwiaj\'b9ce. Fakt ten ka\'bf
e mi si\'ea zastanowi\'e6, czy aby kana\'b3y nie zosta\'b3y do\-prowadzone dalej pod p\'b3askowy\'bf, a mianowicie w taki spos\'f3b, \'bfeby
\par \sect }\sectd \margrsxn1872\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
wylewy Rio Ingenio trafia\'b3y do podziemnych sztolni. Przyjmuj\'b9c to hipotetyczne za\'b3o\'bfenie mo\'bfna by uto\'bfsamia\'e6 budowniczych tych kana\-
\par \'b3\'f3w z tw\'f3rcami linii na p\'b3askowy\'bfu. Jedno jest w ka\'bfdym razie pewne: \'bfe przez.ca\'b3y rok wok\'f3r Nazca zawsze by\'b3o wystarczaj\'b9co du\'bfo \'9cwie\'bfej
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 wody.
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab \tab Nazca i jej "konkurencja"
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab Bukiet najistotniejszych interpretacyjnych kwiatk\'f3w dotycz\'b9cych
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 Nazca ju\'bf
 zebra\'b3em. Stosowane wy\'b3\'b9cznie do Nazca teorie bledn\'b9
\par jednak, kiedy z chwil\'b9 wyliczenia innych miejsc charakteryzuj\'b9cych si\'ea podobnymi cechami znika "unikalno\'9c\'e6" p\'b3askowy\'bfu. Oto owe miejsca:
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 -\tab 
Na pustynnych terenach zamieszkiwanych przez plemiona Maje
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 i Sihua w peruwia\'f1skiej prowincji Arequipa znajduj\'b9 si\'ea wyryte
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab w gruncie rysunki z akresu przedinkaskiego.
\par -\tab Dopiero ca\'b3kiem niedawno peruwia\'f1ski pilot Eduardo Gomez de la
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid9270740 Torre odkry\'b3 na pampie San Jose, na po\'b3udnie od pustyni Nazca, gigantyczne linie i rysunki. 27 sierpnia 1984 przekaza\'b3 on wykonane przez siebie zdj\'ea
cia Muzeum Etnograficznemu w Limie. Ta nowo odkryta "pustynia Nazca" ma by\'e6 nawet wi\'eaksza od "najwi\'eakszej ksi\'b9\'bfki z obrazkami w dziejach ludzko\'9cci".
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 -\tab W p\'f3\'b3nocnej cz\'ea\'9cci Peru, w Valle de Zana, istniej\'b9 wyryte w pod\'b3o\'bfu
\par \tab rysunki przedstawiaj\'b9ce postaci ludzkie o ogromnych oczach.
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 -\tab W odleg
\'b3o\'9cci 400 km w linii powietrznej od Nazca, od po\'b3u-
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid9270740 dniowoperuwia\'f1skiego miasta Mollendo po pustynie i g\'f3ry chilij\-skiej prowincji Antofagasta rozci\'b9gaj\'b9 si\'ea wielkie skierowane w nie\-
bo oznaczenia na pustynnych r\'f3wninach i zboczach g\'f3r; skalne
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 zbocza s\'b9
 pokryte ogromnymi prostok\'b9tami, strza\'b3kami, drabinami
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid9270740 o pokrzywionych szczeblach, wype\'b3nionymi ornamentacj\'b9 czworo\-bokami. Na pustyni Tarapacar widzia\'b3em wykonane na skalnej \'9ccianie w trudno dost\'ea
pnym miejscu ko\'b3a ze skierowanymi do 
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 wewn\'b9trz promieniami, owalne figury w szachownice i stoj\'b9c\'b9 prawie pionowo, wysok\'b9 na 121 m p\'a6zypominaj\'b9c\'b9 robota posta\'e6 z malutk\'b9 ma\'b3pk
\'b9.
\par -\tab Na po\'b3udniowy wsch\'f3d od Los Angeles, niedaleko miasteczka Blythe
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 nad rzek\'b9 Colorado, znajduj\'b9 si\'ea wielkie wyryte w ziemi wizerunki
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab ludzi i zwierz\'b9t.
\par -\tab W pobli\'bfu miasteczka Sacaton w Arizonie znajduje si\'ea wyryta
\par \tab w pod\'b3o\'bfu gigantyczna posta\'e6.
\par -\tab Od rzeki Colorado w stron\'ea Meksyku, od G\'f3r Skalistych a\'bf do
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid9270740 Appalach\'f3w znajduje si\'ea 5000 (!) tak zwanych kopc\'f3w z obrazkami (Indian Mounds), czyli sztucznych wzniesie\'f1 b\'ead\'b9cych niemal al-
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 bumami zawieraj\'b9cymi wizerunki bizon\'f3w, ptak\'f3w, w\'ea\'bfy, nied\'9f-
\par \sect }\sectd \margrsxn2736\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
wiedzi, jaszczurek i ludzi. Niekt\'f3re z tych kopc\'f3w by\'b3y grobow\-cami, wszystkie jednak dopiero ogl\'b9dane z powietrza ukazuj\'b9 swoje obrazki.
\par -\tab Rozleg\'b3e pola zastyg\'b3ej lawy na meksyka\'f1skiej pustyni Sonora
\par \sect }\sectd \margrsxn1872\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 \tab pokryte s
\'b9 wielkimi skierowanymi w niebo znakami.
\par -\tab W Wielkiej Brytanii najbardziej znanymi s\'b9 d\'b3ugi na 110 m "bia\'b3y ko\'f1
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 z Uffington" w hrabstwie Berkshire oraz mierz\'b9cy 70 m "dryblas
\par z Wilmington". Tylko z powietrza widoczne s\'b9 ca\'b3e \'b3a\'f1cuchy kopc\'f3w
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab z obrazkami. Najwa\'bfniejsze z nich to:
\par \tab - Hod Hill, Stourpaine, Dorset;
\par \tab - Hambledon Hill, Cild Okeford, Dorset;
\par \tab - Badbury Hill, Shapwik, Dorset;
\par \tab - Chiselbury Camp, Fovant, Wiltshire;
\par \tab - Figsbury Rings, Winterbourne, Dauntsey;
\par \tab - Hamshill Ditches, Barford St.Martin, Wiltshire;
\par \tab - Gussage Cowdown, Gussage St.Michael, Dorset;
\par \tab - Ogbury, Durnford, Wiltshire.
\par -\tab W Arabii Saudyjskiej, 200 mil na po\'b3udnie od Tabuku w pobli\'bfu
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 granicy jorda\'f1skiej, widoczne s\'b9 na pustyni liczne mierz\'b9ce od 100 do
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab 200 m figury geometryczne. S\'b9 to zako\'f1czone "kominami" podobne
\par \sect }\sectd \margrsxn2736\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 do piramid tr
\'f3jk\'b9ty. Na szczycie "komina" znajduje si\'ea wielkie
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid9270740 czarne ko\'b3o o \'9crednicy wi\'eakszej ni\'bf d\'b3ugo\'9c\'e6 podstawy piramidy. W \'9crodku ko\'b3a du\'bf
y czarny punkt. Wszystkie figury rozpoznawalne tylko z powietrza.
\par \sect }\sectd \margrsxn1872\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 -\tab 
W trakcie opracowywania zdj\'ea\'e6 satelitarnych obszar\'f3w wok\'f3\'b3 Jezio-
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 ra Aralskiego radzieccy geolodzy dokonali sensacyjnego odkrycia.
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid9270740 Na obszarze od przyl\'b9dka Duan a\'bf po centraln\'b9 cz\'ea\'9c\'e6 spalonego s\'b3o\'f1cem p\'f3\'b3wyspu Ustjurt znajdowa\'b3y si\'ea osobliwe tr\'f3jk\'b9
tne forma\-cje. Naukowcy udali si\'ea samolotem nad bezludne pustynne tereny, aby przyjrze\'e6 si\'ea dok\'b3adniej tym dziwnym tworom.
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab Materia\'b3 fotograficzny przywieziony z tej wyprawy ukaza\'b3 rzeczy zdumiewaj\'b9ce. Prawie nieprzerwanym \'b3a\'f1cuchem ci\'b9gn\'ea\'b3y si\'ea na prze\-
strzeni wielu setek kilometr\'f3w ogromne tr\'f3jk\'b9ty o bokach niekiedy p\'f3\'b3torakilometrowej d\'b3ugo\'9cci i owalne figury. Archeolodzy i geolodzy wsiedli do helikoptera, \'bfeby sprawdzi\'e6, co to takiego jest. 
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid9270740 Zagadkowe twory okaza\'b3y si\'ea wyrytymi w pod\'b3o\'bfu rysunkami.
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Radziecki archeolog Wsiewo\'b3od Jagodin, szef wydzia\'b3u archeologicz\-nego Uzbeckiej Akademii Nauk, napisa\'b3 w sprawozdaniu:
\par \tab "Standardowe metody bada\'f1 archeologicznych nie znajduj\'b9 w tym przypadku zastosowania. Gigantyczne rozmiary zespo\'b3\'f3w czyni\'b9 je 
\par ca\'b3kowicie nie do uchwycenia w kategoriach ludzkich. Ich relief jest do tego stopnia g\'b3adki, \'bfe mo\'bfna setki razy przejecha\'e6 po tych 'cz\'ea\'9cciach' nie wiedz\'b9c nawet, \'bfe ma si\'ea pod stopami jedyny w swoim rodzaju
\par pomnik archeologiczny".
\par \tab Najwi\'eaksze, stale powtarzaj\'b9ce si\'ea fgury przypominaj\'b9 olbrzymie
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
worki z nasadzonymi na nie tr\'f3jk\'b9tnymi strza\'b3ami. Na wierzcho\'b3ku tr\'f3jk\'b9ta znajduj\'b9 si\'ea ko\'b3a o \'9crednicy dziesi\'eaciu metr\'f3w. Czasopismo "Sowietskaja Kultura" napisa\'b3o:
\par \tab "Cyklopowy sys m rysunk\'f3w zbadano dotychczas na odcinku 100
\par km. Uczeni s\'b9 prze nani, \'bfe ci\'b9gnie si\'ea on nieznacznie dalej w g\'b3\'b9b terytorium Kazachstanu i przewy\'bfsza swoimi rozmiarami znany na
\par ca\'b3ym \'9cwiecie system tajemniczych linii na peruwia\'f1skiej pustyni Nazca -\tab jedyne znalezisko daj\'b9ce si\'ea z nim por\'f3wna\'e6 pod wzgl\'eadem
\par rozleg\'b3o\'9cci".
\par \tab Za co m\'f3g\'b3bym i powinienem uwa\'bfa\'e6 te "workowate twory" ze "strza\'b3kami"? Poniewa\'bf w poprzednich latach sparzy\'b3em si\'ea na kilku b\'b3\'eadnych informacjach, sta\'b3o si\'ea moim zwyczajem informowa\'e6 o osob\-liwo\'9c
ciach archeologicznych dopiero w\'f3wczas, kiedy sam je zobacz\'ea
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 i\tab 
sfotografuj\'ea. Granice Zwi\'b9zku Radzieckiego s\'b9 zbyt szczelne, abym
\par m\'f3g\'b3 si\'ea wybra\'e6 do tego pa\'f1stwa, nie m\'f3wi\'b9c ju\'bf o dotarciu na tereny, na kt\'f3re nawet Rosjanom nie zawsze wolno si\'ea uda\'e6. Napisa\'b3em wi\'eac do moich przyjaci\'f3\'b3 w Zwi\'b9zku Radzieckim, aby zechcieli przes\'b3a\'e6
 mi ja\-kie\'9c informacje, w miar\'ea mo\'bfno\'9cci tak\'bfe zdj\'eacia. Wkr\'f3tce otrzyma\'b3em szczeg\'f3\'b3owe odpowiedzi, mi\'eadzy innymi tak\'bfe od profesor\'f3w, kt\'f3rych nazwisk niestety ze zrozumia\'b3ych wzgl\'ead\'f3w nie mog\'ea wymieni
\'e6. Otrzy\-ma\'b3em odbitki artyku\'b3\'f3w z prasy fachowej, niedost\'eapnej dla og\'f3\'b3u,
\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 a\tab tak\'bf
e artyku\'b3\'f3w z gazet. Przed moimi oczami zawirowa\'b3 kalejdoskop
\par znak\'f3w cyrylicy - c\'f3\'bf, kiedy nic mi nie m\'f3wi\'b9cych. Od czego jednak ma si\'ea m\'b9drych przyjaci\'f3\'b3 i znajomych?
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 W tym miejscu winien jestem serdeczne podzi\'eakowania profesorowi
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
Rolfowi Ulbrichowi, slawi\'9ccie z Wolnego Uniwersytetu w Berlinie Zachodnim, za szybk\'b9 i niebiurokratyczn\'b9 pomoc. Dzi\'eaki niemu mog\'ea wydoby\'e6 z ca\'b3ej gamy otrzymanych z Rosji informacji precyzyjne opisy.
\par \tab \tab "Nowe Nazca" nad Jeziorem Aralskim
\par \tab Jeden z badaczy wyl\'b9dowa\'b3 swoim niewielkim samolotem przy "strza\'b3ce". W jego sprawozdaniu mo\'bfna przeczyta\'e6, \'bfe zagadkowe
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 twory wygl\'b9
daj\'b9 z powietrza jak gigantyczne zielone linie: "Odcina\'b3y si\'ea od bia\'b3o-br\'b9zowo jasnozielonego t\'b3a jak ciemnozielone pasy". W zale\'bf\-no\'9cci od pory roku tereny te porasta sk\'b9pa stepowa trawa, kolczaste krzewy i bia\'b3oniebieski 
\'9crodkowoazjatycki pio\'b3un z gatunku czu-san.
\par W\tab porach bezdeszczowych ca\'b3y obszar ca\'b3kowicie wysycha i wtedy
\par zielone linie staj\'b9 si\'ea widoczne jako monstrualne sygna\'b3y skierowane w\tab niebo... z ziemi jednak nadal s\'b9 ca\'b3kowicie niewidoczne. Niewielki
\par zesp\'f3\'b3 badaczy wiedzia\'b3 z obserwacji w czasie lotu, \'bfe wyl\'b9dowa\'b3
\par \sect }\sectd \margrsxn1728\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 w\tab bezpo\'9c
redniej blisko\'9cci jednej ze "strza\'b3", niczego takiego jednak nie
\par m\'f3g\'b3 dostrzec. Zdezorientowani badacze przeszukiwali miejsce l\'b9do\-wania. \'afeby zapewni\'e6 sobie nieco lepszy widok, dwaj z nich wdrapali si\'ea na skrzyd\'b3o samolotu, trzeci za\'9c, niby w czasie cyrkowej akrobacji, stan\'b9\'b3
 im na ramionach i zg\'b3osi\'b3, \'bfe w odleg\'b3o\'9cci nieca\'b3ych dwustu metr\'f3w widzi odcinaj\'b9c\'b9 si\'ea od stepu ciemnozielon\'b9 lini\'ea. M\'ea\'bfczy\'9fni udali si\'ea w tamtym kierunku. W pobli\'bfu zielonego pasa odkryli ledwo zauwa
\'bfalne wzniesienie utworzone z szeregu kamieni, co\'9c jakby niski
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 wa\'b3, mierz
\'b9cy w najwy\'bfszym miejscu 80 cm. "Obiekt" ten stanowi\'b3
\par dow\'f3d na sztuczne pochodzenie tego zespo\'b3u po\'b3o\'bfonego na bezludnym stepie. W pewnych odst\'eapach jedne od drugich badacze odkryli pag\'f3rki z\tab u\'b3o\'bfonych kawa\'b3k\'f3w wapienia, a w nich szkielety i skorupy ceramicz-
\par \sect }\sectd \margrsxn1728\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
ne. Przy okazji prze\'bfyli fantastyczne zjawisko w tej ca\'b3kowicie realnej okolicy: ot\'f3\'bf kiedy stali na jednej z owych zielonych linii, widzieli dok\'b3adniejej przebieg na odcinku wieluset metr\'f3w, wystarczy\'b3o jednak
\par by odeszli kilka metr\'f3w w bok, a znika\'b3a im z oczu jak za dotkni\'eaciem czarodziejskiej r\'f3\'bfd\'bfki.
\par \tab Figury zmierzono. Kamieniami zaznaczano pocz\'b9tek linii i pod\'b9\'bfano ni\'b9. Przeci\'eatna d\'b3ugo\'9c\'e6 boku "worka" wynosi\'b3a 800 do 900 m, ko\'f1cz\'b9ca go "strza\'b3ka" mierzy\'b3a 400 do 600 m, ca\'b3a fgura zatem osi\'b9ga\'b3
a do 1,5 km d\'b3ugo\'9cci. Wzd\'b3u\'bf wewn\'eatrznych kraw\'eadzi "work\'f3w" niejednokrot-
\par nie bieg\'b3y niewielkie rowki, jakby maj\'b9ce odprowadzi\'e6 wod\'ea z rzadkich opad\'f3w deszczu. "Strza\'b3ki" to wielkie tr\'f3jk\'b9ty r\'f3wnoramienne, z kt\'f3\-rych wierzcho\'b3k\'f3w wychodz\'b9 jeszcze mniejsze "strza\'b3ki". Na zdj\'ea
ciu lotniczym wida\'e6 po\'9crodku tr\'f3jk\'b9t, od kt\'f3rego ku \'9crodkowi bocznej kraw\'eadzi odchod\'bfi jedna s\'b3abo widoczna linia, a ku dolnej kraw\'eadzi druga. To s\'b9 zewn\'eatrzne szwy "worka". "Worek" skierowany jest na 
\par p\'f3\'b3noc, "strza\'b3ki" pokazuj\'b9 r\'f3\'bfne kierunki. Do chwili, w kt\'f3rej pisz\'ea te s\'b3owa, tego rodzaju twory odkryto na obszarze d\'b3ugo\'9cci 150 km, jednak profesor Wsiewo\'b3od Jagodin zak\'b3ada, \'bfe ca\'b3y kompleks rozci\'b9ga si
\'ea na dystansie co najmniej dwa razy d\'b3u\'bfszym.
\par \tab Kongruencja z p\'b3askowy\'bfem Nazca jest niew\'b9tpliwa. Zar\'f3wno tam,
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
jak i na p\'f3\'b3wyspie Ustjurt znaki na pod\'b3o\'bfu s\'b9 niewidoczne dla pie\-chura. Na pustyni Nazca, kt\'f3ra sta\'b3a si\'ea wielk\'b9 atrakcj\'b9 turystyczn\'b9, wybudowano platform\'ea widokow\'b9, z kt\'f3rej mo\'bfna dojrze\'e6
 system linii. Je\'9cli kto\'9c chce ogarn\'b9\'e6 ca\'b3o\'9c\'e6 kompleksu, mo\'bfe wybra\'e6 si\'ea na przelot samolotem. Gdyby istnia\'b3a mo\'bfliwo\'9c\'e6 dopus\'9fczenia turyst\'f3w na tereny Ustjurt, okolica ta z pewno\'9cci\'b9 sta\'b3aby si\'ea
 nie mniejsz\'b9 atrakcj\'b9. Tam r\'f3wnie\'bf mozolnie wyzbierano kamienie, by tak jak na pustyni Nazca linie wyra\'9fnie odcina\'b3y si\'ea od pod\'b3o\'bfa.
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab \tab Co? Gdzie? Kiedy?
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Jak zawsze pojawiaj\'b9 si\'ea stare znajome pytania: Kto, kiedy i co
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 chcia\'b3 przedstawi\'e6?
\par \tab Pustynia Ustjurt zajmuje mniej wi\'eacej po\'b3ow\'ea pasa l\'b9du pomi\'eadzy Morzem Kaspijskim a Jeziorem Aralskim; nale\'bfy ona do najsuchszych obszar\'f3w Zwi\'b9zku Radzieckiego. Kiedy\'9c \'bfyli tu nomadowie, do dzi\'9c
\par odnajduje si\'ea ich wielkie groby. Pierwsze wyroby ceramiczne nosz\'b9 charakterystyczne cechy kultury nomad\'f3w z si\'f3dmego i \'f3smego wieku naszej ery. Kiedy archeolodzy radzieccy przeprowadzili prace wykopali\-skowe pod jednym z grob\'f3w i wa\'b3
em kamiennym, znale\'9fli w g\'b3\'eabszych warstwach ziemi narz\'eadzia nieznanego ludu, kt\'f3ry w ich ocenie \'bfy\'b3
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 w\tab 
pierwszym tysi\'b9cleciu przed nasz\'b9 er\'b9. W jeszcze g\'b3\'eabiej po\'b3o\'bfonej
\par warstwie natrafiono na narz\'eadzia kamienne z trzeciego i czwartego tysi\'b9clecia przed nasz\'b9 er\'b9.
\par \tab Do dzi\'9c nie uda\'b3o si\'ea wyja\'9cni\'e6, kt\'f3ry z tych lud\'f3w stworzy\'b3 gigantyczne rysunki na pustyni.
\par \tab Na pocz\'b9tek, podobnie jak w przypadku pustyni Nazca, pojawi\'b3y
\par si\'ea tak zwane najbardziej naturalne interpretacje. I tak na przyk\'b3ad archeologowie przyjmowali, \'bfe chodzi o "ogrodzone rewiry do gigan\-tycznych polowa\'f1 z nagonk\'b9 na w\'eadruj\'b9c\'b9 przez t\'ea okolic\'ea zwierzy\-n\'ea", maj\'b9c na my
\'9cli os\'b3y i antylopy stepowe. Pierwszym przypusz\-czeniem by\'b3o, \'bfe zwierz\'eata zap\'eadzano do "worka", na kt\'f3rego ko\'f1cu 
\par stali pasterze, \'bfeby je zatrzyma\'e6. Archeolodzy radzieccy bardzo szybko porzucili t\'ea interpretacj\'ea: dla hipotezy o polowaniu z nagonk\'b9 "worki" by\'b3y nieprzydatne, poniewa\'bf w przypadku jej s\'b3uszno\'9cci musia\'b3yby by\'e6 czym\'9c
 ogrodzone, poza tym antylopy jednym susem przeskoczy\'b3yby zastawiaj\'b9cych im drog\'ea pasterzy. Nie uda\'b3o si\'ea odnale\'9f\'e6 \'bfadnych \'9clad\'f3w jakiegokolwiek ogrodzenia, w stepie nie by\'b3o zreszt\'b9 \'bfadnych drzew. R\'f3wnie\'bf
 skierowane w r\'f3\'bfne strony "strza\'b3ki" nie pasowa\'b3y do koncepcji. Czasopismo "Sowietskaja Kultura" m\'f3wi zupe\'b3nie otwarcie
\par \sect }\sectd \margrsxn1728\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 o\tab 
"archeologicznym cudzie".
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Dr W\'b3adimir Iwanowicz Awinski, geolog i mineralog, cz\'b3onek ra-
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 dzieckiej Akademii Nauk, widzi w kompleksie znak\'f3w na stepowych obszarach p\'b3askowy\'bfu Ustjurt "znaki dla istot pozaziemskich". 
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid9270740 Jakkolwiek zar\'f3wno w przypadku Ustjurt, jak i p\'b3askowy\'bfu Nazca
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 nie mo\'bfna znale\'9f\'e6 wyja\'9cnienia ich tajemnicy, to jednak o obydwu kompleksach trzeba obiektywnie powiedzie\'e6, \'bfe ich znaki s\'b9 rozpo\-
znawalne jedynie z du\'bfych wysoko\'9cci... W przeciwie\'f1stwie do Nazca, 
\par gdzie linie i figury s\'b9 widoczne z pobliskich g\'f3r, na p\'b3askowy\'bfu Ustjurt nie ma \'bfadnych wzniesie\'f1. Zgodzi\'b3bym si\'ea nawet przyj\'b9\'e6 niekt\'f3re
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 z\tab wyja\'9c
nie\'f1 proponowanych dla obydwu zjawisk, gdyby linie i figury
\par by\'b3y widoczne dla mieszka\'f1c\'f3w Ziemi, gdyby nie by\'b3y tak jednoznacz\-nie skierowane w niebo. Wreszcie za\'9c do zastanowienia si\'ea sk\'b3ania dowiedziony fakt, \'bfe obydwa kompleksy znak\'f3w nie s\'b9 czym\'9c wyj\'b9t\-
kowym. Bezproduktywne by\'b3oby przenoszenie na Ustjurt wyja\'9cnie\'f1 zastosowanych dla pustyni Nazca tylko dlatego, \'bfe tamten fenomen odkryto wcze\'9cniej. Nic to zreszt\'b9 nie da.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Przed bez ma\'b3a 40 laty, kiedy to jako "korona stworzenia" z wolna
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 i\tab w niekt\'f3rych kr\'eagach z najwy\'bfsz\'b9 niech\'eaci\'b9 zacz\'eali\'9cmy si\'ea oswaja\'e6
\par z\tab my\'9cl\'b9, \'bfe nie jeste\'9cmy jedynymi inteligentnymi istotami w Kosmo-
\par sie, pojawi\'b3a si\'ea idea zasygnalizowania naszego istnienia mieszka\'f1\-com innych \'9cwiat\'f3w. Brano w\'f3wczas pod uwag\'ea trzy nast\'eapuj\'b9ce mo\'bfliwo\'9cci:
\par \tab - wysy\'b3anie sygna\'b3\'f3w radiowych w Kosmos,
\par \tab - kierowanie na odleg\'b3e planety b\'b3ysk\'f3w \'9cwiat\'b3a,
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 - umieszczenie na eksponowanych obszarach naszej planety widocz-
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab nych z daleka znak\'f3w.
\par \tab Propozycja nr 1 zosta\'b3a zrealizowana, lecz jak dot\'b9d nie odebrali\'9cmy jeszcze odpowiedzi; propozycja nr 2 pozosta\'b3a bez \'9cwietlnego echa.
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 W kwestii znak
\'f3w optycznych zaproponowano obsianie rozleg\'b3ych
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 powierzchni ro\'9clinami o wyrazistych kolorach, tak aby poprzez ich skontrastowanie uwidoczni\'b3y si\'ea symbole geometryczne lub matematy\-
czne o uniwersalnej wymowie. Na przyk\'b3ad ogromny tr\'f3jk\'b9t ilustruj\'b9cy twierdzenie Pitagorasa m\'f3g\'b3by mie\'e6 wielosetkilometrowej d\'b3ugo\'9cci ramiona obsadzone ziemniakami, w tr\'f3jk\'b9t mo\'bfna by wspisa\'e6 ko\'b3o obsiane pszenic
\'b9. W ten spos\'f3b ka\'bfdego lata w niebo \'9cwieci\'b3oby \'bf\'f3\'b3te ko\'b3o wpisane w zielony tr\'f3jk\'b9t. Projektodawcy mieli nadziej\'ea, \'bfe okresowe ukazywanie si\'ea tego znaku sygnalizowa\'b3
oby pozaziemskim obserwatorom: Uwaga! Tam na pewno \'bfyj\'b9 istoty inteligentne!
\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
W tamtych latach wychodzono z za\'b3o\'bfenia, \'bfe jeste\'9cmy pod sta\'b3\'b9
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 obserwacj\'b9 i \'bfe obserwatorzy nie s\'b9 zbyt oddaleni. Dzisiaj mamy ju\'bf niemal 99% pewno\'9cci, \'bfe w naszym Uk\'b3adzie S\'b3onecznym jeste\'9cmy
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx4608\tx5760\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
jedynymi przedstawicielami istot rozumnych. To najnowsze konstata\-cje. Nasi przodkowie sprzed 2000 lat nie mogli si\'ea tego domy\'9cla\'e6. 
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx4608\tx5760\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid9270740 Oni obserwowali ruchy na nocnym niebie, widzieli wschody i zachody
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx4608\tx5760\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
gwiazd, planet, pojawianie si\'ea i znikanie komet. Niebo wydawa\'b3o im si\'ea \'bfywe. Czy kap\'b3ani z tamtych epok uwa\'bfali wgdruj\'b9ce po niebie gwiazdy za "boskie okr\'eaty", "niebieskie ojazdy"? Czy mo\'bfe - tak samojak my rozwa\'bfali\'9c
my to jeszcze 40 lat te u - chciano da\'e6 sygna\'b3y kosmicznym podr\'f3\'bfnikom? Przed tysi\'b9cami lat nikt nie wiedzia\'b3, z jakiej wysoko\'9cci dadz\'b9 si\'ea rozpozna\'e6 wyryte w ziemi rysunki. Wspominam o tym tylko dlatego, \'bfe spotka\'b3
em si\'ea z zarzutami, \'bfe jest to wy\'b3\'b9cznie kwestia doskona\'b3o\'9cci urz\'b9dze\'f1 optycznych. Z dzisiejszych satelit\'f3w mo\'bfna odczyta\'e6 nag\'b3\'f3wki gazet, kt\'f3re tu na dole czytamy.
\par \tab Z wielu rozm\'f3w wiem, \'bfe naukowcy otwarci na nieznane potrafi\'b9 si\'ea ju\'bf jako\'9c pogodzi\'e6 z my\'9cl\'b9, \'bfe mo\'bfe tu chodzi\'e6 o znaki dla bog\'f3w, niemniej jednak \'bfadn\'b9 miar\'b9 nie potrafi\'b9 zaakceptowa\'e6 hipotezy

