{\rtf1\ansi\ansicpg1250\uc1\deff0\stshfdbch0\stshfloch0\stshfhich0\stshfbi0\deflang1045\deflangfe1045{\fonttbl{\f0\froman\fcharset238\fprq2{\*\panose 02020603050405020304}Times New Roman;}
{\f2\fmodern\fcharset238\fprq1{\*\panose 02070309020205020404}Courier New;}{\f71\froman\fcharset0\fprq2 Times New Roman;}{\f70\froman\fcharset204\fprq2 Times New Roman Cyr;}{\f72\froman\fcharset161\fprq2 Times New Roman Greek;}
{\f73\froman\fcharset162\fprq2 Times New Roman Tur;}{\f74\froman\fcharset177\fprq2 Times New Roman (Hebrew);}{\f75\froman\fcharset178\fprq2 Times New Roman (Arabic);}{\f76\froman\fcharset186\fprq2 Times New Roman Baltic;}
{\f77\froman\fcharset163\fprq2 Times New Roman (Vietnamese);}{\f91\fmodern\fcharset0\fprq1 Courier New;}{\f90\fmodern\fcharset204\fprq1 Courier New Cyr;}{\f92\fmodern\fcharset161\fprq1 Courier New Greek;}{\f93\fmodern\fcharset162\fprq1 Courier New Tur;}
{\f94\fmodern\fcharset177\fprq1 Courier New (Hebrew);}{\f95\fmodern\fcharset178\fprq1 Courier New (Arabic);}{\f96\fmodern\fcharset186\fprq1 Courier New Baltic;}{\f97\fmodern\fcharset163\fprq1 Courier New (Vietnamese);}}{\colortbl;\red0\green0\blue0;
\red0\green0\blue255;\red0\green255\blue255;\red0\green255\blue0;\red255\green0\blue255;\red255\green0\blue0;\red255\green255\blue0;\red255\green255\blue255;\red0\green0\blue128;\red0\green128\blue128;\red0\green128\blue0;\red128\green0\blue128;
\red128\green0\blue0;\red128\green128\blue0;\red128\green128\blue128;\red192\green192\blue192;}{\stylesheet{\ql \li0\ri0\widctlpar\aspalpha\aspnum\faauto\adjustright\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 \snext0 Normal;}
{\*\cs10 \additive \ssemihidden Default Paragraph Font;}{\*
\ts11\tsrowd\trftsWidthB3\trpaddl108\trpaddr108\trpaddfl3\trpaddft3\trpaddfb3\trpaddfr3\trcbpat1\trcfpat1\tscellwidthfts0\tsvertalt\tsbrdrt\tsbrdrl\tsbrdrb\tsbrdrr\tsbrdrdgl\tsbrdrdgr\tsbrdrh\tsbrdrv 
\ql \li0\ri0\widctlpar\aspalpha\aspnum\faauto\adjustright\rin0\lin0\itap0 \fs20\lang1024\langfe1024\cgrid\langnp1024\langfenp1024 \snext11 \ssemihidden Normal Table;}}{\*\revtbl {Unknown;}}{\*\rsidtbl \rsid11762009\rsid13108091\rsid16729813}
{\*\generator Microsoft Word 10.0.2627;}{\info{\author Luc Liu}{\operator Luc Liu}{\creatim\yr2003\mo5\dy6\hr23\min43}{\revtim\yr2003\mo5\dy6\hr23\min43}{\version2}{\edmins1}{\nofpages139}{\nofwords40271}{\nofchars241626}{\*\company dom}
{\nofcharsws281335}{\vern16437}}\margl1417\margr1417\margt1417\margb1417 \facingp\widowctrl\ftnbj\aenddoc\hyphhotz425\noxlattoyen\expshrtn\noultrlspc\dntblnsbdb\nospaceforul\hyphcaps0\horzdoc\dghspace120\dgvspace120\dghorigin1701\dgvorigin1984\dghshow0
\dgvshow3\jcompress\viewkind1\viewscale100\htmautsp\nolnhtadjtbl\rsidroot16729813 \fet0\sectd \pgnrestart\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj {\*\pnseclvl1\pnucrm\pnstart1\pnindent720\pnhang {\pntxta .}}{\*\pnseclvl2
\pnucltr\pnstart1\pnindent720\pnhang {\pntxta .}}{\*\pnseclvl3\pndec\pnstart1\pnindent720\pnhang {\pntxta .}}{\*\pnseclvl4\pnlcltr\pnstart1\pnindent720\pnhang {\pntxta )}}{\*\pnseclvl5\pndec\pnstart1\pnindent720\pnhang {\pntxtb (}{\pntxta )}}{\*\pnseclvl6
\pnlcltr\pnstart1\pnindent720\pnhang {\pntxtb (}{\pntxta )}}{\*\pnseclvl7\pnlcrm\pnstart1\pnindent720\pnhang {\pntxtb (}{\pntxta )}}{\*\pnseclvl8\pnlcltr\pnstart1\pnindent720\pnhang {\pntxtb (}{\pntxta )}}{\*\pnseclvl9\pnlcrm\pnstart1\pnindent720\pnhang 
{\pntxtb (}{\pntxta )}}\pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2160\tx3456\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
\par \tab \tab \tab Erich von D\'e4niken
\par }\pard \ql \fi-2160\li2160\ri0\sl720\slmult0\nowidctlpar\tx288\tx2160\tx3456\faauto\rin0\lin2160\itap0 {\f2\insrsid16729813 _____________________________________________________________________________ KOSMICZNE MIASTA W EPOCE KAMIENNEJ
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa720\sl720\slmult0\nowidctlpar\tx288\tx2160\tx3456\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 _____________________________________________________________________________
\par }\pard \ql \li0\ri0\sl720\slmult0\nowidctlpar\tx288\tx2160\tx3456\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813  Wst\'eap: Anio\'b3 Ziemia
\par }\pard \ql \li0\ri0\sl240\slmult0\nowidctlpar\tx288\tx2160\tx3456\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab ET, o ile by\'b3 to naprawd\'ea on, zjawi\'b3 si\'ea bezszelestnie. Dzi\'9c
\par powiedzia\'b3bym pewnie, \'bfe jak widmo, jak duch. A mo\'bfe by\'b3a to
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\sl240\slmult0\nowidctlpar\tx288\tx2160\tx3456\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {
\f2\insrsid16729813 nieuchwytna zjawa. Nie mog\'b3em w to uwierzy\'e6, serce wali\'b3o mi jak m\'b3otem, jakbym setk\'ea przebieg\'b3 w pi\'eatna\'9ccie sekund. (Ha! Nie jestem ju\'bf przecie\'bf m\'b3odzikiem!) W\'b3a\'9cciwie nie mia\'b3
 w sobie nic nieziems\-kiego, pomijaj\'b9c brak paznokci i ow\'b3osienia na r\'eakach. Zmieszany patrzy\'b3em mu w twarz, na kt\'f3rej r\'f3wnie\'bf nie by\'b3o ani \'9cladu zarostu. By\'b3 pi\'eakny. Tak uroczy, \'bfe m\'f3g\'b3 uchodzi\'e6 za dziewczyn
\'ea - ale brakowa\'b3o mu biustu. Jego z\'eaby l\'9cni\'b3y w u\'9cmiechu jak diamenty! Jak go opisa\'e6? Czy kto\'9c sta\'b3 twarz\'b9 w twarz z anio\'b3em? A poza tym czy anio\'b3y s\'b9 rodzaju \'bfe\'f1skiego, czv nijakiego? Odpowied\'9f pad\'b3
a, nim zd\'b9\'bfy\'b3em si\'ea zastanowi\'e6:
\par }\pard \qc \li0\ri0\sl240\slmult0\nowidctlpar\tx288\tx2160\tx3456\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 - Gabriel by\'b3 rodzaju m\'easkiego - u\'9cmiechn\'b9\'b3 si\'ea bezczelnie.
\par }\pard \ql \li0\ri0\sl240\slmult0\nowidctlpar\tx288\tx2160\tx3456\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 -\tab Micha\'b3 i pozostali pos\'b3a\'f1cy tak samo.
\par \tab A niech tam! Anio\'b3 rodzaju m\'easkiego. Ale teraz naprawd\'ea zada\'b3em sobie pytanie, czy to sen, czy jawa. Przywu\'b3a\'b3em na pomoc ca\'b3\'b9 si\'b3\'ea woli i wyci\'b9gn\'b9\'b3em do niego r\'eak\'ea nad biurkiem.
\par \tab - Nieeh b\'eadzie pochwalony wydusi\'b3em po\'9cpiesznie, bo nie
\par wpad\'b3em na nic lepszego.
\par \tab Skin\'b9\'b3 g\'b3ow\'b9. Z jego rys\'f3w bi\'b3y jednocze\'9cnie ufno\'9c\'e6 i smutek, 
\par serdeczno\'9c\'e6 i gorycz - ale poza tym z tej anielskiej twarzy nie dawa\'b3o si\'ea wyczyta\'e6 nic wi\'eacej. W ka\'bfdym razie nie by\'b3 tu chyba duch, bo
\par \sect }\sectd \margrsxn1728\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\sl240\slmult0\nowidctlpar\tx288\tx2160\tx3456\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {
\f2\insrsid16729813 d\'b3o\'f1 u\'9ccisna\'b3 mi do\'9c\'e6 energicznie - ale nie by\'b3 te\'bf cz\'b3owiekiem. Pewnie, \'bfe si\'ea ba\'b3em, ale moje vis-a-vis zneutralizowa\'b3o m\'f3j strach swoj\'b9 wewn\'eatrzn\'b9 si\'b3\'b9. W kt\'f3r\'b9
kolwiek stron\'ea bieg\'b3y moje my\'9cli,
\par ono ju\'bf je zna\'b3o. Nagle, w kr\'f3tkiej chwili spokoju, wpad\'b3em na idiotyczny pomys\'b3, \'bfeby si\'ea przedstawi\'e6.
\par \tab - Erich von D\'e4niken - skin\'b9\'b3em g\'b3ow\'b9.
\par \tab - Ziemia - odk\'b3oni\'b3 si\'ea uprzejmie.
\par \tab - Co prosz\'ea?
\par }\pard \qc \li0\ri0\sl240\slmult0\nowidctlpar\tx288\tx2160\tx3456\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Powt\'f3rzy\'b3 spokojnie, jak gdyby mog\'b3o to okie\'b3zna\'e6 zam\'eat, panuj\'b9-
\par }\pard \ql \li0\ri0\sl240\slmult0\nowidctlpar\tx288\tx2160\tx3456\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 cy w moich szarych kom\'f3rkach:
\par \tab - Ziemia! Planeta! Cz\'b9stka Wszech\'9cwiata!
\par }\pard \qc \li0\ri0\sl240\slmult0\nowidctlpar\tx288\tx2160\tx3456\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Nadal trzyma\'b3 moj\'b9 d\'b3o\'f1. Nagle poczu\'b3em, jak moja r\'eaka zanurza
\par }\pard \ql \li0\ri0\sl240\slmult0\nowidctlpar\tx288\tx2160\tx3456\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 si\'ea w g\'b3\'eabiach oceanu. Grzbietem zgi\'eatych palc\'f3w dotkn\'b9\'b3em delikatnie dna morskiego. Znajdowa\'b3y si\'ea tam wzg\'f3rza, g
\'f3ry i jed\-wabi\'9ccie mi\'eakkie r\'f3wniny. To zadziwiaj\'b9ce - moja r\'eaka robi\'b3a si\'ea coraz d\'b3u\'bfsza. Leciutko, bez najmniejszego oporu, przebi\'b3em si\'ea przez skorup\'ea Ziemi. Na u\'b3amek sekundy przyszed\'b3 mi na my\'9c
l obraz "Cz\'b3owiek, kt\'f3ry przechodzi\'b3 przez mury". W tym filmie Heinz Ruhmann m\'f3g\'b3 przechodzi\'e6 przez \'9cciany metrowej grubo\'9cci. Ot, tak sobie.