\par \sect }\sectd \margrsxn2736\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx4608\tx5760\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 o
\tab istnieniu w prehistorycznych czasach podr\'f3\'bfuj\'b9cych przez Kosmos
\par istot pozaziemskich. Znaki dla bog\'f3w - tak! Znaki dla przybysz\'f3w z\tab Kosmosu - nigdy! Z niech\'eaci\'b9 i oporami przyjmuje si\'ea do wiado-
\par \sect }\sectd \margrsxn1440\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx4608\tx5760\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
mo\'9cci powstaj\'b9ce aktualnie kulty cargo; do tego, by przenie\'9c\'e6 te wzor-
\par ce zachowa\'f1 na czasy prehistoryczne, brak (jeszcze) odwagi.
\par \tab "Omy\'b3ka jest czym\'9c dobrym. Nowa prawda nie jest bardziej szkod-
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa720\sl480\slmult0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx4608\tx5760\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 liwa ni\'bf stara omy\'b3ka", powiada\'b3 Goethe.
\par }\pard \ql \li0\ri0\sl480\slmult0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx4608\tx5760\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab \tab III. Indie - kraj tysi\'b9ca bog\'f3w
\par }\pard \ql \li4608\ri0\sl240\slmult0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx4608\tx5760\faauto\rin0\lin4608\itap0 {\f2\insrsid9270740 Kto chce zatroszczy\'e6 si\'ea o przysz\'b3o\'9c\'e6, ten przesz\'b3o\'9c\'e6 z pokor\'b9, tera\'9fniejszo\'9c\'e6 za\'9c
\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx4608\tx5760\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
\tab \tab \tab z nieufno\'9cci\'b9 przyjmowa\'e6 musi.
\par \tab \tab \tab \tab Joseph Joubert (1754 -1824)
\par \tab W przewodnikach turystycznych po\'b3udniowoindyjskiemu miastu
\par \sect }\sectd \margrsxn1872\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx4608\tx5760\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
Madras przypisuje si\'ea "klimat umiarkowany". Mnie nie uda\'b3o si\'ea natrafi\'e6 na tak\'b9 pogod\'ea tak\'bfe przy moim czwartym - po roku 1968, 1975 i 1980 - pobycie w tynt mie\'9ccie. Znowu by\'b3 duszny upa\'b3, znowu 
\par przy najmniejszym wysi\'b3ku koszula lepi\'b3a si\'ea do cia\'b3a. Nic dziwnego, \'bfe maharad\'bfowie na krok nie ruszali si\'ea bez s\'b3ug, kt\'f3rzy wachlowali ich palmowymi li\'9c\'e6mi. \'afar tych letnich dni 1984 roku przekracza\'b3
 wszystko, co kiedykolwiek dane mi by\'b3o prze\'bfy\'e6.
\par \tab Niestety nie przyby\'b3em do stolicy stanu Tamilnadu na Wybrze\'bfu Koromandelskim nad Zatok\'b9 Bengalsk\'b9 dla rozkosznego nier\'f3bstwa,
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx4608\tx5760\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
tak odpowiedniego dla panuj\'b9cego tu klimatu. Zosta\'b3em zaproszony do wyg\'b3oszenia dw\'f3ch wyk\'b3ad\'f3w, jednego w Kuppuswami Sastri Research Institute, renomowanej szkole sanskrytu, drugiego w Anna University. Ponadto, zgodnie z moim \'bf
yczeniem, w programie przewidziane by\'b3o zwiedzanie \'9cwi\'b9ty\'f1.
\par \tab W mi\'eadzynarodowym porcie lotniczym Madras powita\'b3 mnie profe-
\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx4608\tx5760\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
sor Mahadewan, drobny, \'bfywy jak rt\'ea\'e6 uczony pochodzenia brytyj\-skiego, z wsp\'f3\'b3pracownikami, kt\'f3rzy zgodnie z miejscowym zwyczajem przystroili mnie wie\'f1cami z kwiat\'f3w ja\'9cminu i drzewa sanda\'b3owego. Wkr\'f3tce mia\'b3em si\'ea
 przekona\'e6, \'bfe ten barwny zwyczaj s\'b3u\'bfy te\'bf rozkoszom powonienia. Nie darmo z tropikalnych sanda\'b3owc\'f3w po\-zyskuje si\'ea aromatyczny olejek sanda\'b3owy.
\par \tab W czasie trwaj\'b9cej bite cztery godziny jazdy do hotelu profesor Mahadewan przekaza\'b3 mi niezb\'eadne informacje: 3,5-milionowe miasto le\'bfy o 2188 km kolej\'b9 od New Delhi, jest siedzib\'b9 wielu instytut\'f3w i\tab towarzystw naukowych, muze
\'f3w i bibliotek, znajduj\'b9 si\'ea tu wielkie
\par zak\'b3ady budowy wagon\'f3w kolejowych i samochod\'f3w ci\'ea\'bfarowych,
\par \sect }\sectd \margrsxn1872\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx4608\tx5760\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
miasto przoduje w przemy\'9cle elektrotechnicznym i filmowym.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Bazuj\'b9c na tych faktach nie nale\'bfy raczej,jak przekona\'b3em si\'ea patrz\'b9c
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 przez okno samochodu, mie\'e6 typowo zachodnich wyobra\'bfe\'f1. Na
\par jednym ze skrzy\'bfowa\'f1 jaki\'9c zaklinacz w\'ea\'bfy aran\'bfowa\'b3 walk\'ea swojej
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
kobry z mungo: kiedy pali\'b3o si\'ea czerwone \'9cwiat\'b3o, drobny, zabawny ssak trzymany na d\'b3ugim sznurze pr\'f3bowa\'b3 da\'e6 drapaka, kiedy zapali\'b3o si\'ea \'bf\'f3\'b3te, wygl\'b9da\'b3o na to, \'bfe ulegnie, ale na zielonym b\'b3yskawicznym
 rzutem dopad\'b3 kobry. Aplauz gapi\'f3w. Samochody przeciska\'b3y si\'ea
\par pomi\'eadzy sun\'b9cymi leniwie, t\'b3ocz\'b9cymi si\'ea ciemnosk\'f3rymi i ko\'9ccistymi mieszka\'f1cami miasta, pomi\'eadzy grupami \'bfebrak\'f3w. Zaprz\'ea\'bfeni mi\'eadzy
\par dwa dyszle m\'ea\'bfczy\'9fni ci\'b9gn\'eali najta\'f1sze jak dot\'b9d taks\'f3wki - nie\-szkodliwe dla \'9crodowiska riksze. Sprzedawey lod\'f3w, gazeciarze, skleco\-ne z desek stragany jako ruchome sklepiki. \'afa\'b3osna posta\'e6 pokrytego zaskorupia
\'b3ym brudem \'bfebraka-kaleki przysun\'ea\'b3a si\'ea do naszego sa\-mochodu. Opu\'9cci\'b3em szyb\'ea, \'bfeby wspom\'f3c biedaka kilkoma rupiami
\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 i\tab 
w tym momencie buchn\'b9\'b3 w moj\'b9 stron\'ea skondensowany ob\'b3ok
\par smrodu: pot i uryna, wo\'f1 spalin z kopc\'b9cych autobus\'f3w. Poj\'b9\'b3em wtedy dobroczynne dzia\'b3anie wie\'f1ca z drzewa sanda\'b3owego i przysu\-n\'b9\'b3em go sobie bli\'bfej nosa. Jaki\'9c ch\'b3opak przygrywa\'b3 na flecie ta\'f1\-cz\'b9cej ma
\'b3pce.
\par \tab To w\'b3a\'9cnie przewaga, jak\'b9 maj\'b9 miejscowi nad ka\'bfdym nowo przyby\'b3ym z innej strefy klimatycznej: oni czuj\'b9 si\'ea tutaj w swoim \'bfywiole, nie s\'b9 wybici z rytmu r\'f3\'bfnic\'b9 czasu po d\'b3ugim locie.
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
Obcy przybysz \'b3apie troch\'ea oddechu i stara si\'ea spe\'b3ni\'e6 oczekiwania, jakie wi\'b9\'bf\'b9 z jego przybyciem praszaj\'b9cy. Mia\'b3em akurat do\'9c\'e6 cza\-su, by wzi\'b9\'e6 prysznic i zmieni\'e6 branie przed udaniem si\'ea do Kuppus\-
wami Sastri.
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab \tab Wyk\'b3ad w saunie
\par \tab Spotkanie odbywa\'b3a si\'ea w audytorium jednego z p\'b3askich budynk\'f3w okalaj\'b9cych du\'bfy dziedziniec. Pod w\'ea\'bfsz\'b9 \'9ccian\'b9 stolik z mikrofonem, za nim pyszni\'b9ce si\'ea wspania\'b3ymi barwami wizerunki indyjskich bog\'f3
w. Leniwe wentylatory miesi\'b3y g\'easte, duszne powietrze. Na pod\'b3odze siedzieli po turecku - jak mo\'bfna tak d\'b3ugo w tej pozycji wytrzyma\'e6? -\tab nauczyciele i studenci, a tam gdzie nie starezy\'b3o ju\'bf miejsca na
\par po\'9cladki, stali pod \'9ccianami. Znowu zawieszono mi na szyi wie\'f1ce.
\par \sect }\sectd \margrsxn2592\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 W\tab \'9c
rodku tego ca\'b3ego t\'b3umu - m\'b3ody cz\'b3owiek, kt\'f3rego przedstawiono
\par mi jako elektryka. Wprowadzi\'b3em go w zadanie, jakie mia\'b3 do wyko\-nania przy przedpotopowym rzutniku, i ustali\'b3em sygna\'b3: kciuk do g\'f3ry - rzutnik gotowy do pracy. Ten oczekiwany moment jednak
\par \sect }\sectd \margrsxn1872\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 nie chcia\'b3
 jako\'9c nadej\'9c\'e6. Kiedy kierownik instytutu wyg\'b3asza\'b3 s\'b3owa powitania, ja patrzy\'b3em na mojego elektryka, kt\'f3ry wt\'b3oczony w g\'east\-win\'ea odzianych na bia\'b3o student\'f3w rozpaczliwie usi\'b3owa\'b3 doprowa\-dzi\'e6
 do rzutnika pr\'b9d. Pos\'b3a\'b3 mi bezradny u\'9cmiech ponad g\'b3owami obecnych.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 M\'f3wca sk\'b3oni\'b3 si\'ea i odst\'b9pi\'b3 na bok. W przekonaniu, \'bfe teraz kolej na
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 mnie, podnios\'b3em si\'ea z miejsca, \'bfeby podej\'9c\'e6 do mikrofonu (k\'b9tem oka uchwyci\'b3em jeszcze opuszczony kciuk mojego elektryka), lecz czyje\'9c r\'ea
ce \'b3agodnie wcisn\'ea\'b3y mnie z powrotem w fotel. G\'b3os zabra\'b3 drugi m\'f3wca,
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
po nim trzeci i czwarty. Za ka\'bfdym razem rozumia\'b3em tylko swoje nazwisko, poniewa\'bf wszyscy oni m\'f3wili po tamilsku, w j\'eazyku, kt\'f3rego b\'ead\'b9c Europejczykiem nie trzeba tu zna\'e6, mimo \'bfe nale\'bfy on do wielkiej rodziny j\'eazyk
\'f3w drawidyjskich z centralnych i po\'b3udniowych Indii
\par i\tab jest starszy od pozosta\'b3ych nowo\'bfytnych j\'eazyk\'f3w tego kraju. Po 45
\par minutach udzielono mi wreszcie g\'b3osu - nienagann\'b9 angielszczyzn\'b9. Zewsz\'b9d taka cisza, \'bfe s\'b3ycha\'e6 by\'b3oby spadaj\'b9c\'b9 szpilk\'ea, gdyby mia\'b3a szanse upa\'9c\'e6 na pod\'b3og\'ea w tym \'9ccisku.
\par \tab Ju\'bf otwiera\'b3em usta, \'bfeby rozpocz\'b9\'e6 wyk\'b3ad, lecz zanim zd\'b9\'bfy\'b3em powiedzie\'e6 pierwsze s\'b3owo, na sali podnios\'b3o si\'ea dw\'f3ch m\'b3odzie\'f1c\'f3w
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 i\tab 
wysokimi g\'b3osami zaintonowa\'b3o podobn\'b9 do litanii antyfon\'ea. Profe-
\par sor Sri K. \'c6andrasekharan szepn\'b9\'b3 mi do ucha, \'bfe to jeden z hymn\'f3w Rigwedy, czyli zbioru najstarszych indyjskich hymn\'f3w ofiarnych, za pomoc\'b9 kt\'f3rych g\'b3osi si\'ea chwa\'b3\'ea tysi\'b9cg\'b3owego, tysi\'b9cokiego i tysi\'b9c\-
nogiego stw\'f3rcy Kosmosu i wszystkich \'9cwiat\'f3w. Spiewne tony hymnu sta\'b3y si\'ea dla mnie prawdziw\'b9 muzyk\'b9 rado\'9cci, poniewa\'bf w tym
\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 momencie ujrza
\'b3em wystrzelaj\'b9cy w g\'f3r\'ea kciuk mojego elektryka! Odczekawszy chwil\'ea po zamilkni\'eaciu \'9cpiewak\'f3w poprosi\'b3em o zgasze\-nie \'9cwiat\'b3a, \'bfeby mo\'bfna by\'b3o rozpocz\'b9\'e6 pokazywanie slajd\'f3w. \'8cwiat\'b3o zgas\'b3
o. Przesta\'b3 te\'bf chodzi\'e6 wentylator... rzutnik tak\'bfe zosta\'b3 po\-zbawiony pr\'b9du. Ponownie rozb\'b3ys\'b3o \'9cwiat\'b3o. M\'f3j elektryk kiwa do mnie rozbawiony - niby czym? - wygrzebuje z paczki papieros\'f3w troch\'ea
 sreberka, prosi siedz\'b9cych obok student\'f3w o zrobienie tego samego i... \'b3\'b9czy za pomoc\'b9 tego materia\'b3u dwa kable! Heureka! Ga\'9c\-nie \'9cwiat\'b3o. Pot leje si\'ea ze mnie strumieniami, mam swoj\'b9 premier\'ea: oto mog\'ea ju\'bf
 rozpocz\'b9\'e6 m\'f3j pierwszy wyk\'b3ad w saunie.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Po wyk\'b3adzie, na kt\'f3rego temat przeczyta\'b3em nast\'eapnego dnia
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 w\tab angloj
\'eazycznej prasie, \'bfe by\'b3 interesuj\'b9cy, usiedli\'9cmy przy herbacie
\par z\tab mlekiem i cytryn\'b9. W stanach Tamilnadu i Gud\'bfarat obowi\'b9zuje
\par \sect }\sectd \margrsxn1728\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 \'9ccis\'b3
a prohibicja; w innych stanach jest nieco z\'b3agodzona, tylko w\tab Biharze w Zachodnim Bengalu i w Kaszmirze alkohol znajduje si\'ea
\par w\tab wolnej sprzeda\'bfy. Tury\'9cci mog\'b9 zamawia\'e6 All India Liquor Permint
\par i\tab raczy\'e6 si\'ea nim w bocznych salkach hotelowych restauracji. No wi\'eac
\par usiedli\'9cmy przy herbacie. Zapyta\'b3em profesora Mahadewana, co ozna\-
\par czaj\'b9 czerwone, \'bf\'f3\'b3te i br\'b9zowe plamki na czole, kt\'f3re widzia\'b3em u tak wielu Hindus\'f3w, zar\'f3wno kobiet jak i m\'ea\'bfczyzn, i czy to prawda, \'bfe sygnalizuj\'b9 one, kto ma m\'ea\'bfa lub \'bfon\'ea, kto jest zar\'ea
czony czy te\'bf w inny spos\'f3b zwi\'b9zany z drug\'b9 osob\'b9...
\par \tab Profesor Mahadewan u\'9cmiechn\'b9\'b3 si\'ea i rzek\'b3:
\par \tab - To wszystko brednie. Drogi systemu nerwowego zbiegaj\'b9 si\'ea
\par \sect }\sectd \margrsxn1728\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 po\'9crodku czo
\'b3a, dok\'b3adnie nad nasad\'b9 nosa. Plamka ma za zadanie symboliczne och\'b3adzanie tego punktu. Zwyczajowo do wykonania tego znaku u\'bfywa si\'ea sproszkowanego drzewa sanda\'b3owego, cz\'easto jedna
k jest to sok z jego korzeni lub sproszkowany wapie\'f1. Punkt ten ma 
\par r\'f3wnie\'bf wymow\'ea religijn\'b9, w zale\'bfno\'9cci od tego, czy zw\'ea\'bfa si\'ea z g\'f3ry na d\'f3\'b3, tak jak przecinek, czy te\'bf odwrotnie. Punkt zw\'ea\'bfaj\'b9cy si\'ea ku do\'b3owi oznacza boga Wisznu, zw\'ea\'bfaj\'b9cy si\'ea ku g\'f3
rze boga Siw\'ea, jednego
\par z\tab g\'b3\'f3wnych hinduskich bog\'f3w, kt\'f3ry jest bogiem zar\'f3wno zniszczenia,
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
jak i zbawienia. Aby cz\'b3owiek przez ca\'b3y czas mia\'b3 \'9cwiadomo\'9c\'e6, \'bfe
\par z\tab popio\'b3u powsta\'b3 i w popi\'f3\'b3 si\'ea obr\'f3ci, cz\'easto przez plamk\'ea na czole
\par przeci\'b9ga si\'ea poziom\'b9 kresk\'ea u\'bfywaj\'b9c do tego popio\'b3u. S\'b9 hindusi, kt\'f3rzy w og\'f3le nie stosuj\'b9 koloru, ograniczaj\'b9c si\'ea wy\'b3\'b9cznie do popio\'b3u.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Dr Mahalingam, kt\'f3remu zawdzi\'eaczam zaproszenie do Madrasu, jest
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 w\tab Indiach osobisto\'9cci\'b9 bardzo znan\'b9, o czym mia\'b3em okazj\'ea przekona\'e6
\par si\'ea na miejscu. Znaj\'b9 go tam nie tylko jako maj\'b9cego na swoim koncie wiele sukces\'f3w fizyka i in\'bfyniera, dr Mahalingam by\'b3 te\'bf wieloletnim cz\'b3onkiem parlamentu i wsp\'f3\'b3pracuje z wieloma renomowanymi in\-
stytucjami. Dla niego otwarte s\'b9 wszystkie drzwi. To on pozna\'b3 mnie
\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 z\tab 
archeologiem dr. R. Nagaswami, profesorem uniwersytetu stanowego,
\par by\'b3ym dyrektorem Pa\'f1stwowego Muzeum w Madrasie, dzi\'9c najwy\'bf-
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 szym rang\'b9
 archeologiem stanu Tamilnadu. Wysoki, szczup\'b3y, czarno\-w\'b3osy uczony przywita\'b3 mnie jak starego przyjaciela. Zna\'b3 kilka z moich ksi\'b9\'bfek, kt\'f3re ukaza\'b3y si\'ea w kilku indyjskich j\'eazykach i okaza\'b3 si\'ea by\'e6
 pozbawiony uprzedze\'f1. Bardzo interesowa\'b3o go bli\'bfsze zapoznanie si\'ea
\par z\tab moimi teoriami, ja z kolei z olbrzymi\'b9 rado\'9cci\'b9 powita\'b3em w nim
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 cz\'b3owieka, kt\'f3rego kompetentna i rozleg\'b3a wiedza pozwoli na wyja\'9c\-nienie pewnych niekonsekwencji, jakie zakrad\'b3y si\'ea do moich wyob\-ra\'bfe
\'f1 zbudowanych na lekturze niejednokrotnie sprzecznej ze sob\'b9 literatury.
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab \tab Mahabalipuram
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab Nasza pierwsza wsp\'f3lna wyprawa zawiod\'b3a nas do miasta \'9cwi\'b9ty\'f1 Mahabalipuram, le\'bf\'b9cego nad oceanem w odleg\'b3o\'9cci godziny jazdy sa\-
mochodem. Najpierw, kiedyjechali\'9cmy nabrze\'bfn\'b9 drog\'b9 zwan\'b9 "Mari\-na", wielkie wra\'bfenie zrobi\'b3 na mnie delikatny, bia\'b3y piasek pla\'bfy 
\par ci\'b9gn\'b9cej si\'ea brzegiem Zatoki Bengalskiej. Jest to podobno druga co do d\'b3ugo\'9cci piaszczysta pla\'bfa na \'9cwiecie. Wieczorem, w drodze powrotnej, ujrza\'b3em nieprzebrane mrowie mieszka\'f1c\'f3w szukaj\'b9cych w bryzie
\par \sect }\sectd \margrsxn1872\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 i\tab 
morskiej wodzie och\'b3ody po parali\'bfuj\'b9cym upale dnia. Ludzie ci bro-
\par dzili boso w piasku i omywaj\'b9cych brzegi \'b3agodnych falkach. Religia nie zezwala na zdj\'eacie d\'b3ugich szat. Je\'9cli kiedykolwiek mia\'b3bym ochot\'ea na k\'b9piel w morzu, pouczyli mnie moi opiekunowie, pod \'bfadnym pozorem
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \fi-288\li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
nie wolno mi wyp\'b3ywa\'e6 daleko, bo zdarzaj\'b9 si\'ea tu podobno rekiny. Droga prowadzi\'b3a skrajem miasta w\'9cr\'f3d slums\'f3w, potem przez
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 spalony s\'b3o\'f1cem obszar z nielicznymi palmami i wielk\'b9 ilo\'9cci\'b9 krytych \'b3ykiem glinianych lepianek. Stoj\'b9cy przy \'bfa\'b3osnych straganach hand\-
larze oferowali turystom owoce, niekiedy tak\'bfe jedwab i bawe\'b3n\'ea. Przy paleniskach na w\'eagiel drzewny siedzia\'b3y matki z dzie\'e6mi, gotowa\'b3y kolby kukurydzy b\'b9d\'9f (niemal pozbawione smaku) podp\'b3omyki. S\'b3od-
\par \sect }\sectd \margrsxn2592\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
kawy zapach miesza\'b3 si\'ea z odorem otwartych kloak. Przytkn\'b9\'b3em do nosa \'9cwie\'bfy wieniec z drzewa sanda\'b3owego, kt\'f3ry otrzyma\'b3em rano. Spyta\'b3em, czy jest jaka\'9c r\'f3\'bfnica mi\'eadzy wie\'f1cami z kwiat\'f3w a tymi z\tab 
drzewa sanda\'b3owego. Dr ahalingam u\'9cmiechn\'b9\'b3 si\'ea.
\par \tab - Kwiaty szybko wi\'eadn\'b9, drzewo sanda\'b3owe d\'b3ugo zachowuje sw\'f3j aromat. Wieniec z drzewa sanda\'b3owego oznacza d\'b3ugotrwa\'b3\'b9 przyja\'9f\'f1. 
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid9270740 Bardzo subtelna odmiana przyja\'9fni, uwzgl\'eadniaj\'b9ca te\'bf potrzeby
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 nosa.
\par \tab Na samym brzegu stoi pi\'eaciopi\'eatrowa \'9cwi\'b9tynia D\'9falasjana zbudo\-wana w VII w. przez kr\'f3la Rad\'9fasimha. Inne \'9cwi\'b9tynie zosta\'b3y zni\-szczone przez przyp\'b3ywy i odp\'b3ywy morza.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 A potem Mahabalipuram! Pierwsze spojrzenie na licz\'b9c\'b9 25 m d\'b3u-
\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 go\'9c
ci i wysok\'b9 na dziewi\'ea\'e6 metr\'f3w skaln\'b9 \'9cwi\'b9tyni\'ea jest porywaj\'b9ce, szczeg\'f3\'b3owe za\'9c ogl\'eadziny fascynuj\'b9ce. Usiana wykutymi bezpo\'9crednio w\tab skale postaciami bog\'f3w, zwierz\'b9t i duch\'f3w jest ona, wed\'b3
ug s\'b3\'f3w
\par profesora Nagaswami, najwi\'eaksz\'b9 i najbardziej znacz\'b9c\'b9 artystycznie skaln\'b9 \'9cwi\'b9tyni\'b9 Indii. G\'b3awny relief przedstawia sceny z \'bfycia Ar\-d\'bfuny, bohatera Mahabharaty. Wed\'b3ug tego eposu Ard\'bfuna otrzyma\'b3
\par od Indry (staroindyjski b\'f3g o ludzkich cechach, kt\'f3ry w walce z de\-monami u\'bfywa\'b3 swojej tajnej broni, maczugi zwanej wad\'bfa i czczony by\'b3 jako "kr\'f3l bog\'f3w") "niebia\'f1ski w\'f3z", na kt\'f3rym polecie\'e6 mia\'b3
\par w\tab Kosmos. Tam widzia\'b3 podobno wiele takich woz\'f3w, a planety
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 zdawa\'b3
y mu si\'ea by\'e6 lampami, "chocia\'bf s\'b9 to wielkie same w sobie cia\'b3a". Ard\'bfuna musia\'b3 odpokutowa\'e6 za jaki\'9c niegodny czyn i te w\'b3a\'9cnie
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 sceny pokuty wraz z wizerunkami obserwuj\'b9cych je z \'b3agodnym u\'9cmiechem bog\'f3w przedstawione s\'b9 na skalnym reliefie, kt\'f3ry jest najwi\'eakszym p
\'b3askim reliefem \'9cwiata. Kamienna p\'b3askorze\'9fba nazywa\-na jest Pokuta Ard\'bfuny lub czasami Pochodno\'9c\'e6 Gangesu w niebie, przy czym bruzda biegn\'b9ca przez \'9crodek wyobra\'bfa\'e6 ma Ganges, najwi\'eaksz\'b9 rzek\'ea po\'b3
udniowo-zachodniej Azji.
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab \tab Pomnik Ard\'bfuny
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 \tab 
Tam, gdzie ska\'b3y stykaj\'b9 si\'ea z ziemi\'b9, wykuto osiem mandapam, czyli jaskiniowych sanktuari\'f3w, Chocia\'bf pod tak\'b9 w\'b3a\'9cnie nazw\'b9 znane s\'b9
\par w\tab literaturze, okre\'9clenie "jaskinia" jest tu nieadekwatne, ja wola\'b3bym
\par raczej m\'f3wi\'e6 o nieco wi\'eakszych niszach. Przed D\'bfamapuri Mandapam
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 stoj\'b9 pot
\'ea\'bfne monolityczne s\'b3onie, po prawej balansuje stoj\'b9cy na kraw\'eadzi wielki kawa\'b3 ska\'b3y, kt\'f3ry wygl\'b9da tak, jakby za moment mia\'b3 run\'b9\'e6, a przecie\'bf
 trwa w tej swojej dziwacznej pozycji od 1300 lat. Podobno Kriszna wcielenie bo a Wisznu, "jak mas\'b3o" uformowa\'b3 go ze ska\'b3y - metoda obr\'f3bki jaka przystoi chyba "bogu pasterzy". Czczo\-ny przez Hindus\'f3w jako kto\'9c w rodzaju zbawiciel
a, Kriszna ustawi\'b3 masywny kamie\'f1 w tej pozycji, aby stale przypomina\'b3 ludziom o jego pot\'eadze, a by\'e6 mo\'bfe te\'bf, aby zatrze\'e6 wspomnienie swoich amor\'f3w
\par z\tab pasterkami (gopi), kt\'f3re uwielbia\'b3 podgl\'b9da\'e6 w k\'b9pieli. Wa\'bf\'b9cy mniej
\par wi\'eacej 200 ton kamie\'f1 istonie wiele skrywa, legenda za\'9c m\'f3wi\'b9ca, \'bfe pewnego dnia Ard\'bfuna uni\'f3s\'b3 na jednym palcu g\'f3r\'ea Gowardhana,
\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
znacznie przyczyni\'b3a si\'ea do wzrostu jego s\'b3awy. Bardzo niedaleko balansuj\'b9cego monolitu le\'bfy granitowy blok, w kt\'f3rym wyci\'eato dwu\-metrowej \'9crednicy okr\'b9g\'b3\'b9 "dzie\'bf\'ea", gdzie Kriszna mia\'b3 formowa\'e6
\par i\tab obrabia\'e6 kamienie - jak mas\'b3o. Podobne wykute w skale dzie\'bfe znam
\par z\tab teren\'f3w po\'b3udniowej Japonii i z wy\'bfyn Peru. Mi\'eadzynarodowo\'9c\'e6 tego
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 rodzaju osobliwo\'9cci bezustannie mnie zdumiewa.
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab \tab Modele typu ratha
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab Absolutnie najwi\'eaksz\'b9 atrakcj\'b9 Mahabalipuram jest pi\'ea\'e6 ratha, czyli boskich woz\'f3w. One r\'f3wnie\'bf wymodelowane s\'b9 en bloc w skale, a wi
\'eac
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 s\'b9
 stacjonarne, nie ruchome, jak drewniane i metalowe boskie wozy na obracaj\'b9cych si\'ea ko\'b3ach w innych \'9cwi\'b9tyniach. Takie ratha do dzi\'9c ci\'b9gnione s\'b9 przez s\'b3onie lub ludzi i bior\'b9 udzia\'b3 w procesjach. Na ka\'bf
dym wozie znajduj\'b9 si\'ea wtedy wizerunki bog\'f3w, ieh prawdziwych w\'b3a\'9ccicieli.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Pi\'ea\'e6 ratha z Mahabalipuram po\'9cwi\'eaconych jest braciom Pandawom
\par \sect }\sectd \margrsxn1440\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 [\tab 
Mahabhuruta opowiada o rywalizacji o w\'b3adz\'ea pomi\'eadzy dynastiami Kauraw\'f3w
\par i\tab Pandaw\'f3w. Opowie\'9c\'e6 ko\'f1czy si\'ea katastrof\'b9, w kt\'f3rej omal nie gin\'b9 tak\'bfe
\par zwyci\'eascy Pandawowie. Pi\'eaciu ksi\'b9\'bf\'b9t i ksi\'ea\'bfniczka Draupadi s\'b9 bohaterami najwi\'eakszej legendy ludu indyjskiego. ]
\par (Judhiszthira, Bhama, Ard\'bfuna, Nakula, Sahadewa) oraz ksi\'ea\'bfniczce Draupadi.
\par \tab Jeden z boskich woz\'f3w wygl\'b9da jak kopia prostej chaty, drugi
\par -\tab po\'9cwi\'eacony Ard\'bfunie - ozdobiony jest przepi\'eaknymi rze\'9fbami, ma
\par dach w kszta\'b3cie piramidy, przycupn\'ea\'b3y na nim naturalnej wielko\'9cci lwy, s\'b3onie i wo\'b3y. Trzecie ratha sk\'b3ada si\'ea z niewielkiej chatki i \'9cwi\'b9tynki, w\tab kt\'f3rej siedzi heros. Czwarty boski w\'f3z jest wielopi\'ea
trowy i przyo-
\par zdobiony na wierzcho\'b3ku o\'9cmiok\'b9tn\'b9 wie\'bfyczk\'b9. Pi\'b9ty wygl\'b9da na
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 ni
eudany, stoi niewielki i odosobniony przed kolosalnym s\'b3oniem,
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 kt\'f3ry wygl\'b9da tak, jakby mia\'b3 ochot\'ea go odsun\'b9\'e6.
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab \tab Indyjski panteon
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab W panteonie czczonych w Indiach bog\'f3w jest bez ma\'b3a 40000 boskich postaci i ka\'bfdej z nich przyporz\'b9dkowane s\'b9 okre\'9clone w\'b3a\'9cciwo\'9c
ci. My, ludzie Zachodu, nawykli do religii monoteistycznych, sk\'b3onni jeste\'9cmy uznawa\'e6 wielob\'f3stwo wyznawc\'f3w politeizmu za przejaw zabobonu.
\par Trudno nam odnale\'9f\'e6 jaki\'9c sens w tym, co dla nas niezrozumia\'b3e. Jak mo\'bfna, zastanawiamy si\'ea, czci\'e6 \'8ciw\'ea, kt\'f3rego przedstawia si\'ea jako wysmarowanego popio\'b3em spalonych zw\'b3ok ascet\'ea z trzecim okiem
\par na czole? Jak mo\'bfna czci\'e6 Garud\'ea, przypominaj\'b9cego or\'b3a "ksi\'eacia ptak\'f3w", kt\'f3ry s\'b3u\'bfy\'b3 bogu Wisznu jako wierzchowiec? Jak mo\'bfna
\par \sect }\sectd \margrsxn1584\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 czci\'e6 Gane
\'9c\'ea, syna \'8ciwy, przedstawianego w postaci grubasa z g\'b3ow\'b9 s\'b3onia, cz\'easto je\'bfd\'bf\'b9cego na szczurze? To samo pytanie mo\'bfna po\-wt\'f3rzy\'e6 40000 razy...
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Zanim jednak ottrzucimy wszystkie osobliwo\'9cci jako czysty zabobon
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 i\tab poga\'f1skie wymys\'b3y, powinni\'9cmy przypomnie\'e6 sobie mechanizmy
\par powstawania kult\'f3w cargo. Postacie z mitologii indyjskiej, kt\'f3re 
\par wszystkie bez wyj\'b9tku zst\'b9pi\'b3y z nieba, by\'b3y silne jak s\'b3onie, przebieg\'b3e jak szczury, szybkie jak tygrysy, lata\'b3y jak ptaki, widzia\'b3y wszystko, jakby mia\'b3y tysi\'b9c oczu, potrafi\'b3y chwyci\'e6 co\'9c mnogo\'9cci\'b9 r\'b9
k. Je\'9cli nie chcemy zobaczy\'e6 w tym mi\'eadzy innymi przejaw\'f3w b\'b3\'eadnie zinter-
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
pretowanej techniki, to zachowujemy si\'ea jak "gladiatorzy walcz\'b9cy
\par z\tab przewi\'b9zanymi oczami" (Voltaire). Wyja\'9cnieniem powstania tych
\par mitycznych hybryd zupe\'b3nie spokojnie mo\'bfe by\'e6 niezrozumienie tech\-niki w po\'b3\'b9czeniu z my\'9cleniem \'bfyczeniowym.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Po\'9cr\'f3d pos\'b9g\'f3w znajduj\'b9 si\'ea tak\'bfe Marutowie, niebia\'f1scy m\'b3odzie\'f1-
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 cy, kt\'f3rzy wraz z bogami obserwuj\'b9, jak Ard\'bfuna odbywa swoj\'b9 po\-kut\'ea. W Wedach wyst\'eapuj\'b9 oni jako grupa b\'f3stw burzy, dzieci chmur; 
\par \'9cwiec\'b9 jak ogie\'f1, ich niebia\'f1ski w\'f3\'bf jest szybki jak b\'b3yskawica, przez rami\'ea maj\'b9 przewieszon\'b9 podobn\'b9 do strza\'b3 bro\'f1, na kostkach n\'f3g metalowe bransolety, na piersiach ochronn\'b9 tarcz\'ea z wygrawerowany-

\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 mi, nie zidenty
fikowanymi znakami. Jakby nie do\'9c\'e6 by\'b3o technicznych akcesori\'f3w, Marutowie dzier\'bf\'b9 w d\'b3oniach b\'b3yskawice, na g\'b3owach maj\'b9 he\'b3my. Po co? W Wedach m\'b3odzie\'f1cy ci walcz\'b9
 w przepysznych szatach po stronie Indry, pana niebios. W pie\'9cniach Siawaswy z Rig\-wedy, hymnach do bog\'f3w, czytamy:
\par \tab "Wys\'b3awiajcie [...] kt\'f3rzy wyro\'9cli w przestworzach albo w szerokich przestrzeniach wielkiego nieba [...] Przyjd\'9fcie, o Marutowie, z nieba, z\tab przestworzy i st\'b9d; nie odchod\'9fcie w dal! O wy, promieniej\'b9cy
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 b\'b3
yskawicami panowie w\'b3adcy kamiennych pocisk\'f3w, gwa\'b3towni
\par jak wiatr, wstrz\'b9saj\'b9cy g\'f3rami, o wy, Marutowie, o pot\'eadze gromu. Przemierzacie noce, dnie, o wy, wprawieni, powietrze, przestrze\'f1, o\tab wy, wprawiaj\'b9cy w dr\'bfenie. Kiedy przemierzacie r\'f3wniny i trud-
\par ne do przebycia okolice, o Marutowie, nigdy nie ponosicie \'bfadnej 
\par szkody. Kiedy wy, ja\'9cni jak s\'b3o\'f1ce, wy panowie niebios puszczacie si\'ea p\'eadem, to wasze rumaki nigdy nie zwalniaj\'b9 biegu. W jeden dzie\'f1 osi\'b9gacie koniec waszej drogi. Z moc\'b9 przemierzacie przestworza. Zrodzeni razem, wsp\'f3
lnie wyro\'9cli, niepo\'9cledniej nabrali\'9ccie pi\'eakno\'9cci. Podziwu godna jest wasza wielko\'9c\'e6, o Marutowie, wasze spojrzenie
\par \sect }\sectd \margrsxn1728\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 jako blask S
\'b3o\'f1ca. Dopom\'f3\'bfcie nam, aby\'9cmy i my dost\'b9pili nie\'9c\-miertelno\'9cci! Nie zatrzymaj\'b9 was g\'f3ry ni rzeki. Gdziekolwiek po\-stanowicie i\'9c\'e6, tam idziecie, o Marutowie; poruszacie si\'ea po niebie i po ziemi [...]"
\par \tab Do\'9c\'e6 intensywny wyraz podziwu dla wygl\'b9du, zdolno\'9cci i oczeki-
\par \sect }\sectd \margrsxn1584\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 wa\'f1 zwi\'b9
zanych z "dzie\'e6mi chmur"! Czy jest to tylko czysty wytw\'f3r nieokie\'b3znanej fantazji, czy te\'bf opiera si\'ea na jakim\'9c pierwowzorze? Ci bogowie burzy musieli po prostu dokona\'e6 \'9cmia\'b3ej inwazji z powietrza, poniewa\'bf
 uwieczniono ich w wielu dziesi\'b9tkach \'9cwi\'b9tynnych pos\'b9g\'f3w.
\par I\tab zn\'f3w wskazana by\'b3aby zach\'eacaj\'b9ca sugestia, aby mo\'bfe w drodze
\par analizy por\'f3wnawczej obraz\'f3w i tekst\'f3w spr\'f3bowa\'e6 rozszyfrowa\'e6, odkry\'e6 i zdemaskowa\'e6 technik\'ea, jak\'b9 dysponowali Marutowie. Opr\'f3cz tych b\'f3stw burzy staroindyjskie przekazy dotycz\'b9ce bog\'f3w dostarczaj\'b9 mn\'f3
stwo innych nie mniej interesuj\'b9cych obiekt\'f3w zas\'b3uguj\'b9cych na powa\'bfne, obiektywne zbadanie. Na odchodnym spostrzeg\'b3em w \'9cwi\'b9\-
\par tynnym reliefie \'b3adn\'b9 posta\'e6 kobiec\'b9 o kszta\'b3tnych piersiach. By\'b3o w niej co\'9c dziwnego. Wr\'f3ci\'b3em si\'ea, \'bfeby to sprawdzi\'e6, i kiedy spojrza\'b3em na
\par \sect }\sectd \margrsxn1872\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 ni\'b9
 pod innym k\'b9tem, posta\'e6 okaza\'b3a si\'ea m\'ea\'bfczyzn\'b9. My\'9cla\'b3em, \'bfe to z\'b3udzenie. Odchodzi\'b3em kilka krak\'f3w w prawo, w lewo i za ka\'bfdym
\par razem pos\'b9\'bfek zmienia\'b3 p\'b3e\'e6. To nie by\'b3o z\'b3udzenie: artysta przedstawi\'b3 osobnika obojnaczego, ze wszystkimi cielesnymi atrybutami tak\'bfe
\par w\tab twarzy. Widocznie nie mia\'b3 do ko\'f1ca pewno\'9cci, jakiej p\'b3ci by\'b3o to
\par b\'f3stwo. Tego w\'b3a\'9cnie trzeba si\'ea nauczy\'e6 obcuj\'b9c z bogami, \'bfe sprawiaj\'b9 mn\'f3stwo niespodzianek, wszystko potraf\'b9, wszystko umiej\'b9, tak\'bfe sprytnie zmyli\'e6.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Tu\'bf nad mor\'bfem stoi siedmiopi\'eatrowa \'9cwi\'b9tynia, w kt\'f3rej mrocznym
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 wn\'eatrzu znajduje si\'ea nadnaturalnej wielko\'9cci pos\'b9g nagiego boga
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 Wisznu, \'bf
ywiciela \'9cwiat\'f3w. Od strony morza w ciemnym sanktuarium
\par stoi czarna kolumna o pi\'eatnastu kraw\'eadziach.
\par \tab Dr Mahalingam powiedzia\'b3, \'bfe kolumna ta symbolizuje lingam
\par i\tab u\'9cmiechn\'b9\'b3 si\'ea przy tym, poniewa\'bf s\'b3owo to jest jedn\'b9 ze sk\'b3adowych
\par jego nazwiska i wj\'eazyku staroindyjskim oznacza "cech\'ea", a tak\'bfe "m\'eas\-ki narz\'b9d p\'b3ciowy". Jego znaczenie jednak wykracza poza otaczany kultem w staro\'bfytnej Grecjilahallus b\'ead\'b9cy symbolem si\'b3y i p\'b3odno\'9c
ci. Lingamjest atrybutem boga Siwy, spotyka si\'ea go w formie niejednokrot\-nie nader realistycznie przedstawionych fallusopodobnych kolumn. Wprawdzie lingam jest r\'f3wnie\'bf symbolem si\'b3y stw\'f3rczej, jednocze\'9cnie jedn
ak symbolizuje "pozbawiony kszta\'b3tu kszta\'b3t", niejako co\'9c w rodza\-ju ducha \'9cwiata, i przewa\'bfnie wyst\'eapuje razem z joni, "matczynym \'b3onem", symbolem ro\'a6z\'b9cych si\'b3 natury. Joni stanowi cok\'f3\'b3, z kt\'f3rego wznosi si\'ea
 lingam.
\par \tab Dr Mahalingam wskaza\'b3 na morze i powiedzia\'b3:
\par \tab - Tam, przed nami, pod falami przyp\'b3ywu pogrzebane s\'b9 \'9cwiadec-
\par \sect }\sectd \margrsxn1872\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
twa naszej prastarej kultury, bo przed czterema, pi\'eacioma lub wi\'eacej wiekami sta\'b3o tu siedern \'9cwi\'b9ty\'f1. Bo tak naprawd\'ea to nie wiemy konkretnie, ile wiek\'f3w licz\'b9 sobie nasze Wedy. Mamy przed sob\'b9jeszcze d\'b3ug\'b9 drog\'ea
 do poznania naszej przesz\'b3o\'9cci. Z wszystkich przekaz\'f3w wynika jednoznacznie, \'bfe na pocz\'b9tku byli bogowie...
\par \tab Droga powrotna.
\par \tab W \'b3agodnym blasku zni\'bfaj\'b9cego si\'ea na horyzont s\'b3o\'f1ca wie\'9cniacy uprawiali jeszcze swoje pola. Wo\'b3y ci\'b9gn\'ea\'b3y staro\'9cwieckie p\'b3ugi - wi\-dok jak z rozgrywaj\'b9cej si\'ea jeszcze przed potopem idylli. 
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid9270740 Skriperumpudur.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Nigdy nie zapomn\'ea nazwy tej dziury. To tam, na skraju drogi, niszcza\'b3
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 w\tab wichrach i burzach drewniany boski w\'f3z o wyblak\'b3ych barwach. Nie
\par da si\'ea go ci\'b9gn\'b9\'e6 w \'bfadnej procesji. Ze wzgl\'eadu na marne \'9cwiat\'b3o
\par \sect }\sectd \margrsxn1872\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 obfotografowa
\'b3em ten dumny niegdy\'9c pojazd z trzech aparat\'f3w z r\'f3\'bf\-nymi obiektywami, obserwowany przez odziane w sari dziewcz\'eata rozprawiaj\'b9ce z siedz\'b9cym na motorze m\'b3odzie\'f1cem z br\'f3dk\'b9. Kiedy 
\par ruszali\'9cmy, jeden z aparat\'f3w musia\'b3 wypa\'9c\'e6, tak \'bfe tego nie zauwa\'bfyli\'9c\-my, poniewa\'bf w chwil\'ea po\'9fniej wyprzedzi\'b3 nas gestykuluj\'b9c gwa\'b3townie m\'b3odzieniec na motorze daj\'b9c znaki, \'bfeby\'9cmy si\'ea
 zatrzymali, a potem
\par \sect }\sectd \margrsxn1728\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 z\tab 
promiennym u\'9cmiechem wyci\'b9gn\'b9\'b3 do mnie r\'eak\'ea, w kt\'f3rej trzyma\'b3 m\'f3j
\par aparat. Nie przyj\'b9\'b3 rupu, kt\'f3rymi chcia\'b3em go za to wynagrodzi\'e6. To tak\'bfe s\'b9 Indie.
\par \tab Madras wydaje mi si\'ea miastem znacznie bardziej kolorowym ni\'bf inne indyjskie miasta, jakie znam. Tamilskie kobiety kochaj\'b9 jedwabne sari 
\par w\tab najbardziej odwa\'bfnych kolorach, ochrowe i niebieskie, \'bf\'f3\'b3te i zielone,
\par czerwone i rezedowe. Te jaskrawe barwy dominuj\'b9 nad wszystkimi szaro\'9cciami obrazu ulicy. Nie wiem dlaczego, ale wielu przechodni\'f3w mia\'b3o na szyjach girlandy kwiat\'f3w, by\'e6 mo\'bfe to jacy\'9c go\'9ccie, kt\'f3rych
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 w\tab ten spos
\'f3b witano. M\'ea\'bfczy\'9fni nosili na g\'b3owach nie mniej barwne
\par od kobiecych sari turbany, dziewcz\'eata wpina\'b3y sobie w czarne w\'b3osy kolorowe akcenty w postaci kwiat\'f3w. \'af\'f3\'b3te motocykle-taks\'f3wki przeciska\'b3y si\'ea przez zbity ludzki t\'b3um ci\'b9gn\'b9c za sob\'b9 cuchn\'b9c\'b9 kit\'ea
 spalin.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 W Madras mia\'b3 podobno zgin\'b9\'e6 m\'eacze\'f1sk\'b9 \'9cmierci\'b9 aposto\'b3 Tomasz.
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 W\tab Bazylice Saint Thome przechowuje si\'ea w relikwiarzu jego ko\'9cci,
\par a\tab tak\'bfe ostrze w\'b3\'f3czni, kt\'f3r\'b9 go przebito. Wed\'b3ug tak zwanych Akt
\par Tomasza uwa\'bfany by\'b3 za bli\'9fniaka Jezusa. "Niewierny Tomasz", kt\'f3ry pow\'b9tpiewa\'b3 w zmartwychwstanie Jezusa, mia\'b3 naucza\'e6 w Indiach,
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 zosta\'b3
 patronem pism gnostyckich i jest czczony w Syryjskim Ko\'9cciele Ortodoksyjnym. W Madras sp\'eadzi\'b3 w\'9cr\'f3d wyznawc\'f3w chrze\'9ccija\'f1stwa jesie\'f1 swego \'bfywota.
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab \tab Teksty staroindyjskie w Nauce tajemnej
\par \tab Ad\'9far pod Madrasem to \'9cwiatowe centrum Towarzystwa Teozoficz\-nego. Wbrew wielu twierdzeniom, \'bfe teozofia - po grecku "m\'b9dro\'9c\'e6 od Boga" - chce sta\'e6 si\'ea now\'b9 religi\'b9, towarzystwo to pragnie tylko propagowa\'e6
 i przedstawia\'e6 stare spirytualne tezy o tym, \'bfe ewolucja si\'eaga poza \'9cwiat cz\'b3owieka w Kosmos, \'bfe za pomoc\'b9 pozazmys\'b3owych zdolno\'9cci mo\'bfna zbada\'e6 niedost\'eapn\'b9 dla zmys\'b3\'f3w materi\'ea.
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
Towarzystwo Teozoficzne zosta\'b3o za\'b3o\'bfone w Nowym Jorku w roku
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 1875 przez urodzon\'b9 na Ukrainie Helen\'ea Pietrown\'ea B\'b3awatsk\'b9 
\par (1831 - 1891) i ma dzi\'9c swoje filie niemal we wszystkich krajach, z\tab wyj\'b9tkiem pa\'f1stw komunistycznych. W roku 1888 ukaza\'b3a si\'ea
\par w\tab Londynie trzytomowa Nauka tajemna (The Secret Doctrine). Dzie\'b3o
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa960\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 to wywo\'b3a\'b3o wielkie poruszenie mi\'eadzy innymi dlatego, i\'bf autorka
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 nazwy miejsc przechowywania tajemnych depozyt\'f3w, lecz nikt jej informacji nie sprawdzi\'b3 i zosta\'b3y tylko wykpione.
\par \tab Istotnego materia\'b3u \'9fr\'f3d\'b3owego do Nauki tajemnej dostarczy\'b3a 
\par ksi\'eaga Dzjan, kt\'f3rej data powstania jest nieznana. Jeszcze do niedawna ta \'9cwi\'eata ksi\'eaga zape\'b3niona symbolicznymi znakami uchodzi\'b3a za niezrozumia\'b3\'b9, wr\'eacz pazbawion\'b9 sensu. Dzi\'9c wiadomo przynajmniej
\par tyle, \'bfe s\'b3owo "dzjan" nie jest imieniem proroka ani te\'bf kt\'f3rego\'9c
\par z\tab niezliczonych b\'f3stw, lecz raczej og\'f3lnym fonetycznym okre\'9cleniem
\par prastarych tybeta\'f1skich szk\'f3\'b3 wiedzy, a ksi\'eaga stanowi kwintesencj\'ea ca\'b3ej wiedzy zawartej w najstarszych przekazach tybeta\'f1skich, ksi\'eagach Kand\'bfur i Tand\'bfur licz\'b9cych odpowiednio 108 i 225 tom\'f3w.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Dzie\'b3o to wyryte jest na klockach drewnianych maj\'b9cych d\'b3ugo\'9c\'e6
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 jednego metra, grubych na 10 - 20 cm i szerokich na 15 cm. Prze\-t\'b3umaczono dot\'b9d zaledwie jedn\'b9 setn\'b9 tekst\'f3w, a te wiele m\'f3wi\'b9
\par o\tab bogach i ich dzia\'b3alno\'9cci na Ziemi. O ile nie uda\'b3o si\'ea ustali\'e6 daty
\par powstania ksi\'b9g (starsze ni\'bf Ziemia?), o tyle przyjmuje si\'ea, \'bfe nauki z\tab ksi\'eagi Dzjan dotar\'b3y przez Himalaje do Japonii, Chin i Indii.
\par Odczytane fragmenty ksi\'eagi Dzjan odnajduje si\'ea w tysi\'b9cach t\'b3umaczo-
\par \sect }\sectd \margrsxn1872\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
nych na sanskryt tekst\'f3w.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Nic zatem dziwnego, \'bfe pani B\'b3awatska jeszcze za \'bfycia cieszy\'b3a si\'ea
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 poparciem indyjskich uczonych. Oko\'b3o roku 1890 najwi\'eakszym spec\-jalist\'b9 od sanskrytu by\'b3
 Swami Dajanand Saraswati. Kiedy indolog Max Muller, profesor z Oxfordu, wypowiedzia\'b3 si\'ea negatywnie na temat przytoczonych przez B\'b3awatsk\'b9 \'9fr\'f3de\'b3, Saraswati wzi\'b9\'b3 j\'b9 w obron\'ea stwierdzaj\'b9c:
\par \tab "Gdyby pan Max Muller zjawi\'b3 si\'ea u mnie, zaprowadzi\'b3bym go do jednej z jaski\'f1 z okresu dynastii Gupta znajduj\'b9cych si\'ea w Okhee Math w\tab Himalajach, gdzie bardzo szybko przekona\'b3by si\'ea, \'bfe kalapani
\par (\'9fr\'f3d\'b3a), kt\'f3re przenikn\'ea\'b3y z Indu do Europy, stanowi\'b9 jedynie drobn\'b9 
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 cz\'b9stk\'ea kopii kilku fragment\'f3w naszych \'9cwi\'eatych ksi\'b9g. Istnia\'b3o pierwo\-tne Objawienie, kt\'f3re nadal istnieje i wcale nie zosta\'b3o n
a zawsze stracone dla \'9cwiata, chocia\'bf na jego ponowne powt\'f3rzenie si\'ea ludzie b\'ead\'b9 musieli poczeka\'e6".
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab \tab Ewolucja kosmiczna
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab Ciesz\'b9ca si\'ea du\'bf\'b9 estym\'b9 towarzystw ezoterycznych i teozoficz-
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
nych Nauka tajemna B\'b3awatskiej do dzi\'9c pozostaje dzie\'b3em budz\'b9cym spory. Bazuj\'b9ca na materii nauka nie mo\'bfe zaakceptowa\'e6 ksi\'eagi 
\par Dzjan z jej opisami. Nie ukrywam, \'bfe i ja by\'b3em nastawiony sceptycz\-nie. Jestem winien wyja\'9cnienie, dlaczego dzi\'9c patrz\'ea na ni\'b9 zupe\'b3nie innymi oczami.
\par \tab Stoimy w obliczu realnych mo\'bfliwo\'9cci technicznych pozwalaj\'b9cych nam budowa\'e6 w Kosmosie wielkie habitaty, wyposa\'bfa\'e6 je w zespo\'b3y nap\'eadowe, dzi\'eaki kt\'f3rym b\'ead\'b9 mog\'b3y przez czas niemal nieograniczony przemieszcza
\'e6 si\'ea od uk\'b3adu s\'b3onecznego do uk\'b3adu s\'b3onecznego. Aby mo\'bfna by\'b3o wytworzy\'e6 sztuczn\'b9 grawitacj\'ea, te kosmiczne giganty przyjm\'b9 prawdopodobnie form\'ea wielkich k\'f3\'b3 dostojnie obracaj\'b9cych
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 si\'ea wok\'f3
\'b3 w\'b3asnej osi. Nie bez przyczyny opowiada\'b3em o przysz\'b3ych mieszka\'f1cach Kosmosu, maj\'b9cych religijnego hopla na punkcie swojej misji. Zuchwa\'b3y, a przecie\'bf zarazem prawdopodobny jest pomys\'b3, \'bfe cz\'ea\'9c\'e6 ludno\'9c
ci habitatu odb\'eadzie d\'b3ug\'b9 podr\'f3\'bf w stanie g\'b3\'eabokiego u\'9cpienia, aby w ten spos\'f3b zaoszcz\'eadzi\'e6 po\'bfywienie i energi\'ea. Autorzy powie\'9cci sciencefiction, kt\'f3rych \'9cmia\'b3e pomys\'b3y niejednokrotnie zd\'b9\'bfy\-
\'b3a ju\'bf prze\'9ccign\'b9\'e6 rzeczywisto\'9c\'e6, pisz\'b9 o milionach zap\'b3odnionych jajeczek dojrzewaj\'b9cych w sztucznych macicach w pobli\'bfu jakiego\'9c uk\'b3adu s\'b3onecznego.
\par \tab (Ta metoda w\'b3a\'9cnie sta\'b3a si\'ea obiektem gwa\'b3townych spor\'f3w na staruszce Ziemi!)
\par \tab Wszystko to, a nawet wi\'eacej, mo\'bfna przeczyta\'e6 w ksi\'eadze Dzjan! Ksi\'eadze napisanej nie wiadomo jak dawno przez nieznanych, jak
\par \sect }\sectd \margrsxn1872\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 dot\'b9d, autor
\'f3w. Gdyby badacze uwzgl\'eadnili w swoich analizach
\par mo\'bfliwe do zrealizowania w przysz\'b3o\'9cci kosmiczne habitaty, znacznie \'b3atwiej poradziliby sobie z interpretacj\'b9 pozornie niezrozumia\'b3ych tekst\'f3w.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Oto przyk\'b3adowo kilka strof z ksi\'eagi Dzjan. Mo\'bfna je przeczyta\'e6
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 w\tab cz\'ea\'9cci Nauki tajemnej zatytu\'b3owanej Ewolucja kosmiczna.
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tqdec\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Stanca\tab 1.
\par \tab \'8cloka 2.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tqdec\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 "[...] Nie by\'b3o Czasu, gdy\'bf spoczywa\'b3 we \'9cnie, w Niesko\'f1czonym
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tqdec\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \'a3onie Trwania [...]"
\par \tab \'8cloka 5.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tqdec\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 "[...] Ciemno\'9c\'e6 jedynie wype\'b3nia\'b3a Niesko\'f1czon\'b9 Wszystko\'9c\'e6, gdy\'bf
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tqdec\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Ojciec, Matka i syn jeszcze raz tworzyli jedno, a jeszcze si\'ea Syn nie obudzi\'b3 na nowe Ko\'b3o i na sw\'b9 po nim w\'eadr\'f3wk\'ea".
\par \tab \'8cloka 8.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tqdec\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 "[...] a \'afycie pulsowa\'b3o nie\'9cwiadome w Przestrzeni Powszechnej [...]"
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tqdec\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab \'8cloka 9.
\par \tab "[...] Gdzie jednak by\'b3 Dangma, gdy Alaja wszech\'9cwiata by\'b3a
\par w\tab Paramarcie a Wielkie Oko by\'b3o Anupadaka? [...]?
\par Stanca\tab 2.
\par \tab \'8cloka 1.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tqdec\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 "[...] Gdzie\'bf byli Budowniczowie, Synowie \'8cwiat\'b3o\'9cci, \'9cwitu Man-
\par \sect }\sectd \margrsxn1728\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \fi-288\li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx1296\faauto\rin0\lin288\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {
\f2\insrsid9270740 wantary? [...] Wytwarzaj\'b9cy Kszta\'b3t i Nie-Kszta\'b3t - \'8fr\'f3d\'b3o \'8cwiata [...]? \'8cloka 3.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx1296\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 "Godzina jeszcze nie wybi\'b3a; Promie\'f1 jeszcze nie strzeli\'b3 b\'b3yskawic\'b9
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx1296\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 w\tab zarodek; Matripadma jeszcze nie sp\'eacznia\'b3a".
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tqdec\tx1152\tx1296\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Stanca\tab 4.
\par \tab \'8cloka 1.
\par \tab "[...] S\'b3uchajcie, Synowie Ziemi, Nauczycieli waszych - Syn\'f3w Ognia
\par \sect }\sectd \margrsxn1872\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tqdec\tx1152\tx1296\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 -
\tab uczcie si\'ea, \'bfe nie ma pierwszego ani ostatniego; wszystko bowiem jest
\par Liczb\'b9 Jedyn\'b9, wy\'b3onion\'b9 z Nie-Liczby".
\par \tab \'8cloka 2.
\par \tab "Uczcie si\'ea, czego\'9cmy si\'ea my, Potomkowie Pierwszej Si\'f3demki,
\par zrodzeni z Prap\'b3omienia, nauczyli od naszych Ojc\'f3w [...]".
\par \tab \'8cloka 3.
\par \tab "Z blasku \'9cwiat\'b3a - Promienia Wieczystej Ciemno\'9cci - wytrys\'b3y
\par w\tab Przestrzeni zbudzone na nowo Energie".
\par Stanca\tab 5.
\par \tab \'8cloka 3.
\par \tab "[...] Gdy rozpoczyna prac\'ea, oddziela Iskry Ni\'bfszego Kr\'f3lestwa,
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tqdec\tx1152\tx1296\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 kt
\'f3re dr\'bf\'b9c z rado\'9cci unosz\'b9 si\'ea w swych promiennych przybytkach,
\par i\tab tworzy z nich Zawi\'b9zki K\'f3\'b3. Rozmieszcza je w sze\'9cciu Kierunkach
\par Przestrzeni, a jedno w \'9crodku - Ko\'b3o Centralne".
\par \tab \'8cloka 4.
\par \tab "[...] Zast\'eap Syn\'f3w \'8cwiat\'b3a staje w ka\'bfdym k\'b9cie, Lipikowie w kole \'9crodkowym. Powiadaj\'b9 oni: 'To jest dobre'. Pierwszy Swiat Boski jest gotowy [...]".
\par \tab \'8cloka 5.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tqdec\tx1152\tx1296\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 "Fohat czyni pi\'ea\'e6 krok\'f3w i buduje Ko\'b3o uskrzydlone w ka\'bfdym rogu
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tqdec\tx1152\tx1296\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 kwadratu [...]".
\par Stanca\tab 6.
\par \tab \'8cloka 3.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tqdec\tx1152\tx1296\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 "[...] w ko\'f1cu obraca si\'ea Siedem Ma\'b3ych K\'f3\'b3; jedno rodzi drugie".
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tqdec\tx1152\tx1296\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab \'8cloka 4.
\par \tab "Buduje je na podobie\'f1stwo K\'f3\'b3 starszych, osadzaj\'b9c je na Cen\-trach Niezniszczalnych. Jak je Fohat buduje? Zbiera Py\'b3 Ognisty. Tworzy Kule Ognia, przebiega przez nie i dooko\'b3a nich, wlewaj\'b9c
\par \sect }\sectd \margrsxn1728\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tqdec\tx1152\tx1296\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 w
\tab nie \'bfycie, a potem wprawia je w ruch; jeden po tej, inne po tamtej
\par drodze [...]".
\par \tab \'8cloka 5.
\par \tab "W czwartym kazano Synom stworzy\'e6 swoje podobizny. Jedna
\par -\tab trzecia - odm\'f3wi\'b3a. Dwie pos\'b3ucha\'b3y. Kl\'b9twa zosta\'b3a wypowiedziana.
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tqdec\tx1152\tx1296\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Narodz\'b9 si\'ea w Czwartej, b\'ead\'b9 cierpieli i spowoduj\'b9 cierpienie. To pierwsza wojna. Starsze Ko\'b3a obraca\'b3y si\'ea w d\'f3\'b3
 i w g\'f3r\'ea [...] P\'b3\'f3d mat\-ki wype\'b3nia\'b3 ca\'b3o\'9c\'e6. Rozgrywa\'b3y si\'ea boje mi\'eadzy Stw\'f3rcami a Nisz\-czycielami, toczy\'b3y si\'ea Boje o Przestrze\'f1; Nasienie pojawia\'b3o si\'ea wci\'b9\'bf na nowo".
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx1296\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab \tab W obcym \'9cwiecie
\par \tab Je\'9cli przeczytamy ten tekst dostatecznie uwa\'bfnie, nie b\'eadzie on wymaga\'b3 komentarza. Pozostaje tylko jeszcze odeprze\'e6 zarzut, \'bfe
\par \sect }\sectd \margrsxn1872\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx1296\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 \'9fr
\'f3d\'b3a, na kt\'f3rych opieraj\'b9 si\'ea ksi\'eagi Dzjan, s\'b9 nie do sprawdzenia. Od czego jednak mia\'b3em pod r\'eak\'b9 \'9fr\'f3d\'b3o niezawodnej informacji? Przy najbli\'bfszej okazji zwr\'f3ci\'b3em si\'ea do profesora Mahadewana, kt\'f3
ry wraz
\par z\tab dr. Mahalingamem i profesorem Nagaswami odbiera\'b3 mnie z hotelu,
\par z\tab nast\'eapuj\'b9cym pytaniem:
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx1296\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 - Czy s\'b9 takie miejsca, gdzie mo\'bfna by znale\'9f\'e6 stare, po wi\'eakszej
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx1296\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 cz\'ea\'9cci nie znane i nie t\'b3umaczone jeszcze r\'eakopisy?
\par \tab - Ale\'bf oczywi\'9ccie, \'bfe s\'b9 takie "ukryte" zbiory tekst\'f3w - od\-powiedzia\'b3 uczony. - Znajduj\'b9 si\'ea w klasztorach i szko\'b3ach przy\-\'9cwi\'b9tynnych, s\'b9 tam pieczo\'b3owicie przechowywane i strze\'bfone jako istotna sk\'b3ad
owa naszej najdawniejszej historii. Poddaje si\'ea je konser\-wacji, poniewa\'bf inaczej mog\'b3oby doj\'9c\'e6 do ich ca\'b3kowitego zbutwienia, cz\'easto sporz\'b9dza si\'ea ich kopie, to jest prawdziwie syzyfowa praca, przy kt\'f3
rej ludzie - wysokokwalifikowani specjali\'9cci - sp\'eadzaj\'b9 ca\'b3e
\par \sect }\sectd \margrsxn1872\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx1296\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 \'bf
ycie.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 - Tu niedaleko jest taka w\'b3a\'9cnie zdumiewaj\'b9ca kolekcja, mog\'ea to
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 panu pokaza\'e6 - wtr\'b9ci\'b3 si\'ea profesor Nagaswami.
\par \tab Po 45 minutach jazdy weszli\'9cmy do po\'b3o\'bfonego pod Madras niewielkiego, pobielonego wapnem dwupi\'eatrowego budyneczku. Ku\-stosz tych zbior\'f3w, dostojny starzec, powita\'b3 profesora Nagaswami uk\'b3onem, przyk\'b3adaj\'b9c skrzy\'bfowane r
\'eace do piersi. Po\'9cpieszy\'b3em od\-powiedzie\'e6 mu tym samym gestem. Prowadzonej przez pan\'f3w po tamilsku rozmowy wprawdzie nie rozumia\'b3em, z miny kustosza wy\-wnioskowa\'b3em jednak, \'bfe got\'f3w jest pokaza\'e6 znajduj\'b9ce si\'ea
 pod jego piecz\'b9 skarby.
\par \tab W kr\'f3tkich s\'b3owach poinformowano mnie, sk\'b9d si\'ea wzi\'ea\'b3a tutejsza 
\par kolekcja: ot\'f3\'bf skompletowa\'b3 j\'b9 dr U. V. Swaminatha Iyer, kt\'f3ry ca\'b3e dziesi\'eaciolecia podr\'f3\'bfowa\'b3 po Indiach skupuj\'b9c staro\'bfytne przekazy pisane i ratuj\'b9c je od zniszczenia. W tym niewielkim muzeum znaj\-duje si\'ea
 obecnie ponad 3000 r\'eakopis\'f3w, przewa\'bfnie do dzi\'9c nie prze\'b3o\'bfonych. Nie \'bfyj\'b9cy ju\'bf dr Iyer by\'b3 wydawc\'b9 b\'b9d\'9f autorem 91 
\par ksi\'b9\'bfek na temat sanskrytu. Jego koledzy wyra\'bfali si\'ea o nim z najwy\'bfsz\'b9 atencj\'b9.
\par \tab Profesor Nagaswami zacz\'b9\'b3 mnie oprowadza\'e6 po zbiorach. Na
\par \sect }\sectd \margrsxn1872\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 metalowych rega
\'b3ach le\'bf\'b9 starannie u\'b3o\'bfone i uporz\'b9dkowane setki powi\'b9zanych sznurkami grubych na 10 a d\'b3ugich na 30 - 40 centymet\-r\'f3w drewienek. Profesor Nagaswami ostro\'bfnie uj\'b9\'b3 jeden z takich p\'eaczk\'f3w i roz\'b3o\'bfy\'b3
 po uprzednim rozwi\'b9zaniu sznurka. Teraz dopiero 
\par okaza\'b3o si\'ea, co chroni\'b3y: cieniusie\'f1kie drewniane listewki b\'b9d\'9f palmowe li\'9ccie, niekt\'f3re z dziurkami na lewym i prawym ko\'f1cu, przez kt\'f3re - jak w\tab \'bfaluzji - przeci\'b9gni\'eaty by\'b3 sznurek, inne zn\'f3w rozk\'b3adaj
\'b9ce si\'ea jak
\par wachlarz. A na nich wyci\'eate - wyt\'b3oczone? - nieprzeliczone mrowie mikroskopijnych znak\'f3w pisma. Profesor Nagaswami, kt\'f3ry rozwi\'b9za\'b3 kolejne p\'eaczki, wyja\'9cni\'b3 mi, \'bfe ka\'bfdy taki znak zosta\'b3 z nies\'b3ychan\'b9 precyzj\'b9
 wyci\'eaty ko\'f1cem no\'bfa. W momencie powstawania znaki te
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 zupe\'b3
nie nie r\'f3\'bfni\'b9 si\'ea od pod\'b3o\'bfa i dopiero po zako\'f1czeniu pracy posypywano je sproszkowanym barwnikiem lub popio\'b3em, kt\'f3ry wcho\-dz\'b9c w naci\'eacia czyni\'b3 pismo widocznym.
\par \tab - O czym one m\'f3wi\'b9?
\par \tab Profesor Nagaswami roz\'b3o\'bfy\'b3 r\'eace:
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 - To fragmenty tekst\'f3w wedyjskich, a tak\'bfe bardzo stara litera-
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 tura tamilska. Niekt\'f3re fragmenty zosta\'b3y przekopiowane na papie\-
\par rze, niekt\'f3re uda\'b3o si\'ea prze\'b3o\'bfy\'e6, ale ponad po\'b3owa wci\'b9\'bf nie zosta\'b3a jeszcze rozszyfrowana. Taka jest cz\'ea\'9cciowa odpowied\'9f na pa\'f1skie pytanie.
\par \tab Przypomnia\'b3em sobie podziemne pomieszczenia w Ladakh, w Tybe-
\par \sect }\sectd \margrsxn1872\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 cie, w kt\'f3
rych przed wieloma laty podziwia\'b3em przeogromny zbi\'f3r pask\'f3w z palmowych li\'9cci \'9cci\'9cni\'eatych takimi samymi drewienkami. R\'f3wnie\'bf tamte manuskrypty zosta\'b3y przet\'b3umaczone jedynie w u\'b3am\-kowej cz\'ea\'9cci.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Czy taki by\'b3 cel i zamiar dawnych kronikarzy? Czy dzia\'b3ali z wy\'bf-
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 szego nakazu szyfruj\'b9c swoje informacje? Dla epok, kt\'f3re dopiero znacznie p\'f3\'9fniej b\'ead\'b9 zdolne poj\'b9\'e6 ca\'b3\'b9 tre\'9c\'e6? Wa\'bf
ne wydaje mi si\'ea, aby staro\'bfytne teksty przechowane zosta\'b3y dla m\'b9drzejszych pokole\'f1, 
\par tak jak te ksi\'eagi tutaj, czyli Kand\'bfur i Tand\'bfur. Niew\'b9tpliwie musi si\'ea kry\'e6 jaki\'9c g\'b3\'eabszy sens w tym, \'bfe w tak licznych tekstach religijnych
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 i\tab 
mitycznych napomina si\'ea ludzi, wr\'eacz zaklina ich, by niczego w nich
\par nie zmieniali i zachowali je dla przysz\'b3ych pokole\'f1. Chrze\'9ccijanie niestety nie zastosowali si\'ea w przypadku Biblii do pro\'9cby jej autor\'f3w. Biblia by\'b3a redagowana, kaleczona, usuwano rzeczy niewygodne
\par i\tab niepopularne, skazuj\'b9c je na banicj\'ea w apokryfach, bezustannie
\par uwsp\'f3\'b3cze\'9cnia si\'ea j\'b9 zgodnie z duchem czasu. A przecie\'bf nawet
\par \sect }\sectd \margrsxn2592\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 s\'b3
owo religia wywodzi si\'ea od \'b3aci\'f1skiego religio, czyli "skrupulatno\'9c\'e6, sumienno\'9c\'e6; \'9cwi\'eate zobowi\'b9zanie, \'9cwi\'eata obietnica". Bogu dzi\'eaki
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 byli jednak m\'b9drzy tw\'f3rcy religii i "bogowie", kt\'f3rzy - tak jak tu czy w Tybecie - zadbali o to, by przekazy zachowa\'b3y si\'ea
 przez wieki i by zaszyfrowane pos\'b3anie przetrwa\'b3o do ery podboju Kos\-mosu.
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab \tab Trojakie znaczenie lingamu
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
\par \tab W czasie p\'f3\'b3toragodzinnej jazdy do Ka\'f1cipuram, jednego z siedmiu \'9cwi\'eatych miast Indii, stanowi\'b9cego ze swoimi 124 \'9cwi\'b9tyniami i miej\-scami mod\'b3\'f3w centrum religijne, zapyta\'b3em profesora Nagaswami, ja\-kie jest w zas
adzie znaczenie lingamu, kt\'f3ry spotka\'e6 mo\'bfna w ka\'bfdej \'9cwi\'b9tyni.
\par \tab - Czy Iingam to symbol falliczny?
\par \tab - Nie tylko - brzmia\'b3a odpowied\'9f. - Podstawowe znaczenie to
\par \sect }\sectd \margrsxn1728\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 s\'b3
up ognia, ale lingam ma trzy nak\'b3adaj\'b9ce si\'ea na siebie znaczenia: s\'b3up ognia jako symbol ognia kosmicznego, fallusjako dawca \'bfycia i jako o\'9c \'9cwiata.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 By\'b3em ciekaw, sk\'b9d si\'ea tu wzi\'b9\'b3 s\'b3up ognia, czy u \'9fr\'f3d\'b3a tak\'bfe tkwi
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 b\'b3\'eadna interpretacja techniki? Profesor Nagaswami wyja\'9cni\'b3 mi to tak:
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 - Nasze przekazy informuj\'b9, \'bfe bogowie Brahma i Wisznu pok\'b3\'f3cili
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 si\'ea ze sob\'b9, kt\'f3ry z nich jest wi\'eakszy. Pomi\'eadzy nimi mia\'b3a sta\'e6 si\'b3a kosmiczna w formie s\'b3upa ognia. Wisznu zmieni\'b3 si\'ea
 podobno w dzika, ze\'9clizn\'b9\'b3 po s\'b3upie w d\'f3\'b3, by go podkopa\'e6, lecz s\'b3up nie mia\'b3 w ziemi swego pocz\'b9tku, swego korzenia. W\'f3wczas Brahma przemieni\'b3 si\'ea
\par w\tab \'b3ab\'eadzia i pofrun\'b9\'b3 wzd\'b3u\'bf s\'b3upa ku niebu, lecz s\'b3up nie mia\'b3 tak\'bfe
\par i\tab ko\'f1ca. Dlatego s\'b3up zosta\'b3 symbolem si\'b3y kosmicznej bez pocz\'b9tku
\par i\tab ko\'f1ca.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 W hinduskich \'9cwi\'b9tyniach mog\'b9 si\'ea znajdowa\'e6 setki je\'9cli nie tysi\'b9ce
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 lingam\'f3w, lecz w najwa\'bfniejszej zawsze jest jeden szczeg\'f3lny lingam,
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 a\tab tak\'bfe wimana, boski pojazd, nad kt\'f3rym wznosi si\'ea wie\'bfa \'9cwi\'b9tyni.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 [ Mi\'eadzynarodowa Akademia Bada\'f1 Sanskrytu z Mysore podj\'ea\'b3a \'9cmia\'b3\'b9 pr\'f3b\'ea
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 przetransponowania jednego z sanskryckich tekst\'f3w na dzisiejsze poj\'eacia. W\tab odniesieniu do wimana da\'b3o to nast\'eapuj\'b9ce sformu\'b3owania: "aparat, k
\'f3ry
\par \sect }\sectd \margrsxn1296\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 porusza si\'ea
 za spraw\'b9 wewn\'eatrznej si\'b3y", "kt\'f3ry mo\'bfe porusza\'e6 si\'ea z miejsca na miejsce", "tajemnica budowy lataj\'b9cych aparat\'f3w", "tajemnica ustalenia kierunku lotu wrogich aparat\'f3w lataj\'b9cych" itd.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Sanskrit College z Bangalore potwierdzi\'b3 niepodwa\'bfaln\'b9 z punktu naukowego
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 jako\'9c\'e6 tych przek\'b3ad\'f3w. ]
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Profesor Nagaswami by\'b3 zdania, \'bfe by\'e6 mo\'bfe wynika to z zadawnionego nieporozumienia: ot\'f3\'bf mo\'bfe w centrum wimana by\'b3 kosmiczny, czy
\par \sect }\sectd \margrsxn1728\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
nawet nuklearny ogie\'f1 i to doprowadzi\'b3o do powstania symbolu lingam. Dowiedzia\'b3em si\'ea te\'bf, \'bfe kap\'b3ani maj\'b9 przepisany rytua\'b3em codzienny obowi\'b9zek wykonywania specjalnych zabieg\'f3w oczyszczania lingamu; 
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 jakiego rodzaju to s\'b9 zabiegi, nie uda\'b3o mi si\'ea dowiedzie\'e6. Nies\'b3ychane, ale kto wie, mo\'bfe nie zdaj\'b9c sobie z tego sprawy kap\'b3ani od tysi
\'eacy lat na\'9claduj\'b9 jakie\'9c procedury techniczne!
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab \tab Ka\'f1cipuram
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab Miasto \'9cwi\'b9ty\'f1, Ka\'f1cipuram, nale\'bfy do najstarszych miast Indii.
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
Tutaj podobno w V w. prz. Chr. mia\'b3 g\'b3osi\'e6 swoj\'b9 nauk\'ea Budda, tu w III w. prz. Chr. cesarz A\'9coka zbudowa\'b3 \'9cwi\'b9tyni\'ea buddyjsk\'b9 (po kt\'f3rej nie zachowa\'b3 si\'ea \'bfaden \'9clad). W VII w. po Chr. Ka\'f1cipuram sta\'b3
o si\'ea siedzib\'b9 Pallaw\'f3w, dynastii, kt\'f3ra od roku 575 mia\'b3a pod swoim panowaniem po\'b3udniowe Indie. Musia\'b3 to by\'e6 rozmi\'b3owany w budow\-nictwie r\'f3d, poniewa\'bf w ci\'b9gu jego 150-letniego panowania, w latach 600 - 750, powsta
\'b3y tysi\'b9ce nowych \'9cwi\'b9ty\'f1, z kt\'f3rych dzisiaj podzi\-wia\'e6 mo\'bfna "tylko" 124. S\'b9 to tak zwane budowle na ka\'bfd\'b9 okazj\'ea
\par -\tab zar\'f3wno wielkie, z wysokimi piramidami na szczycie, zdobionymi
\par g\'easto postaciami z mitologii, jak i niewielkie \'9cwi\'b9tynki z relikwia\-rzami, ufundowane przez co zamo\'bfniejszych Hindus\'f3w lub wioskowe wsp\'f3\'b3noty w podzi\'eace za dobrodziejstwa wy\'9cwiadczone im przez
\par \sect }\sectd \margrsxn1728\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 bog\'f3w.

\par \tab Nad \'9cwi\'b9tyniami czuwaj\'b9 dzi\'9c zasiedzia\'b3e rodziny brami\'f1skie, a ich s\'b3u\'bf\'b9cy daj\'b9 surowe baczenie, aby nie by\'b3o \'bfadnych darmowych us\'b3ug. Oprowadzenie po \'9cwi\'b9tyni oferuj\'b9 dzieci: "U mnie tylko dziesi\'ea
\'e6 rupii!". Jako \'9cwi\'eate miasto, Ka\'f1cipuram jest rajem turyst\'f3w, kuglarzy, \'bfeb-
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 rak\'f3
w i drobnych kupc\'f3w. Starsze kobiety w czarnych szatach, d\'9fwigaj\'b9ce na plecach wnucz\'eata, \'bfebrz\'b9 o wszystko, pocz\'b9wszy od
\par d\'b3ugopisu przez papierosy po sznur\'f3wki.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Przed wej\'9cciem do najwi\'eakszej \'9cwi\'b9tyni \'8ciwy stra\'bfnik nakaza\'b3 nam
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 zdj\'eacie but\'f3w, musia\'b3em te\'bf zostawi\'e6 moje aparaty fotograficzne. Wn\'eatrze \'9cwi\'b9tyni okaza\'b3o si\'ea mroczne, duszne, gor\'b9ce i troch\'ea
 niesa\-mowite. Znowu zapach drewna sanda\'b3owego lito\'9cciwie t\'b3umi wyziewy spoconych cia\'b3 t\'b3umu. Aromat kwiat\'f3w sprawia, \'bfe wype\'b3nione woni\'b9 st\'eachlizny powietrze daje si\'ea wci\'b9gn\'b9\'e6 do p\'b3uc. Gdzie\'9c
 z mroku rozbrzmiewa wysoki d\'9fwi\'eak fletu wspomagany rytmicznym akom\-paniamentem sitaru. Jak si\'ea dowiaduj\'ea, ten rodzaj muzyki zwi\'b9zany jest z okre\'9clonymi porami dnia, poniewa\'bf jego interwa\'b3y zawieraj\'b9
\par w\tab sobie odpowiednie barwy i nastroje. Muzyka ta istnieje od roku 500
\par prz. Chr.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Przed relikwiarzami stoj\'b9 wierni i modl\'b9 si\'ea do pos\'b9\'bfk\'f3w bog\'f3w
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 pomalowanych soczystymi barwami i ozdobionych girlandami kwia-
\par t\'f3w. Migoc\'b9 r\'f3\'bfnokolorowe \'9cwiece. Niekt\'f3re pos\'b9\'bfki owini\'eate s\'b9
\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 w\tab 
kosztowne jedwabie, trzymaj\'b9 w d\'b3oniach dziwne utensylia. W roz-
\par \'9cwietlonej \'bf\'f3\'b3tawym blaskiem niszy siedzi kap\'b3an modl\'b9cy si\'ea w po\-zycji lotosu, pozycji, kt\'f3ra ma symbolizowa\'e6 rozchylone p\'b3atki tego kwiatu b\'ead\'b9cego w religii Hindus\'f3w symbolem czysto\'9cci. Nasze pojawienie si\'ea
 kap\'b3an przyjmuje z ca\'b3kowicie nieobecnym wyra-
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
zem twarzy, somnambulicznym gestem zanurza opuszk\'ea palca w mi\-seczce z czerwonym proszkiem i naznacza nasze czo\'b3a. Jako cz\'b3o\-wiek poinformowany rozpoznaj\'ea potem w lustrze "przecinek" skiero\-wany do g\'f3ry. Modl\'b9cy si\'ea kap\'b3an musia
\'b3 by\'e6 kap\'b3anem \'8ciwy i da\'b3 nam znak swojego boga. \'8ciwa jest bogiem od wielu spraw. Niszczy\-
\par ciel i odnowiciel uwa\'bfany jest jednocze\'9cnie za "tego, kt\'f3ry zniszczy\'b3 czas" i za "w\'b3adc\'ea ta\'f1ca". Hindusi s\'b9 przekonani, \'bfe sam \'8ciwa by\'b3
\par \sect }\sectd \margrsxn1872\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
ich nauczycielem ta\'f1ca. Przyporz\'b9dkowana \'8ciwie barwa to purpura, dlatego w po\'9cwi\'eaconych mu \'9cwi\'b9tyniach spotykamy purpurowe
\par sufity i czerwone wizerunki postaci z demonicznie wykrzywionymi twa\-rzami. \'8ciwa, mistrz ta\'f1ca, przedstawiany jest ze zgrabnie uniesion\'b9 nog\'b9, a jego r\'eace z gracj\'b9 wskazuj\'b9 r\'f3\'bfne strony \'9cwiata. M\'f3j Bo\'bfe, co za b\'f3g!