\par }\pard \qc \li0\ri0\sl240\slmult0\nowidctlpar\tx288\tx2160\tx3456\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 A ja wsuwa\'b3em r\'eak\'ea pod podmorskie \'b3a\'f1cuchy g\'f3r. Ot, tak sobie.
\par }\pard \ql \li0\ri0\sl240\slmult0\nowidctlpar\tx288\tx2160\tx3456\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab Delikatnie, prawie jak chirurg przyk\'b3adaj\'b9cy skalpel do sk\'f3ry pacjenta, przebi\'b3em palcem p\'b3aszcz Ziemi. Nagle przeszy\'b3
 mnie 
\par straszliwy b\'f3l, poczu\'b3em, \'bfe tysi\'b9c igie\'b3 przebija mi cia\'b3o a\'bf do ko\'9cci.
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\sl240\slmult0\nowidctlpar\tx288\tx2160\tx3456\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {
\f2\insrsid16729813 Odruchowo chcia\'b3em cofn\'b9\'e6 r\'eak\'ea, ale ona tkwi\'b3a jak w imadle. Anio\'b3 siedz\'b9cy vis-a-vis u\'9cmiechn\'b9\'b3 si\'ea, \'9ccisn\'b9\'b3 moj\'b9 d\'b3o\'f1, oblewan\'b9 w\'b3a\'9cnie przez strumie\'f1
 lawy rozpalonej do bia\'b3o\'9cci. Nie musia\'b3 wyja\'9cnia\'e6 przyczyny b\'f3lu: by\'b3a to podziemna eksplozja bomby j\'b9drowej.
\par }\pard \qc \li0\ri0\sl240\slmult0\nowidctlpar\tx288\tx2160\tx3456\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Potem b\'f3l ust\'b9pi\'b3, moja r\'eaka wyd\'b3u\'bfa\'b3a si\'ea nadal - teraz si\'eaga\'b3a
\par }\pard \ql \li0\ri0\sl240\slmult0\nowidctlpar\tx288\tx2160\tx3456\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 ju\'bf chyba na dwa kilometry w g\'b3\'b9b Ziemi. Czubkami palc\'f3w czu\'b3em p\'b3ynny metal. Zadziwiaj\'b9ce, nie powinienem ju\'bf mie\'e6
 ani d\'b3oni, ani ramienia: wrz\'b9cy metal to przecie\'bf nie ciep\'b3a kaszka z mlekiem. Potem niewidzialna si\'b3a pocz\'ea\'b3a wykr\'eaca\'e6 mi stawy. R\'eaka porusza\'b3a si\'ea jak warz\'b9chew we wrz\'b9cej zupie.
\par \tab - Mam zmieni\'e6 swoje legowisko? - za\'bfartowa\'b3 \'b3agodnie, a dla
\par mnie sta\'b3o si\'ea nagle jasne, co mia\'b3 na my\'9cli: przesuni\'eacie, skok biegun\'f3w.
\par \tab - Na Boga! Nie! Bardzo prosz\'ea!
\par }\pard \qc \li0\ri0\sl240\slmult0\nowidctlpar\tx288\tx2160\tx3456\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 A potem poczu\'b3em op\'f3r. D\'b3o\'f1 trafi\'b3a jakby na gum\'ea, na co\'9c, czego
\par }\pard \ql \li0\ri0\sl240\slmult0\nowidctlpar\tx288\tx2160\tx3456\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 nie mog\'b3em przenikn\'b9\'e6. By\'b3em ju\'bf chyba blisko j\'b9dra Ziemi. Panowa\'b3o tam ci\'9cnienie kilku milion\'f3
w atmosfer - ale ja tego nie czu\'b3em. Moja ko\'f1czyna chwytna by\'b3a ju\'bf chyba tylko wspomnieniem 
\par mojej prawdziwej r\'eaki - r\'eak\'b9 astraln\'b9, jak powiedzieliby niekt\'f3rzy. Bezradnie spojrza\'b3em na anio\'b3a. U\'9cmiechn\'b9\'b3 si\'ea, wydawa\'b3o si\'ea zreszt\'b9, \'bfe u\'9cmiecha si\'ea stale.
\par \tab - Dlaczego nie mog\'ea si\'eagn\'b9\'e6 dalej? Czym jest wype\'b3nione
\par wn\'eatrze Ziemi? Plazm\'b9? Gazem w stanie sta\'b3ym?
\par \tab Idiotyczna sytuacja. Siedz\'ea przy swoim biurku w swoich czterech \'9ccianach, moja prawa r\'eaka si\'eaga skraju j\'b9dra Ziemi, naprzeciw mnie u\'9cmiecha si\'ea jaka\'9c zjawa, wygl\'b9daj\'b9ca jak Pan B\'f3g junior. Na moich oczach jego g\'b3
owa przeobra\'bfa si\'ea w kul\'ea ziemsk\'b9, cia\'b3o znika. B\'b3\'eakitna Planeta zaczyna wirowa\'e6 mi przed oczyma jak hologram. Zdumiony widz\'ea, \'bfe nasz glob robi si\'ea przezroczysty. Na powierzch\-ni\'ea wyp\'b3ywa gigantyezna pl\'b9
tanina, sie\'e6 grubszych i cie\'f1szych linii, krzy\'bfuj\'b9cych si\'ea i przebiegaj\'b9cych we wszystkich kierunkach. Na punktach przeci\'eacia co\'9c wiruje - jakby widzialny gaz, unosz\'b9cy si\'ea
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\sl240\slmult0\nowidctlpar\tx288\tx2160\tx3456\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {
\f2\insrsid16729813 w\tab atmosfer\'ea. W\'b3a\'9cnie tam stoj\'b9 pot\'ea\'bfne monolity.
\par \tab Sie\'e6 jest tr\'f3jwymiarowa. Z powierzchni - jak ga\'b3\'eazie, konary 
\par i\tab pie\'f1 prastarego d\'eabu - grube powrozy-korzenie przenikaj\'b9 przez
\par p\'b3aszcz Ziemi. Po ca\'b3ym uk\'b3adzie przebiegaj\'b9 \'b3adunki energetyczne. Rozga\'b3\'eazienia korzeni tkwi\'b9 g\'b3\'eaboko - rozchodz\'b9 si\'ea niczym cienkie struny delikatnych w\'b3\'f3kien nerwowych. J\'b9dro Ziemi l\'9c
ni jaskrawym, rozmigotanym \'9cwiat\'b3em. To dziwne, ale wydaje mi si\'ea, \'bfe jest ono istot\'b9 \'9cwiadom\'b9. Jak w zwolnionym tempie, przyjmuj\'b9c posta\'e6 
\par energii, w j\'b9drze krystalizuj\'b9 si\'ea my\'9cli, delikatnymi odga\'b3\'eazieniami biegn\'b9 do pnia, wspinaj\'b9 si\'ea przez niezliczone przeci\'eacia, przebijaj\'b9 powierzchni\'ea Ziemi i b\'b3yskawicom podobne lec\'b9 w Kosmos. Gdzie\'9c
\par we Wszech\'9cwiecie l\'9cni odleg\'b3a mg\'b3awica, potem zakrzywia si\'ea w zorz\'ea polarn\'b9, zamienia si\'ea w lej, w spiral\'ea, i ju\'bf w formie wi\'b9zki elektron\'f3w p\'eadzi ku Ziemi. Prosto w mroczn\'b9 otch\'b3a\'f1 megalitycz-
\par \sect }\sectd \margrsxn1872\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\sl240\slmult0\nowidctlpar\tx288\tx2160\tx3456\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {
\f2\insrsid16729813 nego grobu.
\par \tab C\'f3\'bf za wspania\'b3y i przemo\'bfny spektakl! Anio\'b3 Ziemia przyj\'b9wszy ludzk\'b9 posta\'e6 zn\'f3w siedzi u\'9cmiechni\'eaty naprzeciw, jakby nic si\'ea nie 
\par sta\'b3o, i \'bfyczliwie trzyma mnie za r\'eak\'ea. Promienieje,jest najpi\'eakniejsz\'b9 istot\'b9, jak\'b9 kiedykolwiek widzia\'b3em. Zrozumia\'b3em w ko\'f1cu nawet
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\sl240\slmult0\nowidctlpar\tx288\tx2160\tx3456\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {
\f2\insrsid16729813 wyraz jego twarzy, wyra\'bfaj\'b9cy jednocze\'9cnie pogod\'ea i l\'eak, mi\'b3o\'9c\'e6, niesko\'f1czon\'b9 m\'b9dro\'9c\'e6 i gorycz. Oto ja\'9cniej\'b9 przede mn\'b9 miliardy lat, a\tab jednocze\'9cnie beztroska m\'b3odo\'9c\'e6
. W jedno stapiaj\'b9 si\'ea b\'f3l i rado\'9c\'e6.
\par W\tab tej niepowtarzalnej chwili ujrza\'b3em ca\'b3\'b9 planet\'ea jako istot\'ea jedyn\'b9
\par w\tab swoim rodzaju, uwik\'b3an\'b9 w niezwykle skomplikowany system
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\sl240\slmult0\nowidctlpar\tx288\tx2160\tx3456\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {
\f2\insrsid16729813 wzajemnych uwarunkowa\'f1. Istot\'ea przyjmuj\'b9c\'b9 energi\'ea i pos\'b3annict\-wa - a nast\'eapnie odpowiadaj\'b9c\'b9 na jedno i drugie. Czy komu\'9c tak wra\'bfliwemu mo\'9fna sprawia\'e6 b\'f3l? Anio\'b3 Ziemia posiada\'b3 \'9c
wiado\-mo\'9c\'e6 w wymiarze niedost\'eapnym dla ludzi, a \'9cwiadomo\'9c\'e6 ta wymie\-
\par nia\'b3a informacje nie tylko z istotami \'bfyj\'b9cymi na Ziemi, lecz r\'f3wnie\'bf z\tab przedstawicielami nieznanych inteligencji z otch\'b3ani Wszech\'9cwiata.
\par Nadesz\'b3o dla nas pos\'b3anie:
\par \sect }\sectd \margrsxn1296\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\sa240\sl240\slmult0\nowidctlpar\tx288\tx2160\tx3456\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {
\f2\insrsid16729813 "Kochajcie mnie, Dzieci Ziemi!"
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx5760\tx6912\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 
\par \tab \tab \tab I. Symfonia w kamieniu
\par }\pard \ql \li5760\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx5760\tx6912\faauto\rin0\lin5760\itap0 {\f2\insrsid16729813 R\'f3\'bfnica mi\'eadzy Bogiem a historykami polega g\'b3\'f3wnie na tym, \'bfe B\'f3g
\par \sect }\sectd \margrsxn1584\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx5760\tx6912\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {
\f2\insrsid16729813 \tab \tab \tab \tab nie mo\'bfe zmienia\'e6 przesz\'b3o\'9cci.
\par \tab \tab \tab \tab \tab Samuel Butler (1835-1902)
\par \tab Jest 21 grudnia 3153 r. prz. Chr. Miejsce: 53\'b041' szeroko\'9cci
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx5760\tx6912\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {
\f2\insrsid16729813 p\'f3\'b3nocnej, 6\'b028' d\'b3ugo\'9cci zachodniej. Godzina 9:43 rano. Rozpalona tarcza s\'b3oneczna powoli wspina si\'ea na skraj wzg\'f3rza -jakby ba\'b3a si\'ea opu\'9cci\'e6 swoje nocne le\'bfe. W dole, nad rzeczk\'b9, wisz\'b9
 welony mg\'b3y. Troch\'ea wy\'bfej, na sztucznie usypanej terasie, wznosi si\'ea kamienny kr\'b9g z\'b3o\'bfony z 97 pot\'ea\'bfnych monolit\'f3w. Odcinek od po\'b3udnio\-wo-wschodniej strony kr\'eagu do jego centrum zajmuje gr\'f3b koryta\-rzowy. Jak 
\'bfo\'b3nierze stoj\'b9 tam 43 wielkie kamienie - szeroko\'9c\'e6 mi\'eadzy szeregami wynosi 1 m. U ko\'f1ca kamiennej parady, 18,9 m 
\par dalej, otwiera si\'ea przej\'9ccie do budowli wzniesionej na planie krzy\'bfa i\tab opatrzonej wielotonow\'b9 kopu\'b3\'b9. Z ty\'b3u, w odleg\'b3o\'9cci 24 m od
\par w\'b9skiego wej\'9ccia, wida\'e6 kultowe symbole wyryte na kamieniach
\par -\tab spirale, tr\'f3jk\'b9ty, zygzaki. W pomieszczeniu, w kt\'f3rym panuj\'b9
\par nieprzeniknione ciemno\'9cci, czekaj\'b9 kap\'b3ani. S\'b9 pewni swego. Wkr\'f3t\-ce si\'ea stanie.
\par \tab Przed wej\'9cciem przykucn\'ea\'b3o ze stu brodatych m\'ea\'bfczyzn. S\'b9 umyci, w\'b3osy maj\'b9 natarte t\'b3uszczem, a za pas zatkn\'eali iglaste ga\'b3\'b9zki. Czekaj\'b9. Ich wzrok w\'eadruje mi\'eadzy wschodz\'b9cym s\'b3o\'f1cem a wej\'9c-

\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx5760\tx6912\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {
\f2\insrsid16729813 ciem do grobu. Dzi\'9c b\'eadzie im wreszcie wolno prze\'bfy\'e6 cud, na kt\'f3ry w\tab niewys\'b3owionym trudzie harowali przez ca\'b3e dziesi\'eaciolecia. B\'f3g
\par s\'b3o\'f1ca uczyni wielki zaszczyt ich zmar\'b3emu kr\'f3lowi. \'8cwietlna linia dotyka kraw\'eadzi wzg\'f3rza, szczyty monolit\'f3w zaczynaj\'b9 l\'9cni\'e6 delikat\-n\'b9 po\'9cwiat\'b9.
\par \tab Godzina 9:58. Nad monolitami znajduj\'b9cymi si\'ea przy wej\'9cciu do kom\'f3r grobowych pojawia si\'ea jaskrawy punkt \'9cwietlny. J\'eazyki ognia zamieniaj\'b9 si\'ea w o\'9clepiaj\'b9c\'b9 orgi\'ea \'9cwiat\'b3a, potem jeden promie\'f1
\par z\tab g\'f3rnych p\'b3yt rzuca na ziemi\'ea ostro odcinaj\'b9c\'b9 si\'ea lini\'ea \'9cwietln\'b9.
\par Kap\'b3ani patrz\'b9 w ekstazie na zdumiewaj\'b9ce widowisko. W\'b9\'bf \'9cwietl-
\par \sect }\sectd \margrsxn2592\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx5760\tx6912\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {
\f2\insrsid16729813 ny wyd\'b3u\'bfa si\'ea, pe\'b3znie w\'b9skim przej\'9cciem w stron\'ea kultowych znak\'f3w na tylnej \'9ccianie. Potem pasmo \'9cwiat\'b3a przeistacza si\'ea w\tab \'9cwietlny wachlarz zalewaj\'b9cy ca\'b3\'b9 budowl\'ea z\'b3otym l
\'9cnieniem.
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx5760\tx6912\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Mniej wi\'eacej po siedemnastu minutach wachlarz zaczyna si\'ea zw\'ea\'bfa\'e6. Jakby na po\'bfegnanie \'9cwietlne palce muskaj\'b9 ciemno
\'9c\'e6 - w ko\'f1cu promieniste czu\'b3ki wycofuj\'b9 si\'ea z komory grobowej.
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx5760\tx6912\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab \tab Rzeczywisto\'9c\'e6 dnia wczorajszego i pojutrza
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx5760\tx6912\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Opisany przeze mnie \'9cwietlny cud zdarzy\'b3 si\'ea naprawd\'ea 21 grudnia
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx5760\tx6912\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 3153 roku przed Chr. I od tego dnia powtarza si\'ea co roku
\par w\tab przesilenie zimowe - od 5143 lat. Owiany mg\'b3\'b9 tajemnicy gr\'f3b
\par korytarzowy to New Grange. Znajduje si\'ea 51 km na p\'f3\'b3nocny zach\'f3d od Dublina i oko\'b3o 15 km na zach\'f3d od miasteczka Drogheda.
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx5760\tx6912\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {
\f2\insrsid16729813 W\'b3a\'9cnie tam, w County of Meath, w zakolu rzeki Boyne, w tej okolicy pe\'b3nej zieleni, pierwotni mieszka\'f1cy Irlandii zbudowali wiele grob\'f3w korytarzowych i megalitycznych kr\'eag\'f3w kamiennych. Wszystkie
\par budowle s\'b9 zorientowane astronomicznie.
\par \tab New Grange to wspania\'b3y pomnik przesz\'b3o\'9cci, techniczny cud
\par \sect }\sectd \margrsxn2736\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx5760\tx6912\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {
\f2\insrsid16729813 z\tab epoki kamiennej. Nie jest to jeden z tych grobowc\'f3w, w kt\'f3rych
\par chowano powszechnie szanowane osobisto\'9cci, nie jest to te\'bf zwyk\'b3y gr\'f3b, ob\'b3o\'bfony kamieniami, \'bfeby zwierz\'eata nie mog\'b3y dotrze\'e6 do zw\'b3ok. New Grange to arcydzie\'b3o geodezji, astronomiczne poucze-
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx5760\tx6912\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {
\f2\insrsid16729813 nie, a zarazem fenomen \'f3wczesnych metod transportu. Powsta\'b3y
\par w\tab czasach, kiedy wedle archeolog\'f3w nie by\'b3o staro\'bfytnego Egiptu,
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx5760\tx6912\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 kiedy nie wzniesiono jeszcze ani jednej piramidy, kiedy nie istnia\'b3y staro\'bfytne miasta: Ur, Babilon i Knossos. Przypu
szczalnie nie planowano jeszcze nawet budowy pot\'ea\'bfnego kr\'eagu kamiennego Stonehenge, kiedy nieznani astronomowie wznosili ju\'bf gr\'f3b koryta\-rzowy New Grange.
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx5760\tx6912\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab \tab Tylko gr\'f3b?
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx5760\tx6912\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Przez tysi\'b9ce lat nikt nie zwraca\'b3 uwagi na okr\'b9g\'b3e wzg\'f3rze nad
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx5760\tx6912\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 rzeczk\'b9 Boyne. Dopiero pewnego dnia 1699 roku robotnik Edward
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx5760\tx6912\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {
\f2\insrsid16729813 Lhwyd zakl\'b9\'b3 szpetnie, natkn\'b9wszy si\'ea przy budowie wytyczonej tamt\'eady drogi na blok skalny, kt\'f3rego nijak nie mo\'bfna by\'b3o usun\'b9\'e6. Kiedy g\'b3az prawie odkopano, w\'9cciek\'b3y robotnik zauwa\'bfy\'b3 na nim

\par dwie wyryte spirale i kilka prostok\'b9t\'f3w. W tym momencie sta\'b3o si\'ea dla niego jasne: "Zn\'f3w jaki\'9c cholerny gr\'f3b!" Wiadomo\'9c\'e6 dotar\'b3a do najbli\'bfszego szynku. Tak odkryto New Grange.
\par \tab Prawdziwe prace wykopaliskowe i konserwacyjne rozpocz\'ea\'b3y si\'ea dopiero z pocz\'b9tkiem lat sze\'9c\'e6dziesi\'b9tych naszego stulecia. W 1969 roku kieruj\'b9cy pracami badawczymi prof. Michael J. O'Kelly z Cork University odkry\'b3 prostok\'b9
tny otw\'f3r, znajduj\'b9cy si\'ea nad oboma monolitami wej\'9cciowymi. Otw\'f3r mia\'b3 wprawdzie tylko 20 cm szeroko\'9cci, ale to wystarczy\'b3o, aby uczonemu zacz\'ea\'b3o co\'9c \'9cwita\'e6. Musia\'b3 tojednak sprawd\'bfi\'e6
 empirycznie. W przesilenie zimowe 1969 roku - i w rok p\'f3\'9fniej - O'Kelly zajmowa\'b3 miejsce w najdalszej cz\'ea\'9cci pomieszczenia. Oto jego relacja:
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx5760\tx6912\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid16729813 "Dok\'b3adnie o 9:45 nad horyzontem pojawi\'b3a si\'ea kraw\'ead\'9f tarczy s\'b3onecznej, a o 9:58 pierwszy promie\'f1 wpadaj\'b9
cy przez niewielki otw\'f3r pokaza\'b3 si\'ea pod dachem wej\'9ccia. Promie\'f1 bieg\'b3 wzd\'b3u\'bf pasa\'bfu a\'bf do komory grobowej. Wreszcie dotar\'b3 do niszy, do kraw\'eadzi kamiennego bloku z mis\'b9 wy\'bf\'b3obion\'b9 ludzkimi r\'eako
ma. Kiedy promie\'f1 zamieni\'b3 si\'ea w siedemnastocentymetrow\'b9 \'9cwietln\'b9 
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx5760\tx6912\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 wst\'eag\'ea i rozla\'b3 po pod\'b3odze komory, gr\'f3b roz\'9cwietli\'b3y refleksy tak ostre, \'bfe wyra\'9fne sta\'b3y si\'ea r\'f3\'bf
ne detale zar\'f3wno.kom\'f3r bocznych, jak i kopu\'b3owatego dachu. O 10:04 pasmo \'9cwiat\'b3a zacz\'ea\'b3o si\'ea zw\'ea\'bfa\'e6 - dok\'b3adnie o 10:04 promie\'f1 nagle zgas\'b3. A wi\'eac przez 21 minut,
\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx5760\tx6912\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {
\f2\insrsid16729813 o wschodzie s\'b3o\'f1ca w najkr\'f3tszy dzie\'f1 roku, promienie wpadaj\'b9
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx5760\tx6912\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid16729813 wprost do komory grobowej New Grange. Nie wej\'9cciem, lecz specjalnie zaprojektowan\'b9 w\'b9sk\'b9 szpar\'b9 nad wej\'9cciem do pasa\-\'bf
u."
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx5760\tx6912\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab Prof. O'Kelly jest naukowcem ostro\'bfnym, nie odpowiedzia\'b3 wi\'eac 
\par od razu jednoznacznie na pytanie, czy \'9cwietlny spektakl jest spraw\'b9 przypadku, czy nie. Tymczasem z problemem uporali si\'ea inni
\par badacze.