\par \tab W sanktuarium, czyli centralnym punkcie \'9cwi\'b9tyni, stoi wimana, boski pojazd \'8ciwy, otoczony 28 niszami wygl\'b9daj\'b9cymi jak male\'f1kie 
\par okienka, a w ka\'bfdej niszy miseczki z oliw\'b9 i p\'b3ywaj\'b9cymi w nich knotami otulaj\'b9ce pos\'b9\'bfki mi\'eakkim blaskiem. Stwarza to atmosfer\'ea sk\'b3aniaj\'b9c\'b9
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 do nabo\'bf
nego skupienia. K\'b9tem oka obserwowa\'b3em zachowanie Hin-
\par dus\'f3w i pilnie na\'9cladowa\'b3em ich gesty nie maj\'b9c poj\'eacia, co rygorysty\-czni wyznawcy tej wiary zwykli robi\'e6 z profanem, kt\'f3ry wdziera si\'ea do \'9cwi\'b9tyni. Czerwona plamka na czole by\'b3a dostatecznym kamufla\'bfem,
\par \sect }\sectd \margrsxn1872\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
mimo wszystko jednak powtarza\'b3em oszczgdne uk\'b3ony i dzi\'eaki temu
\par czu\'b3em si\'ea na tyle pewnie, by podziwia\'e6 wspania\'b3e wytwory rzemios\'b3a dawnych artyst\'f3w. \'8ciwa i Wisznu, Kriszna, Rama i Brahma przed-
\par stawieni s\'b9 dok\'b3adnie tak, jak opisuj\'b9 ich mity, podobnie towarzysz\'b9ce im s\'b3onie, \'b3ab\'eadzie i wo\'b3y. Jedynie jaskrwe barwy sprawiaj\'b9 na pierwszy rzut oka kiczowate wra\'bfenie, na drugi rzut oka patrz\'b9
cy przypomina sobie zachodnioeuropejskie miejsca pielgrzymek, gdzie wygl\'b9da to podobnie. Wydaje mi si\'ea, \'bfe przy sk\'b9pym o\'9cwietleniu, jakie stosuje si\'ea w\tab takich miejscach dla spotggowania nastroju g\'b3\'eabokiej zadumy,
\par intensywne kolory s\'b9 potrzebne, by nada\'e6 czczonym postaciom skutecz-
\par n\'b9 aur\'ea.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \'8cwiat\'b3o s\'b3o\'f1ca by\'b3o o\'9clepiaj\'b9ce. Przed nami wznosi\'b3y si\'ea dwie strome,
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 wysokie piramidy \'9cwi\'b9ty\'f1. Od razu przywiod\'b3y mi one na my\'9cl swoje odpowiedniki w Ameryce \'8crodkowej. Przeszli\'9cmy przez pi\'eatnastome-
\par \sect }\sectd \margrsxn2592\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 trowej wysoko
\'9cci bram\'ea z granitowego monolitu. Tak\'bfe podstaw\'ea \'9cwi\'b9tyni stanowi granit, sama budowla wzniesiona jest z piaskowca. Zwiedzanie by\'b3o m\'eacz\'b9ce, poniewa\'bf przy ka\'bfdym pos\'b9gu profesor Mahadewan podawa\'b3
 mi szeptem znaczenie danego b\'f3stwa w \'9cwietle zachowanych przekaz\'f3w.
\par \tab Usiad\'b3em na murku obok profesora Nagaswami. Nie potrafi\'b3em si\'ea uwolni\'e6 od natr\'eatnej my\'9cli o paralelizmach pomi\'eadzy Ka\'f1cipuram
\par \sect }\sectd \margrsxn1728\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 a\tab Ameryk
\'b9 \'8crodkow\'b9. Zar\'f3wno tam, jak i tu pomalowane na jaskrawe
\par kolory pos\'b9gi, b\'f3stwa w pozycji lotosu, zar\'f3wno tam, jak i tu politeizm, b\'f3stwa w podobnie pe\'b3nych gracji tanecznych pozach, podobne do
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
piramid budowle w dusznym, gor\'b9cym klimacie. Zar\'f3wno tam, jak
\par i\tab tu ludzie podobni do siebie pod wzgl\'eadem koloru sk\'f3ry, rys\'f3w twarzy
\par i\tab ruch\'f3w, nawet ich wsp\'f3\'b3czesne miasta s\'b9 do siebie uderzaj\'b9co po-
\par dobne. Niejednokrotnie czu\'b3em si\'ea w Madras tak jak w Meridazie na Jukatanie. Nie umiej\'b9c tego wyja\'9cni\'e6 czu\'b3em, \'bfe te narzucaj\'b9ce si\'ea po\-dobie\'f1stwa wcale nie s\'b9 przypadkowe, lecz wystrzega\'b3em si\'ea g\'b3o\'9c
nego spekulowania, \'bfe by\'e6 mo\'bfe w zamierzch\'b3ych czasach Hindusi wyw\'ead\-rowali st\'b9d na Jukatan nad Zatok\'b9 Meksyka\'f1sk\'b9 przenosz\'b9c tam
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 esencj\'ea
 swojej kultury. Dzi\'9c wiem ju\'bf wi\'eacej: oni nie wyw\'eadrowali, lecz przelecieli. Dowody znajd\'b9 Czytelnicy w tym rozdziale.
\par \tab Patrz\'b9c na 124 \'9cwi\'b9tynie Ka\'f1cipuram, mimo woli zadawa\'b3em sobie pytania w rodzaju: "W jaki spos\'f3b powstaj\'b9 takie kompleksy \'9cwi\'b9ty\'f1? Kto decyduje o budowie: kap\'b3ani, w\'b3adcy, lud czy bogowie? Kto op\'b3a\-ca rzemie
\'9clnik\'f3w? Czy istniej\'b9 w przekazach jakie\'9c \'9clady zasadniczych regu\'b3?"
\par \tab Profesor Nagaswami zawo\'b3a\'b3 kilka s\'b3\'f3w do jakiego\'9c m\'b3odzie\'f1ca,
\par \sect }\sectd \margrsxn1872\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 kt\'f3ry wkr
\'f3tce przybieg\'b3 z dwoma kijkami. Wbity w ziemi\'ea kijek rzuca\'b3 d\'b3ugi wieczorny cie\'f1 na wsch\'f3d.
\par \tab - Decyzja o budowie \'9cwi\'b9tyni mo\'bfe mie\'e6 r\'f3\'bfne przyczyny. Tu,
\par w\tab Ka\'f1cipuram, inicjatorami byli w\'b3adcy z dynastii Pallaw\'f3w. Na
\par budowanie \'9cwi\'b9tyni decydowa\'b3y si\'ea te\'bf wioski lub szko\'b3y klasztorne, aby zapewni\'e6 swojej wsp\'f3lnocie u\'9cwi\'eacone miejsce do medytacji, do rozmowy z bogami. Cz\'easto \'9cwi\'b9tynie bywa\'b3y te\'bf czym\'9c por\'f3wnywal-
\par nym ze szko\'b3ami, z uniwersytetami. Powodem budowy \'9cwi\'b9tyni mog\'b3a
\par by\'e6 te\'bf ch\'ea\'e6 zwabienia bog\'f3w. Jak dzisiaj wiemy, miejsce lokalizacji wybierano wed\'b3ug ustalonych zasad. Pod\'b3o\'bfe musia\'b3o by\'e6 mo\'bfliwie 
\par twarde, najlepiej z granitu, ziemia powinna mie\'e6 dobr\'b9 barw\'ea, w pobli\'bfu musia\'b3o si\'ea znajdowa\'e6 \'9fr\'f3d\'b3o wody pitnej dla zasilania odpowiedniej ro\'9clinno\'9cci. Je\'9cli warunki te by\'b3y spe\'b3
nione, miejsca niwelowano, ustalano strony \'9cwiata: kap\'b3ani wtykali w ziemi\'ea patyk, o wschodzie s\'b3o\'f1ca jego cie\'f1 wskazywa\'b3 zach\'f3d, o zachodzie wsch\'f3d. W ten spos\'f3b ustalano g\'b3\'f3wn\'b9 o\'9c \'9cwi\'b9tyni. Budo
wniczowie przywi\'b9zywali do kija sznurek i rysowali ko\'b3a, ustalali wielko\'9c\'e6 \'9cwi\'b9tyni. R\'f3wnolegle do osi wsch\'f3d-zach\'f3d przeprowadzano linie. Punkty przeci\'eacia linii i k\'f3\'b3 sanktuarium. Srodek by\'b3 czym\'9c naj\'9cwi\'ea
tszym, siedzib\'b9 boga, kt\'f3remu po\'9cwi\'eacona by\'b3a \'9cwi\'b9tynia. Tu, w sanktuarium, dok\'b3adnie po\'9crodku, sytuowano lingam, nad kt\'f3rym ustawiano piramid\'ea. Z tego centrum promieniowa\'b3a we wszystkie strony boska si\'b3a. Nisze z o
\'b3tarzami zgrupowane wok\'f3\'b3 centrum zarezerwowane by\'b3y dla pomniejszych
\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 b\'f3stw. N
ie ma \'9cwi\'b9tyni bez dwunastu kalendarzowych b\'f3stw, stref
\par na wszystkie dwana\'9ccie miesi\'eacy i, na obrze\'bfu, miejsc czczenia naj\-r\'f3\'bfniejszych b\'f3stw zwi\'b9zanych z widocznymi na firmamencie gwiaz\-dami.
\par \tab Ch\'b3opaczek o jasnobr\'b9zowej sk\'f3rze, z niebiesk\'b9 przepask\'b9 na biodrach i polakierowanymi na \'bf\'f3\'b3to paznokciami, skr\'eaci\'b3 w nasz\'b9 stron\'ea na swoim tr\'f3jko\'b3owym rowerku daj\'b9c sygna\'b3y przera\'9f
liwym dzwonkiem, by zwr\'f3ci\'e6 na siebie uwag\'ea. Sprzedawa\'b3 ze skrzynki nie zapakowane w nic kostki zamro\'bfonego soku owocowego w r\'f3\'bfnych smakach. Nie chcieli\'9cmy nic kupowa\'e6.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 - A ja wiem, kto to jest! - powiedzia\'b3 ch\'b3opiec zaczepnie, wska-
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 zuj\'b9c na jeden z pos\'b9g\'f3w pod murem \'9cwi\'b9tyni.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 - Je\'9cli zgadniesz, dostaniesz ode mnie dziesi\'ea\'e6 rupii - podj\'b9\'b3
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 wyzwanie profesor Mahadewan.
\par \tab - To ta\'f1cz\'b9cy \'8ciwa, a patrzy na niego bogini Parwati...
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid9270740 - Zgadza si\'ea - przyzna\'b3 Mahadewan. - A jaki taniec ta\'f1czy \'8ciwa? Ch\'b3opiec d\'b3ugo si\'ea namy\'9cla\'b3 w zak\'b3opotaniu wykr\'eacaj\'b9c palce,

\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 a\tab 
potem rzek\'b3 rozpromieniony:
\par \tab - \'8ciwa ta\'f1czy taniec niebia\'f1ski!
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Zainkasowawszy 10 rupii ch\'b3opiec oddali\'b3 si\'ea dumnie na rowerku.
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab - Czy to naprawd\'ea niebia\'f1ski taniec? - spyta\'b3em.
\par \tab - To taniec kosmiczny o zniszczeniu i stworzeniu, do kt\'f3rego 
\par inni bogowie akompaniuj\'b9 na fletach, cymba\'b3kach i innych instrumen\-tach... Tu\'bf obok Siwy widzi pan Indr\'ea, pana Wszech\'9cwiata wraz
\par z\tab Matalim, wojownikiem bitew powietrznych... - wyja\'9cni\'b3 profesor
\par Nagaswamy.
\par \tab Przy s\'b3owach "wojownik bitew powietrznych" musia\'b3em wyra\'9fnie nastawi\'e6 uszu, poniewa\'bf nast\'eapnego dnia profesor Mahadewan przy-
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 ni\'f3s\'b3
 mi dotycz\'b9ce boga Matali fragmenty Ramajany, drugiego 
\par obok Mahabhuraty wielkiego eposu Hindus\'f3w. Przeczyta\'b3em w nim co nast\'eapuje:
\par \tab "Indra mu w\'f3z sw\'f3j z b\'b3\'eakit\'f3w dali / Ze\'9cle z wo\'9fnic\'b9 swoim Matali. [...] / Z eteru nieba w\'f3z ten ma ko\'b3a, / Z lapis-lazuli by\'b3 jego ster -\tab / Tysi\'b9ce dzwonk\'f3w mia\'b3 dooko\'b3a, / Co brzmia\'b3y pie\'9cni
\'b9 b\'b3\'eakitu sfer.
\par /\tab Matali ze czci\'b9 przed Ram\'b9 stanie / I tak mu rzecze: Oto ci, panie!
\par /\tab W\'f3z ten zes\'b3a\'b3y bo\'bfe wyroki [...] / Si\'b9d\'9f na tym \'9cwi\'eatym bojowym
\par wozie - / Ja ci wo\'9fnic\'b9, Ramo, zostan\'ea - / A ty jak piorun p\'ead\'9f na Rawan\'ea. / Wst\'eapuje Rama na w\'f3z zwyci\'eazki. / Puklerzem Indry na
\par \sect }\sectd \margrsxn1872\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 piersi m\'ea
skiej - [...] / A\'bf ci za\'9cwiszcze gniewny duch mrok\'f3w
\par -\tab / Grotami - niby \'b3aw\'b9 ob\'b3ok\'f3w - [...] / Morze stan\'ea\'b3o w ogniu
\par p\'b3omieni, / Tuman si\'ea czarny nad fal\'b9 mieni. / Burzy si\'ea otch\'b3a\'f1 fali starganej. / W wy\'bfe tryskaj\'b9 czerwone piany - / Wezbrane ogniem fali p\'b3omiennej, / Si\'eagaj\'b9 gwiazdy niebios\'f3
w dziennej. [...] / Nikt nie ma chwili na wypoczynek: J Nieustaj\'b9cy trwa pojedynek. / Lecz bezowocnie wr\'f3g wroga wali. / Na koniec Ramie rzecze Matali: / - We\'9f strza\'b3\'ea Brahmy! [...] / Rama us\'b3ucha bo\'bf
ego ducha - / I niepochybny pochwyci grot - [...] Brahma go niegdy\'9c utworzy\'b3 sam [...] / Grot by\'b3 tak szybki -\tab jak wiatr lec\'b9cy, / A mia\'b3 s\'b3oneczny ogie\'f1 gor\'b9cy. / Ca\'b3y z \'bfelaza,
\par kr\'eato si\'ea wierci, / A w jego w\'eaz\'b3ach zatai\'b3 Brahma - / Bog\'f3w piorunu, l\'eaku i \'9cmierci. / Ten pocisk w Biesa wypu\'9cci\'b3 Rama, / i pad\'b3 raniony
\par \sect }\sectd \margrsxn1728\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 w\tab 
serce Rawana - [...] / Natychmiast s\'b3odk\'b9 pie\'9cni\'b9 melodyjnych
\par g\'b3os\'f3w / Zabrzmia\'b3 nad polem bitwy w b\'b3\'eakitach niebios\'f3w - [...] / I na to spopielone krwawe bitwy pole / Spad\'b3 kwiat\'f3w deszcz, skro\'f1 Ramy wie\'f1cz\'b9c w aureol\'ea". (t\'b3um. A. Lange)
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Jak dot\'b9d, nie s\'b3ysza\'b3em nadaj\'b9cej si\'ea do przyj\'eacia interpretacji tego
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 rodzaju tekst\'f3w, poza tymi jakie przedstawiaj\'b9 wsp\'f3\'b3cze\'9cni i uznani naukowcy z Indii. Gdyby po ich us\'b3yszeniu niekt\'f3rym moim kryty-
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 kom odebra\'b3
o ze zdumienia mow\'ea, by\'b3aby to - zwa\'bfywszy w\'b9ski za\-kres ich rzemios\'b3a - zupe\'b3nie prawid\'b3owa i zrozumia\'b3a reakcja. Skoro ju\'bf scharakteryzowa\'b3em s\'b3owami Ramajany "wojownika bi\-tew powietrznych" wraz z jego akcjami i or
\'ea\'bfem, przytoczmy te\'bf odpowiednie fragmenty 5. ksi\'eagi Mahabharaty, gdzie wymienia si\'ea boskie bronie, za pomoc\'b9 kt\'f3rych zabijano wszystkich wojowni\-k\'f3w maj\'b9cych na ciele metal. Kiedy wojownicy ci dowiedzieli si\'ea 
\par odpowiednio wcze\'9cniej o niebezpiecze\'f1stwie u\'bfycia tej broni, zrywali z\tab cia\'b3a wszystkie metalowe elementy, wskakiwali do rzek, obmywali
\par siebie i wszystko, czego dotkn\'eali. Pod wp\'b3ywem tej broni wojowni\-kom wypada\'b3y w\'b3osy, schodzi\'b3y paznokcie z r\'b9k i n\'f3g, wszystko
\par \sect }\sectd \margrsxn1872\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 co \'bfywe blad
\'b3o, poniewa\'bf "dotkni\'eate zosta\'b3o \'9cmiertelnym tchnieniem boga".
\par \tab Oto co m\'f3wi Mahabharata:
\par \tab "Osmolony \'bfarem tej broni \'9cwiat zatacza\'b3 si\'ea od gor\'b9ca. Poparzone s\'b3onie biega\'b3y oszala\'b3e tam i z powrotem [...] Woda wrza\'b3a, wszystkie ryby wygin\'ea\'b3y [...] Drzewa k\'b3ad\'b3y si\'ea
 pokotem [...] Konie i wozy bojowe p\'b3on\'ea\'b3y [...) Roztacza\'b3 si\'ea przera\'bfaj\'b9cy widok. Cia\'b3a by\'b3y zmasakro\-wane potwornym \'bfarem, nie mia\'b3y ju\'bf w sobie nic ludzkiego. Nigdy przedtem nie by\'b3
o tak straszliwej broni, nigdy przedtem o takiej broni nie s\'b3yszeli\'9cmy".
\par \tab Zupe\'b3nie jak raport z Hiroszimy po zrzuceniu pierwszej bomby
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
atomowej 6 sierpnia 1945 roku! Nie chcia\'b3bym, aby Mahabharata zawiera\'b3a wspomnienia z przysz\'b3o\'9cci...
\par \tab Zmierzcha\'b3o. \'afar nieco zel\'bfa\'b3. Rozdmuchano ogie\'f1 na paleniskach 
\par z\tab w\'eagli drzewnych. Na szczycie \'9cwi\'b9tynnej piramidy zamigota\'b3o \'9cwia-
\par te\'b3ko.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Te stercz\'b9ce w niebo wie\'bfe maj\'b9 na szczytach przypominaj\'b9ce beczki
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 twory.
\par \tab - Czy tam na g\'f3rze kto\'9c mieszka? - spyta\'b3em.
\par \tab - Nie, nigdy nie mieszka\'b3 i nie mieszka - obja\'9cni\'b3 profesor Nagaswami. - Od pi\'eatra do pi\'eatra prowadz\'b9 schody. Maj\'b9 nam one przypomnie\'e6, jak stroma i mozolna jest droga do nieba. Ta okr\'b9g\'b3a cz\'ea\'9c\'e6 na g\'f3rze, kt
\'f3r\'b9 pan nazwa\'b3 beczk\'b9, symbolizuje pojazd, blisko\'9c\'e6 nieba...
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 - Czy mog\'ea to przyj\'b9\'e6 dos\'b3ownie, czy te\'bf jest to tylko alegoryczna
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 interpretacja?
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 \tab 
Profesor Nagaswami roz\'b3o\'bfy\'b3 r\'eace, jakby chcia\'b3 mi powiedzie\'e6 "Niech pan to rozumie, jak pan chce", a potem zmieni\'b3 temat pytaj\'b9c: 
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid9270740 - Chce pan kupi\'e6 jedwab? Po\'b3udniowe Indie to centrum przemys\'b3u
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 jedwabniczego, mimo \'bfe fabryki jedwabiu znajduj\'b9 si\'ea te\'bf pod Ban\-galore w s\'b9siednim stanie Mysore... - A potem doda\'b3: - Bardzo du\'bf
o potraficie, ale jedwab taki jak nasz...
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab Nie doko\'f1czy\'b3 zdania.
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab \tab Dlaczego jedwab chroni przyrod\'ea
\par \tab Propozycja profesora Nagaswami, kt\'f3ra mia\'b3a odwr\'f3ci\'e6 moj\'b9 uwa-
\par \sect }\sectd \margrsxn1872\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 g\'ea, sprawi
\'b3a, \'bfe zapozna\'b3em si\'ea z jednym z najstarszych przemys\'b3\'f3w \'9cwiata. Jedwab by\'b3 intratnym towarem eksportowym na wiele stuleci przed narodzeniem Chrystusa. "Jedwabnym szlakiem", tras\'b9 w\'eadr\'f3wek karawan wiod\'b9c\'b9
 od Chin przez Azj\'ea Centraln\'b9 do Azji Zachodniej oraz Indii jedwab dociera\'b3 a\'bf na Zach\'f3d. Taka podr\'f3\'bf do Morza \'8cr\'f3dziemnego i z powrotem zabiera\'b3a sze\'9c\'e6 do o\'9cmiu lat. Jedwab wymieniano na szk\'b3
o, metale szlachetne i wyroby luksusowe. W drodze 
\par powrotnej do Azji zabierano ze sob\'b9 ro\'9cliny takie jak koniczyna, \'9cliwki czy migda\'b3y, kt\'f3rych upraw\'ea podj\'eato wkr\'f3tce na.miejscu.
\par \tab Profesor kaza\'b3 kierowcy zatrzyma\'e6 si\'ea przed niepozornym domkiem, porozmawia\'b3 z jego w\'b3a\'9ccicielem i skin\'b9\'b3 na nas. Po zdj\'eaciu but\'f3w zaprowadzeni zostali\'9cmy do pomieszczenia, kt\'f3rego pod\'b3oga by\'b3a tak g\'b3
adko wypoler\'f3wana, \'bfe nigdy czego\'9c podobnego nie widzia\'b3em.
\par \sect }\sectd \margrsxn1728\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 Siedzia\'b3
o na nim w pozycji lotosu dw\'f3ch Hindus\'f3w i dwie Hinduski. "Moi" profesorowie przysiedli obok nich. Poszed\'b3em za ich przy\-k\'b3adem.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Po kr\'f3tkiej wymianie s\'b3\'f3w jedna z pa\'f1 wsta\'b3a, przynios\'b3a bel\'ea jed-
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 wabiu, chwyci\'b3a za koniec i zacz\'ea\'b3a j\'b9 rozwija\'e6. Jak za dotkni\'eaciem czarodziejskiej r\'f3\'bfd\'bfki pod\'b3oga zal\'9cni\'b3a g\'b3\'ea
bokim morskim b\'b3\'eakitem, rozja\'9cnionym wplecionymi we\'f1 bia\'b3ymi kwiatami ja\'9cminu. Szepn\'b9\'b3em Mahadevanowi, \'bfe wola\'b3bymjedwab g\'b3adki. Zupe\'b3niejakby odgadni\'eato 
\par moje \'bfyczenie, b\'b3\'eakit pokrywaj\'b9cy pod\'b3og\'ea zosta\'b3 zwini\'eaty i pojawi\'b3y si\'ea nowe r\'f3\'bfnobarwne bele, kt\'f3rych pi\'eakno wprost radowa\'b3o oczy. Nie brakowa\'b3o \'bfadnej z barw t\'eaczy. Poprosi\'b3em o odci\'ea
cie dla mnie po kilka metr\'f3w z czterech bel i wyrazi\'b3em ch\'ea\'e6 zobaczenia, jak si\'ea wytwarza te cudowne materie.
\par \tab Przeszli\'9cmy przez trzy podw\'f3rka. Szef fabryczki zdj\'b9\'b3 z jakiego\'9c stojaka p\'b3ask\'b9 \'b3ubiank\'ea: w\'9cr\'f3d li\'9cci morwy roi\'b3y si\'ea setki pracowicie ruszaj\'b9cych szcz\'eakami d\'b3ugich jak papieros g\'b9sienic. By\'b3
y to g\'b9sienice jedwabnika, przedstawiciele rodziny motyli licz\'b9cej 300 przewa\'bfnie orientalnych gatunk\'f3w, z kt\'f3rych jedwabniki morwowe - maj\'b9ce
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 barw\'ea
 od szarobia\'b3ej po szaroper\'b3ow\'b9 z \'bf\'f3\'b3tobr\'b9zowymi pasami na skrzyd\'b3ach - s\'b9 najwa\'bfniejsze. Udomowiony przed ponad 4000 lat
\par w\tab Azji Wschodniej motyl ten potrafi jedynie macha\'e6 skrzyd\'b3ami, ale nie
\par lata. Samica jedwabnika kopuluje tu\'bf po wykluciu si\'ea, sk\'b3ada prawie 50 milimetrowej wielko\'9cci jajeczek i umiera w tydzie\'f1 p\'f3\'9fniej. Z jajeczek z\'b3o\'bfonych pod koniec lata wyl\'eagaj\'b9 si\'ea po dziesi\'eaciu miesi\'b9cach g\'b9
sienice, kt\'f3re nast\'eapnie trzeba intensywnie karmi\'e6 \'9cwie\'bfo zerwa\-nymi li\'9c\'e6mi bia\'b3ej morwy. W pi\'ea\'e6 tygodni od chwili wyl\'eagu g\'b9sienice zaczynaj\'b9 produkcj\'ea jedwabiu w kokonie. Specjalne gruczo\'b3y produku-
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 j\'b9 wydzielin
\'ea, z kt\'f3rej powstaje nitka licz\'b9ca do czterech kilometr\'f3w d\'b3ugo\'9cci i zwijana w kokon. Lu\'9fny na zewn\'b9trz, zbity w \'9crodku kokon \'bfar\'b3ocznych g\'b9sienic jest gotowy do przerobu w ci\'b9gu trzech, czterech dni.
\par \tab Mahadevan uzgodni\'b3 z szefem fabryczki po tamilsku, \'bfe przedstawi
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 mi on poszczeg
\'f3lne etapy procesu produkcji. W jednym z pomieszcze\'f1 wisia\'b3y splecione z \'b3yka "spirale", do kt\'f3rych zwoj\'f3w przyklejone by\'b3y puszyste kokony.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 - Gdyby zostawi\'e6 g\'b9sienice w spokoju, to w ci\'b9gu dw\'f3\'e6h tygodni
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 z\tab kokon\'f3w wysz\'b3yby motyle - wyja\'9cni\'b3 profesor Mahadewan. - Dla-
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
tego umieszcza si\'ea je w strumieniu gor\'b9cego powietrza, o tam, gdzie b\'b3yskawicznie umieraj\'b9. Kokon trafia do gor\'b9cej pary b\'b9d\'9f wody,
\par ni\'e6 twardnieje, pozostaje jeszcze tylko odnale\'9f\'e6 pocz\'b9tek i mo\'bfna je odwin\'b9\'e6.
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 \tab - Ile je
dwabiu otrzymuje si\'ea z jednego kokonu?
\par \tab - Dwa do czterech kilometr\'f3w - odpowiedzia\'b3 szef. - G\'b9sienice
\par s\'b9 niebywale \'bfar\'b3oczne, trzeba je karmi\'e6 cz\'easto, nawet do sze\'9cciu razy dziennie.
\par \tab - Ile potrzeba kokon\'f3w, \'bfeby otrzyma\'e6 kilogram surowego jed-
\par wabiu?
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 - Potrzeba na to oko\'b3o 10 tysi\'eacy g\'b9sienic, kt\'f3re dzi\'eaki Bogu nie
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 zamieni\'b9 si\'ea ju\'bf w motyle, bo ogo\'b3oci\'b3yby ca\'b3y kraj!
\par \tab W czasie podr\'f3\'bfy powrotnej do Madras ka\'bfdy z nas pogr\'b9\'bfony by\'b3
\par w\tab swoich rozmy\'9claniach, kierowca prowadzi\'b3 uwa\'bfnie, omijaj\'b9c wyboje
\par i\tab wyprzedzaj\'b9c lunatycznie sun\'b9ce przed siebie w\'f3zki ci\'b9gnione przez
\par Hindus\'f3w.
\par \tab - Ile pan zna imion Wisznu? - spyta\'b3 profesor Mahadewan
\par przerywaj\'b9c panuj\'b9ce milczenie.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 - A ile ich jest? - odpowiedzia\'b3em pytaniem zerkaj\'b9c wjego stron\'ea.
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab - Tysi\'b9c!
\par \tab - I wszystkie trzeba zna\'e6?
\par \tab - Ka\'bfdy wykszta\'b3cony Hindus je zna... - powiedzia\'b3 Mahadewan
\par i\tab nie mog\'b3em nie dos\'b3ysze\'e6 lekkiej nagany w jego g\'b3osie, pi\'eatnuj\'b9cej
\par niestowno\'9c\'e6 mojego pytania.
\par \tab - W takim razie niech pan \'b3askawie wymieni te tysi\'b9c imion!
\par -\tab podbechta\'b3em go.
\par \tab Profesor Mahadewan zacz\'b9\'b3 wypowiada\'e6 imi\'ea po imieniu, ka\'bfd\'b9 dziesi\'b9tk\'ea zaznacza\'b3 pauz\'b9. Wydawa\'b3o mi si\'ea to niemo\'bfliwe... Po chwili do tej litanii przy\'b3\'b9czy\'b3 si\'ea kierowca. Ukradkiem w\'b3\'b9czy\'b3
em stoper
\par \sect }\sectd \margrsxn1728\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 w\tab 
moim zegarku, by stwierdzi\'e6, \'bfe tysi\'b9c imion Wisznu wypowiedzia-
\par nych zosta\'b3o przez ten duet m\'easkich g\'b3os\'f3w po dziewi\'eaciu minutach i\tab 35 sekundach!
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 - Czy nie ma synonimu zawieraj\'b9cego w sobie wszystkie tysi\'b9c
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 imion Wisznu?
\par \tab Profesor Mahadewan, kt\'f3remu ten wspania\'b3y pokaz pami\'eaci - c\'f3\'bf 
\par znaczy przy tym nasz r\'f3\'bfaniec! - nie sprawi\'b3 najmniejszego wysi\'b3ku, powiedzia\'b3 z u\'9cmiechem:
\par \tab - S\'b3owo "Rama" obejmuje wszystkie tysi\'b9c imion Wisznu. Je\'9cli pragnie pan uciec si\'ea w obron\'ea Wisznu, wystarczy zawo\'b3a\'e6 go tym imieniem!
\par \tab Znowu pogr\'b9\'bfyli\'9cmy si\'ea w milczeniu. Kiedy oddawa\'b3em si\'ea lekturze 
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 mitologii indyjskiej, nie raz i nie dwa w g\'b3owie mi si\'ea kr\'eaci\'b3o od imion b\'f3stw, zbyt wielu, by Europejczyk, nie maj\'b9cy za sob\'b9 studi\'f3
w indologicznych, m\'f3g\'b3 si\'ea w nich rozezna\'e6. 40 tysi\'eacy imion istot boskich! Gdzie to zacz\'b9\'e6, gdzie sko\'f1czy\'e6?
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab \tab Bogowie w prehistorii lot\'f3w kosmicznych
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab Zgodnie z moim zasadniczym celem musz\'ea dokona\'e6 selekcji i dowie-
\par \sect }\sectd \margrsxn1728\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 dzie\'e6 si\'ea
 mo\'bfliwie najwi\'eacej o tych bogach, kt\'f3rych mo\'bfna napotka\'e6
\par w\tab drodze ku Kosmosowi, a wi\'eac takich, jak Rama, Indra, Ard\'bfuna,
\par Marutowie i ca\'b3y zast\'eap innych b\'f3stw k\'b3\'eabi\'b9cych si\'ea na niebie w Ma\-habharacie i Wedach.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 S\'b9 to boskie bli\'9fniaki A\'9cwinowie, kieruj\'b9ce rumakami, kt\'f3re ci\'b9gn\'ea\'b3y
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 l\'9cni\'b9cy boski w\'f3z okr\'b9\'bfaj\'b9cy Ziemi\'ea w trakcie trwania dnia. Jest to przyjazny b\'f3g s\'b3o\'f1ca Surja, zawsze z kwiatem lotosu w d\'b3oni, b\'f3
g, kt\'f3ry ze swojego niebia\'f1skiego pojazdu wykonywa\'b3 na zlecenie bog\'f3w zadania rozpoznawcze, kt\'f3ry wszystko widzia\'b3 z najwi\'eakszego nawet 
\par oddalenia i dlatego przeszed\'b3 do literatury jako "boski szpieg". Jest to zrodzony z lotosu Agni, b\'f3g ognia, posiadacz "\'9cwietlistego wozu, "b\'b3yszcz\'b9cego z\'b3otym blaskiem". To on zanosi\'b3 do nieba bog\'f3w ofiary ca\'b3opalne, pojawia\'b3
 si\'ea na niebie jako b\'b3yskawica, na ziemi za\'9c jako ogie\'f1. To Garuda, przypominaj\'b9cy or\'b3a ksi\'b9\'bf\'ea ptak\'f3w, s\'b3u\'bf\'b9cy Wisznu
\par \sect }\sectd \margrsxn3456\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
jako szybki wierzchowiec, podejmuj\'b9cy samodzielne dzia\'b3ania, zrzu\-caj\'b9cy bomby, gasz\'b9cy ogniste \'bfywio\'b3y, lataj\'b9cy a\'bf do Ksi\'ea\'bfyca. To Wiszwakarman, boski budowniczy, kt\'f3ry nie tylko zbudowa\'b3 Indrze pa\'b3ac godny kr\'f3
la bog\'f3w, ale tak\'bfe zaopatrywa\'b3 wszystkie b\'f3stwa
\par w\tab najpi\'eakniejsze niebia\'f1skie pojazdy.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 W Wisznu-Puranie, datowanym na IV-V w. prz. Chr. przekazie
\par \sect }\sectd \margrsxn2592\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
wielkiej tradycji, jeden z rozdzia\'b3\'f3w po\'9cwi\'eacony jest tym okresom, kiedy praojcowie ludzko\'9cci przybyli z nieba swoim pojazdem.
\par \tab "Kiedy Kalki jeszcze m\'f3wi, z nieba przybywaj\'b9 dwa b\'b3yszcz\'b9ce
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 na podobie\'f1
stwo s\'b3o\'f1ca, uczynione ze wszystkich mo\'bfliwych drogich kamieni, poruszaj\'b9ce si\'ea same z siebie wozy, ochraniane promienistym or\'ea\'bfem".
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Przy okazji wspomn\'ea ju\'bf tylko, \'bfe \'f3w Kalki korzysta\'b3 mi\'eadzy inny-
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 mi z niebia\'f1skiego pojazdu, kt\'f3ry "kierowany by\'b3 sam\'b9 tylko wol\'b9 pilota".
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 W swojej ksi\'b9\'bfce The Prehistory of Aviation (Prehistoria lotnictwa),
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 wydanej w Chicago w roku 1928, Berthold Laufer informuje o cz\'b3owie-
\par \sect }\sectd \margrsxn1584\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
ku imieniem Wicwila, kt\'f3ry wraz z \'bfon\'b9 uciek\'b3 "przez powietrze"
\par z\tab kr\'f3lewskiego pa\'b3acu ratuj\'b9c si\'ea przed uwi\'eazieniem, a tak\'bfe o kr\'f3lu
\par Rumanawacie, kt\'f3ry kaza\'b3 sobie zbudowa\'e6 tak ogromny statek powie\-trzny, \'bfe pomie\'9cci\'e6 si\'ea w nim mogli mieszka\'f1cy ca\'b3ego miasta. Tak m\'f3wi o tym jedna z indyjskich legend:
\par \tab "Tako\'bf uda\'b3 si\'ea kr\'f3l z obs\'b3ug\'b9 haremu, swoimi \'bfonami, swoimi dostojnikami i przedstawicielami mieszka\'f1c\'f3w wszystkich cz\'ea\'9cci mia\-sta do niebia\'f1skiego pojazdu. Dotarli do rozleg\'b3o\'9cci frmamentu, by w
reszcie ruszy\'e6 drag\'b9 wyznaczon\'b9 przez wichry. Niebia\'f1ski pojazd oblecia\'b3 Ziemi\'ea nad oceanami i skierowany zosta\'b3 w ko\'f1cu w stron\'ea miasta Awantis, gdzie w\'b3a\'9cnie odbywa\'b3o si\'ea \'9cwi\'eato. Maszyna zatrzy\-ma\'b3a si
\'ea, aby kr\'f3l m\'f3g\'b3 uczestniczy\'e6 w \'9cwi\'eacie. Po kr\'f3tkim postoju kr\'f3l wystartowa\'b3 ponownie na oczach niezliczonych gapi\'f3w, kt\'f3rzy podziwiali niebia\'f1ski pojazd".
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab Wielo\'9c\'e6 b\'f3stw literatury sanskryckiej trzeba by uporz\'b9dkowa\'e6 wedle w\'b3a\'9cciwo\'9cci wyr\'f3\'bfniaj\'b9cych poszczeg\'f3lne b\'f3
stwa, a tak\'bfe przyrz\'b9d\'f3w technicznych, jakimi si\'ea pos\'b3ugiwa\'b3y.
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab \tab Lekcja
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Widok by\'b3 a\'bf kamiczny, lecz na wszelki wypadek za\'9cmia\'b3em si\'ea
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 w\tab g\'b3os dopiero w\'f3wczas, gdy \'9cmiechem wybuchn\'eali tak\'bfe obaj moi pro-
\par fesorowie i kierowca.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Na poboczu, niedaleko male\'f1kiej \'9cwi\'b9tyni, dwie dziewczyny lekkiego
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 prowadzenia - na ca\'b3ym \'9cwiecie natychmiast mo\'bfna je bezb\'b3\'eadnie rozpozna\'e6 - szarpa\'b3y si\'ea z \'bfo\'b3nierzem, kt\'f3ry pewnie za ma\'b3o im zap
\'b3aci\'b3. Dziewczyny dla zabawy zrywa\'b3y \'bfo\'b3nierzowi z g\'b3owy wojskow\'b9 czapk\'ea; ledwie zd\'b9\'bfy\'b3 j\'b9 podnie\'9c\'e6 i na\'b3o\'bfy\'e6 z powrotem na g\'b3ow\'ea, natychmiast znowu l\'b9dowa\'b3a na ziemi. Powt\'f3rzy\'b3o si\'ea
 to kilkakrotnie, a\'bf wreszcie \'bfo\'b3nierz jednym susem dopad\'b3 czapki, wsadzi\'b3 j\'b9 pod pa\-ch\'ea i uciek\'b3 jak m\'f3g\'b3 najszybciej. Jedna z dziewcz\'b9t gestem bardziej pogardliwym ni\'bf zapraszaj\'b9cym unios\'b3a rozci\'eate 
na boku sari od\-s\'b3aniaj\'b9c po\'9cladki: Poca\'b3uj mnie gdzie\'9c! R\'f3wnie\'bf jedna z mi\'eadzy\-narodowych form porozumiewania si\'ea bez s\'b3\'f3w.
\par \tab - Czy to by\'b3y ladacznice \'9cwi\'b9tynne? - spyta\'b3em z najczystsz\'b9 szwajcarsk\'b9 niewinno\'9cci\'b9. Zobaczy\'b3em pe\'b3en przygany wzrok profesora Nagaswami. Profesor rzek\'b3:
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 - U nas nie ma prostytucji \'9cwi\'b9tynnej. Kiedy\'9c w\'b3\'b9czano do rytua\'b3u
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 modlitw ta\'f1ce, \'9cpiewy i muzyk\'ea, tak jak to ma miejsce w wielu innych wielkich niemonoteistycznych religiach. Wybrane niezam\'ea\'bfne dziew\-cz\'ea
ta przez lata wprowadzano w arkana ta\'f1ca \'9cwi\'b9tynnego. Dopiero
\par w\tab XVIII wieku wraz z przybyciem Europejczyk\'f3w zmieni\'b3a si\'ea tradycja.
\par To oni zabiegali o wzgl\'eady tancerek, kt\'f3rych wdzi\'eak i pi\'eakno ich oczarowywa\'b3y, ponadto mogli by\'e6 pewni, \'bfe te dziewcz\'eata s\'b9 niezam\'ea\'bf\-
\par ne. Brytyjczycy w og\'f3le nie mieli poj\'eacia o rytuale \'9cwi\'b9tynnym i uwa\'bfali, \'bfe tancerki \'9cwi\'b9tynne uprawiaj\'b9 prostytucj\'ea na u\'bfytek kap\'b3an\'f3w. Absurdalny pomys\'b3 - prostytucja w \'9cwi\'eatym miejscu! Nie jest znany

\par ani jeden przypadek uprawiania seksu w \'9cwi\'b9tyni. Przed trzydziestu laty ustawowo zabroniono ta\'f1ca \'9cwi\'b9tynnego. Posuni\'eacie dosy\'e6 bezsensow-
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
ne i nieuzasadnione. Stare dostojne rodziny, kt\'f3re od 1800 lat przez wiele pokole\'f1 kultywowa\'b3y t\'ea sztuk\'ea, zosta\'b3y pozbawione \'9crodk\'f3w utrzymania. Szkoda.
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab \tab Gdziekolwiek spojrze\'e6 - wimana
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab Przed odlotem do Kalkuty profesor Nagaswami zaprowadzi\'b3 mnie do Stanowego Muzeum przy Pantheon Road, gdzie w licznych budynkach zgromadzono kolekcj\'ea
 znalezisk archeologicznych po\'b3udniowoindyj\-skiego kr\'eagu kulturowego od czas\'f3w najdawniejszych po czasy panowa\-nia dynastii Pall\'f3w-\'c6alukj\'f3w oraz \'c6ol\'f3w.
\par \tab Wimana, lataj\'b9ce rezydencje istot boskich, ca\'b3e legiony kamiennych b\'f3stw, lingamy. Kiedy stali\'9cmy przed br\'b9zowym pos\'b9\'bfkiem ta\'f1cz\'b9cego \'8ciwy, profesor Nagaswami wyja\'9cni\'b3:
\par \tab - Siwa ta\'f1czy. Jedn\'b9 nog\'b9 opiera si\'ea na plecach cz\'b3owieka, co
\par \sect }\sectd \margrsxn2736\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 w\tab j\'ea
zyku symbolicznym ma oznacza\'e6 niewiedz\'ea. W prawej r\'eace trzyma
\par dzwonek, symbolizuje on fale d\'9fwi\'eakowe, drgania Wszech\'9cwiata.
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 W\tab 
lewej trzyma p\'b3omie\'f1, oznacza on z\'b3udzenie - Kosmos zginie
\par w\tab p\'b3omieniach i w p\'b3omieniach si\'ea odrodzi. Gest \'9crodkowej, trzeciej
\par }\pard \ql \fi-288\li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid9270740 r\'eaki rozumie\'e6 nale\'bfy jako znak powszechnego wzi\'eacia w obron\'ea. Profesor Nagaswami by\'b3 niegdy\'9c dyrektorem tego muzeum, zna tu
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 ka\'bfdy k\'b9t jak w\'b3asn\'b9 kiesze\'f1. Stra\'bfnicy pozdrawiaj\'b9 go z szacunkiem. Profesor z widocznym zadowoleniem obserwuje nauczycielki, jak oprowadzaj\'b9
 po ogromnych zbiorach swoje klasy udzielaj\'b9c przyciszo\-nym g\'b3osem stosownych wyja\'9cnie\'f1.
\par \tab Omal nie wpad\'b3em na br\'b9zowy pos\'b9g cz\'b3owieka z tr\'b9b\'b9 s\'b3onia. Podobne monstra zna\'b3em z Ameryki \'8crodkowej - prawie 20 tysi\'eacy kilometr\'f3w w linii powietrznej st\'b9d.
\par \tab - Jak si\'ea tu nazywaj\'b9 te istoty z tr\'b9bami?
\par \tab - To przedstawienie Gane\'9cy, jednego z pi\'eaciu wielkich b\'f3stw hinduizmu, kt\'f3re s\'b3u\'bfy\'b3o \'8ciwie. Gane\'9ca uwa\'bfany jest za tego, kt\'f3ry usuwa\'b3 przeszkody i strzeg\'b3 uczono\'9cci.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 - Czy to tradycja o daj\'b9cym si\'ea \'9cci\'9cle ustali\'e6 czasie trwania?
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab Profesor Nagaswami zastanowi\'b3 si\'ea przez chwil\'ea:
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 - Ma co najmniej dwa tysi\'b9ce lat, a prawdopodobniej nawet o wie-
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 le wi\'eacej. w ka\'bfdym razie imienia tego syna \'8ciwy wzywa si\'ea ju\'bf
\par w\tab Wedach.
\par \tab - Co znaczy jego imi\'ea?
\par \tab - Gane\'9ca to zbitka dw\'f3ch s\'b3\'f3w sanskryckich. Ganas oznacza "zast\'eapy", isa to "pan", a wi\'eac Gane\'9ca to "Pan Zast\'eap\'f3w". 
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid9270740 Postanowi\'b3em zebra\'e6 wszelkie dost\'eapne materia\'b3y na temat "tego,
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 kt\'f3ry usuwa przeszkody". Nie spodziewa\'b3em si\'ea napotka\'e6 wi\'eakszych przeszk\'f3d.
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab \tab Niespodzianka w Kalkucie
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab Kalkuta, stolica wschodnioindyjskiego stanu Bengal, najbrudniejsze miasto \'9cwiata. W samolocie przeczyta\'b3em, \'bfe w mie\'9ccie panuje epide\-
mia czerwonki. Je\'9cli kto\'9c sk\'b3onny jest z takiego powodu zrezygnowa\'e6 z\tab odwiedzenia tego miasta, powinien w og\'f3le skre\'9cli\'e6 Kalkut\'ea ze
\par swojego planu podr\'f3\'bfy, poniewa\'bf tutaj epidemie s\'b9 na porz\'b9dku dziennym. Kto prze\'bfyje pobyt w Kalkucie, jest ju\'bf potem odporny
\par \sect }\sectd \margrsxn2880\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
na wszelki brud. Tyle je\'9cli idzie o Kalkut\'ea.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Na lotnisku powita\'b3 mnie m\'f3j bengalski wydawca Ad\'bfit Dutt oraz
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 badacz sanskrytu profesor Kand\'bfilal. Znamy si\'ea z wcze\'9cniejszych spotka\'f1, korespondujemy ze sob\'b9.
\par \sect }\sectd \margrsxn1728\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 \tab Oto jak si
\'ea poznali\'9cmy:
\par \tab Przed dziesi\'eaciu laty mia\'b3em na uniwersytecie wyk\'b3ad na jeden z\tab pasjonuj\'b9cych mnie temat\'f3w. W\'9cr\'f3d s\'b3uchaczy by\'b3 te\'bf profesor
\par Kand\'bfilal i w trakcie dyskusji zaatakowa\'b3 mnie z pozycji swojej 
\par dog\'b3\'eabnej wiedzy o sanskrycie, przerastaj\'b9cej moje mo\'bfliwo\'9cci. Ju\'bf od dawna wiedzia\'b3em od innych naukowc\'f3w, \'bfe profesor Kand\'bfilal
\par zajmuje w gronie sanskrytolog\'f3w miejsce szczeg\'f3lne. On niejako wyr\'f3s\'b3 
\par w\tab sanskrycie i jest w swojej dziedzinie wielki, jakkolwiek wzrostu natu-
\par ra temu ciemnosk\'f3remu m\'ea\'bfczy\'9fnie w okularach o grubych szk\'b3ach posk\'b9pi\'b3a. Kszta\'b3ci\'b3 si\'ea w Sanskrit College w Kalkucie, studiowa\'b3
\par \sect }\sectd \margrsxn2592\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 w\tab 
Oxfordzie, by\'b3 rektorem s\'b3ynnego Victoria College w Coochbeharze
\par w\tab Zachodnim Bengalu. Dzisiaj jest rz\'b9dowym ekspertem do spraw
\par sanskrytu, honorowym cz\'b3onkiem Towarzystwa Azjatyckiego oraz
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx3744\tx3888\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {
\f2\insrsid9270740 profesorem uniwersytetu w Kalkucie. Jego s\'b3owo jako eksperta w spra\-wach sanskrytu ma swoj\'b9 niekwestionowan\'b9 wag\'ea.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx3744\tx3888\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Zd\'b9\'bfyli\'9cmy si\'ea w\'b3a\'9cnie wcisn\'b9\'e6 do taks\'f3wki, kiedy profesor Kan-
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx3744\tx3888\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 d\'bfilal bez \'bfadnych wst\'eap\'f3w powiedzia\'b3:
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx3744\tx3888\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {
\f2\insrsid9270740 \tab - Obawiam si\'ea, \'bfe mia\'b3 pan racj\'ea!
\par \tab - Jak mam to rozumie\'e6?
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx3744\tx3888\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 - Prosz\'ea, to wszystko wyja\'9cni - profesor wcisn\'b9\'b3 mi do r\'eaki 321
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx3744\tx3888\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 stron angielskoj\'eazycznego maszynopisu. Przeczyta\'b3em tytu\'b3, kt\'f3ry brzmia\'b3: "Lataj\'b9ce maszyny w staro\'bfytnych Indiach".
\par \tab Poch\'b3on\'b9\'b3em ten tekst w ci\'b9gu jednej nocy. To, co profesor Kand\'bfi\-lal w ci\'b9gu tych kilku lat, jakie up\'b3yn\'ea\'b3y od naszego starcia, odkry\'b3 i\tab opatrzy\'b3 komentarzem, jest - nie boj\'ea si\'ea tego s\'b3
owa - sensacyjne,
\par i\tab to sensacyjne do tego stopnia, \'bfe moi akademiccy krytycy z pewno-
\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx3744\tx3888\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {
\f2\insrsid9270740 \'9cci\'b9 uciekn\'b9 si\'ea do twierdzenia, \'bfe \'bfaden profesor Kand\'bfilal nie istnieje, nie m\'f3g\'b3 istnie\'e6, i \'bfe te teksty s\'b9 moim wymys\'b3em. Dlatego za zgo-
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx3744\tx3888\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 d\'b9 uczonego podaj\'ea poni\'bfej jego pe\'b3ny adres w angielskim brzmieniu:
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx3744\tx3888\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab \tab \tab Professor Dr Dileep Kumar Kanjilal
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx3744\tx3888\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {
\f2\insrsid9270740 "Nishi-Saran"
\par Railpukur Road
\par Deshbandhunagar
\par }\pard \qc \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx3744\tx3888\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Calcutta - 59
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx3744\tx3888\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab Profesor Kand\'bfilal pozwoli\'b3 mi na przedrukowanie w niniejszej ksi\'b9\'bf
ce wybranego przez niego samego fragmentu jego pracy. Mnie pozostaje jedynie powiedzie\'e6, \'bfe w s\'b3owie wst\'eapnym autor stwierdza, i\'bf szukaj\'b9c \'9clad\'f3w wizyty istot pozaziemskich przebada\'b3 ca\'b3\'b9 literatur\'ea indyjsk\'b9
, klasyczne teksty sanskryckie oraz pisane sanskrytem teksty buddyjskie, \'bfe zasi\'eaga\'b3 rady koleg\'f3w specjalist\'f3w, dyskutowa\'b3 z kap\-\'b3anami.
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx3744\tx3888\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid9270740 Rezultat jest druzgocz\'b9cy - dla przeciwnik\'f3w mojej hipotezy. "Cz\'eastokro\'e6 wi\'eacej odwagi trzeba, by zmieni\'e6 zdanie, ni\'bf
 by przy
\par \sect }\sectd \margrsxn1296\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\sa960\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx3744\tx3888\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {
\f2\insrsid9270740 nim pozosta\'e6". Friedrich Hebbel ( 1813 - 1863).
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\sl480\slmult0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx3744\tx3888\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Prof. dr DILEEP KUMAR KAND\'afILAL
\par }\pard \ql \li0\ri0\sl480\slmult0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx3744\tx3888\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab \tab Lataj\'b9ce maszyny w staro\'bfytnych Indiach
\par }\pard \ql \li0\ri0\sl240\slmult0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx3744\tx3888\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab Rigweda zawiera s\'b3ynne hymny skierowane do boskich bli\'9fniak\'f3w A\'9cwin\'f3w, do Rbhus\'f3w i innych b\'f3
stw. W hymnach tych pojawiaj\'b9 si\'ea pierwsze wzmianki o\tab pojazdach, kt\'f3re zdolne by\'b3y wykonywa\'e6 loty w powietrzu z lud\'9fmi na
\par pok\'b3adzie. Te lataj\'b9ce pojazdy okre\'9clane s\'b9 pocz\'b9tkowo w Rigwedzie jako rathal (s\'b3owo to mo\'bfna t\'b3umaczy\'e6 jako "pojazd" lub "w\'f3z"). Rbhusowie skon\-struowali taki lataj\'b9cy w\'f3z dla A\'9cwin\'f3w, kt\'f3
rzy uznawani byli za boskich lekarzy. Ten lataj\'b9cy pojazd by\'b3 nader komfortowy. Mo\'bfna nim by\'b3o wsz\'eadzie dolecie\'e6, nawet ponad najwy\'bfsze warstwy chmur i "do nieba". W hymnach jest te\'bf wzmianka, \'bfe pojazd ten by\'b3 szybszy ni\'bf
 my\'9cl. By\'b3 ponadto ogromny, sk\'b3ada\'b3 si\'ea z trzech cz\'ea\'9cci i mia\'b3 kszta\'b3t tr\'f3jgraniasty. Do jego obs\'b3ugi konieczne by\'b3y co najmniej trzy osoby. Wehiku\'b3 dysponowa\'b3 trzema ko\'b3ami, 
\par kt\'f3re w czasie lotu by\'b3y chowane. Ponadto wspomina si\'ea, \'bfe pojazd mia\'b3 trzy "filary". Lataj\'b9ce pojazdy, o kt\'f3rych mowa w Rigwedzie, by\'b3y zazwyczaj robione ze z\'b3ota, srebra lub \'bfelaza, niemniej najcz\'ea\'9cciej wymienianym

\par \sect }\sectd \margrsxn1152\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\sl240\slmult0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx3744\tx3888\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 
{\f2\insrsid9270740 w\tab wedyjskich tekstach metalem jest z\'b3oto, kt\'f3re p\'b3onie cudownym blaskiem.
\par Pojazdy spojone by\'b3y czym\'9c w rodzaju gwo\'9fdzi lub nit\'f3w. Jeden z opisanych lataj\'b9cych pojazd\'f3w bojowych nap\'eadzany by\'b3 cieczami, kt\'f3rych nazwy trudno dzi\'9c prawid\'b3owo przet\'b3umaczy\'e6. Najbli\'bfszym odpowiednikiem s\'b3
\'f3w madhu oraz anna s\'b9 okre\'9clenia "mi\'f3d" oraz "p\'b3yn". Pojazd porusza\'b3 si\'ea po niebie \'b3atwiej
\par \sect }\sectd \margrsxn1008\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\sl240\slmult0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx3744\tx3888\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 
{\f2\insrsid9270740 ni\'bf ptak, skr\'eaca\'b3 w stron\'ea S\'b3o\'f1ca czy nawet Ksi\'ea\'bfyca i l\'b9dowa\'b3 na Ziemi
\par z\tab wielkim ha\'b3asem.
\par \tab Godny uwagi jest fakt, \'bfe w Rigwedzie wspomina si\'ea o rozmaitych rodzajach paliwa, kt\'f3re znajdowa\'b3y si\'ea w r\'f3\'bfnego typu pojemnikach. Przy okazji wy\-ra\'9fnie m\'f3wi si\'ea o tym, \'bfe pojazd porusza\'b3 si\'ea po niebie bez \'bf
adnych "zwierz\'b9t poci\'b9gowych". Kiedy zni\'bfa\'b3 si\'ea nad Ziemi\'ea z chmur, zbiera\'b3y si\'ea wielkie t\'b3umy ludzi, by obserwowa\'e6 l\'b9dowanie. Poza trzema wspomnianymi ju\'bf pilotami, niebia\'f1ski pojazd mie\'9cci\'b3 w swoim wn\'ea
trzu uratowanego z morskich fal kr\'f3la Bhud\'bfiu, c\'f3rk\'ea Surd\'bfi, pani\'b9 \'c6andra oraz dwie lub trzy dalsze osoby. Wynika
\par \sect }\sectd \margrsxn1152\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\sl240\slmult0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx3744\tx3888\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 
{\f2\insrsid9270740 z\tab tego, \'bfe jednorazowo na pok\'b3ad mog\'b3o wej\'9c\'e6 siedem do o\'9cmiu os\'f3b. Poza tym
\par pojazd musia\'b3 mie\'e6 te\'bf w\'b3a\'9cciwo\'9cci amfibii, poniewa\'bf bez trudno\'9cci wyl\'b9dowa\'b3 na morzu i stamt\'b9d dotar\'b3 do brzegu.
\par \tab W Rigwedzie 1.46.4 wspomina si\'ea nawet o trzech pojazdach bojowych, kt\'f3re uczestniczy\'b3y w r\'f3\'bfnego rodzaju akcjach ratunkowych. Wymienia si\'ea ponad 30 dokonanych za ich pomoc\'b9 bohaterskich czyn\'f3w, mi\'eadzy innymi ratowania