\par \tab Dwaj irlandzcy naukowcy, Tom Ray i Tim O'Brian ze School of Cosmic Physics przybyli 21 grudnia 1988 roku do komory grobowej
\par z\tab przyrz\'b9dami pomiarowymi. Dok\'b3adnie cztery i p\'f3\'b3 minuty po
\par wschodzie s\'b3o\'f1ca pierwszy jego promie\'f1 pojawi\'b3 si\'ea w prostok\'b9tnym otworze nad wej\'9cciem. Po chwili \'9cwietlna kreska zacz\'ea\'b3a si\'ea powi\'eak\-sza\'e6 tworz\'b9c pasmo o szeroko\'9cci 34 cm, kt\'f3re jednak napotykaj\'b9
c na swej drodze lekko nachylony monolit zw\'ea\'bfa\'b3o si\'ea do 26 cm. Promie\'f1 nie dochodzi\'b3 do tylnej \'9cciany grobu pokrytej mistycznymi znakami, lecz pada\'b3 dwa metry bli\'bfej - na pod\'b3og\'ea. Wprawdzie komor\'ea
\par i\tab kopu\'b3\'ea nadal spowija\'b3o migotliwe \'9cwiat\'b3o, ale spektakl nie by\'b3
\par doskona\'b3y. Zasz\'b3a jaka\'9c zmiana.
\par \tab Naukowcy u\'bfyli komputera. Z biegiem tysi\'b9cleci o\'9c Ziemi wyko\-nuje powolny ruch, precesj\'ea. To dlatego dzi\'9c s\'b3o\'f1ce nie wschodzi
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx5760\tx6912\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {
\f2\insrsid16729813 w\tab tym samym miejscu co przed pi\'eaciu tysi\'b9cami lat. W pierwszym
\par okresie po wzniesieniu budowli - co wykaza\'b3y obliczenia kom\-puterowe - promienie s\'b3o\'f1ca dok\'b3adne jak ig\'b3a kompasu wpada\'b3y 
\par do grobu i rozpoczyna\'b3y na jego tylnej \'9ccianie, 24 metry od wej\'9ccia, \'9cwietlne przedstawienie. Je\'9cli uwzgl\'eadni\'e6 zmiany nachylenia osi ziemskiej, \'b3atwo b\'eadzie mo\'bfna zrozumie\'e6 dzisiejszy przebieg zjawis\-ka. W\'eadr\'f3wk\'ea
 promienia zak\'b3\'f3ca te\'bf lekko przechylony monolit.
\par \sect }\sectd \margrsxn3024\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx5760\tx6912\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {
\f2\insrsid16729813 Samo zjawisko jednak na pewno nie jest spraw\'b9 przypadku.
\par \tab Zmiana po\'b3o\'bfenia jednego cho\'e6by monolitu w uk\'b3adzie zepsu\'b3aby wszystko. Gdyby otw\'f3r nad wej\'9cciem by\'b3 w\'ea\'bfszy o centymetr albo przesuni\'eaty o milimetr, to \'9cwiat\'b3o nie dotar\'b3oby przez korytarz i\tab komor\'ea
 do tylnej \'9cciany. Dalej: gdyby korytarz zbudowany
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx5760\tx6912\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {
\f2\insrsid16729813 z\tab monolit\'f3w by\'b3 kr\'f3tszy lub d\'b3u\'bfszy, to albo \'9cwiat\'b3o nie pada\'b3oby na
\par tyln\'b9 \'9ccian\'ea, albo nie roz\'9cwietla\'b3oby mistycznych znak\'f3w.
\par \sect }\sectd \margrsxn2592\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx5760\tx6912\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {
\f2\insrsid16729813 Ale to jeszcze nic. Olbrzymia struktura New Grange nie stoi na
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx5760\tx6912\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 r\'f3wnym gruncie, ci\'b9g wsch\'f3d-zach\'f3d nie jest poziomy, wznosi si\'ea uko\'9cnie. Najwy\'bfszym punktem pod\'b3
ogi jest ostatni monolit przej\'9c\-cia. Ten wznios by\'b3 zaplanowany. Nie zapominajmy, \'bfe najwa\'bfniej\-szym miejscem dla przebiegu promieni w dniu 21 grudnia nie jest wej\'9ccie do grobu, lecz niewielki szybik. Jedynie jego usytuowanie, uwzgl\'ea
dniaj\'b9ce r\'f3wnie\'bf po\'b3o\'bfenie przeciwleg\'b3ego wzg\'f3rza, umo\'bf\-liwia\'b3o wej\'9ccie wi\'b9zki promieni do grobu.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx5760\tx6912\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Tam \'9cwiat\'b3o trafia\'b3o jak promie\'f1 lasera w kraw\'ead\'9f kamiennego
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx5760\tx6912\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 bloku z mis\'b9. Reszta by\'b3a magiczn\'b9 symfoni\'b9, powodowan\'b9 przez efekt lustrzany. Promienie rozbiega\'b3y si\'ea
 wachlarzowato w kilku kierunkach, zawsze trafiaj\'b9c na kultowe symbole oraz - oczywi\'9ccie -\tab odbija\'b3y si\'ea w kierunku szybu w dachu kopu\'b3y.
\par \tab Kopu\'b3a nad grobem jest cudem samym w sobie. Fachowcy
\par okre\'9claj\'b9j\'b9 mianem "fa\'b3szywej kopu\'b3y". Monolity - u do\'b3u ci\'ea\'bfsze, u\tab g\'f3ry l\'bfejsze - uk\'b3adano jedne na drugich tak, \'bfe ka\'bfdy nast\'eapny
\par by\'b3 nieco wysuni\'eaty w stosunku do poprzedniego. W ten spos\'f3b nad centrum grobu powsta\'b3 zw\'ea\'bfaj\'b9cy si\'ea ku g\'f3rze szyb sze\'9cciometrowej d\'b3ugo\'9cci. Na samym ko\'f1cu tego komina znajduje si\'ea monolityczne zamkni\'eacie, kt
\'f3re mo\'bfna w razie potrzeby odsuwa\'e6.
\par \tab Co\'9c, co urzeczywistnia \'9cwietlny cud dzi\'eaki \'9cwiat\'b3u s\'b3onecznemu, musi r\'f3wnie\'bf dzia\'b3a\'e6 - oczywi\'9ccie ze znacznie s\'b3abszym skutkiem
\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx5760\tx6912\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {
\f2\insrsid16729813 -\tab dzi\'eaki \'9cwiat\'b3u gwiazd. Jaka gwiazda stoi w noc X w zenicie nad
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx5760\tx6912\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 kopu\'b3\'b9? Naukowcy nie zadali tego pytania. Chcia\'b3bymje tu zada\'e6, bo jako "w\'b3\'f3cz\'eaga mi\'eadzy r\'f3\'bf
nymi dziedzinami nauki" znam budowle paralelne do New Grange.
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx5760\tx6912\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab \tab Zmiana scenerii
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx5760\tx6912\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Na olbrzymiej mapie Meksyku Xochicalco nie wygl\'b9da nawet jak
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx5760\tx6912\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \'9clad po szpilce. Xochicalco, miejscowo\'9c\'e6 le\'bf\'b9ca 1500 m n.p.m., jest pozosta\'b3o\'9cci\'b9 tajemniczej kultury Maj\'f3
w. W przypadku Xochicalco pewne jest tylko, \'bfe w IX w. po Chr. istnia\'b3a tam twierdza. Ale to jeszcze nic, bo o stulecia czy tysi\'b9clecia wcze\'9cniej w Xochicalco znajdowa\'b3o si\'ea zadziwiaj\'b9ce obserwatorium. Dotychczas ods\'b3oni\'ea
to zaledwie drobn\'b9 cz\'b9stk\'ea tego kompleksu. Jest tam piramida g\'b3\'f3wna, ochrzczona imieniem "La Malinche", pa\'b3ac oraz boisko do ob\-rz\'eadowej gry w pi\'b3k\'ea. Wszystkie odkopane budowle s\'b9 zorientowane
\par \sect }\sectd \margrsxn2880\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx5760\tx6912\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {
\f2\insrsid16729813 w\tab kierunku p\'f3\'b3noc-po\'b3udnie. Dwie piramidy stoj\'b9 naprzeciw siebie
\par jak lustrzane odbicia - w dzie\'f1 zr\'f3wnania dnia z noc\'b9 s\'b3o\'f1ce pojawia si\'ea dok\'b3adnie nad lini\'b9 \'b3\'b9cz\'b9c\'b9 ich \'9crodki.
\par \tab W\'b3a\'9cciwe obserwatorium w Xochicalco znajduje si\'ea pod ziemi\'b9.
\par \sect }\sectd \margrsxn2736\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx5760\tx6912\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {
\f2\insrsid16729813 W\tab ska\'b3ach wykuto szyby, w "suficie" zrobiono otwory nakierowane
\par na okre\'9clone gwiazdy. Od \'9crodka kopulastego sufitu prowadzi na powierzchni\'ea sze\'9cciok\'b9tny szyb. 21 czerwca, w dzie\'f1 przesilenia letniego, s\'b3o\'f1ce staje nad szybem i rozpoczyna si\'ea czarodziejskie widowisko:
\par \tab Pomijaj\'b9c s\'b3aby poblask padaj\'b9cy kolist\'b9 plam\'b9 na pod\'b3og\'ea,
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx5760\tx6912\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {
\f2\insrsid16729813 w\tab skalnym pomieszczeniu jest ciemno cho\'e6 oko wykol. Ze zbli\'bfaniem
\par si\'ea po\'b3udnia do pomieszczenia wkraczaj\'b9 Indianie trzymaj\'b9cy zapa\-lone \'9cwiece. Amuledy i pojemniki z wod\'b9, kt\'f3re przynie\'9cli, stawiaj\'b9 pod sze\'9cciok\'b9tnym szybem. Wszystko zaczyna si\'ea dok\'b3adnie o 12:30. S\'b3o\'f1
ce stoi nad szybem w zenicie, promienie prze\'9clizguj\'b9 si\'ea wzd\'b3u\'bf \'9ccian otworu, struga \'9cwiat\'b3a rozszerza si\'ea, a w ko\'f1cu wpada ca\'b3\'b9 szeroko\'9cci\'b9 szybu. Kaskady \'9cwiat\'b3a wystrzelaj\'b9 z pod\'b3ogi na wszyst\-
kie strony niczym promienie lasera. Cud trwa oko\'b3o 20 minut. Pomieszczenie l\'9cni przez ten czas niczym kryszta\'b3. Gdy blask s\'b3abnie, Indianie bior\'b9 amulety i pojemniki z wod\'b9 i wynosz\'b9 je bez s\'b3owa na
\par \sect }\sectd \margrsxn3600\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx5760\tx6912\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {
\f2\insrsid16729813 zewn\'b9trz.
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx5760\tx6912\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab \tab Pytania bez odpowiedzi
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx5760\tx6912\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab Co wsp\'f3lnego ma meksyka\'f1skie Xochicalco z irlandzkim New Grange oraz - p\'f3\'9fniej to wyka\'bf\'ea - z mn\'f3stwem innych prehis\-
torycznych monolitycznych budowli?
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx5760\tx6912\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 W obu przypadkach ludzie stworzyli zespo\'b3y mog\'b9ce s\'b3u\'bfy\'e6
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx5760\tx6912\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 r\'f3\'bfnym celom. Mog\'b3y to by\'e6:
\par \tab a) groby;
\par \tab b) kalendarze;
\par \tab c) obserwatoria;
\par \sect }\sectd \margrsxn2736\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx5760\tx6912\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {
\f2\insrsid16729813 d) pomieszczenia k\'a6ltowe w dni przesilenia zimowego i letniego;
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx5760\tx6912\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab e) punkty namiarowe;
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx5760\tx6912\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {
\f2\insrsid16729813 \tab f) jednostki miary;
\par \tab g) kapsu\'b3y czasowe przeznaczone dla przysz\'b3o\'9cci.
\par \tab Na pewno dla ch\'b3odnego i ciemnego pomieszczenia mo\'bfna by
\par znale\'9f\'e6 te\'bf inne, znacznie bardziej banalne i codzienne zastosowania, tyle \'bfe wk\'b3ad pracy w budow\'ea by\'b3by w\'f3wczas niewsp\'f3\'b3mierny do korzy\'9cci. New Grange i Xochicalco to pomniki, to astronomiczne
\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx5760\tx6912\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {
\f2\insrsid16729813 zegary przeznaczone dla wieczno\'9cci.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx5760\tx6912\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Kto za\'bf\'b9da\'b3 takiego cudu? Kto wymy\'9cli\'b3 ekscentryczne gry \'9cwiat\'b3a
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx5760\tx6912\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 w\tab Xochicalco i New Grange? Kto wyliczy\'b3 k\'b9t szyb\'f3w, przez kt\'f3re
\par w\tab najkr\'f3tszy i w najd\'b3u\'bfszy dzie\'f1 roku wpada s\'b3o\'f1ce? Kto zleci\'b3 tak
\par gigantyczn\'b9 budow\'ea w czasach, kiedy nie znano d\'9fwig\'f3w, a nawet wielokr\'b9\'bfk\'f3w? W czasach, w kt\'f3rych ludzie epoki kamiennej mieli przecie\'bf do\'9c\'e6 zaj\'eacia przy zdobywaniu \'bfywno\'9cci dla swojej rodziny czy swo
jego plemienia? Wprawdzie budowle w New Grange i Xochi\-calco nie powsta\'b3y w tym samym okresie, dziel\'b9 je tysi\'b9ce lat, lecz zar\'f3wno w Irlandii, jak i w Meksyku wznoszono je w epoce
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx5760\tx6912\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {
\f2\insrsid16729813 okre\'9clanej powszechnie przez archeolog\'f3w mianem epoki kamiennej
\par -\tab w epoce, w kt\'f3rej nie znano metalu.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx5760\tx6912\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 W Xochicalco \'9cwi\'b9tynie i obserwatoria by\'b3y po\'9cwi\'eacone lataj\'b9ce-
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx5760\tx6912\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 mu w\'ea\'bfowi, tajemniczemu bogu, kt\'f3ry mia\'b3 obdarzy\'e6 ludy Mezoa\-meryki wiedz\'b9 astronomiczn\'b9 i matematyczn\'b9
. Na podstawie prze\-kazu s\'b9dzi si\'ea, \'bfe budowniczowie New Grange wznie\'9cli sw\'f3j monument ku chwale celtyckiego boga o imieniu An Dagda Mor. To tylko legenda, ale pasowa\'b3aby do ca\'b3o\'9cci. W ko\'f1cu An Dagda Mor by\'b3 bogiem s\'b3o
\'f1ca i \'9cwiat\'b3a. W New Grange znaleziono jego symbol, tarcz\'ea s\'b3oneczn\'b9 nad dziwnym statkiem z wci\'b9gni\'eatymi \'bfaglami. 
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx5760\tx6912\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid16729813 Fachowcy, stoj\'b9cy twardo na gruncie obecnej rzeczywisto\'9cci,
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx5760\tx6912\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 widz\'b9 w New Grange gr\'f3b olbrzyma albo ksi\'eacia. Jest wprawdzie mimo wszystko troch\'ea zbyt okaza\'b3y - ma 15 m wysoko\'9cci, 95 m \'9c
rednicy, a sk\'b3ada si\'ea na\'f1 400 monolit\'f3w - ale kto by si\'ea tym przejmowa\'b3? Olbrzymi i ksi\'b9\'bf\'eata spoczywaj\'b9 zwykle w gigantycznych grobowcach. Niepokoi tylko, \'bfe w New Grange nie znaleziono ani 
\par ko\'9cci olbrzyma, ani ksi\'eacia, tylko resztki jakich\'9c kosteczek i troch\'ea popio\'b3u. Nie ma te\'bf tego wszystkiego, co nieroz\'b3\'b9cznie wi\'b9za\'b3o si\'ea
\par \sect }\sectd \margrsxn2592\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx5760\tx6912\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {
\f2\insrsid16729813 z\tab gigantami i ksi\'b9\'bf\'eatami. Ani bi\'bfuterii, ani zbytkownych sk\'f3r, ani
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx5760\tx6912\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 ksi\'b9\'bf\'eacej broni i srebra. Sk\'b9pi mieszka\'f1cy New Grange nie w\'b3o\'bfyli swojemu zmar\'b3
emu szefowi do grobu nawet kilku kamieni szlachet\-nych. No tak, a na dobitk\'ea zapomnieli o sarkofagu czy cho\'e6by wy\'bf\'b3obionym kamieniu na cia\'b3o. Co za nieokrzesana banda!
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx5760\tx6912\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab \tab Logiczne?
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx5760\tx6912\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab Niekt\'f3re stwierdzenia znajduj\'b9 w pustych g\'b3owach du\'bfy od\-d\'9fwi\'eak. Podobniejest w pustych grobowcach. Dlaczego New Grange

\par \sect }\sectd \margrsxn2880\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx5760\tx6912\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {
\f2\insrsid16729813 ma by\'e6 grobem? Ta idea straszy w literaturze fachowej jako "stwierdzony fakt" i nie da si\'eajej ju\'bf chyba wykorzeni\'e6. Lecz c\'f3\'bf to za fakty? W New Grange znaleziono ko\'9cci ludzkie i zwierz\'eace - ergo budowl\'ea
 wzniesiono jako grobowiec. Faktem jest r\'f3wnie\'bf, \'bfe ka\'bfde takie miejsce, ka\'bfd\'b9 dziur\'ea mo\'bfna wykorzysta\'e6 na gr\'f3b, nawet je\'9cli pierwotnie s\'b3u\'bfy\'b3y innym celom. W konsekwencji idea New Grange
\par mog\'b3a odpowiada\'e6 ca\'b3kiem innym wyobra\'bfeniom, nawet je\'bfeli
\par -\tab znacznie p\'f3\'9fniej - pojawi\'b3y si\'ea tam ko\'9cci. Spok\'f3j zmar\'b3ych by\'b3
\par \'9cwi\'eaty dla wszystkich lud\'f3w - tylko czemu zw\'b3oki pod kopu\'b3\'b9 New Grange corocznie o\'9clepia\'b3o i niepokoi\'b3o s\'b3o\'f1ce? Gdyby New Grange by\'b3o od samego pocz\'b9tku pomy\'9clane jako gr\'f3b, to mi\'eadzy zmar\'b3ym
\par \sect }\sectd \margrsxn2736\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx5760\tx6912\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {
\f2\insrsid16729813 a\tab centralnym cia\'b3em niebieskim lub Wszech\'9cwiatem musia\'b3 istnie\'e6
\par jaki\'9c szczeg\'f3lny zwi\'b9zek. Jaki?
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx5760\tx6912\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \'afaden lud nie wznosi\'b3 budowli kultowej o symbolicznej sile New
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx5760\tx6912\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Grange ot tak sobie - tylko dla zabicia czasu. Trzeba by\'b3o obserwacji prowadzonych co najmniej przez czas \'bfycia jednego pokolenia, aby
 dla warunk\'f3w geograficznych New Grange obliczy\'e6 dzie\'f1, godzin\'ea i minut\'ea przesilenia zimowego. Trzeba by\'b3o sporz\'b9\-dzi\'e6 dok\'b3adne plany - mo\'bfe modele - przysz\'b3ej budowli, wy\-znaczy\'e6 skrupulatnie ka\'bfdy k\'b9t w pochy
\'b3ym terenie - bo ka\'bfdy monolit musia\'b3 si\'ea przecie\'bf znale\'9f\'e6 na swoim miejscu. A kamienie kultowe z wyrytymi na nich geometrycznymi motywami trzeba by\'b3o oczywi\'9ccie postawi\'e6 przed ostatecznym zamkni\'eaciem grobowca.
\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx5760\tx6912\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {
\f2\insrsid16729813 Tak, a przed rozpocz\'eaciem budowy nale\'bfa\'b3o splantowa\'e6 wzg\'f3rze
\par pod odpowiednim k\'b9tem, "dowie\'9f\'e6" piasek i \'bfwir oraz mie\'e6 pod r\'eak\'b9 ogromne g\'b3azy z szarego granitu i sjenitu. G\'b3\'f3wny projektant przedstawi\'b3 swoje plany i obliczenia ochr\'b9 na sk\'f3rach renifer\'f3w, roz\'b3o\'bfy\'b3
 na ziemi k\'b9ty oraz linki miernicze. A przy tym trzyma\'b3 si\'ea skrupulatnie stosowanej w\'f3
wczas powszechnie w Europie jednostki miary - megalitycznego jarda odkrytego w naszych czasach przez prof. Alexandra Thoma. Jard ten ma 82,9 cm a stosowano go bez wyj\'b9tku przy wznoszeniu wszystkich megalitycznych budowli - od
\par \sect }\sectd \margrsxn2880\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx5760\tx6912\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {
\f2\insrsid16729813 New Grange i Stonehenge po Bretani\'ea. Mo\'bfe w epoce kamiennej czytywano czasopismo "Wsp\'f3\'b3czesna architektura megalityczna"? 
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx5760\tx6912\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid16729813 "Mo\'bfna wyj\'9c\'e6 od jakiego\'9c punktu widzenia, ale nie mo\'bfna na nim
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx5760\tx6912\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 spocz\'b9\'e6" - mawia\'b3 Erich Kastner.
\par \tab Wyjd\'ea wi\'eac od mojego punktu widzenia! Skoro New Grange
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx5760\tx6912\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {
\f2\insrsid16729813 (i inne struktury tego rodzaju) zaprojektowano jako grobowiec, to pochowany tu zmar\'b3y musia\'b3 mie\'e6 wprost nadludzki wp\'b3yw na wsp\'f3\'b3czesnych. Dlaczego? Poniewa\'bf kiedy rodzi si\'ea dziecko, nie spos\'f3b przewidzie\'e6
, czy wyro\'9cnie z niego bohater albo superman. A\tab wznoszenie budowli grobowej, poprzedzone nadto sporz\'b9dzeniem
\par koniecznych oblicze\'f1, pomiar\'f3w, modeli i dowiezieniem budulca, musia\'b3o trwa\'e6 przez jedno (\'f3wczesne!) pokolenie. Ergo - budow\'ea grobowca dla przysz\'b3ego potomka musia\'b3 zapocz\'b9tkowa\'e6 ju\'bf jego 
\par ojciec czy dziadek. Wznoszenie czego\'9c takiego dla siebie mia\'b3oby sens tylko wtedy, gdyby inwestor m\'f3g\'b3 ca\'b3kowicie polega\'e6 na potomnych.