\par \sect }\sectd \margrsxn1008\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\sl240\slmult0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx3744\tx3888\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 
{\f2\insrsid9270740 ludzi na morzu, w jaskiniach, z szereg\'f3w wroga w czasie bitwy i z miejsc ka\'9fni. Wed\'b3ug opis\'f3w zamieszczonych w Rigwedzie te specjalne pojazdy bojowe musia\'b3y by\'e6 nader przestronne, dostosowane do wykonywania najr\'f3
\'bfniejszych operacji, a przy starcie robi\'b3y olbrzymi ha\'b3as. Ich wygl\'b9d by\'b3 podobno wspania\'b3y.
\par \tab W tym skomplikowanym kontek\'9ccie kilka wyraz\'f3w z ksi\'b9g wedyjskich
\par wymaga szczeg\'f3lnej uwagi. Chodzi o s\'b3owa madhu, anna, triwrt oraz tribandura. Madhu oznacza w klasycznym sanskrycie tyle co mi\'f3d, w s\'b3ownikach por\'f3w\-nywane jest te\'bf jednak do s\'b3owa soma, czyli "p\'b3
ynnej substancji". Anna, co zazwyczaj oznacza ugotowany ry\'bf, tutaj oznacza sfermentowany sok ry\'bfowy. Chodzi prawdopodobnie o mieszanin\'ea alkoholu i somy, kt\'f3r\'b9 przechowywano
\par w\tab zbiornikach i stosowanojako paliwo. Warto przy okazji zauwa\'bfy\'e6, \'bfe lataj\'b9ce
\par pojazdy zostawia\'b3y \'9clady k\'f3\'b3, gdy porusza\'b3y si\'ea po ziemi. Niekt\'f3re aparaty lataj\'b9ce startowa\'b3y i l\'b9dowa\'b3y wed\'b3ug sta\'b3ego planu: trzy starty dziennie
\par \sect }\sectd \margrsxn1008\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\sl240\slmult0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx3744\tx3888\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 
{\f2\insrsid9270740 i\tab trzy noc\'b9.
\par \tab We fragmencie Rigwedy 1.166.4-5,9 znajdujemy realistyczny opis lotu Marut\'f3w. Budynki dr\'bfa\'b3y w posadach, mniejsze drzewa i ro\'9cliny zosta\'b3y 
\par wyrwane z korzeniami, echo \'b3oskotu startuj\'b9cej maszyny odbija\'b3o si\'ea od jaski\'f1 i\tab wzg\'f3rz, niebo wydawa\'b3o si\'ea od tego ha\'b3asu, jaki czyni\'b3 lec\'b9cy pojazd,
\par wzburzone i rozdarte na strz\'eapy.
\par }\pard \qc \li0\ri0\sl240\slmult0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx3744\tx3888\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 W tym miejscu chcia\'b3bymjako fachowiec zabra\'e6 g\'b3os na temat s\'b3owa wimana.
\par }\pard \ql \li0\ri0\sl240\slmult0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx3744\tx3888\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 S\'b3owo wimana na oznaczenie pojazdu lataj\'b9cego pojawia si\'ea po raz pierwszy
\par \sect }\sectd \margrsxn1152\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\sl240\slmult0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx3744\tx3888\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 
{\f2\insrsid9270740 w\tab Jad\'bfurwedzie 17.59. Poprzednio mia\'b3o ono r\'f3\'bfne znaczenia, m.in. "ogie\'f1
\par powietrzny", "ten, kt\'f3ry oblicza dzie\'f1" czy te\'bf "stworzyciel nieba". We wszystkich tych pochodnych s\'b3owo ma jaki\'9c zwi\'b9zek z rozleg\'b3o\'9cci\'b9 firmamentu i\tab jego wymiarami. Natomiast w Jad\'bf
urwedzie 17.59 oraz dalszych jej fragmen-
\par tach s\'b3owo wimana jednoznacznie u\'bfyte jest jako okre\'9clenie lataj\'b9cego pojazdu.
\par }\pard \qc \li0\ri0\sl240\slmult0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx3744\tx3888\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 S\'b3owo to, we wspomnianych wersetach u\'bfyte w mianowniku, oznacza co\'9c,
\par }\pard \ql \li0\ri0\sl240\slmult0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx3744\tx3888\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 "co wype\'b3nia firmament [pysznym] blaskiem", co "roz\'9cwietla ca\'b3\'b9 okolic\'ea", co "zawiera p\'b3ynn\'b9 substancj\'ea
" i zdolne jest nad\'b9\'bfa\'e6 za wschodami i zachodami S\'b3o\'f1ca i Ksi\'ea\'bfyca. W ca\'b3ej literaturze klasycznej i puranicznej nazw\'b9 gatunkow\'b9 lataj\'b9cych pojazd\'f3w jest wimana.
\par \tab Poni\'bfej kilka fragment\'f3w tekstu maj\'b9cych uzmys\'b3owi\'e6 w jaki spos\'f3b
\par \sect }\sectd \margrsxn1728\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\sl240\slmult0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx3744\tx3888\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 
{\f2\insrsid9270740 w\tab rycerskim eposie Ramajana u\'bfywa si\'ea s\'b3\'f3w wimana i ratha na oznaczenie
\par obiekt\'f3w lataj\'b9cych.
\par -\tab "Wraz z Khar\'b9 wszed\'b3 do lataj\'b9cego pojazdu ozdobionego klejnotami
\par }\pard \qc \li0\ri0\sl240\slmult0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx3744\tx3888\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 i wizerunkami demon\'f3w. Pojazd porusza\'b3 si\'ea z hukiem, kt\'f3ry r\'f3wny by\'b3
\par }\pard \ql \li0\ri0\sl240\slmult0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx3744\tx3888\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab gromowi". (3.35.6 - 7)
\par -\tab "Wnijd\'9f do tego pojazdu, kt\'f3ry wysadzany jest klejnotami i w powietrze
\par }\pard \ql \li288\ri0\sl240\slmult0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx3744\tx3888\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid9270740 wznie\'9c\'e6 si\'ea mo\'bfe. Kiedy ju\'bf porwa\'b3e\'9c Sit\'ea [ma\'b3\'bfonk\'ea jednego z kr\'f3l\'f3w] mo\'bfesz i\'9c\'e6
, dok\'b9d chcesz, ja za\'9c odstawi\'ea j\'b9 drog\'b9 powietrzn\'b9 do Lanki [Cejlon-Sri Lanka] [...] Tako\'bf weszli Rawana i Maricza do powietrznego pojazdu, kt\'f3ry przypomina\'b3 pa\'b3ac (wimana) [...]" (3.42.7-9)
\par \sect }\sectd \margrsxn1008\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\sl240\slmult0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx3744\tx3888\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 
{\f2\insrsid9270740 -\tab "Ty \'b3otrze, wydaje,ci si\'ea, \'bfe osi\'b9gniesz dobrobyt, kiedy sprawisz sobie ten
\par \tab powietrzny pojazd?" (3.30.12)
\par -\tab "Nast\'eapnie w Lance pojawi\'b3 si\'ea z powrotem samodzielny pojazd powietrzny
\par \tab poruszaj\'b9cy si\'ea tak szybko jak my\'9cl, i przywi\'f3z\'b3 nieszcz\'easne Sit\'ea
\par \sect }\sectd \margrsxn1296\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\sl240\slmult0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx3744\tx3888\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 
{\f2\insrsid9270740 \tab i Trid\'bfat\'ea". (4.48.25 - 37)
\par -\tab "Oto wspania\'b3y pojazd powietrzny, kt\'f3ry nazywa si\'ea pu\'9cpaka i b\'b3yszczy jak
\par \tab S\'b3o\'f1ce". (4.121.10 - 30)
\par \sect }\sectd \margrsxn1152\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\sl240\slmult0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx3744\tx3888\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 
{\f2\insrsid9270740 -\tab "Lataj\'b9cy obiekt przystrojony \'b3ab\'eadziem wzni\'f3s\'b3 si\'ea z g\'b3o\'9cnym hukiem
\par \tab w powietrze". (4.123.1)
\par -\tab "Wszystkie damy haremu ma\'b3piego kr\'f3la Sugriwy po\'9cpiesznie doko\'f1czy\'b3y
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\sl240\slmult0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx3744\tx3888\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab strojenia i wesz\'b3y do pojazdu [...]" (4.123.1- 55)
\par }\pard \ql \li0\ri0\sl240\slmult0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx3744\tx3888\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab Teksty Ramajany zawieraj\'b9 opisy niebia\'f1skich pojazd\'f3w, kt\'f3re by\'b3y z przodu ostro zako\'f1czone, potrafi\'b3
y porusza\'e6 si\'ea z nadzwyczajn\'b9 szybko\'9cci\'b9 i mia\'b3y ty\'b3 b\'b3yszcz\'b9cy niby z\'b3oto. W pojazdach tych znajdowa\'b3y si\'ea r\'f3\'bfne pokoje
\par i\tab ma\'b3e, wysadzane per\'b3ami okienka. We wn\'eatrzu znajdowa\'b3y si\'ea wygodne, bogato
\par dekorowane pomieszczenia: Dolne pi\'eatra zdobione by\'b3y kryszta\'b3ami, wszystkie za\'9c wn\'eatrza wy\'b3o\'bfone boazeriami i kobiercami. Pojazdy by\'b3y bardzo przestron\-ne i wyposa\'bf
one we wszelkiego rodzaju luksusy. Opisane w Ramajanie pojazdy powietrzne zabiera\'b3y na pok\'b3ad 12 os\'f3b. Startowa\'b3y rankiem z Lanki, by po po\'b3udniu dolecie\'e6 do Ajdohja po dw\'f3ch mi\'eadzyl\'b9dowaniach - w Ki\'9ckindha
\par \sect }\sectd \margrsxn1008\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\sl240\slmult0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx3744\tx3888\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 
{\f2\insrsid9270740 i\tab Wasisthasrama. Oznacza to, \'bfe pokonywa\'b3y odleg\'b3o\'9c\'e6 2880 kilometr\'f3w
\par w\tab dziewi\'ea\'e6 godzin. Odpawiada to \'9credniej szybko\'9cci 320 km/h.
\par }\pard \qc \li0\ri0\sl240\slmult0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx3744\tx3888\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Z wyj\'b9tkim dw\'f3ch przypadk\'f3w, we wszystkich wymienionych wcze\'9cniej
\par }\pard \ql \fi-288\li288\ri0\sl240\slmult0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx3744\tx3888\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid9270740 fragmentach na okre\'9clenie lataj\'b9cego pojazdu u\'bfyto s\'b3
owa wimana. Przytoczone dotychczas fragmenty nie pozwalaj\'b9 domniemywa\'e6, \'bfe niebia\'f1-
\par }\pard \ql \li0\ri0\sl240\slmult0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx3744\tx3888\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 skie pojazdy prowadzone by\'b3y przez istoty, boskie" czy te\'bf "niebia\'f1skie". 
\par Z\tab lataj\'b9cych konstrukcjii korzystali wybrani ludzie, tacy jak przedstawiciele
\par rodzin monarszych b\'b9d\'9f wielcy wodzowie. Niemniej jednak w ca\'b3ej literaturze sanskryckiej wielokrotnie pojawiaj\'b9 si\'ea wzmianki o tym, \'bfe technika niezb\'eadna do konstruowania lataj\'b9eych obiekt\'f3w pochodzi od bog\'f3w. Istnieje te\'bf
 jasne rozr\'f3\'bfnienie pomi\'eadzy bogami rezyduj\'b9cymi w ogromnych miastach kosmicz-
\par \sect }\sectd \margrsxn1152\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\sl240\slmult0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx3744\tx3888\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 
{\f2\insrsid9270740 nych a wybranymi lud\'9fmi, kt\'f3rym wolno by\'b3o sporadycznie te miasta od\-wiedza\'e6.
\par }\pard \qc \li0\ri0\sl240\slmult0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx3744\tx3888\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 I tak na przyk\'b3ad przy okazji opisu wyprawy Ard\'bfuny do nieba jest mowa
\par }\pard \ql \li0\ri0\sl240\slmult0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx3744\tx3888\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 o\tab tym, \'bfe Ard\'bfuna musia\'b3 przeby\'e6 wiele region\'f3w nieba i widzia\'b3 setki innych
\par pojazd\'f3w lataj\'b9cych. Niekt\'f3re z nich odbywa\'b3y lot, inne sta\'b3y na ziemi, jeszcze inne w\'b3a\'9cnie startowa\'b3y.
\par \tab W tekstach Sabhaparwan zamieszczone s\'b9 szczeg\'f3\'b3owe wskaz\'f3wki datycz\'b9ce tych "niebia\'f1skich istot". Mia\'b3y one przyby\'e6 na Ziemi\'ea w dawnych czasach, by prowadzi\'e6 studia nad lud\'9fmi. Istoty te z pe\'b3n\'b9 swobod\'b9
 porusza\'b3y si\'ea po Kosmosie i po Ziemi. Znajdujemy tam opisy najprzer\'f3\'bfniejszych konstrukcji, tak zwanych sabha, kt\'f3re kr\'b9\'bfy\'b3y po niebie niby dzisiejsze satelity.
\par \sect }\sectd \margrsxn1296\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\sl240\slmult0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx3744\tx3888\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 
{\f2\insrsid9270740 Z\tab wn\'eatrza tych gigantycznych satelit\'f3w, kt\'f3re dzi\'9c nazwa\'e6 by trzeba
\par konstrukcjami kosmicznymi b\'b9d\'9f kosmicznymi miastami, startowa\'b3y najprzer\'f3\'bfniejsze wimana. Wspomniane konstrukcje kosmiczne by\'b3y gigantyczne i\tab b\'b3yszcza\'b3y na niebie jak srebro. By\'b3o na nich po\'bfywienie, napoje, woda,
\par wszystkie \'bfyciowe udogodnienia, jak te\'bf straszliwa bro\'f1 i amunicja.
\par \tab Jedno z tych stale obracaj\'b9cych si\'ea wok\'f3\'b3 w\'b3asnej osi miast kosmicznych nazywa\'b3o si\'ea Hiranjapura, co mo\'bfna prze\'b3o\'bfy\'e6 mniej wi\'eacej jako "miasto
\par \sect }\sectd \margrsxn1008\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\sl240\slmult0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx3744\tx3888\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 
{\f2\insrsid9270740 ze z\'b3ota". Zbudowa\'b3 je Brahma dla \'bfe\'f1skich demon\'f3w Pulama i Kalaka. Kosmiczne miasto by\'b3o dla wrog\'f3w nie do zdobycia i obydwa wspomniane demony broni\'b3y go z takim powodzeniem, \'bfe nawet bogowie nie mogli si
\'ea da\'f1 zbli\'bfy\'e6.
\par \tab Mimo to dosz\'b3o p\'f3\'9fniej do bitwy. Opisana jest w rozdzia\'b3ach 168,169 i 170 ksi\'eagi Wanaparwan (b\'ead\'b9cej sk\'b3adow\'b9 Mahabharaty). Ard\'bfuna, boski bohater Mahabharaty, by\'b3 wrogo usposobiony do demon\'f3w w kosmicznym mie\'9c
cie,
\par kt\'f3re straszliwie si\'ea tam rozmno\'bfy\'b3y. Kiedy Ard\'bfuna zbli\'bfy\'b3 si\'ea do kosmicznej konstrukcji, demony zacz\'ea\'b3y si\'ea broni\'e6 za pomoc\'b9 r\'f3\'bfnych nies\'b3ychanych broni. Oto cytat:
\par \tab "Rozgorza\'b3a straszliwa bitwa, w czasie kt\'f3rej powietrzne miasto wyrzucane by\'b3o wysoko w niebo, to zn\'f3w opada\'b3o z powrotem ku Ziemi. Przechyla\'b3o si\'ea to wjedn\'b9, to w drug\'b9 stron\'ea. Kiedy walka szala\'b3a ju\'bf od d\'b3u
\'bfszego czasu, Ard\'bfu\-na wystrzeli\'b3 \'9cmierciono\'9cny pocisk, kt\'f3ry rozerwa\'b3 ca\'b3e miasto na kawa\'b3ki
\par \sect }\sectd \margrsxn1152\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\sl240\slmult0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx3744\tx3888\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 
{\f2\insrsid9270740 i\tab kawa\'b3ki te spad\'b3y na Ziemi\'ea. Demony, kt\'f3re to prze\'bfy\'b3y, wydoby\'b3y si\'ea spod
\par szcz\'b9tk\'f3w i walczy\'b3y dalej za\'bfarcie".
\par }\pard \qc \li0\ri0\sl240\slmult0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx3744\tx3888\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 W ko\'f1cu wszystkie demony zosta\'b3y unicestwione, a Indra i pozostali bogowie
\par }\pard \ql \li0\ri0\sl240\slmult0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx3744\tx3888\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 przywitali Ard\'bfun\'ea jak bohatera.
\par }\pard \qc \li0\ri0\sl240\slmult0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx3744\tx3888\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 W ksi\'eadze Wanaparwan wyst\'eapuj\'b9 jeszcze inne miasta kosmiczne obracaj\'b9ce
\par }\pard \ql \li0\ri0\sl240\slmult0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx3744\tx3888\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 si\'ea wok\'f3\'b3 w\'b3asnej osi. Nosz\'b9 one nazwy Waihajasi, Gagankara i Kekara.
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\sl240\slmult0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx3744\tx3888\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 
{\f2\insrsid9270740 W\tab ksi\'eadze Sabhaparwan za znajduj\'b9 si\'ea opisy osobliwych twor\'f3w, kt\'f3re
\par skonstruowa\'e6 mia\'b3 b\'f3g Maja i kt\'f3re zosta\'b3y potem przetransportowane do owych kosmicznych miast. (S\'b3owo zastosowane na okre\'9clenie tych twor\'f3w
\par \sect }\sectd \margrsxn1008\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\sl240\slmult0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx3744\tx3888\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 
{\f2\insrsid9270740 nie jest \'b3atwe do przet\'b3umaczenia. Z rdzenia mo\'bfna by wywie\'9c\'e6 okre\'9clenie "zape\'b3nione pomieszczenia".) Istotny w tym kontek\'9ccie jest fakt, \'bfe wok\'f3\'b3 Ziemi kr\'b9\'bfy\'b3y prawdziwe stacje orbitalne, kt
\'f3rych wrota hangarowe by\'b3y dostatecznie szerokie, by pomie\'9cci\'e6 pomniejsze obiekty lataj\'b9ce. Staro\'bfytne opisy zawieraj\'b9 wiele element\'f3w zbie\'bfnych z dzisiejszymi rozwa\'bfaniami i ry\-sunkami dotycz\'b9
cymi konstrukcji kosmicznych habitat\'f3w.
\par \tab Z jednej strony na Ziemi\'ea startowa\'b3y obiekty lataj\'b9ce z tych kosmicznych habitat\'f3w, z drugiej za\'9c strony takie lataj\'b9ce pojazdy budowano te\'bf na Ziemi. Przewa\'bfaj\'b9ca ich cz\'ea\'9c\'e6 nosi nazw\'ea
 wimana. W samej Mahabharacie w 41
\par miejscach jest mowa o lataj\'b9cych wimana. Cz\'eastokro\'e6 trudno jest rozr\'f3\'bfni\'e6 wimana startuj\'b9ce z miast kosmicznych i te skonstruowane na Ziemi. Poni\'bfsze przyk\'b3ady niech stanowi\'b9 tego ilustracj\'ea:
\par -\tab Bogowie stworzyli to mechaniczne urz\'b9dzenie w okre\'9clonym celu.
\par -\tab Wspania\'b3omy\'9clna osoba, kt\'f3ra wesz\'b3a do niebia\'f1skiego pojazdu, by\'b3a po-
\par \tab dziwiana przez bog\'f3w.
\par -\tab O, Ty, Uparikara Wasu, przyb\'eadzie do Ciebie przestronna lataj\'b9ca maszyna
\par }\pard \qc \li0\ri0\sl240\slmult0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx3744\tx3888\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 i staniesz si\'ea jedynym cz\'b3owiekiem, kt\'f3ry wygl\'b9da\'e6 b\'eadzie jak b\'f3stwo, kiedy
\par }\pard \ql \li0\ri0\sl240\slmult0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx3744\tx3888\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab zasi\'b9dziesz w tej maszynie.
\par -\tab Wskutek czaru modlitwy b\'f3g Jama przyby\'b3 na powietrznym statku do
\par \tab Kunti.
\par -\tab O, Ty, potomku Kurus\'f3w, \'f3w z\'b3y cz\'b3owiek przyby\'b3 na samodzielnie lata-
\par \sect }\sectd \margrsxn1152\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li288\ri0\sl240\slmult0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx3744\tx3888\faauto\rin0\lin288\itap0 
\fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 j\'b9cym poje\'9fdzie, kt\'f3ry mo\'bfe si\'ea porusza\'e6 wsz\'eadzie i znany jest jako saubhapura [...]
\par }\pard \ql \li0\ri0\sl240\slmult0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx3744\tx3888\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 -\tab Kiedy znikn\'b9\'b3 z pola widzenia \'9cmiertelnych hen wysoko, w niebie, dostrzeg\'b3
\par \tab tysi\'b9ce dziwnych powietrznych pojazd\'f3w.
\par -\tab Wszed\'b3 do ulubionego boskiego pa\'b3acu Indry i ujrza\'b3 tysi\'b9ce lataj\'b9cych
\par \tab pojazd\'f3w dla bog\'f3w, niekt\'f3re stoj\'b9ce, inne w ruchu.
\par -\tab Grupy Marut\'f3w nadlecia\'b3y w boskich pojazdach powietrznych i Matali,
\par }\pard \qc \li0\ri0\sl240\slmult0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx3744\tx3888\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 wyrzek\'b3szy te s\'b3owa, zabra\'b3 mnie [Ard\'bfun\'ea] do swojego lataj\'b9cego pojazdu
\par }\pard \ql \li0\ri0\sl240\slmult0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx3744\tx3888\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab i pokaza\'b3 mi inne powietrzne pojazdy.
\par -\tab Ludzie tak\'bfe poruszaj\'b9 si\'ea po niebie w powietrznych pojazdach, kt\'f3re
\par \tab ozdobione s\'b9 \'b3ab\'eadziami i tak komfortowe, jak pa\'b3ace.
\par -\tab Wielki pan przekaza\'b3 mu samodzielnie poruszaj\'b9cy si\'ea powietrzny po-
\par \tab jazd [...]
\par -\tab Bogowie pojawili si\'ea w swoich w\'b3asnych lataj\'b9cych pojazdach, aby wzi\'b9\'e6
\par }\pard \ql \li288\ri0\sa240\sl240\slmult0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx3744\tx3888\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid9270740 udzia\'b3 w walce pomi\'eadzy Kripakarj\'b9 a Ard\'bfun\'b9. Nawet Indra, Pan Niebios, przyby\'b3 specjalnym lataj\'b9
cym obiektem, kt\'f3ry m\'f3g\'b3 pomie\'9cci\'e6 33 boskie istoty.
\par }\pard \ql \li0\ri0\sl240\slmult0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx3744\tx3888\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab W obszernych tekstach literatury buddyjskiej s\'b3owo wimana na okre\'9clenie pojazdu powietrznego wyst\'ea
puje w wielu miejscach. I tak na przyk\'b3ad w Wimana Watthu nale\'bf\'b9cym do ksi\'eagi Mahawamsa s\'b3owem wimana okre\'9cla si\'ea pi\'eakne miejsca shx\'bf\'b9ce za mieszkanie szcz\'ea\'9cliwym "duchom".
\par \tab Mowa tam o b\'b3yszcz\'b9cym pa\'b3acu, kt\'f3ry unosi si\'ea w powietrzu. Niekt\'f3rzy uczeni sk\'b3aniaj\'b9 si\'ea do tego, by okre\'9clenie wimana w literaturze buddyjskiej t\'b3umaczy\'e6 jako "pa\'b3ac" bog\'f3w i szcz\'ea\'9cliwych duch\'f3
w. S\'b3owo to jednak nader rzadko wyst\'eapuje w powi\'b9zaniu z siedzib\'b9 cz\'b3owieka. Wyra\'bfenie wimana u\'bfyte
\par \sect }\sectd \margrsxn1008\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\sl240\slmult0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx3744\tx3888\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 
{\f2\insrsid9270740 w\tab pierwszej cz\'ea\'9cci Sulawamsa s\'b3u\'bfy jednoznacznie na okre\'9clenie pojazdu
\par powietrznego. Dok\'b3adne brzmienie fragmentu jest nast\'eapuj\'b9ce: "[...] Wielkie miasto pe\'b3ne by\'b3o setek powietrznych woz\'f3w ze z\'b3ota, klejnot\'f3w i pere\'b3 i dla\-tego wygl\'b9da\'b3o jak firmament gwiazd".
\par \tab Wi\'eaksza cz\'ea\'9c\'e6 literatury buddyjskiej zna okre\'9clenie wimana w znaczeniu ruchomego, niebia\'f1skiego pa\'b3acu powietrznego b\'b9d\'9f powietrznego wozu.
\par \sect }\sectd \margrsxn1440\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\sl240\slmult0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx3744\tx3888\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 
{\f2\insrsid9270740 W\tab tym sensie stosowanejest ono zar\'f3wno w literaturze wedyjskiej
\par i\tab puranicznej, jak te\'bf p\'f3\'9fniej wielokrotnie w klasycznej literaturze
\par sanskryckiej. Trzy poni\'bfsze przyktady wystarcz\'b9 dla ilustracji:
\par -\tab Wielkie b\'f3stwo wysiad\'b3o z powietrznego wozu.
\par -\tab Z nieba przyby\'b3 boski pojazd powietrzny kierowany przez Matal\'ea.
\par -\tab Gdy kr\'f3l Suparna poszed\'b3 gra\'e6 w ko\'9cci, jego \'bfona Susroni wysiad\'b3a
\par \tab z powietrznego pojazdu.
\par \tab Inne niepodwa\'bfalne odniesienie do lataj\'b9cych pojazd\'f3w w staro\'bfytnych testach indyjskich znajdziemy w dzie\'b3ach Kalidasy. I tak na przyk\'b3ad autor ten opisuje z naukow\'b9 dok\'b3adno\'9cci\'b9 i z przytoczeniem mn\'f3stwa pogl\'b9
dowych szczeg\'f3\'b3\'f3w poszczeg\'f3lne fazy lotu Ramy z Lanki do Ajodhja. Kiedy Rama wzbi\'b3 si\'ea w g\'f3r\'ea, roztoczy\'b3 si\'ea przed nim panoramiczny widok na faluj\'b9ce morze, na zwierz\'eata morskie i podwodne formacje. Wybrze\'bf
e przypomina\'b3o
\par \sect }\sectd \margrsxn1008\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\sl240\slmult0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx3744\tx3888\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 
{\f2\insrsid9270740 kraw\'ead\'9f cienkiego \'bfelaznego ko\'b3a. Powietrzny w\'f3z porusza\'b3 si\'ea w g\'f3r\'ea i w d\'f3\'b3, czasami wpada\'b3 mi\'eadzy chmury, potem opuszcza\'b3 si\'ea w ni\'bfsze warstwy, gdzie fruwa\'b3y ptaki, by znowu wzbi\'e6
 si\'ea na "drogi bog\'f3w". Po locie nad cz\'ea\'9cci\'b9 oceanu, kilkoma rzekami, jeziorami oraz osiedlem, niebia\'f1ski pojazd lataj\'b9cy wyl\'b9dowa\'b3 w Uttarakosala. Ludzie, kt\'f3rzy zebrali si\'ea na l\'b9
dowisku, patrzyli na pojazd z wielkim zdumieniem. Rama wyszed\'b3 ze\'f1 po eleganckich, zrobionych
\par z\tab b\'b3yszcz\'b9cego metalu schodkach.
\par \tab Po spotkaniu Rama wraz z Bharat\'b9 oraz innymi weszli do udekorowanego flagami niebia\'f1skiego pojazdu po tych samych schodkach. Bharata z\'b3o\'bfy\'b3 ho\'b3d Sicie, kt\'f3ra siedzia\'b3a we wn\'eatrzu samolotu4o. Pojazd lecia\'b3 mniej wi\'ea
cej przez mil\'ea z niewielk\'b9 szybko\'9cci\'b9, potem przy\'9cpieszy\'b3 i dotar\'b3 do Ajodhji, stolicy Ramy.
\par \tab Kr\'f3tko m\'f3wi\'b9c, mamy tu bardzo pogl\'b9dowy opis podr\'f3\'bfy powietrznej na 
\par trasie mniej wi\'eacej 2900 km, mianowicie od Lanki do Ajodhji przez Setubandha, Mysore i Allahabad.
\par \tab Kalidasa podaje kilka zdumiewaj\'b9cych szczeg\'f3\'b3\'f3w, kt\'f3re powinny nas sk\'b3o\-ni\'e6 do g\'b3\'eabszego zastanowienia. Kiedy kr\'f3l Du\'9canta wysiad\'b3 z powietrznego pojazdu Indry, ku swemu zdumieniu spostrzeg\'b3, \'bfe ko\'b3
a pojazdu ani nie wzbijaj\'b9 kurzu, ani nie wydaj\'b9 \'bfadnego d\'9fwi\'eaku, mimo \'bfe si\'ea kr\'eac\'b9. Zaskoczony zauwa\'bfy\'b3 te\'bf, \'bfe w og\'f3le nie dotykaj\'b9 ziemi. Matali wyja\'9cni\'b3, \'bfe jest to wynik wy\'bfszej jako\'9c
ci pojazdu powietrznego Indry. Wzmianka ta potwierdza, \'bfe by\'b3y samoloty produkowane przez bog\'f3w i te, kt\'f3re wychodzi\'b3y z ziemskich warsztat\'f3w.
\par \tab Przyk\'b3adem ziemskiej konstrukcji samolotowej b\'eadzie historia dw\'f3ch braci Pranadhary i Pad\'bfjadho. Nauczyli si\'ea oni od demona Maji, jak produkowa\'e6 samodzielne mechaniczne aparaty lataj\'b9ce. Skonstruowany przez nich aparat m\'f3g\'b3
 pokona\'e6 bez l\'b9dowania odleg\'b3o\'9c\'e6 3200 km i obaj bracia opu\'9ccili sw\'f3j kraj, by polecie\'e6 lataj\'b9c\'b9 maszyn\'b9 na daleki kontynent. W tej samej opowie\'9cci mowa jest te\'bf o mechanicznych cz\'b3ekokszta\'b3
tnych robotach. Wreszcie znaj\-dujemy w niej opis podr\'f3\'bfy kr\'f3la Narabahanadutty w wielkim lataj\'b9cym poje\'9fdzie. Ten gigantyczny pojazd niebia\'f1ski m\'f3g\'b3 transportowa\'e6 jednocze\'9cnie 1000 os\'f3b i przywi\'f3z\'b3
 do Kausambi wielu m\'ea\'bfczyzn.
\par \tab Kathasaritsagar to zbi\'f3r opowie\'9cci z r\'f3\'bfnych epok zawieraj\'b9cy przekazy historyczne i legendy dawnych czas\'f3w. Tam r\'f3wnie\'bf mowa jest o poje\'9fdzie powietrznym, kt\'f3ry "nigdy nie musia\'b3 nabiera\'e6 paliwa", i przewozi\'b3
 ludzi do odleg\'b3ego kraju za morzami. Z tych przekaz\'f3w i legend wynika, \'bfe mieszka\'f1cy staro\'bfytnych Indii znali najrozmaitsze formy lataj\'b9cych maszyn. Wi\'eacej jeszcze: istnieje niezliczone mn\'f3stwo wzmianek o najr\'f3\'bfniejszych urz
\'b9dzeniach technicznych i mechanicznych, takich jak na przyk\'b3ad zegary wodne, sztuczne lalki, mechaniczne urz\'b9dzenia nawadniaj\'b9ce, sztuczne ptaki i sztucznie \'9cci\'b9gane chmury deszczowe.
\par \tab Je\'9cli idzie o \'9fr\'f3d\'b3a tej prastarej wiedzy o lataniu, to Mahabharata wspomina, \'bfe Wiswakarma oraz kilku innych wymienionych z imienia potomk\'f3w b\'f3stw dzia\'b3ali jako "g\'b3\'f3wni architekci bog\'f3w" i wytwarzali lataj\'b9
ce wozy. Cz\'ea\'9c\'e6 tej wiedzy przedosta\'b3a si\'ea do wiadomo\'9cci ludzi. W Sabhaparwan, jednej
\par \sect }\sectd \margrsxn1152\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\sl240\slmult0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx3744\tx3888\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 
{\f2\insrsid9270740 z\tab cz\'ea\'9cci Mahabharaty, wzmiankuje si\'ea jaki\'9c dodatkowy przekaz, kt\'f3ry powiada,
\par \'bfe Maja, g\'b3\'f3wny architekt "demon\'f3w", projektowa\'b3 nie tylko lataj\'b9ce maszyny, ale te\'bf gigantyczne miasta kosmiczne, znane pod nazw\'b9 gaganacarasabha. Pi\'eatno jego planistycznych umiej\'eatno\'9cci nosz\'b9 te\'bf zdumiewaj\'b9ce pa
\'b3ace. Je\'9cli pod\'b9\'bfy\'e6 tym tropem w jeszcze dalsz\'b9 przesz\'b3o\'9c\'e6, to w tekstach Samarangana\-sutradhar znajduje si\'ea wzmianka, \'bfe sam Brahma zbudowa\'b3 w zamierzch\'b3ych czasach pi\'ea\'e6 przestronnych statk\'f3
w powietrznych, wymienionych nawet
\par \sect }\sectd \margrsxn1008\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\sl240\slmult0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx3744\tx3888\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 
{\f2\insrsid9270740 z\tab nazwy (1. Wairad\'bfa, 2. Kailasa, 3. Pu\'9cpaka, 4. Manika, 5. Tribistapa).
\par W\'b3a\'9ccicielami tych ogromnych statk\'f3w powietrznych czy te\'bf napowietrznych miast byli Brahma, Siwa, Kubera, Jama oraz Indra. W tym samym tek\'9ccie sformu\'b3owana te\'bf zosta\'b3a podstawowa regu\'b3a budowy pa\'b3ac\'f3w, maj\'b9ca zasad\-
nicze znaczenie dla indyjskich \'9cwi\'b9ty\'f1. Znajdujemy tam mianowicie kategorycz\-ne stwierdzenie, \'bfe \'9cwi\'b9tynie i pa\'b3ace budowano jako architektoniczne kopie niebia\'f1skich woz\'f3w lataj\'b9cych49. Potwierdzenie tego staro\'bf
ytnego przekazu znajdujemy w r\'f3\'bfnych innych dzie\'b3ach, jak na przyk\'b3ad w Manasara z VII w. po Chr. Pa\'b3ace i \'9cwi\'b9tynie odpowiada\'b3y w swoich zarysach i kszta\'b3tach dawnym pojazdom lataj\'b9cym. Olbrzymie \'9cwi\'b9tynie by\'b3
y pomniejszonymi kopiami
\par \sect }\sectd \margrsxn6336\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\sl240\slmult0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx3744\tx3888\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 
{\f2\insrsid9270740 pot\'ea\'bfnych budowli kosmicznych, niewielkie lokalne \'9cwi\'b9tynki symbolizowa\'b3y lataj\'b9ce pojazdy podrz\'eadnych b\'f3stw. Jednocze\'9cnie istnia\'b3o zasadnicze rozr\'f3\'bf\-nienie pomi\'eadzy niebia\'f1
skimi pojazdami lataj\'b9cymi u\'bfywanymi przez bog\'f3w
\par a\tab tymi, z kt\'f3rych korzystali \'9cmiertelni.
\par \sect }\sectd \margrsxn1008\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\sl240\slmult0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx3744\tx3888\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 
{\f2\insrsid9270740 \tab Przy okazji tych staroindyjskich przekaz\'f3w nasuwa si\'ea pytanie, czy boskie istoty u\'bfywaj\'b9ce lataj\'b9cych aparat\'f3w by\'b3y cielesne, czy te\'bf nie. Je\'9cli bowiem rozpatrywa\'e6 bog\'f3w jako twory abstrakcyjne b
\'b9d\'9f personifikacje si\'b3 natury, to by\'b3oby to zaprzeczeniem wyobra\'bfenia o istotach z krwi i ko\'9cci w przypominaj\'b9\-cych samoloty urz\'b9dzeniach kursuj\'b9cych mi\'eadzy Ziemi\'b9 a Kosmosem. Je\'9cli natomiast przypisywa\'e6
 bogom ludzkie dzia\'b3ania i ludzki charakter, to zaryso\-wuj\'b9 si\'ea pewne sprzeczno\'9cci. Teksty wedyjskie jednak wyra\'9fnie zaznaczaj\'b9, \'bfe by\'b3o 35 niebia\'f1skich bog\'f3w. Purany z kolei ustalaj\'b9 liczb\'ea niebia\'f1skich Asur\'f3
w na 100. W tekstach wedyjskich opisuje si\'ea boskich bli\'9fniak\'f3w A\'9cwin\'f3w jako bardzo m\'b3odych. Maj\'b9 oni ludzkie kszta\'b3ty i ludzkie przymioty. Ponadto Sajana w komentarzu do Rigwedy stwierdza jasno i wyra\'9fnie, \'bf
e bogowie przybyli z odleg\'b3ego miejsca "w niebie" i powr\'f3cili na Ziemi\'ea.
\par }\pard \qc \li0\ri0\sl240\slmult0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx3744\tx3888\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 W zadawnionym sporze uczonych na temat kwestu, czy bogowie byli natury
\par }\pard \ql \li0\ri0\sl240\slmult0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx3744\tx3888\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 duchowej, czy cielesnej, Jaska, autor Nirukta, proponuje rozwi\'b9zanie kom\-promisowe. Jest on mianowicie zdania, \'bfe s\'b3
uszne jest i jedno, i drugie, poniewa\'bf bogowie byli zar\'f3wno tworami cielesnymi, jak i duchowymi. Wsp\'f3\'b3czesne badania nad g\'b3\'f3wnymi cechami b\'f3stw wedyjskich zdaj\'b9 si\'ea potwierdza\'e6 raczej za\'b3o\'bfenie, i\'bf
 bogowie to istoty cielesne, kt\'f3re bardzo dawno temu przyby\'b3y do naszego Uk\'b3adu S\'b3onecznego. W Mahabharacie, opieraj\'b9cej si\'ea na starszych \'9fr\'f3d\'b3ach, bogowie opisani s\'b9 jako istoty cielesne, kt\'f3re si\'ea nie poc\'b9, kt\'f3
re nie mrugaj\'b9 oczami, s\'b9 wiecznie m\'b3ode 
\par i\tab kt\'f3rych "wie\'f1ce" (przypuszczalnie chodzi o promienie wok\'f3\'b3 cia\'b3a) nigdy nie
\par wi\'eadn\'b9.
\par \tab Wobec mnogo\'9cci opisanych w dawnych testach najr\'f3\'bfniejszych obiekt\'f3w lataj\'b9cych nasuwa si\'ea logiczne pytanie, jak tego rodzaju cenna wiedza mog\'b3a p\'f3j\'9c\'e6 w zapomnienie i dlaczego nigdy nie znaleziono konkretnych szcz\'b9tk
\'f3w tego rodzaju aparat\'f3w. Po bli\'bfszym sprawdzeniu okazuje si\'ea jednak, \'bfe by\'b3o tylko bardzo niewielu pionier\'f3w techniki, kt\'f3rzy posiedli tajniki budowy lataj\'b9cych aparat\'f3w. Dwaj z nich to Wi\'9c
wakarma i Maja. Ponadto stosowanie
\par tej technologu by\'b3o zastrze\'bfone wy\'b3\'b9cznie dla elity i w\'9cr\'f3d szerokich mas nie by\'b3o rozpowszechnione. Do dzi\'9c jest jeszcze tak, \'bfe loty samolotem stanowi\'b9 przywilej zamo\'bfniejszej cz\'ea\'9cci spo\'b3ecze\'f1stwa czy te\'bf
 ludzi interesu, podczas kiedy wielkie masy ludno\'9cci kraj\'f3w rozwijaj\'b9cych si\'ea niemal\'bfe nie znaj\'b9 tego \'9crodka transportu. Technologia lotnicza staro\'bfytno\'9cci by\'b3a doskonale strze\'bfo\-n\'b9 tajemnic\'b9
. Ponadto zwyczajem staro\'bfytnych Hindus\'f3w by\'b3o ograniczanie znajomo\'9cci zasadniczych aspekt\'f3w danej wiedzy do bardzo w\'b9skiego kr\'eagu nauczycieli i uczni\'f3w. Sami bogowie na\'b3o\'bfyli na swoich ziemskich uczni\'f3w obowi\'b9
zek nieprzekazywania tajemnicy lataj\'b9cych aparat\'f3w osobom postron-
\par \sect }\sectd \margrsxn1296\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\sl240\slmult0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx3744\tx3888\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 
{\f2\insrsid9270740 nym. Nadu\'bfycie tej staro\'bfytnej wiedzy ob\'b3o\'bfone by\'b3o straszliwyzni karami.
\par W\tab Samaranganasutradhar jest powiedziane jednoznacznie, \'bfe znajomo\'9c\'e6 szcze-
\par g\'f3\'b3\'f3w technicznych i poszczeg\'f3lnych cz\'ea\'9cci maszyn musi pozosta\'e6 tajemnic\'b9. Komentarz do Bodhananda Waimanika Sastra definiuje, \'bfe tylko cz\'b3owiek, kt\'f3ry posiad\'b3
 wszystkie tajemnice wimana, uprawniony jest do kierowania lataj\'b9cym pojazdem. Zanim przysz\'b3y pilot m\'f3g\'b3 przyst\'b9pi\'e6 do jakichkolwiek lot\'f3w, musia\'b3 opanowa\'e6 wszystkie 32 rodzaje tajemnic wimana. Poniewa\'bf wimana mog\'b3y spe
\'b3nia\'e6 rol\'ea nie tylko \'9crodk\'f3w transportu, lecz tak\'bfe broni strategicznej, obowi\'b9zek milczenia na temat ich budowy i pochodzenia wydaje si\'ea by\'e6 zrozumia\'b3y.
\par \tab Kolejnym powodem, dla kt\'f3rego sztuka latania ludzi i bog\'f3w posz\'b3a
\par \sect }\sectd \margrsxn1008\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\sl240\slmult0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx3744\tx3888\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 
{\f2\insrsid9270740 w\tab zapomnienie, s\'b9 rozmaite bitwy i katastrofy maj\'b9ce miejsce na kilka tysi\'b9c-
\par leci przed narodzeniem Chrystusa. I tak na przyk\'b3ad grupa indyjskich astro\-nom\'f3w jest zdania, \'bfe bitwa pod Khuruksetra stoczona zosta\'b3a w roku 3102 prz. Chr. Ta data wynika z obserwacji astronomicznych wzmiankowanych w staro\-\'bf
ytnych tekstach przy okazji tej bitwy. Inna grupa astronom\'f3w datuje bitwy
\par \sect }\sectd \margrsxn1296\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\sl240\slmult0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx3744\tx3888\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 
{\f2\insrsid9270740 z\tab wojny Bharat\'f3w na rok 2449 prz. Chr., podczas kiedy uczeni europejscy s\'b9
\par zdania, \'bfe wydarzenie to mia\'b3o miejsce w roku 1000 prz. Chr. Konserwatywni uczeni indyjscy datuj\'b9 powstanie czterech Wed oraz Brahman\'f3w i Upaniszad na lata 6000-2000 prz. Chr., niekt\'f3rzy z nich na okres jeszcze wcze\'9c
niejszy. Nawet tak dociekliwy i \'9cwiat\'b3y uczony zachodni jak H. Jacobi przyjmuje za dat\'ea powstania Wed rok 4500 prz. Chr.
\par \tab W Mahabharacie znajduj\'b9 si\'ea opisy ogromnych zniszcze\'f1 wywo\'b3anych pot\'ea\'bfnymi broniami bog\'f3w. Potworno\'9c\'e6 opisywanych w tych tekstach sytuacji por\'f3wnywalna jest jedynie z wizj\'b9 wojny atomowej. Zniszczenia by\'b3
y tak straszne, \'bfe ci, kt\'f3rzy prze\'bfyli, potrzebowali d\'b3ugiego czasu na zorganizowanie nowego spo\'b3ecze\'f1stwa. W tym w\'b3a\'9cnie czasie, b\'ead\'b9cym czarnym okresem nauki, zagin\'ea\'b3a ca\'b3kowicie wiedza o wszelkiego rodzaju lataj
\'b9cych
\par \sect }\sectd \margrsxn1008\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\sl240\slmult0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx3744\tx3888\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 
{\f2\insrsid9270740 maszynach.
\par }\pard \qc \li0\ri0\sl240\slmult0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx3744\tx3888\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Obejmuj\'b9ce ca\'b3y \'9cwiat zniszczenia znajduj\'b9 potwierdzenie w r\'f3\'bfnych tekstach
\par }\pard \ql \li0\ri0\sl240\slmult0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx3744\tx3888\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 s\'b9 nie tylko w Wedach i Puranach, lecz tak\'bfe w p\'f3\'9fniejszej indyjskiej literaturze klasycznej. Kolejne fale zniszcze\'f1
 mia\'b3y r\'f3\'bfne przyczyny,
\par z\tab kt\'f3rych w literaturze sanskryckiej wymienia si\'ea nast\'eapuj\'b9ce:
\par -\tab przewr\'f3t kosmiczny (wojny bog\'f3w);
\par -\tab kl\'easki \'bfywio\'b3owe, jak potopy i trz\'easienia ziemi;
\par -\tab wojny regionalne i og\'f3lno\'9cwiatowe.
\par \tab Wed\'b3ug staroindyjskich przekaz\'f3w cywilizacja ludzka jest bardzo stara i nie mie\'9cci si\'ea w przyznawanychjej przez wsp\'f3\'b3czesn\'b9 nauk\'ea limitach czasowych. Ze wszystkich tych powod\'f3w nie powinno wydawa\'e6 si\'ea
 specjalnie dziwne, je\'9cli
\par \sect }\sectd \margrsxn1296\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\sl240\slmult0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx3744\tx3888\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 
{\f2\insrsid9270740 w\tab wykopaliskach nie natrafia si\'ea na \'bfadne pozosta\'b3o\'9cci lataj\'b9cych aparat\'f3w.
\par W\tab Europie ju\'bf dzi\'9c znajduje si\'ea niewiele obiekt\'f3w z pierwszej wojny, te za\'9c
\par z\tab wojny trzydziestoletniej spotka\'e6 mo\'bfna co najwy\'bfej w muzeach.
\par \tab W indyjskich tekstach sankryckich nie chodzi przecie\'bf o stulecia, lecz
\par \sect }\sectd \margrsxn1008\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\sl240\slmult0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx3744\tx3888\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 
{\f2\insrsid9270740 o\tab tysi\'b9clecia. Nie powinno zatem dziwi\'e6, \'bfe wiedza o zastosowaniu maszyn
\par lataj\'b9cych datowana na okres powstawania Wed niejednokrotnie stawa\'b3a si\'ea elementem legend. Zniszczenia wojenne i nast\'eapuj\'b9ce po nich katastrofy zatar\'b3y wprawdzie wiedz\'ea o budowie i konstruowaniu prastarych aparat\'f3w lataj\'b9
cych, lecz przetrwa\'b3o wspomnienie o nich, utrwalone w epickiej formie przekaz\'f3w. Fragmenty tych prastarych wspomnie\'f1 do dzi\'9c s\'b9 \'bfywe we wsp\'f3\'b3czesnym folklorze, jak cho\'e6by w postaci chi\'f1skich latawc\'f3w w kszta\'b3
cie smoka czy indyjskich niebia\'f1skich woz\'f3w.
\par }\pard \qc \li0\ri0\sl240\slmult0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx3744\tx3888\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Pozostaje tylko pytanie, dlaczego wznoszone przez ludzi budowle \'9cwi\'b9tynne
\par }\pard \ql \li0\ri0\sl240\slmult0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx3744\tx3888\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 imituj\'b9 boskie pojazdy.
\par \tab Te niebia\'f1skie istoty by\'b3y dla ludzi sprzed wielu tysi\'eacy lat czym\'9c niepoj\'eatym, boskim, czym\'9c co wywar\'b3o g\'b3\'eabokie pi\'eatno na ich wyobra\'9fni. Wznoszono tym bogom pa\'b3ace, gdzie mieli s\'b3u\'bfb\'ea (kap\'b3ani) i wsz
elkie wygody. Pa\'b3ace te na gruncie religijnym nazywa si\'ea "\'9cwi\'b9tyniami". Przy ich projektowaniu starano si\'ea na\'9cladowa\'e6 lataj\'b9ce konstrukcje niebia\'f1skich istot, aby tu, na Ziemi, bogowie czuli si\'ea r\'f3
wnie dobrze, jak w swoich niebia\'f1skich rezydencjach. Pierwotni bogowie przybyli z bezdennych otch\'b3ani Kosmosu. Jak mo\'bfna przeczyta\'e6 w Wanapurwan, mieszkali oni w nies\'b3ychanie wielkich
\par i\tab komfortowo urz\'b9dzonych miastach poza Ziemi\'b9. Z opisu jednego z takich miast
\par wynika, \'bfe by\'b3o ono b\'b3yszcz\'b9ce, bardzo pi\'eakne i pe\'b3ne dom\'f3w. Znajdowa\'b3y si\'ea
\par w\tab nim tak\'bfe drzewa i wodospady. Prowadzi\'b3y do niego cztery wej\'9ccia, wszystkie
\par strze\'bfone przez wartownik\'f3w uzbrojonych w najr\'f3\'bfniejszy or\'ea\'bf. W trzecim rozdziale Sabhaparwan (jeden z tekst\'f3w sk\'b3adowych Mahabharaty) mowa jest
\par \sect }\sectd \margrsxn1152\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\sl240\slmult0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx3744\tx3888\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 
{\f2\insrsid9270740 o\tab takich w\'b3a\'9cnie kosmicznych miastach. Z tekstu wynika, \'bfe Maja, architekt
\par Asur\'f3w, zaprojektowa\'b3 dla Judhiszthiry, najstarszego z Pandaw\'f3w, wspania\'b3\'b9 sal\'ea posiedze\'f1 ze z\'b3ota, srebra i innych metali, kt\'f3ra wraz z za\'b3og\'b9 licz\'b9c\'b9 8\tab tys. robotnik\'f3w zosta\'b3
a umieszczona na niebie. Kiedy Judhiszthira zapyta\'b3
\par m\'eadrca i uczonego Narad\'ea, czy kiedykolwiek wcze\'9cniej skonstruowano ju\'bf tak cudown\'b9 sal\'ea, ten odrzek\'b3, i\'bf podobne niebia\'f1skie hale ma ka\'bfdy z bog\'f3w: Indra, Jama, Waruna, Kubera i Brahma. Te kosmiczne miasta znajdowa\'b3y si
\'ea stale w przestrzeni. By\'b3y wyposa\'bfone we wszystko czego potrzeba do wygodnego \'bfycia. O mie\'9ccie Jamy mo\'bfna przeczyta\'e6, \'bfe otoczone jest bia\'b3\'b9 \'9ccian\'b9, kt\'f3ra b\'b3yszczy promiennie, gdy konstrukcja przesuwa si\'ea
 po niebie. Literatura sanskrycka przekazuje nawet wymiary tych budowli. Najpi\'eakniejsze w ca\'b3ej Galaktyce mia\'b3o by\'e6 miasto kosmiczne Kubery. W przeliczeniu na dzisiejsze jednostki mia\'b3o ono wymiary 550 x 800 km, unosi\'b3o si\'ea
 swobodnie w powietrzu i\tab wype\'b3nione by\'b3o b\'b3yszcz\'b9cymi z\'b3otym blasklem domami.
\par \sect }\sectd \margrsxn1296\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\sl240\slmult0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx3744\tx3888\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 
{\f2\insrsid9270740 \tab Opisy tego rodzaju lataj\'b9cych miast z dawien dawna stanowi\'b9 trwa\'b3y sk\'b3adnik staroindyjskich epos\'f3w, kt\'f3rych autentyczno\'9cci nie mo\'bfna podwa\'bfy\'e6. Trud-
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa960\sl240\slmult0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx3744\tx3888\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 no\'9c\'e6 polega jedynie na tym, \'bfe dopiero w ostatnich latach mo\'bfna by\'b3o pozna\'e6 \'9ccis\'b3e znaczenie wyra\'bfe
\'f1 takich jak waihajasi (lata\'e6), gaganakara (przestworza) czy wimana (aparat lataj\'b9cy). Dopiero znajomo\'9c\'e6 nowoczesnej techniki umo\'bfliwi\'b3a rozs\'b9dn\'b9 interpretacj\'ea.
\par \sect }\sectd \margrsxn1152\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 \tab \tab 
Konsekwencje
\par \tab Naukowa praca profesora Kand\'bfilala wyja\'9cnia niekt\'f3re z naros\'b3ych
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 [ Profesor Kand\'bfilal poda\'b3 dok\'b3adne cyfrowe oznaczenie cytat\'f3w. Oznacza to,
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \'bfe wi\'eakszo\'9c\'e6 z cytowanej przez niego literatury sanskryckiej dost\'eapna jest
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 w\tab j\'eazyku angielskim. ]
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 dotychczas nieporozumie\'f1. Wida\'e6 wyra\'9fn\'b9 zgodno\'9c\'e6 z opisami zawar-
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 tymi w ksi\'ea
dze Dzjan. Wyst\'eapuj\'b9ce w tej ksi\'eadze stwierdzenie, i\'bf "nasienie" przysz\'b3o z Kosmosu, znajduje swoje potwierdzenie w teks\-tach sanskryckich. Tak w jednym, jak i w drugim przypadku mowa jest o\tab "wielkich ko\'b3ach", kt\'f3r
ymi obce istoty przyby\'b3y z nieba. Profesor
\par Kand\'bfilal natrafi\'b3 na wzmiank\'ea o wielkim statku kosmicznym, kt\'f3ry "nigdy nie pobiera\'b3 paliwa". O tym, \'bfe jest to realne, \'9cwiadcz\'b9 do\-konania wsp\'f3\'b3czesno\'9cci: konstruktorzy Lockheeda maj\'b9 na deskach kre\'9clarskich gig
antyczny samolot pasa\'bferski nap\'eadzany energi\'b9 atomo\-w\'b9, kt\'f3ry b\'eadzie m\'f3g\'b3 sp\'eadzi\'e6 w powietrzu bez uzupe\'b3niania paliwa 10 tysi\'eacy godzin. W tekstach sanskryckich mo\'bfna przeczyta\'e6, \'bfe przewo\-
\par \'bfono ludzi do odleg\'b3ego kraju po drugiej stronie morza. Mo\'bfe celem tej podr\'f3\'bfy by\'b3a Ameryka \'8crodkowa? By\'b3oby to wyja\'9cnienie zadziwiaj\'b9-
\par \sect }\sectd \margrsxn1872\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 cych zbie\'bfno
\'9cci pomi\'eadzy Indiami a tamt\'b9 cz\'ea\'9cci\'b9 \'9cwiata. Archeolodzy dowiedli, \'bfe w Ameryce P\'f3\'b3nocnej, \'8crodkowej i Po\'b3udniowej odbywa\'b3y si\'ea w\'eadr\'f3wki lud\'f3w z p\'f3\'b3nocy na po\'b3udnie. Na po\'b3udniu jednak wyst
\'ea\-
\par puj\'b9 znaleziska znacznie starsze ni\'bf to, co mog\'b3y ze sob\'b9 przynie\'9c\'e6 lu\-dy z p\'f3\'b3nocy. St\'b9d wniosek, \'bfe kierunek w\'eadr\'f3wki nie by\'b3 wy\'b3\'b9cznie
\par z\tab p\'f3\'b3nocy na po\'b3udnie.
\par \tab Sprawa komplikuje si\'ea jeszcze bardziej. Ot\'f3\'bf znaleziono relikty kultur, kt\'f3rych przedstawiciele wcale nie "przyw\'eadrowali"! Po prostu pojawili si\'ea ni st\'b9d, ni zow\'b9d bez ca\'b3ego \'b3a\'f1cucha przodk\'f3w. Dzi\'ea
ki tym sanskryckim tekstom problem sta\'b3 si\'ea mo\'bfliwy do rozwi\'b9zania: ot\'f3\'bf
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 mog\'b3o by\'e6
 tak, \'bfe przerzucano drog\'b9 powietrzn\'b9 liczne grupy ludzi
\par -\tab cz\'easto nawet tysi\'b9c os\'f3b na raz! - i to stanowi wyja\'9cnienie fenomenu
\par "kultury znik\'b9d".
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Pewne \'9cwiat\'b3o rzucaj\'b9 te\'bf odkrycia profesora Kand\'bfilala na motywy,
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 jakimi kierowali si\'ea tw\'f3rcy skierowanych w niebo oznakowa\'f1 i syg\-na\'b3\'f3w, kt\'f3rych najznamienitszym przyk\'b3adem jest p\'b3askowy\'bf Nazca.
\par \sect }\sectd \margrsxn1584\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 By\'b3
y dwa typy aparat\'f3w lataj\'b9cych: takie, kt\'f3rymi kierowali ludzie, i te zastrze\'bfone wy\'b3\'b9cznie dla "bog\'f3w". W ten spos\'f3b mo\'bfna te\'bf definityw-
\par nie wyja\'9cni\'e6 przywodz\'b9ce na my\'9cl powstawanie wsp\'f3\'b3czesnych kult\'f3w cargo zachowania naszych staro\'bfytnych przodk\'f3w, kt\'f3rzy umieszczali znaki dla najr\'f3\'bfniejszych lataj\'b9cych aparat\'f3w kierowanych przez ludzi, 
\par wiedzieli jednak, \'bfe istnieje jeszcze wy\'bfsza sfera, dla cz\'b3owieka niedo\-st\'eapna, mianowicie Kosmos "bog\'f3w". Niejednokrotnie pytano mnie
\par dlaczego tymi, kt\'f3rzy latali wtedy po niebie, musz\'b9 by\'e6 koniecznie istoty pozaziemskie, czy nie mog\'b3o by\'e6 tak, \'bfe nasi staro\'bfytni przodkowie te\'bf opanowali sztuk\'ea latania. Ot\'f3\'bf jest rzecz\'b9 dowiedzion\'b9, \'bfe w daj\'b9
cym
\par \sect }\sectd \margrsxn1728\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 si\'ea
 historycznie okre\'9cli\'e6 czasie ludzie nie znali sztuki latania, lecz w\tab czasach wcze\'9cniejszych - o tym zawsze by\'b3em przekonany - musia\'b3y
\par istnie\'e6 kierowane przez cz\'b3owieka maszyny lataj\'b9ce. Ju\'bf wcze\'9cniej wspomina\'b3em o sterowalnych balonach kr\'f3la Salomona na gor\'b9ce powietrze. Dopiero wraz z uzyskaniem wiedzy o budowanych i kierowa\-
\par nych przez ludzi aparatach lataj\'b9cych staje si\'eajasne, dlaczego dos\'b3ownie ca\'b3e plemiona schodzi\'b3y pod ziemi\'ea, zakopywa\'b3y si\'ea tam i przygotowy\-wa\'b3y do d\'b3ugiego pobytu: ot\'f3\'bf kierowa\'b3
 nimi strach przed powietrznymi piratami, kt\'f3rzy rzucali bomby i maltretowali ludzi. Te staro\'bfytne podziemne kryj\'f3wki - wobec kt\'f3rych nasze wsp\'f3\'b3czesne schrony przeciwlotnicze wydaj\'b9 si\'ea by\'e6 niczym! - mo\'bfna zwiedza\'e6
 w komfor-
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 towych wr\'ea
cz warunkach w Derinkuju i Kajmakli (Turcja), w San
\par Agustin (Kolumbia) i pod Kahnheri (Indie). Na tyle zatem przypusz\-czenie os\'f3b pytaj\'b9cych, czy owymi lataj\'b9cymi istotami nie mogli by\'e6 ludzie, by\'b3o do przyj\'eacia. Niemniej podejrzewa\'b3em, \'bfe znajomo\'9cci\'b9
 zasad latania u ludzi epok prehistorycznych nie da si\'ea jednak wyja\'9cni\'e6 wszystkiego, poniewa\'bf w przekazach zbyt wiele jest wskaz\'f3wek na istnienie istot pozaziemskich. Mia\'b3bym wielk\'b9 ochot\'ea zawiesi\'e6 profeso\-rowi Kand\'bfilalowi 
na szyi ja\'9cminowy wieniec za zdanie, kt\'f3re odkry\'b3
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 w\tab ksi\'ea
dze Sabhaparwan, a kt\'f3re brzmi:
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 "Przybyli z bardzo oddalonego miejsca na niebie, aby studiowa\'e6
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 ludzi".
\par \tab \'8cwiadectwo wizyty galaktycznych etnolog\'f3w!
\par \tab Pewn\'b9 spraw\'ea, o kt\'f3rej profesor Kand\'bfilal wspomina\'b3 wprawdzie, lecz moim zdaniem nie do ko\'f1ca wyja\'9cni\'b3, chcia\'b3bym teraz podj\'b9\'e6, 
\par poniewa\'bf jestem absolutnie pewien, \'bfe zostanie skrz\'eatnie wykorzystana przez moich oponent\'f3w. Chodzi mianowicie o to, gdzie podzia\'b3y si\'ea te wszystkie maszyny lataj\'b9ce, kt\'f3rych liczba, jak wynika po\'9crednio
\par \sect }\sectd \margrsxn1728\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 z\tab 
pracy profesora Kand\'bfilala, musia\'b3a by\'e6 zawrotna.
\par \tab Przed 40 laty zako\'f1czy\'b3a si\'ea II wojna \'9cwiatowa. Ile samolot\'f3w niemieckich, ameryka\'f1skich, polskich, angielskich, radzieckich, fran\-cuskich, kanadyjskich i japo\'f1skich pokrywa\'b3o niebo niby chmara szara\'f1czy? Kilkudziesi\'ea
ciotysi\'eaczna masa. Mn\'f3stwo z nich zosta\'b3o ze\-strzelonych, sp\'b3on\'ea\'b3o, mn\'f3stwo zosta\'b3'o po zako\'f1czeniu wojny z\'b3omo\-wanych, nieliczne stoj\'b9 w muzeach. Ile z nich zostanie za sto, za tysi\'b9c lat? Mo\'bfe rolnicy orz\'b9
c ziemi\'ea, dziec\'b3 bawi\'b9c si\'ea w polu znajd\'b9 jak\'b9\'9c zardzewia\'b3\'b9 cz\'ea\'9c\'e6; ale czy skojarz\'b9 j\'b9 z samolotem, w\'b9tpi\'ea, bo wcale
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 nie b\'eadzie w
\'f3wczas \'b3atwo wysnu\'e6 z takiego fragmentu wniosku co do opisanych w literaturze sanskryckiej aparat\'f3w lataj\'b9cych, kt\'f3re prze\-cie\'bf by\'b3y w u\'bfyciu wiele tysi\'eacy lat temu? "Nie ma rzeczy nieprze\-mijaj\'b9cych", powiada\'b3
 filozof Heraklit z Efezu. R\'f3wnie\'bf samoloty naszych czas\'f3w b\'ead\'b9 kiedy\'9c wzmiankowane w "przekazach historycz\-nych" za kilka tysi\'eacy lat, lecz nic ponadto z nich ju\'bf nie zostanie. 
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid9270740 "Bogowie" przybyli do naszego Uk\'b3adu S\'b3onecznego w rozleg\'b3ych
\par \sect }\sectd \margrsxn1440\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
miastach kosmicznych. Je\'9cli kto\'9c nie ma czasu ani okazji, by wyczyta\'e6 t\'ea informacj\'ea z mnogo\'9cci sanskryckich tekst\'f3w, niech uda si\'ea do pierwszej lep
szej dobrze zaopatrzonej biblioteki uniwersyteckiej i poprosi o tom Drona Parwa z Mahabharaty. W bibliotece uniwersyteckiej w Bazylei
\par ten tekst maj\'b9. Tam, gdzie to wydanie z roku 1888 jest niedost\'eapne, mo\'bfnaje zam\'f3wi\'e6 w wypo\'bfyczalni mi\'eadzybibliotecznej. Na stronie 690 w\tab wersie 62 czytamy:
\par \tab "Bogowie, kt\'f3rzy uciekli, powr\'f3cili. Rzeczywi\'9ccie po dzi\'9c dzie\'f1 obawiaj\'b9 si\'ea Mahe\'9cwary. Pierwotnie dzielni Asurowie dysponowali 
\par trzema miastami na niebie. Ka\'bfde z tych miast by\'b3o wielkie i wspaniale skonstruowane. Jedno zbudowane by\'b3o z \'bfelaza [wygl\'b9da\'b3o jak z \'bfela\-
\par za], drugie ze srebra, a trzecie ze z\'b3ota. Z\'b3ote miasto nale\'bfa\'b3o do demona Kamalaksza, srebrne do demona Tarakaksza a trzecie, to z \'bfelaza, mia\'b3
\par \sect }\sectd \margrsxn1872\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 we w\'b3
adaniu Widjiumalin. Mimo wszelkiego posiadanego or\'ea\'bfa nie uda\'b3o si\'ea Maghawatowi wywrze\'e6 jakiegokolwiek wra\'bfenia na tych niebiahskich miastach. Zatroskani bogowie szukali pomocy u Rudry. Udali si\'ea do niego wszyscy, a przem\'f3wi\'b3
 w ich imieniu Wasawa: 'Ci okropni mieszka\'f1cy [niebia\'f1skich] miast otrzymali pomoc od Brah\-mana! W wyniku tej pomocy zagra\'bfaj\'b9 Wszech\'9cwiatowi! O, Panie Bog\'f3w, nikt pr\'f3cz Ciebie nie jest zdolny ich pokona\'e6. Dlatego,
\par o\tab Mahadewo, zniszcz owych wrog\'f3w bog\'f3w!' "
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 W wersie 77 na stronie 691 opisane jest zniszczenie niebia\'f1skich
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 miast:
\par \tab "\'8ciwa, kt\'f3ry lecia\'b3 tym wspania\'b3ym pojazdem sk\'b3adaj\'b9cym si\'ea ze wszystkich niebia\'f1skich mocy, przygotowa\'b3 si\'ea do zniszczenia trzech miast. Sthanu za\'9c, ten pierwszy [najg\'b3\'f3
wniejszy) z niszczycieli, ten pogromca Asur\'f3w, ten znamienity wojownik o niezmierzonej dzielno\-
\par \'9cci, kt\'f3rego podziwiaj\'b9 niebianie [...] wyda\'b3 rozkaz zaj\'eacia znakomitej [wybranej przez niego - przyp. t\'b3um.] ijedynej w swoim rodzaju pozycji bojowej [...] Kiedy potem trzy miasta zeszly si\'ea nafrmamencie [usta\-wi\'b3y si\'ea
 w korzystnej pozycji do strza\'b3u], b\'f3g Mahadewa przeszy\'b3 je straszliwym promieniem z potr\'f3jnych [ra\'bf\'b9cych] pas\'f3w. Danawowie nie byli zdolni przeciwstawi\'e6 si\'ea temu promieniowi, kt\'f3ry natchniony by\'b3 ogniemjuga i sk\'b3ada
\'b3 si\'ea z Wisznu i Somy. Kiedy wszystkie trzy miasta pocz\'ea\'b3y p\'b3on\'b9\'e6, Parwati po\'9cpieszy\'b3a tam, by napawa\'e6 si\'ea tym wido\-kiem".
\par \tab Tu ponownie 6 stanca ksi\'eagi Dzjan:
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 "Rozgrywa\'b3y si\'ea boje mi\'eadzy Stw\'f3rcami a Niszczycielami, toczy\'b3y si\'ea
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Boje o przestrze\'f1".
\par \tab Takie oto motywy przewijaj\'b9 si\'ea przez prahistori\'ea ludzko\'9cci. \'8clady tego rodzaju walk odnale\'9f\'e6 mo\'bfna nawet w przekazach chrz-e\'9ccija\'f1-
\par \sect }\sectd \margrsxn1872\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
sko-judaistycznego Zachodu. Czy\'bf nie uczono nas na religii, \'bfe ar\-chanio\'b3 Lucyfer wraz ze swymi "zast\'eapami" wznieci\'b3 "w niebie" bunt przeciwko Wszechmog\'b9cemu o\'9cwiadczaj\'b9c: "Nie b\'eadziemy ci s\'b3u\'bfy\'e6"?
\par I\tab czy Wszechmog\'b9cy nie rozkaza\'b3 archanio\'b3owi Gabrielowi przep\'eadzi\'e6
\par zast\'eap\'f3w Lucyfera? W toku mitologicznych upi\'eaksze\'f1 z "upad\'b3ych anio\'b3\'f3w" powsta\'b3 orszak Lucyfera.
\par \tab Po donios\'b3ych odkryciach profesora Kand\'bfilala z pewno\'9cci\'b9 pojawi\'b9 si\'ea pr\'f3by - nie po raz pierwszy zreszt\'b9! - zatarcia jasnej wymowy tych 
\par tekst\'f3w mglist\'b9 otoczk\'b9 religijno-psychologiczn\'b9. Pojawi\'b9 si\'ea g\'b3osy, \'bfe w\tab Drona Parwa mowa jest o "niebie", a nie o "Kosmosie". Jednak\'bfe
\par \sect }\sectd \margrsxn1872\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 zn
awcy sanskrytu powiedzieli mi, \'bfe "niebo" nie jest w tym j\'eazyku bynajmniej synonimem "szcz\'ea\'9cliwo\'9cci"; sanskrycki rdze\'f1 tego s\'b3owa oznacza "tam wysoko" i "nad chmurami". Kiedy profesor Protap 
\par \'c6andra Roy, najs\'b3ynniejszy swego czasu badacz sanskrytu, przek\'b3ada\'b3
\par w\tab latach osiemdziesi\'b9tych ubieg\'b3ego stulecia na j\'eazyk angielski Mahab-
\par haratg, nie mia\'b3 poj\'eacia o wizjach miast kosmicznych przysz\'b3o\'9cci, tote\'bf w\tab swoim t\'b3umaczeniu pisa\'b3 "in heaven three cities" ("trzy miasta
\par w\tab niebie"). W istocie rzeczy mia\'b3 jednak na my\'9cli trzy miasta w Kosmo-
\par sie, poniewa\'bf wers 50 prze\'b3o\'bfy\'b3 nast\'eapuj\'b9co: "The three cities came together in the frmament" ("trzy miasta zesz\'b3y si\'ea na firmamencie"). 
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid9270740 Ka\'bfda pr\'f3ba przeniesienia niewygodnych miast kosmicznych do
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 religijnego nieba powszechnej szcz\'ea\'9cliwo\'9cci skazanajest na niepowodze\-nie, poniewa\'bf przy tym za\'b3o\'bfeniu nale\'bfa\'b3oby pogodzi\'e6 si\'ea
 z faktem, \'bfe
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 w\tab tym\'bf
e "niebie" walczono ze sob\'b9 przy u\'bfyciu straszliwych broni
\par \'bfe niebo jest "przestrzeni\'b9", a nie abstraktem, \'bfe nie s\'b9 to za\'9cwiaty wype\'b3nione b\'b3ogos\'b3awion\'b9 szcz\'ea\'9cliwo\'9cci\'b9, lecz pole bitwy zajad\'b3ych przeciwnik\'f3w. Czy takie niebo mog\'b3oby by\'e6 nadal wymarzonym
\par miejscem wiecznego \'bfycia po \'9cmierci?
\par \tab Przy obecnym stanie wiedzy wyobra\'bfenie sobie kosmicznych miast
\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 i\tab 
ich zniszczenia nie przedstawia dla mnie najmniejszych trudno\'9cci.
\par Nigdy ju\'bf si\'ea nie dowiemy, co nale\'bfy rozumie\'e6 przez "ogie\'f1 juga" sk\'b3adaj\'b9cy si\'ea z "Wisznu i Somy", ale bez gro\'9fby nabawienia si\'ea \'bfylak\'f3w na m\'f3zgu mo\'bfna sobie wyobrazi\'e6 techniczn\'b9 kombinacj\'ea
\par \sect }\sectd \margrsxn1872\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 wi\'b9
zki lasera ekscymerowego z wi\'b9zk\'b9 wysy\'b3an\'b9 przez "pompowany nuklearnie" laser rentgenowski i molekularny.
\par \tab Stary Testament ukazuje boga Izraelit\'f3w jako pana ze wszech miar zazdrosnego: "Nie b\'eadziesz mia\'b3 innych bog\'f3w obok mnie!" (11 Moj\'bf. 20,3; V Moj\'bf. 5,7). Ten\'bfe B\'f3g "wybra\'b3" sobie jeden nar\'f3d, chocia\'bf wiedzia\'b3, \'bf
e i inne ludy "s\'b9 na powierzchni ziemi" (II Moj\'bf. 33,16). B\'f3g \'f3w dawa\'b3 si\'ea czasem przekona\'e6, czasami nawet \'bfa\'b3owa\'b3 swojego post\'eapowania: "I u\'bfali\'b3 si\'ea Pan nad z\'b3em, kt\'f3re zamierza\'b3 sprowadzi\'e6 na sw\'f3
j lud (II Moj\'bf. 32,14).
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Je\'9cli posi\'b3kowa\'e6 si\'ea tekstami sanskryckimi, to mo\'bfna si\'ea domy\'9cli\'e6,
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 dlaczego \'f3w nie tak ca\'b3kiem boski B\'f3g Starego Testametu post\'eapowa\'b3 
\par tak, jak post\'eapowa\'b3. B\'f3g i b\'f3stwa byli istotami pozaziemskimi i do tego nie zawsze pozostawali ze sob\'b9 w najlepszej komitywie. W r\'f3\'bfnych habitatach powstawa\'b3y przypuszczalnie najr\'f3\'bfniejsze partie. Jedna
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 grupa bog\'f3
w studiowa\'b3a zachowania ludzi i udziela\'b3a im wskaz\'f3wek inna u\'bfywa\'b3a wszelkich uciech \'bfyj\'b9c z dnia na dzie\'f1, jeszcze inna przeprowadza\'b3a do\'9cwiadczenia z "narodem wybranym" w ramach
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 wielkiego eksperymentu biologicznego, polegaj\'b9cego na tym, \'bfe otrzy\-mywa\'b3 on sztucznie - chemicznie? - wytworzone specjalne po\'bfywie\-nie, czyli mann
\'ea.
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab \tab Mi\'eadzynarod\'f3wka bog\'f3w
\par \tab Nader szczeg\'f3\'b3owo i bogato udokumentowane b\'f3stwa indyjskie przenikn\'ea\'b3y do \'9cwiata mit\'f3w innych lud\'f3w. Ich obecno\'9c\'e6 w formie zniekszta\'b3conej, niekiedy nawet zupe\'b3nie szcz\'b9tkowej, odnale\'9f\'e6 mo\'bf
na we wszystkich staro\'bfytnych \'9cwiadectwach ludzko\'9cci. Przedstawi\'ea teraz niewielk\'b9 list\'ea mi\'eadzynarodowej elity bog\'f3w:
\par -\tab Wirakocza, inkaski b\'f3g-stw\'f3rca, by\'b3 nauczycielem \'bfyj\'b9cym "w
\par \tab niebie".
\par -\tab Czterech prabog\'f3w Maj\'f3w zst\'b9pi\'b3o do ludzi z czerni Kosmosu.
\par \sect }\sectd \margrsxn2592\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 -\tab 
Wszyscy bogowie obszaru Pacyfiku, a wi\'eac Tagaloa (Samoa), Kane
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid9270740 (Hawaje), Ta'aroa (Wyspy Towarzystwa), Mauo (Raivave), Rupe (Nowa Zelandia) i wielu innych, przybyli z Kosmosu przy akom\-paniamencie huku, \'b3oskotu i b\'b3
yskawic.
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 -\tab Kaczynowie byli niebia\'f1skimi nauczycielami Indian Hopi z Ari-
\par \tab zony.
\par -\tab Prorok Enoch z okresu sprzed potopu wymienia imiona i dzia\'b3ania
\par \tab "syn\'f3w bo\'bfych, kt\'f3rzy opu\'9ccili si\'ea na g\'f3r\'ea Hermon".
\par -\tab Chi\'f1czycy czcili boga P'n-ku, Tego Kt\'f3ry Zwyci\'ea\'bfy\'b3 Wszech\'9cwiat.
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid9270740 Od niepami\'eatnych czas\'f3w uskrzydlony smok jest symbolem bosko\'9cci i nie\'9cmiertelno\'9cci.
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 -\tab Sumerowie, Babilo\'f1czycy, Persowie i Egipcjanie czcili "niebia\'f1s-
\par }\pard \ql \li288\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid9270740 kich bog\'f3w", przedstawionych w formie "lataj\'b9cych geniusz\'f3w", uskrzydlonych k\'f3\'b3, kul b\'b9d\'9f "\'b3odzi na niebie".
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Zapewniam, \'bfe m\'f3g\'b3bym wyd\'b3u\'bfy\'e6 t\'ea list\'ea do rozmiar\'f3w \'9credniej
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 ksi\'b9\'bfki telefonicznej.
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab \tab Koronny \'9cwiadek - Hezjod
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab Jeden "przypadek" zas\'b3uguje na szczeg\'f3lne uwzgl\'eadnienie.
\par \sect }\sectd \margrsxn1584\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 Oko\'b3
o roku 700 prz. Chr. \'bfy\'b3 w Grecji poeta Hezjod. W swojej
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Teogonii uj\'b9\'b3 on w jeden system zawrotn\'b9 mnogo\'9c\'e6 boskich rod\'f3w, przedstawi\'b3 mi\'b3osne zwi\'b9zki bog\'f3w z kobietami ziemskimi, z kt\'f3
rych to zwi\'b9zk\'f3w narodzili si\'ea herosi. We fragmencie Prac i dni po\'9cwi\'eaco\-nym pi\'eaciu okresom ludzko\'9cci napisa\'b3 m.in.:
\par \tab "Najpierw stworzyli na ziemi szerokiej niebiescy bogowie / To po\-
\par kolenie, co z\'b3otym ludzko\'9cci okresem si\'ea zowie. / \'afyli ci ludzie w tym czasie, gdy Kronos kr\'f3lowa\'b3 na niebie".
\par \tab Jako wczesny koronny \'9cwiadek wydarze\'f1, o kt\'f3re nam chodzi, Hez-
\par jod twierdzi, \'bfe dzia\'b3y si\'ea one na d\'b3ugo przed jego epok\'b9, i opowiada, \'bfe bogowie przesiedlali ludzi "na kra\'f1ce najdalsze \'9cwiata" potwierdzaj\'b9c, tak jak teksty sanskryckie, \'bfe mia\'b3y w\'f3wczas miejsce bitwy:
\par \tab "Boski to r\'f3d bohater\'f3w, p\'f3\'b3bog\'f3w miano nosz\'b9cy, / R\'f3d ju\'bf osta-
\par \sect }\sectd \margrsxn2592\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
tni na ziemi szerokiej przed nami \'bfyj\'b9cy / Cz\'ea\'9c\'e6 ich wojna okrutna zniszczy\'b3a w postawie bojowej".
\par \tab W prehistorii a\'bf do czas\'f3w Grecji i Rzymu okresu klasycznego dominuj\'b9cym symbolem wi\'b9\'bf\'b9cym si\'ea z postaciami bog\'f3w jest ko\'b3o. Czy dawni mieszka\'f1cy Ziemi domy\'9clali si\'ea, \'bfe niebia\'f1skie istoty mieszkaj\'b9
 w gigantycznych ko\'b3ach? Niebiariskie ko\'b3a odnale\'9f\'e6 mo\'bfna w\tab pierwszych artystyczno-wizualnych przekazach, jakimi s\'b9 rysunki
\par naskalne, na o\'b3tarzach po\'9cwi\'eaconych Jowiszowi, Zeusowi, Baalowi
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 i\tab 
innym bogom, na perskich i babilo\'f1skich fryzach \'9cwi\'b9tynnych, na
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 celtyckich monetach. W ca\'b3ej rzymsko-celtyckiej Europie podziwia\'e6 mo\'bfna niebia\'f1skie ko\'b3a. Archeolog Jane Green m\'f3wi nawet o "do\-minuj\'b9
cym kulcie nieba" i zagadkowych "bogach ko\'b3a".
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab \tab Stonehenge
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab W samej tylko Europie istnieje ponad dwie\'9ccie kamiennych monu\-ment\'f3w o formie kolistej. Po\'9cwi\'eacone by\'b3y "bogu wysoko\'9cci", "temu, kt\'f3
ry zbiera chmury", czyli Zeusowi, kt\'f3ry by\'b3 panem \'bfywio\'b3\'f3w. R\'f3wnie\'bf Stonehenge nale\'bfy do\'b3\'b9czy\'e6 do tego zestawu. Inigo Jones (1573 - 1652), nadworny architekt angielskiego kr\'f3la Jakuba I, jako 
\par pierwszy na jego w\'b3a\'9cnie zlecenie zaj\'b9\'b3 si\'ea dok\'b3adniej tworz\'b9cymi nie\-mal koncentryczne kr\'eagi "wisz\'b9cymi kamieniami" z okolic Salis-
\par bury w Wiltshire. W swojej ekspertyzie Jones zapewni\'b3 kr\'f3la, \'bfe stare kroniki powiadaj\'b9, i\'bf Stonehenge po\'9cwi\'eacone by\'b3o bogu Coelusowi
\par \sect }\sectd \margrsxn1872\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 (\'b3
ac. "niebia\'f1ski"), "kt\'f3rego inni zw\'b9 Uranosem". Jones tak pisa\'b3 do
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 [ Uranos - syn bogini Gai, o kt\'f3rej Hezjod powiada\'b3, \'bfe wy\'b3oniwszy si\'ea
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 z\tab Chaosu urodzi\'b3a Niebo i Uranosa, kt\'f3ry j\'b9 zap\'b3odni\'b3. ]
\par kr\'f3la:
\par \tab "Zak\'b3adam, i\'bf nie jest impertynencj\'b9 wspomnie\'e6 przy tej okazji, co nasi przodkowie powiadali o tym Uranosie. Zw\'b3aszcza historyk Diodo-
\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
rus Siculus pisze: Tym, kt\'f3ry jako pierwszy panowa\'b3 nad Atlantydami,
\par by\'b3 Coelus [...] To on nauczy\'b3 ludzi mieszka\'e6 razem, uprawia\'e6 pola, zak\'b3ada\'e6 miasta. Przysposobi\'b3 dzikich do cywilizowanego \'bfycia za pomoc\'b9 rozmowy [...] Panowa\'b3 nad wielk\'b9 cz\'ea\'9cci\'b9 Ziemi od Wschodu
\par \sect }\sectd \margrsxn1584\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 do Zachodu. By
\'b3 wy\'9cmienitym obserwatorem gwiazd i przepowiada\'b3
\par ludziom, co si\'ea stanie. Zwa\'bfywszy na po\'b3o\'bfenie S\'b3o\'f1ca podzieli\'b3 rok na miesi\'b9ce [...] Z powodu jego wielkiej wiedzy o gwiazdach ludzie darzyli go nie\'9cmierteln\'b9 czci\'b9 jako boga. Nazywali go Coelus, co odnosi\'b3o si\'ea
 do jego wiedzy o cia\'b3ach niebieskich [...] Wszystkie umieszczone w tej staro\'bfytno\'9cci kamienie s\'b9jak symboliczne p\'b3omienie [...] kt\'f3rymi czci si\'ea niebo [...] W staro\'bfytno\'9cci tej liczne kamienie imituj\'b9 ca\'b3o\'9c\'e6
 gwiazd, kt\'f3re widoczne s\'b9 na niebie w formie kr\'eagu zwanego koron\'b9 niebiesk\'b9
\par \sect }\sectd \margrsxn2592\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
[...] Stonehenge zbudowano jako miejsce po\'9cwi\'eacone temu niebia\'f1s\-kiemu bogu Coelusowi [...]".
\par \tab Nadworny kr\'f3lewski architekt Inigo Jones wymieni\'b3 \'9fr\'f3d\'b3a, z kt\'f3\-rych zaczerpn\'b9\'b3 powy\'bfsze cytaty, i na ich podstawie wyci\'b9gn\'b9\'b3 wniosek, i\'bf kamienne kr\'ea
gi Stonehenge ustawiono jako wielki pomnik Coelusa, aby po wsze czasy pami\'eatano o "Niebia\'f1skim". Ogniste kamienie (lingam) jako pami\'b9tka po bogach, kamienne kr\'eagi na cze\'9c\'e6 "Niebia\'f1skiego", kt\'f3ry wprowadzi\'b3
 kalendarz - istnieje mn\'f3stwo punkt\'f3w wsp\'f3lnych tych nie rozwi\'b9zanych po dzi\'9c dzie\'f1 zagadek,
\par \sect }\sectd \margrsxn1872\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 z\tab kt\'f3
rych - gdyby\'9cmy je dok\'b3adnie zbadali - wiele mogliby\'9cmy si\'ea
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 nauczy\'e6.
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab \tab Wzgardzona prehistoria
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab Dlaczego etnolodzy i archeolodzy nie mog\'b9 jako\'9c wpa\'9c\'e6 na pomys\'b3, by por\'f3wna\'e6 ze sob\'b9 rozliczne historyczne pozosta\'b3o\'9cci, kt\'f3
re niby znaki zapytania wo\'b3aj\'b9 o odpowied\'9f? Nie chodzi tu przecie\'bf o ukryte teksty, o monumenty znajduj\'b9ce si\'ea w nieznanych miejscach - wszyst\-ko jest dla wszystkich dost\'eapne. Przypuszczalnie jednym z powod\'f3w 
\par jest niezwykle daleko posuni\'eata specjalizacja. Bez przerwy zadaj\'ea sobie pytanie, czy s\'b9 tacy archeolodzy, kt\'f3rzy przynajmniej marginalnie zajmuj\'b9 si\'ea sprawami przysz\'b3ych lot\'f3w kosmicznych i techniki woj\-
skowej? Czy gdziekolwiek uprawia si\'ea archeologi\'ea por\'f3wnawcz\'b9 na podstawie zachowanych przekaz\'f3w mitologicznych? Egiptolodzy
\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 uprawiaj\'b9
 swoj\'b9 w\'b9sk\'b9 dzia\'b3k\'ea, amerykani\'9cci swoj\'b9, indolodzy zaj\-muj\'b9 si\'ea wy\'b3\'b9cznie subkontynentem itd. Czy oni w og\'f3le wymieniaj\'b9 si\'ea wynikami swoich bada\'f1?
\par \tab Dalszym powodem braku tego rodzaju bada\'f1 jest z pewno\'9cci\'b9 to, \'bfe \'bfaden szanuj\'b9cy si\'ea naukowiec nie chce si\'ea powa\'bfnie zaj\'b9\'e6 zawartymi w\tab mitach faktami. A przecie\'bf etnolodzy mieliby po temu znakomite
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
uzasadnienie, bo ju\'bf I 20 lat temu jeden z pierwszych wysoko cenionych przedstawicieli tego fachu, profesor A. E. Wollheim da Fonseca zaj\-muj\'b9cy si\'ea mitami dawnych Indii, pisa\'b3:
\par \tab "Nie ma o nich [o mitach - przyp. EvD] \'bfadnego poj\'eacia kto\'9c, kto upatruje w nich jedynie pozbawionych g\'b3\'eabszego sensu ba\'9cni i pi\'eak\-nych alegorii. Mitologia to co\'9c zupe\'b3nie innego: to najwy\'bfszy przejaw najwy\'bf
szych prawd [...], a nawet wi\'eacej, to tak\'bfe prehistoria ludzko\'9c\-ci".
\par \tab O tym, jak s\'b3uszne s\'b9 te s\'b3owa Wollheima, przekona\'e6 si\'ea mo\'bfna czytaj\'b9c Samarangana Sutradhara Bhod\'bfa, gdzie znajduje si\'ea "230 linii (wers\'f3w) po\'9cwi\'eaconych zasadom konstrukcyjnym maszyn lataj\'b9cych. Szczeg\'f3lne 
miejsce zajmuje wzmianka o tym, jak atakowa\'e6 obiekty widzialne, a jak niewidzialne".
\par \tab Wsp\'f3\'b3pracuj\'b9c z archeologami etnolodzy mogliby dociec wieku przekaz\'f3w mitologicznych. Na po\'b3udnie od Bhopalu znajduje si\'ea skalny labirynt Bhimsbetka z wieloma dobrze zachowanymi rysunkami, mi\'ea-
\par dzy innymi wielkiego ko\'b3a i postaci boga interpretowanej jako Kriszna. Symbolika "niebia\'f1ski b\'f3g" - "ko\'b3o" si\'eaga zatem w g\'b3\'b9b tysi\'b9cleci, przypuszczalnie a\'bf do epoki kamiennej. Podobnie stare mog\'b9 te\'bf by\'e6
 mity o Krisznie. Na zach\'f3d od Kalkuty, w pobli\'bfu Ghatsili, robotnicy pracuj\'b9cy w kopalni uranu odkryli \'9ccian\'ea pokryt\'b9 rysunkami, przed\-stawiaj\'b9cymi mi\'eadzy innymi wielkie postacie cz\'b3ekokszta\'b3tne o okr\'b9g\-\'b3
ych, nakrytych he\'b3mami g\'b3owach, stanowi\'b9ce jakby ilustracj\'ea mit\'f3w. (Przed 25 laty podobne postacie z "okresu okr\'b9g\'b3ych g\'b3\'f3w" odkryto
\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 w\tab g
\'f3rach Tassili na Saharze.) Nawet b\'f3g Gane\'9ca - ludzka posta\'e6
\par z\tab g\'b3ow\'b9 s\'b3onia - wyst\'eapuje ju\'bf w tych indyjskich rysunkach naskal-
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 nych. Na temat owego boga, "kt\'f3ry usuwa przeszkody", zasi\'eaga\'b3em informacji w Indiach, na Jawie i w naszych europejskich bibliote\-kach. Zdumiewaj
\'b9ce zdolno\'9cci mia\'b3 ten Gane\'9ca.
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab \tab \tab Popularny Gane\'9ca
\par \tab Jeszcze raz w telegraficznym skr\'f3cie: Gane\'9ca by\'b3 synem \'8ciwy, jego imi\'ea znaczy po staroindyjsku "pan zast\'eap\'f3w", s\'b3u\'bf\'b9cy \'8ciwie duch. Gane\'9ca uwa\'bfany by\'b3 te\'bf za po\'9crednika pomi\'eadzy cz\'b3
owiekiem a bogami, dlatego te\'bf cz\'easto wzywano go na pocz\'b9tku sanskryckich tekst\'f3w. Przedstawiano go jako grubasa z g\'b3ow\'b9 s\'b3onia (i jednym k\'b3em), maj\'b9cego cztery r\'eace i je\'bfd\'bf\'b9cego na szczurze.
\par \tab Do dzisiaj Gane\'9ca jest najpopularniejszym b\'f3stwem hinduskim. Nic w\tab tym dziwnego, poniewa\'bf takiego, kt\'f3ry usuwa przeszkody, ch\'eatnie
\par widz\'b9 na ca\'b3ym \'9cwiecie - na przyk\'b3ad przy budowie domu: "Kiedy Hindus zamierza zbudowa\'e6 dom, na wybranym pod budow\'ea terenie ustawia najpierw wizerunek Gane\'9ci. Kiedy pisze ksi\'b9\'bfk\'ea, na samym pocz\'b9tku umie\'9c
ci pozdrowienie dla Gane\'9ci. Gane\'9ca funkcjonuje jak nag\'b3\'f3wek listu, wzywany jest na pocz\'b9tku ka\'bfdej podr\'f3\'bfy".
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 Je\'9c
li wzi\'b9\'e6 pod uwag\'ea stan komunikacji w Indiach, jest to profilak-
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 tyka ze wszech miar zrozumia\'b3a. Wizerunki czy pos\'b9gi "tego, kt\'f3ry usuwa wszystkie przeszkody" ostrzegaj\'b9 na skrzy\'bfowaniach dr\'f3g,
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 witaj\'b9
 na dworcach i w sklepach, dogl\'b9daj\'b9 te\'bf z portali bank\'f3w g\'b3adkiego przep\'b3ywu got\'f3wki. Od Indii poprzez Nepal a\'bf po Chiny, Jaw\'ea, Bali, Borneo, Tybet, Tajlandi\'ea i Japoni\'ea popularno\'9cci\'b9 nie dor\'f3wna Gane\'9ci \'bf
adna z miejscowych czy \'9cwiatowych gwiazd kina.
\par \tab W jaki spos\'f3b \'f3w grubasek doszed\'b3 do takiej s\'b3awy?
\par \tab Jak poda\'b3em w telegraficznym skr\'f3cie, jest Gane\'9ca najstarszym 
\par synem boga \'8ciwy i bogini Parwati, lecz nie jest to informacja ca\'b3kiem \'9ccis\'b3a. Gane\'9ca nie zosta\'b3 sp\'b3odzony przez t\'ea par\'ea, jest raczej tworem m\'f3zgu. Niebia\'f1skie istoty przed z\'b3o\'bfeniem wizyty na Ziemi zastanawia\-\'b3
y si\'ea, w jaki spos\'f3b usuwa\'e6 przeszkody, kt\'f3re mog\'b9 pojawi\'e6 si\'ea w tym obcym dla nich \'9cwiecie, poniewa\'bf trzeba by\'b3o wyznaczy\'e6 l\'b9dowiska
\par \sect }\sectd \margrsxn3024\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
dla boskich pojazd\'f3w, za\'b3o\'bfy\'e6 sk\'b3ady nie do zdobycia. Zgromadzenie zwr\'f3ci\'b3o si\'ea o pomoc do \'8ciwy: "O Bo\'bfe Bog\'f3w, o Trzyoki, o W\'b3adco Tr\'f3jz\'eaba, tylko Ty jeste\'9c zdolny stworzy\'e6 istot\'ea, kt\'f3ra potrafi usun
\'b9\'e6 wszelkie przeszkody [...]". \'8ciwa i Parwati wymy\'9clili istot\'ea o ludz\-kim ciele i g\'b3owie s\'b3onia, kt\'f3ra mog\'b3a patrze\'e6 we wszystkie strony, chwyta\'e6 r\'eakami, nogami i tr\'b9b\'b9, czyli Gane\'9c\'ea - stworzonego przez

\par m\'f3zgi konstruktor\'f3w wielozadaniowego boga. Wczesne przedstawie\-nia ukazuj\'b9 tego niejako syntetycznego potomka bog\'f3w z aureol\'b9 "jak sfruwa z nieba". W hinduskich \'9cwi\'b9tyniach wyst\'eapuje on
\par \sect }\sectd \margrsxn2592\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 te\'bf
 w powi\'b9zaniu z dziewi\'eacioma planetami.
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab Na wyspie Bali, w najbardziej na zach\'f3d wysuni\'eatej cz\'ea\'9cci archi\-pelagu Ma\'b3ych Wysp Sundajskich, zwiedzi\'b3em tak zwan\'b9 "grot\'ea s
\'b3oni" po\'9cwi\'eacon\'b9 Gane\'9ci. Tam nasz rozprawiaj\'b9cy si\'ea z przeszkodami b\'f3g nazywa si\'ea Gana, "b\'f3g z tr\'b9b\'b9". A przecie\'bf na Bali nigdy nie by\'b3o \'bfywych s\'b3oni! Oto jak w balijskich \'9cwi\'b9tyniach opiewa si\'ea
 przyby\-cie Gany:
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab \tab "Wybacz mi, o czcigodny \'8ciwo.
\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 \tab 
\tab Tw\'f3j s\'b3uga podaje ci esencj\'ea
\par \tab \tab gor\'b9cego i wonnego dymu
\par \tab \tab z drzewa sanda\'b3owego i kadzide\'b3.
\par \tab \tab Spraw, by zst\'b9pi\'b3 b\'f3g Gana,
\par \tab \tab pomocnik bog\'f3w,
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab \tab niech zst\'b9pi z boskiego nieba [...]"
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab W pewnej niemieckiej dysertacji z naukow\'b9 skrupulatno\'9cci\'b9 wyliczone zosta\'b3y imiona i w\'b3a\'9cciwo\'9cci przypisywane Gane\'9ci w toku dziej
\'f3w. Oto niekt\'f3re z nich: Ten Kt\'f3ry Kieruje, Ten Kt\'f3ry Zwyci\'ea\'bfa Trudno\'9cci, Ten Kt\'f3ry Przynosi Powodzenie, B\'f3g O Obwis\'b3yzn Brzuchu, B\'f3g Ze Skr\'eacon\'b9 Tr\'b9b\'b9. Niby-robot ustawiony by\'b3 w roli "stra\'bfnika
\par \sect }\sectd \margrsxn1296\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
przy drzwiach i wej\'9cciach", gdzie niszczy\'b3 ka\'bfdego intruza - st\'b9d u\'b3amany kie\'b3. (Stra\'bfnik-robot o podobnych umiej\'eatno\'9cciach straszy r\'f3wnie\'bf w sumeryjskim eposie o Gilgameszu. To informacja dla akademik\'f3w, kt\'f3
rzy szukaj\'b9 paraleli!)
\par \tab Co sprawia, \'bfe \'f3w b\'f3g-s\'b3o\'f1 jest taki wyj\'b9tkowy? Mam nadziej\'ea, \'bfe nikt nie b\'eadzie protestowa\'b3, je\'9cli odwa\'bf\'ea si\'ea odrzuci\'e6 mo\'9fliwo\'9c\'e6 istnienia w zamierzch\'b3ych epokach ludzi o g\'b3owie s\'b3
onia. Poniewa\'bf spotyka si\'ea j\'b9 wsz\'eadzie, posta\'e6 ta nie mo\'9fe by\'e6 ob\'b3\'b9ka\'f1czym wymys\'b3em 
\par jakiego\'9c surrealistycznego artysty. Postacie o ludzkim ciele i tr\'b9bie przy\-pominaj\'b9cej s\'b3oniow\'b9 wydaj\'b9 si\'ea r\'f3wnie zagadkowe, jak "skrzydlate geniusze". Ludzie ze skrzyd\'b3ami, lwy ze skrzyd\'b3ami, od kt\'f3rych roi si\'ea
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 w\tab 
muzeach. Dlaczego, zachodzi\'b3em w g\'b3ow\'ea, taka obojnacza istota
\par otrzymuje tr\'b9b\'ea, dlaczego typowo naziemne zwierz\'eata przyozdobione zostaj\'b9 skrzyd\'b3ami? I za ka\'bfdym razem dochodz\'ea do wniosku, \'bfe musi chodzi\'e6 o pr\'f3b\'ea oddania czego\'9c - kult cargo! - czego staro\'bfytni mieszka\'f1
cy Ziemi nie potrafili poj\'b9\'e6.
\par \tab Apeluj\'ea do spostrzegawczo\'9cci moich czytelnik\'f3w! Czy dzisiaj nie mo\'bfna spotka\'e6 w\'9cr\'f3d nas ludzi z "tr\'b9bami"? \'afo\'b3nierz w masce przeciwgazowej, astronauta z przewodem tlenowym, robot z kablem zasilaj\'b9cym. Na przyk\'b3ad.