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx5760\tx6912\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {
\f2\insrsid16729813 Na ile pewne s\'b9 obietnice spadkobierc\'f3w? Na przyk\'b3ad w staro\'bfyt-
\par nym Egipcie ka\'bfdy faraon \'9cpieszy\'b3 si\'ea, aby za swojego \'bfycia sko\'f1czy\'e6 budow\'ea piramidy. Nie mo\'bfna by\'b3o liczy\'e6 na niczyje zapewnienia, spadkobiercy zbyt cz\'easto zmieniali przeznaczenie kom\'f3
r grobowych budowli, przystosowuj\'b9c je i wykorzystuj\'b9c do w\'b3asnych cel\'f3w. Je\'9cli w\tab dziesi\'ea\'e6 lat po \'9cmierci zmar\'b3y nadal trwa\'b3 w pami\'eaci ludu, musia\'b3
\par by\'e6 osobisto\'9cci\'b9 wybijaj\'b9c\'b9 si\'ea ponad przeci\'eatno\'9c\'e6. Ale osoby powszechnie szanowane lub znienawidzone maj\'b9 przecie\'bf imiona,
\par kt\'f3re wszyscy znaj\'b9. Gdzie\'bf wi\'eac podzia\'b3y si\'ea imiona, gdzie twarze nadludzi z New Grange?
\par \tab A je\'9cli to tyrani rozkazali, aby po ich \'9cmierci zbudowano grobowiec? Przypadki takie jak Cheops s\'b9 znane na ca\'b3ym \'9cwiecie. Tyrani s\'b9 zawsze pr\'f3\'bfni - ale pr\'f3\'bfno\'9cci nie da si\'ea w \'bfadnym razie pogodzi\'e6
 z anonimowo\'9cci\'b9. Gdzie \'9clady przepysznego pogrzebu
\par z\tab New Grange? Gdzie pozosta\'b3o\'9cci po broni, po ulubionych przed-
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx5760\tx6912\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 miotach zmar\'b3ego, po jego sukniach? Nie ma nic - poza paroma spiralami, prostok\'b9tami i piramidalnymi tr\'f3jk\'b9tami wyrytymi na g
\'b3azach. Pe\'b3na anonimowo\'9c\'e6.
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx5760\tx6912\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab \tab Przyrz\'b9d do pomiaru czasu
\par \sect }\sectd \margrsxn3024\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx5760\tx6912\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {
\f2\insrsid16729813 \tab \tab postawiony na wieczne czasy
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx5760\tx6912\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Ale istnieje drogowskaz tak ogromny i wyra\'9fny, \'bfe musi rzuci\'e6
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2304\tx5760\tx6912\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 nam si\'ea w oczy nawet po tysi\'b9cleciach - jest nim sama budowla.
\par \sect }\sectd \margrsxn2592\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx5328\tx7488\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
New Grange dowodzi, \'bfe przed ponad 5000 lat \'bfyli ludzie, kt\'f3rzy
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx5328\tx7488\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 naprawd\'ea dobrze znali si\'ea na mechanice nieba, bardzo dobrze na obliczeniach k\'b9t\'f3w, na rysunkach, planach, ewentualnie na mode\-lach - a w ka
\'bfdym razie zaskakuj\'b9co dobrze na transporcie wielkich ci\'ea\'bfar\'f3w i na budowaniu. Same dziwy, kt\'f3rych nijak nie daje si\'ea wpasowa\'e6 w t\'eap\'b9 epok\'ea kamienn\'b9, a tym mniej w ewolucj\'ea technologii. Jak wiadomo, zawsze co\'9c
 wynika z czego\'9c, \'bfadna zatem wiedza astronomiczno-technologiczna nie wzi\'ea\'b3a si\'ea z niczego, musia\'b3a mie\'e6 faz\'ea pocz\'b9tkow\'b9.
\par \tab Osoba pochowana w grobie korytarzowym New Grange - je\'9cli istotnie jest to miejsce poch\'f3wku - wywodzi\'b3a si\'ea zapewne spo\'9cr\'f3d wykszta\'b3conych astronom\'f3w. Inaczej nie by\'b3oby najmniejszego
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx5328\tx7488\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
powodu dla tak precyzyjnego ukierunkowania budowli na punkt przesilenia zimowego. A je\'9cli nawet odrzucimy przypuszczenie, \'bfe 
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx5328\tx7488\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid16729813 jest to gr\'f3b, to i tak faktem pozostanie zorientowanie astronomiczne. Ju\'bf s\'b3ysz\'ea zarzut, \'bfe megalityczne budowle zorientowane astro-

\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx5328\tx7488\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 nomicznie spe\'b3nia\'b3y jedn\'b9 najwa\'bfniejsz\'b9 funkcj\'ea: kalendarza. Jest to zarzut tak b\'b3ahy, \'bfe wzdragam si\'ea pisa\'e6
 o nim znowu. Do czego wi\'eac s\'b3u\'bfy\'b3o New Grange? Czy sama miejscowo\'9c\'e6, jej pozycja geograficz-
\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx5328\tx7488\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
na, by\'b3a "miejscem \'9cwi\'eatym"? Mo\'bfliwe, lecz wtedy musia\'b3oby by\'e6 takich punkt\'f3w wiele. Megalityczne budowle zalewaj\'b9 \'9cwiat! Poza tym "\'9cwi\'eaty punkt" wcale nie wyja\'9cnia astronomiczno-technicznego know-how.
\par \tab Pewne jest tylko to, \'bfe w mglistych mrokach prehistoru kto\'9c umie\'9cci\'b3 w tej okolicy precyzyjny astronomiczny zegar, pomnik, kt\'f3ry nawet po pi\'eaciu (lub wi\'eacej) tysi\'b9cach lat nadal przekazuje 
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa480\sl480\slmult0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx5328\tx7488\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 swoje przes\'b3anie. Jakie przes\'b3anie? Kim byli owi filozofowie czasu, uczeni, kt\'f3rzy potrafili wp\'b3ywa\'e6 zar\'f3
wno na swoj\'b9 epok\'ea, jak i na dalek\'b9 przysz\'b3o\'9c\'e6? Po co robili to, co robili? Co nimi powodowa\'b3o? Jaki by\'b3 motyw ich post\'eapowania?
\par }\pard \ql \li0\ri0\sl480\slmult0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx5328\tx7488\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab \tab II. S\'b3o\'f1ce w cieniu
\par \sect }\sectd \margrsxn1152\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li5328\ri0\sl240\slmult0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx5328\tx7488\faauto\rin0\lin5328\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {
\f2\insrsid16729813 Do\'9cwiadczenie to nazwa, kt\'f3r\'b9 ka\'bfdy okre\'9cla g\'b3upstwa, jakie zrobi\'b3 w \'bfyciu.
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx5328\tx7488\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab \tab \tab \tab Oscar Wilde (1856-1900)
\par \tab Historia powstawania rodzaju ludzkiego to naprawd\'ea ma\'b3pi gaj.
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx5328\tx7488\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
Krymina\'b3 z tysi\'b9cami otwartych kwestii i tysi\'b9cami pseudologicz\-nych wyja\'9cnie\'f1. Nie chc\'ea powtarza\'e6, o czym przed pi\'eatnastu laty pisa\'b3em w Dowodach [5], lecz po raz kt\'f3ry\'9c musz\'ea przypomnie\'e6
\par o\tab paru drobiazgach, wskazuj\'b9c je palcem na mapie wczesnego
\par stadium ewolucji. Zbyt pocieszne s\'b9 przeskoki od ma\'b3py do fachow\-c\'f3w epoki megalitycznej. Zbyt oczywiste sprzeczno\'9cci, na chybcika wmiatane pod dywan.
\par \tab Geolodzy i paleontolodzy uporz\'b9dkowali przesz\'b3o\'9c\'e6. Histori\'ea Ziemi opatrzyli takimi nazwami jak kambr, ordowik, dewon czy 
\par karbon. S\'b9 to ery licz\'b9ce sobie po wiele milion\'f3w lat. A poniewa\'bf s\'b9 tak d\'b3ugie, trzeba by\'b3o je podzieli\'e6 na okresy kr\'f3tsze. Jednym z nich jest plejstocen w wielkim czwartorz\'eadzie.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx5328\tx7488\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 By\'b3o to mniej wi\'eacej mi\'eadzy 2 000 000 a 10 000 lat, klimat Ziemi
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx5328\tx7488\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 ulega\'b3 wtedy silnym wahaniom. Po okresach lodowcowych przy-
\par chodzi\'b3y interglacja\'b3y i odwrotnie - oczywi\'9ccie bez udzia\'b3u cz\'b3owie\-ka, by\'b3a to bowiem w\'f3wczas dopiero ma\'b3popodobna istota wegetuj\'b9-
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx5328\tx7488\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
ca na drzewach czy zamieszkuj\'b9ca jaskinie. Na ziemi istnia\'b3o wiele gatunk\'f3w zwierz\'b9t, po kt\'f3rych do dzi\'9c pozosta\'b3y tylko resztki ko\'9cci albo skamieliny. Nikt nie mo\'bfe z pewno\'9cci\'b9 o\'9cwiadczy\'e6, dlaczego te kochane bydl
\'b9tka wymar\'b3y. Pewnejestjedynie, \'bfe nie by\'b3o wtedy ani
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 ludzi, ani smrodu spalin.
\par \tab \tab Inteligentny g\'b3upek
\par \tab Mniej wi\'eacej przed 75 tys. lat na terenach mi\'eadzy dzisiejszym Dusseldorfem a Wuppertalem \'bfy\'b3a inteligentna, dwuno\'bfna istota, kt\'f3r\'b9 nauka nazwa\'b3a "neandertalczykiem". W podr\'eacznikach szkol\-nych napisano, \'bf
e neandertalczyka odkry\'b3 w roku 1856 nauczyciel szko\'b3y realnej w Elberfeld - Johann Carl Fuhlrott - ale to nie do ko\'f1ca prawda. Dw\'f3ch robotnik\'f3w usuwa\'b3o glin\'ea z niewielkiej groty ko\'b3
o Mettmann w Neandertalu, gdy nagle przy kolejnym uderzeniu 
\par oskarda zobaczyli ko\'9cci. Pomy\'9cleli sobie, \'bfe to szkielet nied\'9fwiedzia. Neandertalczyk narodzi\'b3 si\'ea dopiero w\'f3wczas, gdy w\'b3a\'9cciciele kamie\-nio\'b3omu do ogl\'eadzin ko\'9cci wezwali pana Fuhlrotta.
\par \tab Jesieni\'b9 1856 roku wiele gazet pisa\'b3o o znalezisku, a pan Fuhlrott wpad\'b3 niespodziewanie w tarapaty. Charles Darwin ( 1809-1882) nie opublikowa\'b3 jeszcze swojej ksi\'b9\'bfki O powstawaniu gatunk\'f3w, nauka pozostawa\'b3a pod wp\'b3
ywem biblijnej relacji o stworzeniu, a czo\'b3owy francuski uczony Georges Cuvier (1769-1832) dopiero co o\'9cwiad-
\par \sect }\sectd \margrsxn2592\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 czy\'b3
 dogmatycznie: "L'homme fossile n'existe pas!" (Cz\'b3owiek kopalny nie istnieje!).
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Pan Fuhlrott by\'b3 cz\'b3owiekiem bojowym. Wyg\'b3asza\'b3 odczyty przed
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 naukowymi gremiami, pisa\'b3 artyku\'b3y i korespondowa\'b3 z uczonymi. Potem pojawi\'b3o si\'ea epokowe dzie\'b3o Darwina i \'9cwiat nauki si\'ea zbuntowa\'b3
. Z neandertalczykiem rozprawiano si\'ea, a\'bf pierze lecia\'b3o. 