\par \tab Czy Gane\'9ca by\'b3 wy\'b3\'b9czn\'b9 specjalno\'9cci\'b9 staro\'bfytnych mieszka\'f1c\'f3w Indii? Bynajmniej. Inne ludy tak\'bfe znaj\'b9 istoty ze s\'b3oniowymi tr\'b9bami: -\tab W delcie Diquis w Kostaryce kamienna rze\'9fba przedstawia ludzk\'b9

\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid9270740 istot\'ea o uderzaj\'b9co wielkich oczach i dziwnie sp\'b3aszczonej czaszce. Z ogromnej g\'eaby rozci\'b9gaj\'b9cej si\'ea od ucha do ucha biegnie w\'b9\'bf

\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 - tr\'b9ba? - ko\'f1cz\'b9cy si\'ea w przypominaj\'b9cej jaki\'9c zbiornik skrzynce
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab na plecach.
\par -\tab Po\'9cr\'f3d kamiennych ruin budowli Maj\'f3w w Tikal (Gwatemala)
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid9270740 sfotografowa\'b3em dosy\'e6 podobn\'b9, nadjedzon\'b9 erozj\'b9 tysi\'b9cleci po\-sta\'e6: na plecach z\'eabata skrzynka, z kt\'f3rej do he\'b3
mu prowadzi mniej wi\'eacej dziesi\'eaciocentymetrowej \'9crednicy w\'b9\'bf.
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 -\tab W Muzeum Antropologicznym w stolicy Meksyku widzia\'b3em masyw-
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid9270740 n\'b9 kl\'eacz\'b9c\'b9 posta\'e6 o szerokiej p\'b3askiej czaszce i szeroko rozstawio\-nych oczach. Tutaj tr\'b9ba wychodzi\'b3a ze \'9crodka czaszki i ko
\'f1czy\'b3a si\'ea w "wybrzuszeniu" na piersiach.
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 -\tab Niejako klasyczn\'b9 posta\'e6 Gane\'9ci sfotografowa\'b3em na \'9ccianie \'9cwi\'b9-
\par \tab tyni na Monte Alban w Meksyku. Ten Gane\'9ca przyozdobiony jest
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid9270740 okolon\'b9 promienist\'b9 aureol\'b9 g\'b3ow\'b9 s\'b3onia, oczywi\'9ccie z tr\'b9b\'b9. Reszta cia\'b3a ma ludzkie proporcje, wida\'e6
 nawet spodnie i obute stopy. R\'eace obs\'b3uguj\'b9 jaki\'9c aparat.
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 \tab 
Niech przem\'f3wi\'b9 zdj\'eacia!
\par \tab Archeolodzy twierdz\'b9, \'bfe przed 12 tysi\'b9cami lat w Ameryce \'8crod\-kowej mog\'b3y \'bfy\'e6 s\'b3onie, kt\'f3re przyw\'eadrowa\'b3y uprzednio przez zamarz\-ni\'eat\'b9 Cie\'9cnin\'ea Beringa. W porz\'b9dku. Je\'9c
li tak, to panowie archeolodzy powinni wykaza\'e6 wi\'eaksz\'b9 konsekwe\'f1cj\'ea w g\'b3oszonych pogl\'b9dach,
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 poniewa
\'bf r\'f3wnocze\'9cnie zaprzeczaj\'b9, jakoby przed 12 tysi\'b9cami lat istnia\'b3 w Ameryce \'8crodkowej jakikolwiek lud, zdolny budowa\'e6 \'9cwi\'b9ty\-nie i piramidy. Wi\'eac jak to w ko\'f1cu jest?
\par \tab W roku 1972 sfotografowa\'b3em wizerunki s\'b3oni nios\'b9cych na grzbie\-tach ludzi, kt\'f3rym wychodz\'b9 z ust jakie\'9c przewody. Przedstawienia te nale\'bfa\'b3y do kolekcji osobliwych metalowych p\'b3ytek przechowywanej przez zmar\'b3
ego ojca Crespi z ko\'9ccio\'b3a Maria Auxiliadore w Cuenca
\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 w\tab 
Ekwadorze. Wykona\'b3em te\'bf zdj\'eacie metalowej p\'b3ytki z 56 wyrytymi
\par na niej znakami pisma, kt\'f3rych nikt nie potrafi rozszyfrowa\'e6. "Wsp\'f3\'b3czesne fa\'b3szerstwo!" - orzekli fachowcy. Od tego czasu znawcy sanskrytu zidentyfikowali 52 z 56 znak\'f3w jako znaki pisma staro\-brami\'f1skiego. Te\'bf "
cud" tylko dla tych, kt\'f3rzy nie chc\'b9 przyj\'b9\'e6
\par \sect }\sectd \margrsxn2736\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
do wiadomo\'9cci, \'bfe w zamierzch\'b3ych czasach w powietrzu unosili si\'ea zar\'f3wno pozaziemscy go\'9ccie, jak i ludzie.
\par \tab Profesor Kand\'bfilal napisa\'b3, \'bfe obrysy i kszta\'b3ty wielu \'9cwi\'b9ty\'f1 stanowi\'b9 kopie niebia\'f1skich pojazd\'f3w. Jako przyk\'b3ady wymieni\'b3 mi \'9cwi\'b9tynie Wrhadiswaw, Tand\'bfore, Udaje\'9cwara, Gwaliar i Wirupaska
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 w\tab 
Bombaju. Zaznaczy\'b3 jednak, \'bfe w ka\'bfdej wi\'eakszej \'9cwi\'b9tyni znajduj\'b9
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 si\'ea wizerunki "niebia\'f1skich rezydencji", z kt\'f3rych sztukaterii mo\'bfna wywnioskowa\'e6, kt\'f3rego boga w jakim niebia\'f1skim wimana dotycz\'b9.

\par \sect }\sectd \margrsxn1872\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
\par \tab \tab Boskie pojazdy zakl\'eate w kamieniach \'9cwi\'b9ty\'f1
\par \tab W wielkiej \'9cwi\'b9tyni \'8ciwy w Prambanan na Jawie znalaz\'b3em potwier\-dzenie tej informacji. Zesp\'f3\'b3 zosta\'b3 za\'b3o\'bfony w wieku XIX przez kr\'f3l\'f3w z\tab dynastii Sailendra, lecz archeologowie odkryli, \'bfe istnia\'b3a tutaj ju
\'bf
\par budowla znacznie starsza.
\par \tab W tym hinduistyczno-buddyjskim zespole \'9cwi\'b9tynnym niedaleko D\'bfokd\'bfakarty, licz\'b9cym grubo ponad 100 \'9cwi\'b9ty\'f1, g\'b3\'f3wna \'9cwi\'b9tynia po\'9cwi\'eacona Siwie sk\'b3ada si\'ea z pot\'ea\'bfnej wie\'bf
y flankowanej przez dwie mniejsze po\'9cwi\'eacone Brahmie i Wisznu. Przed nimi stoj\'b9 kolejne trzy jeszcze mniejsze wie\'bfe nazywane "pojazdami bog\'f3w". Wok\'f3\'b3 tych
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 w\tab sumie sze
\'9cciu wie\'bf rozmieszczonych jest na planie kwadratu 156 sy-
\par metrycznych r\'f3wnej wielko\'9cci sanktuari\'f3w innych bog\'f3w. Cztery ci\'b9gi dosy\'e6 w\'b9skich schod\'f3w o wij\'b9cych si\'ea balustradach znikaj\'b9 w mrocz\-nych portalach. Wynios\'b3o\'9c\'e6 budowli sprawia, \'bfe wr\'eacz mo\'bf
na sobie wyobrazi\'e6, jak wkracza do niej b\'f3g \'8ciwa wraz ze swoim orszakiem. 
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid9270740 Kamienny pos\'b9g czteror\'eakiego \'8ciwy z g\'b3ow\'b9 otoczon\'b9 owaln\'b9
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 aureol\'b9
 stoi w centralnym wimana. \'8ciwa ma na g\'b3owie tiar\'ea, na przegubach bransolety. W pomieszczeniu obok stoi na czatach Gane\'9ca. Ca\'b3o\'9cci strze\'bfe 24 wartownik\'f3w, a 22 muzyk\'f3w i tancerzy na balu\-stradach zapewnia rozrywk\'ea w czasie d
\'b3ugiej podr\'f3\'bfy. Ka\'bfdej grupie muzyk\'f3w towarzyszy niebia\'f1ski obserwator, ka\'bfdy w pe\'b3nej gracji 
\par pozie. Kamienne obrazy balustrady opowiadaj\'b9 ca\'b3\'b9 histori\'ea lndii, jak\'b9 przekazuje nam Ramajana. Twarze bog\'f3w przybieraj\'b9 wyraz w\'9ccie-
\par k\'b3o\'9cci i nadziei, gniewu i rado\'9cci, kt\'f3re odbijaj\'b9 si\'ea te\'bf w minach bohater\'f3w, s\'b3u\'bfby i demon\'f3w.
\par \tab Wida\'e6 lataj\'b9cy pojazd, na kt\'f3rego pok\'b3adzie uprowadzono kr\'f3low\'b9 Sit\'ea, i ten, za pomoc\'b9 kt\'f3rego uwolni\'b3j\'b9 kr\'f3l Rama. W tym komiksie nie brak ani Garudy, osobliwego ptasiego s\'b3ugi boga Wisznu, ani ma\'b3piego kr
\'f3la Hanumana, kt\'f3ry mia\'b3 podobno lecie\'e6 swoim lataj\'b9cym aparatem
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 z\tab 
Indii na Cejlon.
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab \tab Borobudur
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 W pobli\'bfu D\'bfokd\'bfakarty, stolicy \'8crodkowej Jawy, znajduje si\'ea naj-
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 wa\'bfniejszy i najwi\'eakszy monument po\'b3udniowej p\'f3\'b3kuli, Borobudur. 
\par Ponad 20 lat temu, w roku 1963, ta buddyjska \'9cwi\'b9tynia znalaz\'b3a si\'ea na czo\'b3\'f3wkach wszystkich gazet \'9cwiata. \'8cwi\'b9tyni tej - podobnie jak to by\'b3o z Abu Simbel, skaln\'b9 \'9cwi\'b9tyni\'b9 z czas\'f3w przedchrze\'9ccija\'f1
skich le\'bf\'b9c\'b9 na zachodnim brzegu Nilu w g\'f3rnym Egipcie - grozi\'b3o zniszczenie. W latach 1964-1969 Abu Simbel zosta\'b3a na zlecenie
\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 UNESCO poci\'ea
ta na kawa\'b3ki, przeniesiona dobre 65 metr\'f3w ponad poziom niszcz\'b9cych j\'b9 w\'f3d Nilu i tam ponownie z\'b3o\'bfona. R\'f3wnie\'bf okrzyk "Ratujcie Borobudur!" znalaz\'b3 odd\'9fwi\'eak. Znowu 28 pa\'f1stw dostarczy\'b3
o w ramach programu UNESCO pieni\'eadzy, fachowc\'f3w
\par i\tab sprz\'eatu, a koncern IBM ufundowa\'b3 komputer. Archeolodzy wzdycha-
\par li: "Potrzebujemy fachowc\'f3w, pieni\'eadzy i robotnik\'f3w, \'bfeby umocni\'e6 podstawy \'9cwi\'b9tyni, dokona\'e6 renowacji budowli i pos\'b9g\'f3w, ale po co nam komputer!" Spece z IBM przekonali jednak rz\'b9d Indonezji
\par o\tab nieodzowno\'9cci takiego niemego pomocnika argumentuj\'b9c, \'bfe bez
\par komputera 55000 m3 andezytu,1460 relief\'f3w na tarasach, kt\'f3re trzeba roz\'b3o\'bfy\'e6 na cz\'ea\'9cci skomplikowanej \'b3amig\'b3\'f3wki, po zabiegach renowa\-cyjnych nigdy nie powr\'f3c\'b9 na swoje dawne miejsce. Komputer rejest\-rowa\'b3
 rozbierane, rozpi\'b3owywane i oczyszczane kamienie w swojej nieomylnej pami\'eaei, a potem podpowiada\'b3 kolejno\'9c\'e6 sk\'b3adania. Dzi\'eaki temu - mimo zatrudnienia ponad 10 tysi\'eacy os\'f3b - nie by\'b3o naj\-mniejszego ba\'b3aganu.
\par \tab Borobudur zbudowano oko\'b3o roku 800 po Chr., potem zosta\'b3 za\-pomniany i odkryty ponownie dopiero w roku 1835. Gdyby nie prace renowacyjne, uwa\'bfano by nadal, \'bfe \'9cwi\'b9tynia stoi na w naturalny spos\'f3b ukszta\'b3towanym wzg\'f3
rzu. Dzi\'9c ju\'bf wiadomo, \'bfe wzg\'f3rze to specjalnie w tym celu usypano. Ju\'bf samo to jest nie byle jakim osi\'b9gni\'eaciem!
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Pocz\'b9tkowo \'9cwi\'b9tynia w kszta\'b3cie piramidy mia\'b3a 42 metry wysoko-
\par \sect }\sectd \margrsxn1584\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 \'9c
ci, dzi\'9c nadaljeszcze liczy sobie bez ma\'b3a 35 metr\'f3w. Dziewi\'ea\'e6 taras\'f3w wznosi si\'ea jeden nad drugim niby w kamiennym torcie. Nad pi\'eacioma kwadratowymi tarasami wznosz\'b9 si\'ea trzy koliste platformy zwie\'f1czone stoj\'b9c\'b9
 w kamiennym kr\'eagu stup\'b9.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 [ Stupa - p\'f3\'b3kolista budowla sakralna s\'b3u\'bf\'b9ca do przechowywania relikwii
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \'9cwi\'eatych ksi\'b9g b\'b9d\'9f te\'bf jako zwyk\'b3y obiekt kultowy. ]
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab Dziewi\'ea\'e6 poziom\'f3w, jak w piramidach Maj\'f3w. Czy\'bfby architekci
\par z\tab tej samej szko\'b3y?
\par \tab Kwadrat podstawy ma d\'b3ugo\'9c\'e6 boku 123 metry, kolejne poziomy s\'b9
\par \sect }\sectd \margrsxn1872\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 cofni\'ea
te o kilka metr\'f3w, tak \'bfe powstaje galeria, kt\'f3r\'b9 mo\'bfna obej\'9c\'e6 taras naoko\'b3o. \'8cciany po obu stronach pokryte s\'b9 1300 reliefami przedstawiaj\'b9cymi dzieje Buddy, urodzonego w dolinie Katmandu
\par tw\'f3rcy religii. Gdyby po\'b3\'b9czy\'e6 reliefy wjeden ci\'b9g, mia\'b3yby d\'b3ugo\'9c\'e6 2,5 km. Jakby tego by\'b3o ma\'b3o, jest jeszcze 1212 tablic z r\'f3\'bfnego rodzaju ornamentami,1740 tr\'f3jk\'b9tnych tablic zwie\'f1czaj\'b9cych,100 zbiornik
\'f3w wodnych w formie monstrualnych g\'b3\'f3w, 432 pos\'b9gi Buddy i 1472 stupy
\par \sect }\sectd \margrsxn1872\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 -\tab zdumiewaj
\'b9ca orgia wyobra\'9fni, przepychu i sztuki rzemie\'9clniczej,
\par "zakl\'eaty w kamieniu hymn czcz\'b9cy drog\'ea Buddy ku zbawieniu".
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 S\'b3owo "Borobudur" oznacza mniej wi\'eacej tyle, co "g\'f3ra nagromadze\-nia" czy te\'bf "panowie \'9cwi\'eatej g\'f3ry".
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab \tab Budda i jego bogowie
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab Hinduizm powsta\'b3 wskutek symbiozy religu wedyjsko-brami\'f1skiej oraz religii przedaryjskich drawidyjskiego po\'b3udnia Indii i wierze\'f1 lud\'f3w nap\'b3
ywowych. W odr\'f3\'bfnieniu od innych religii hinduizm, skupiaj\'b9cy w Unii Indyjskiej 300 milion\'f3w wyznawc\'f3w, nie ma swojego 
\par "za\'b3o\'bfyciela", jest "wieczn\'b9 religi\'b9", kt\'f3ra istnia\'b3a od niepami\'eatnych czas\'f3w. Mo\'bfe do niej nale\'bfe\'e6 ka\'bfdy, kto opowiada si\'ea za Wedami oraz przebogatym panteonem b\'f3stw.
\par \tab Budda (560-480 prz. Chr.) to po staroindyjsku "przebudzony", "o\'9cwiecony". Pocz\'b9tkowojego imi\'ea brzmia\'b3o Siddharta (po staroindyj\-
\par sku "ten, kt\'f3ry osi\'b9gn\'b9\'b3 cel"), pochodzi\'b3 z rodziny ksi\'b9\'bf\'eacej, wyrasta\'b3 w\tab komfortowych warunkach pa\'b3acu swego ojca u podn\'f3\'bfa nepalskich
\par Himalaj\'f3w. W wieku 29 lat zrozumia\'b3 bezsensowno\'9c\'e6 swojego istnienia opu\'9cci\'b3 kraj ojczysty i odda\'b3 si\'ea poszukiwaniu prawdy. Przez siedem lat doskonali\'b3 si\'ea w sztuce medytacji osi\'b9gaj\'b9c -jak to nazywaj\'b9 buddy\'9cci

\par \sect }\sectd \margrsxn2736\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 -\tab "\'9c
rodkow\'b9 \'9ccie\'bfk\'ea". Od dawnaju\'bf w legendach, mitach i podaniach
\par istnia\'b3 panteon niezliczonych bog\'f3w i Budda \'bfy\'b3 w nich i z nimi. W\tab wyniku duchowej koncentracji doszed\'b3 do przekonania, \'bfe b\'f3stwa
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 przesz\'b3o\'9c
ci mog\'b9 pom\'f3c cz\'b3owiekowi nie bezpo\'9crednio, lecz tylko przez medytacj\'ea, \'bfe ka\'bfdy cz\'b3owiek w\'b3asnym wysi\'b3kiem musi osi\'b9gn\'b9\'e6 zbawienie. Uwa\'bfaj\'b9c siebie samego za inkarnacj\'ea istoty boskiej naucza\'b3
 swoich wyznawc\'f3w "czterech szlachetnych prawd", czyli drogi, po
\par kt\'f3rej przej\'9cciu ka\'bfdy mo\'bfe zosta\'e6 o\'9cwieconym, a wi\'eac Budd\'b9.
\par \tab Budda nie wyznaczy\'b3 swojego nast\'eapcy, jego dziedzictwem mia\'b3a by\'e6 sama czysta nauka. Nie wiadomo, kt\'f3re z przytaczanych w przekazach s\'b3\'f3w maj\'b9 jego copyright, przyjmuje si\'ea jednak, \'bfe oryginalnym "g\'b3o\-sem" Buddy s
\'b9 sentencje "\'9cwi\'eatego j\'eazyka", gdy\'bf by\'b3o tradycj\'b9 jego kraju dok\'b3adne przechowywanie ustnych przekaz\'f3w i utrwalanie ich
\par \sect }\sectd \margrsxn1728\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 w\tab pewnym
 momencie w formie pisanej, tak jak to mia\'b3o miejsce
\par w\tab Wedach czy Mahabharacie. Niemniej jednak powsta\'b3y "szko\'b3y"
\par r\'f3\'bfnie interpretuj\'b9ce s\'b3owa Buddy i ka\'bfda z tych szk\'f3\'b3 dodaje "swoich" bog\'f3w.
\par \tab Dlatego te\'bf w Borobudurze opr\'f3cz \'bfycia Buddy i jego bog\'f3w uwieczniono te\'bf znacznie starsze b\'f3stwa r\'f3\'bfnych szk\'f3\'b3 religijnych. Widzimy rejony nieba, w kt\'f3rych mia\'b3 podr\'f3\'bfowa\'e6 Budda, widzimy boga S\'b3o\'f1
ca Surj\'ea, boga ognia Agni i wiele r\'f3\'bfnych wimana przed\-stawionych jako niebia\'f1skie pa\'b3ace. Budda w czasie konferowania
\par z\tab bogami, Budda udaj\'b9cy si\'ea do nieba, powracaj\'b9cy na Ziemi\'ea,
\par powiewaj\'b9ce na lataj\'b9cym aparacie flagi i chor\'b9giewki wskazuj\'b9, \'bfe porusza si\'ea on w powietrzu. Pojazdem, kt\'f3rym Budda udawa\'b3 si\'ea do 
\par krainy o\'9cwiecenia i szcz\'ea\'9cliwo\'9cci, jest stupa - co\'9c w rodzaju dzwonu czy
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 p\'f3\'b3
kuli ze spiczastymi wie\'bfyczkami. Stupy maj\'b9 najr\'f3\'bfniejsze formy, ale \'b3\'b9czy je pewien wsp\'f3lny rys. Buddy\'9cci nadaj\'b9 stupom r\'f3\'bfnorakie znaczenie. S\'b9 one dla nich symbolem ko\'f1ca ziemskiej podr\'f3\'bfy, s\'b9
 grobem stanowi\'b9cym jakby centrum stw\'f3rczych mocy, w swoim tr\'f3jpodziale - podstawa, kopu\'b3a, wie\'bfa - odzwierciedlaj\'b9 buddyj\-sk\'b9 tr\'f3jc\'ea, gdy\'bf "trzy" uwa\'bfane jest za "najbardziej charakterysty\-
czny wymiar przestrzeni". Jest tak\'bfe stupa \'9crodkiem transportu przenosz\'b9cym do \'9cwiata bog\'f3w i stanowi "kontynuacj\'ea prastarej tradycji" boskich pojazd\'f3w, w kt\'f3rych nale\'bfa\'b3o wykonywa\'e6 rytua-
\par lne ruchy.
\par \tab W swojej przyt\'b3aczaj\'b9cej formie jest Borobudur w zasadzie jedn\'b9 wielk\'b9 stup\'b9. "Jako stupa Borobudur nale\'bfy do kategorii naj\'9cwi\'eatszych budowli buddyzmu. Forma stupy powtarza si\'ea w Borobudurze nie
\par mniej ni\'bf 1500 razy". Na samym tylko trzecim od g\'f3ry tarasie stoj\'b9
\par \sect }\sectd \margrsxn1728\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
32 stupy, na drugim 24, na ostatnim za\'9c 16 - w sumie 72. Stupa na samej g\'f3rze wraz ze swoim wystrzelaj\'b9cym w niebo szpicem stanowi ukoronowanie monumentalnej ca\'b3o\'9cci.
\par \tab Filozof Karl Wirth pisa\'b3:
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 "To zatem, co staje si\'ea w budowli widoczne jako realizacja, to pot\'ea\'bfny
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \'b3uk, wielka kopu\'b3a o przestrzeni tak wyliczonej, jak to uwidacznia si\'ea
\par \sect }\sectd \margrsxn1872\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 w\tab 
krystalicznych formach masy. Ze wszystkich stron z szumem nadci\'b9ga
\par ukszta\'b3towana przestrze\'f1 [...]. Przestrze\'f1 wabi ku g\'f3rze pot\'ea\'bfne masy nie rozrywaj\'b9c ich, nadaje budulcowi wibruj\'b9c\'b9 elastyczno\'9c\'e6, g\'b3\'eabok\'b9 mi\'eakko\'9c\'e6, pot\'ea\'bfne napi\'eacie, ruchliwo\'9c\'e6 i wykraczaj
\'b9c\'b9 poza rzeczywis\-to\'9c\'e6 ekscytacj\'ea [...]. Wszystkie te formy masy mia\'bfd\'bf\'b9 potencj\'ea ca\'b3o\'9cci przestrzeni, przestrze\'f1 i masa przenikaj\'b9,si\'ea nawzajem [...]. Ta masa nabrzmiewa i \'bfarzy si\'ea ekspansywno\'9cci\'b9.

\par \tab Indie warte by\'b3y mojej czwartej podr\'f3\'bfy. Kiedy wraca\'b3em do domu, samolot Air India mia\'b3 jeszcze mi\'eadzyl\'b9dowanie w Madras. Powita\'b3
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 
mnie tam profesor Mahadewan z nar\'eaczem gazet i magazyn\'f3w.
\par Wyj\'b9wszy pisma angloj\'eazyczne, tylko po zdj\'eaciach mog\'b3em si\'ea przeko\-na\'e6, \'bfe wszystkie informowa\'b3y o moich odczytach na uczelniach Madras i Kalkuty i zamieszcza\'b3y reporta\'bfe z moich wypraw po kraju. 
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid9270740 Uderzy\'b3a mnie barwna ok\'b3adka jednego z magazyn\'f3w ze Sri Lanki.
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 Przedstawia\'b3a ona - w pozycji pionowej, tak jak chc\'b9 tego archeolo\-dzy! - s\'b3ynn\'b9 p\'b3yt\'ea nagrobn\'b9 z Palenque, znajduj\'b9c\'b9 si\'ea g\'b3\'ea
boko pod jedn\'b9 z piramid Maj\'f3w.
\par \tab M\'f3wi\'b9c po prostu: ten rysunek waln\'b9\'b3 mnie jak obuchem. Przed\-stawiony w pozycji pionowej ukazywa\'b3 ni mniej, ni wi\'eacej tylko tr\'f3jstopniow\'b9 konstrukcj\'ea stupy! "Budda" w \'9crodku - z bosymi 
\par stopami, pe\'b3nym gracji uk\'b3adem r\'b9k, tiar\'b9 na g\'b3owie - by\'b3 taki sam jak tysi\'b9ce pos\'b9g\'f3w, kt\'f3re widzia\'b3em w Borobudurze.
\par \tab Co by\'b3o pierwsze, jajo czy kura? Co w og\'f3le jest na pocz\'b9tku: zmys\'b3owe wyobra\'bfenae obiektu czy jego przedstawienie? Nie ulega kwestii, \'bfe dzie\'b3a sztuki powstaje bez konkretnego wyobra\'bf
enia tego, co przedstawiane. Jakie przezabawne wyobra\'bfenia potrafi\'b9 si\'ea wyl\'eag\-n\'b9\'e6 w ludzkim m\'f3zgu, dowodz\'b9 po dzi\'9c dzie\'f1 pe\'b3ne zaskakuj\'b9cych niespodzianek kulty eargo.
\par \tab "W dzwonowato-p\'f3\'b3kulistym urz\'b9dzeniu, kt\'f3rego czubek kieruje si\'ea
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid9270740 w\tab 
Kosmos, mo\'bfna osi\'b9gn\'b9\'e6 niebo, osi\'b9gn\'b9\'e6 rezydencj\'ea szcz\'ea\'9cliwych
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 bog\'f3w!", my\'9cleli sobie pewnie prehistoryczni Hindusi... i budowali stupy.
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab Obecnie na \'9cwiecie dzia\'b3a ponad 2400 elektronicznych bank\'f3w da\-nych nafaszerowanych - szacunkowo licz\'b9c - pi\'eacioma miliardami fakt\'f3
w ze wszystkich dziedzin wiedzy, techniki, medycyny, nauk hu\-manistycznych, sportu, sztuki, religii, gospodarki itd. W ci\'b9gu paru minut mo\'bfna uzyska\'e6 podstawowe informacje, otrzyma\'e6 je na biurko
\par w\tab postaci wydruku.
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid9270740 \tab Dlaczego archeolodzy i etnologowie nie korzystaj\'b9 z tego daru przez parkan otaczaj\'b9cy ich w\'b3asn\'b9 specjalistycz\'b9 wiedz\'ea?
\par \tab "Ka\'bfde pokolenie ma do pokonania sw\'f3j dzienny odcinek drogi post\'eapu. Pokolenie, kt\'f3re na zdobytym ju\'bf terenie zaczyna si\'ea cofa\'e6, podwaja dystans, jaki b\'ead\'b9 musieli pokona\'e6 jego potomkowie".
\par \sect }\sectd \marglsxn4608\margrsxn3168\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sectrsid9270740\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 
{\f2\insrsid9270740 David Lloyd George (1863-1945)
\par }}