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid16729813 Najs\'b3awniejszy w\'f3wczas w Niemczech patolog, prof. Rudolf
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
Virchow (1821-1902), zaklasyfikowa\'b3 znalezisko z Neandertalu
\par jako "rachitycznego idiot\'ea", jego za\'9c kolega, Carl Mayer, stwierdzi\'b3 na podstawie czaszki, \'bfe to "mongo\'b3owaty Kozak".
\par \tab "Idiota" przeobrazi\'b3 si\'ea wkr\'f3tce w uznanego przez nauk\'ea Homo neandertalensis sapiens [6], ale zdawa\'b3o si\'ea, \'bfe zaraz znowu rozp\'b3ynie si\'ea w powietrzu. Przed oko\'b3o 40 tys. lat pojawi\'b3 si\'ea mianowicie inny typ, cz\'b3
owiek z Cro-Magnon, co spowodowa\'b3o - abrakadabra! - \'bfe neandertalczyk znikn\'b9\'b3. (My, ludzie wsp\'f3\'b3cze\'9cni, nale\'bfymy do
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
gatunku Cro-Magnon, kt\'f3ry zalicza si\'ea z kolei do gatunku Homo sapiens sapiens.) Kwesti\'b9 sporn\'b9 pozostaje, dlaczego neandertalczyk zszed\'b3 ze sceny. Mo\'bfe sparzy\'b3 si\'ea z typem z Cro-Magnon? W ka\'bfdym razie potomstwo z takiego zwi\'b9
zku by\'b3o mo\'bfliwe - przynajmniej ze wzgl\'eadu na powinowaetwa genetyczne.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 C\'f3\'bf jednak dziwnego by\'b3o w neandertalczyku? Dlaczego tyle si\'ea
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 o\tab nim m\'f3wi, skoro znikn\'b9\'b3 bez \'9cladu?
\par \tab Jego m\'f3zg mia\'b3 obj\'eato\'9c\'e6 1750 cm3. Dla prymitywnego, okrytego sk\'f3rami kanibala, kt\'f3ry zjada\'b3 podobno m\'f3zgi osobnik\'f3w swojego gatunku, by\'b3o to o wiele za du\'bfo. Obj\'eato\'9c\'e6 m\'f3zgu cz\'b3owieka wsp\'f3\'b3
czesnego waha si\'ea mi\'eadzy 1200 a 1800 cm3. Mo\'bfna st\'b9d wnosi\'e6, 
\par \'bfe od tamtego czasu nie stali\'9cmy si\'ea wcale m\'b9drzejsi lub - odwrotnie -\tab \'bfe pojemno\'9c\'e6 naszego m\'f3zgu nie jest wi\'eaksza ni\'bf przed 75 tys. lat.
\par Bior\'b9c pod uwag\'ea ci\'ea\'bfar m\'f3zgu, neandertalczyk m\'f3g\'b3by wznosi\'e6
\par \sect }\sectd \margrsxn3600\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 w\tab 
swojej epoce imponuj\'b9ce budowle. Zaniedba\'b3 si\'ea oczywi\'9ccie
\par -\tab nawet potomkowie cz\'b3owieka z Cro-Magnon przez nast\'eapne 35
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 tys. lat nie stworzyli ani jednego arcydzie\'b3a architektury.
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab \tab \'afy\'b3, ale niczego si\'ea nie nauczy\'b3
\par \sect }\sectd \margrsxn3024\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 \tab 
Nasi krewni z owej zamierzch\'b3ej epoki pozostawili nam w spadku jedynie proste ozdoby, strza\'b3y, ostrza oszczep\'f3w oraz mn\'f3stwo kamiennych narz\'eadzi. Wydaje si\'ea przy tym, \'bfe istnia\'b3y prawdziwe "fabryki narz\'eadzi" i co\'9c
 w rodzaju "dystrybucji", bo tysi\'b9ce krze\-miennych narz\'eadzi znaleziono w okolicach, gdzie krzemie\'f1 nie wyst\'eapuje. "Rekiny przemys\'b3u epoki kamiennej" ju\'bf wtedy musia\'b3y kierowa\'e6 niez\'b3ymi frmami obr\'f3bki krzemienia. Jak na przyk
\'b3ad
\par w\tab bawarskim okr\'eagu Kelheim, gdzie odkryto kopalni\'ea krzemienia,
\par maj\'b9c\'b9 setki szyb\'f3w.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Kopalnie krzemienia nie bardzo pasuj\'b9 do obrazu epoki kamien-
\par \sect }\sectd \margrsxn2736\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 nej, m\'b9c
\'b9 nasze prostoduszne wyobra\'bfenie o \'f3wczesnych ludziach. Jedn\'b9 z takich kopal\'f1 udost\'eapniono zwiedzaj\'b9cym. Znajduje si\'ea ona w\tab pobli\'bfu holenderskiej miejscowo\'9cci Rijckholt mi\'eadzy Akwizg-
\par ranem a Maastricht. Holender Joseph Hamel natkn\'b9\'b3 si\'ea tam na liczne szyby kopalniane, wype\'b3nione wapiennym gruzem. W latach dwudziestych w szybach myszkowali mnisi z klasztoru dominikan\'f3w
\par \sect }\sectd \margrsxn3024\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 z\tab 
Rijckholt. "Urobek" - tysi\'b9c dwie\'9ccie krzemiennych siekierek.
\par \tab Dok\'b3adne badanie tajemniczej kopalni przeprowadzi\'b3a w latach sze\'9c\'e6dziesi\'b9tych i na pocz\'b9tku siedemdziesi\'b9tych Rejonowa Grupa Limburg Holenderskiego Towarzystwa Geologicznego. Do 1972
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
roku holenderski zesp\'f3\'b3 udost\'eapni\'b3 chodnik poprzeczny o d\'b3ugo\'9cci
\par 150 m. Zesp\'f3\'b3, z\'b3o\'bfony w wi\'eakszo\'9cci z idealist\'f3w, odkry\'b3 na obszarze 3\tab 000 m2 co najmniej 66 szyb\'f3w. Ca\'b3a kopalnia zajmuje 25 ha. Na tej
\par powierzchni powinno si\'ea wi\'eac znajdowa\'e6 ok. 5 000 szyb\'f3w. Na podstawie ilo\'9cci i wielko\'9cci sztolni mo\'bfna obliczy\'e6, \'bfe w epoce kamiennej wydobyto stamt\'b9d oko\'b3o 41 250 m3 bry\'b3 krzemienia. By\'b3 to surowiec na oko\'b3
o 153 mln siekierek!
\par \tab Pracowici badacze z Holenderskiego Towarzystwa Geologicznego znale\'9fli w szybach ponad 15 tys. narz\'eadzi. Tak\'bfe na tej podstawie mo\'bfna obliczy\'e6, \'bfe na ca\'b3ym obszarze kopalni musi si\'ea ich jeszcze znajdowa\'e6 oko\'b3o 2,5 mln.
 Zak\'b3adaj\'b9c, \'bfe kopalni\'ea u\'bfytkowano przez 500 lat, to przez te wszystkie lata wytwarzano tam dziennie 1 500 siekierek. Kawa\'b3ek w\'eagla drzewnego znaleziony w jednym z szyb\'f3w datowano na 3150 r. przed Chr. ( +/- 60 lat). Marny dow\'f3
d na wiek kopalni, bo ta drobina mog\'b3a wpa\'9c\'e6 do szybu wiele lat p\'f3\'9fniej.
\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 Kto organizowa
\'b3 - przed ponad 5 000 lat! - budow\'ea sztolni?
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Jakie stosowano narz\'eadzia? Przy wydobyciu metra sze\'9cciennego wapienia niszczy\'b3o si\'ea oko\'b3o pi\'eaciu kamiennych siekier. Jak stemp\-lowano strop
y chodnik\'f3w? Jakiego u\'bfywano o\'9cwietlenia? W kopalni nie znaleziono \'9clad\'f3w pochodni czy innych kopc\'b9cych \'9fr\'f3de\'b3 \'9cwiat\'b3a.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Bry\'b3y krzemienia o \'9crednicy do jednego metra znajduj\'b9 si\'ea przede
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 wszystkim.w pok\'b3adach wapienia z okresu kredy (ok. 80 mln lat temu). Wiadomo ju\'bf, \'bfe my\'9cliwi epoki kamiennej robili z krzemienia 
\par narz\'eadzia -jest to bowiem zjednej strony materia\'b3 kruchy i daje si\'ea \'b3atwo obrabia\'e6, z drugiej strony jednak twardy jak stal. Samorzutne wydobywanie si\'ea krzemiennych bry\'b3 z pok\'b3ad\'f3w wapienia odbywa
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 si\'ea
 przez tysi\'b9clecia w procesie erozji tego ostatniego. Kto poinst\-ruowa\'b3 facet\'f3w z epoki kamiennej, \'bfe w g\'b3\'eabi ziemi, pod warstw\'b9 piasku, \'bfwiru i wapienia jest krzemie\'f1? Jak zorganizowano dystrybu\-cj\'ea milion\'f3
w krzemiennych narz\'eadzi w inne rejony? Jaki rodzaj
\par handlu uprawiano? Trudno sobie wyobrazi\'e6, \'bfeby g\'f3rnicy z epoki kamiennej ryli w ziemi za darmo. Wydaje sig, \'bfe co\'9c umkn\'ea\'b3o naszej uwadze. "Rodzina Krzemie\'f1" by\'b3a zorganizowana!
\par \tab Przez dziesi\'b9tki tysi\'eacy lat - przenie\'9cmy to na nasze wyobra\'bfenia czasu - z inteligencj\'b9 naszych przodk\'f3w nic si\'ea nie dzia\'b3o. Bytowali w\tab lasach i w jaskiniach, czerpali wod\'ea z tego samego wodopoju co
\par zwierz\'eata, harpunami \'b3owili ryby i polowali na jelenie, mamuty, 
\par nied\'9fwiedzie, dzikie konie i inne zwierz\'eata. Ci, kt\'f3rych nie stresowa\'b3 akurat problem zdobycia po\'bfywienia, rze\'9fbili w muszlach, ko\'9cciach, szukalijag\'f3d albo upi\'eakszali swojejaskinie i obozowiska abstrakcyj\-
nymi rytami naskalnymi... a\'bf, w\'b3a\'9cnie... a\'bf - hokus-pokus - pofa\'b3\-dowa\'b3a im si\'ea nagle kora m\'f3zgowa i wynale\'9fli astronomi\'ea oraz architektur\'ea megalityczn\'b9.
\par \tab Co r\'f3\'bfni\'b3o cz\'b3owieka od ma\'b3py? Przez dziesi\'b9tki tysi\'eacy lat
\par -\tab a je\'bfeli we\'9fmiemy pod uwag\'ea neandertalczyka potrafi\'b9cego
\par \sect }\sectd \margrsxn1728\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 my\'9cle
\'e6, to nawet przez pe\'b3ne 70 tys. lat - nasi bracia nie wymy\'9clili nic nowego. Tysi\'b9c lat stanowi okres do\'9c\'e6 dhzgi, dziesi\'ea\'e6 tysi\'eacy to ca\'b3a epoka. Dla gatunku inteligentnego, m\'f3wi\'b9cego, w\'eadrownego i wy\-mieniaj\'b9
cego do\'9cwiadczenia tysi\'b9ce lat to wieczno\'9c\'e6.
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab \tab Pseudoargumenty
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab Chocia\'bf nic nie wiadomo dok\'b3adnie, antropologia uznaje proces
\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 ewolucji cz
\'b3owieka od ma\'b3py do Homo sapiens sapiens za pewnik. To
\par naprawd\'ea smutne, jakie pseudoargumenty stosuje si\'ea w podr\'eacz\-nikach, \'bfeby zatka\'e6 luki w naszej wiedzy. Czytam, \'bfe praludzie \'bfyli w\tab hordach i dzi\'eaki temu rozwin\'eali zesp\'f3\'b3 zachowa\'f1 inteligentnych
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 i\tab spo\'b3
ecznych. Groza! Wiele gatunk\'f3w zwierz\'b9t, nie tylko ma\'b3py,
\par \'bfy\'b3o i \'bfyje w hordach, lecz poza pewn\'b9 hierarchi\'b9 i umiej\'eatno\'9cci\'b9 utrzymania porz\'b9dku w stadzie nie rozwin\'ea\'b3y inteligentnych za-
\par chowa\'f1.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 M\'f3wi si\'ea, \'bfe cz\'b3owiek jest inteligentny, bo dopasowa\'b3 si\'ea lepiej ni\'bf
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 inne ma\'b3py. Do ezego, prosz\'ea, Homo sapiens sapiens dopasowa\'b3 si\'ea lepiej? To \'bfaden argument. Dlaczego nie "dopasowa\'b3y" si\'ea inne
\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
naczelne - goryle, szympansy i orangutany? Zgodnie z prawami ewolucji nawet te zabawne stworzenia musia\'b3yby "z konieczno\'9cci" rozwin\'b9\'e6 inteligencj\'ea. Ewolucji nie mo\'bfna w zale\'bfno\'9cci od potrzeb stosowa\'e6
 do wybranego (przez kogo wybranego?) gatunku. Fakt, \'bfe jeste\'9cmy inteligentni, dowodzi - w por\'f3wnaniu z istotami niein\-teligentnymi - tylko tego, \'bfe nawet my nie powinni\'9cmy by\'e6 inteligentni. Istniej\'b9 poza tym gatunki niepor\'f3
wnanie starsze od naczelnych. Wykazano, \'bfe na przyk\'b3ad skorpiony czy karaluchy \'bfy\'b3y ju\'bf 500 mln lat temu. Je\'9cli prze\'bfy\'b3y, to musia\'b3y si\'ea "dostosowa\'e6" o\tab wiele lepiej od niepor\'f3wnanie m\'b3odszego Homo sapiens. Gdzie
\'bf s\'b9
\par przedmioty artystyczne stworzone przez skorpiony, gdzie ich miejsca wiecznego spoczynku?
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Dowiaduj\'ea si\'ea, \'bfe cz\'b3owiek nie ma sier\'9cci, bo zacz\'b9\'b3 okrywa\'e6 si\'ea
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 futrami zwierz\'b9t. Chyba kto\'9c tu robi ze mnie balona. Przecie\'bf cz\'b3owiekowi pierwotnemu sier\'9c\'e6 nie wypad\'b3a dlatego, \'bfe zawija\'b3 si\'ea w\tab 
futra!
\par \tab Podobno cz\'b3owiek zszed\'b3 z drzewa ze wzgl\'eadu na klimat. Tam do diab\'b3a! Ludzie to maj\'b9 pomys\'b3y! Jak gdyby jaki\'9c gatunek ma\'b3p przewidzia\'b3, \'bfe b\'eadzie kiedy\'9c niezb\'eadny dla cz\'b3owieka w teorii ewolucji, i zszed\'b3
 z drzew - lecz cho\'e6 dzia\'b3o si\'ea to w jednym i tym samym klimacie, koleg\'f3w bujaj\'b9cych si\'ea w\'9cr\'f3d konar\'f3w zostawi\'b3. Zachowania spo\'b3eczne naszych praprzodk\'f3w by\'b3y bardzo s\'b3abo rozwini\'eate.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Bzdura! To wcale nie tak, bo - jak pisz\'b9 w m\'b9drych ksi\'b9\'bfkach
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 -\tab by\'b3o tam jeszcze co\'9c. Cz\'b3owiek pierwotny stan\'b9\'b3 na tylnych nogach
\par ze strachu przed silniejszymi zwierz\'eatami i w celu \'b3atwiejszego zdobywania pokarmu. To naprawd\'ea zabawne! Ma\'b3pie na\'9cladownict-
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 wo jest przys
\'b3owiowe. Dlaczego wi\'eac inne ma\'b3py nie na\'9cladowa\'b3y
\par tego sprytnego zachowania? Mniej ba\'b3y si\'ea dzikich zwierz\'b9t? A je\'9cli ju\'bf taka logika zmusza do stosowania inteligencji, to przecie\'bf \'bfyrafy, kt\'f3re widz\'b9 i czuj\'b9 ka\'bfdego wroga na par\'ea kilometr\'f3w, ju\'bf
 od dawna powinny si\'ea by\'b3y oddawa\'e6 jakiej\'9c rozwini\'eatej \'bfyrafiej religu. 
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid16729813 Argumentuje si\'ea nawet, \'bfe naczelne naszej rodziny zacz\'ea\'b3y je\'9c\'e6
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 mi\'easo, \'bfeby od\'bfywia\'e6 si\'ea \'b3atwiej i lepiej. "Nasza" ma\'b3pia rodzina mia\'b3a tym samym zdoby\'e6 znaczn\'b9 przewag\'ea nad innymi ma\'b3pami.

\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 O\tab Bo\'bf
e! Od kiedy "\'b3atwiej" upolowa\'e6 gazel\'ea ni\'bf zerwa\'e6 owoc
\par z\tab drzewa? Poza tym dzikie koty i ryby drapie\'bfne od milion\'f3w lat \'bfr\'b9
\par tylko mi\'easo, razem z m\'f3zgami swoich ofiar. Czy sta\'b3y si\'ea przez to inteligentne?
\par \tab Na wszystkie mleczne drogi Wszech\'9cwiata! Je\'bfeli przyjmiemy takie i\tab sto innych podobnych motywacjijako pow\'f3d, \'bfejaki\'9c gatunek staje
\par \sect }\sectd \margrsxn1584\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 si\'ea
 inteligentny, to na naszej planecie musia\'b3oby si\'ea roi\'e6 od inteligent\-nych form \'bfycia - szczeg\'f3lnie takich, kt\'f3re mog\'b3yby rzuci\'e6 na wag\'ea znacznie wi\'eacej lat ni\'bf te marne milioniki, jakie my mamy do
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 dyspozycji.
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab \tab Hokus-pokus-marokus
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab Prosto do kr\'f3lestwa czar\'f3w prowadz\'b9 twierdzenia, \'bfe organizmy
\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 \'bf
ywe wykszta\'b3ci\'b3y okre\'9clone narz\'b9dy, bo ich potrzebowa\'b3y. To, co po wielu pr\'f3bach udaje si\'ea naszemu genetykowi w niez\'b3ym laborato\-rium, wed\'b3ug modlitewnika ewolucji przebiega non stop?
\par \tab Dla przeprowadzenia genetycznej zmiany, dla przemieszczenia jednego nukleotydu, konieczna jest mutacja. Takie mutacje mog\'b9 przebiega\'e6 samorzutnie - na przyk\'b3ad pod wp\'b3ywem promieni
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 jonizuj\'b9
cych lub zwi\'b9zk\'f3w chemicznych dzia\'b3aj\'b9cych na DNA (kwas dezoksyrybonukleinowy). Ale samo pragnienie zaistnienia mutacji nie wystarczy do wymiany jednego nukleotydu na drugi czy nawet zast\'b9pienia jednej sekwencji cz\'b9
stek podstawowych przez inn\'b9. Czy 
\par b\'eadzie sprzeczno\'9cci\'b9 stwierdzenie: je\'bfeli najprostsze formy \'bfycia, np. wielokom\'f3rkowce, nie mia\'b3y i nie maj\'b9 m\'f3zgu, to gdzie powstaj\'b9 ich \'bfyczenia czy nawet rozkazy, aby ch\'ea\'e6 mutacji zamieni\'e6 w czyn?
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
O ile formy pozbawione m\'f3zgu nie mog\'b9 nawet marzy\'e6 o wyra\'bfe-
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 niu ch\'eaci takiej zamiany, o tyle w przypadku istot nim dysponuj\'b9cych ch\'ea\'e6 taka jest zupe\'b3nie zrozumia\'b3a - lecz mimo to d\'b3ugo jeszcze nie da si
\'ea jej do ko\'f1ca wyja\'9cni\'e6. Cz\'b3owiek pierwotny zacz\'b9\'b3 nagle \'bfre\'e6 mi\'easo, wi\'eac wykszta\'b3ci\'b3 mocniejsze z\'eaby, kt\'f3re mu szybko ros\'b3y. Czy zatem cz\'b3owiek pierwotny posiada\'b3 zdolno\'9cci parapsychologiczne

\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 albo umiej\'ea
tno\'9cci transcendentne - pozwalaj\'b9ce mu za pomoc\'b9 m\'f3zgu kierowa\'e6 procesami mutacji? A tego wymaga ta logika, od 
\par kt\'f3rej w\'b3os si\'ea je\'bfy na g\'b3owie - z drugiej strony tylko cud mo\'bfe tak nagle zmieni\'e6 kod genetyczny, czyli kolejno\'9c\'e6 podstawowych cz\'b9stek DNA. Prosz\'ea mi \'b3askawie wyt\'b3umaczy\'e6, w jaki spos\'f3b ch\'ea\'e6 zmiany

\par lub wszechmocne \'9crodowisko mo\'bfe doprowadzi\'e6 do zamierzonej
\par mutacji.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Nie mniej zagadkowe jest dla mnie permanentne twierdzenie, \'bfe
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 w\tab trakcie tysi\'eacy lat ewolucji samorzutnie wykszta\'b3caj\'b9 si\'ea narz\'b9dy
\par niezb\'eadne istotom \'bfywym. My\'9cl t\'ea wypowiedzia\'b3 ju\'bf przed 170 laty Jean Baptiste Lamarck (1744-1829), tw\'f3rca lamarkizmu. W epoce technologii genetycznej teori\'ea t\'ea nale\'bfa\'b3oby dawno zarzuci\'e6, ajednak si\'ea
 tego nie robi. Czytam, \'bfe przyroda w cudowny spos\'f3b troszczy si\'ea o\tab nasze potrzeby. A wi\'eac cudowna przyroda zawiod\'b3a na ca\'b3ej linii.
\par Mimo sta\'b3ych, przypadkowych ingerencji w struktur\'ea DNA, wywie\-raj\'b9cych na "nasz\'b9 lini\'ea" przede wszystkim rzekomo pozytywne rezultaty.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Cz\'b3owiekowi da\'b3a m\'f3zg o wiele za du\'bfy, jak na jego potrzeby. Sw\'f3j
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 najdoskonalszy produkt opatrzy\'b3a marnym organem wzroku, po\-zwalaj\'b9cym patrze\'e6 tylko do przodu. W swoich mniej rozwini\'eatych wyrobach, na przyk\'b3
ad w insektach, montuje oczy o ogromnym k\'b9cie widzenia - \'9climakowi wprawi\'b3a nawet aparatur\'ea pozwalaj\'b9c\'b9
\par \sect }\sectd \margrsxn1872\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 wysuwa
\'e6 organ wzroku i patrze\'e6 we wszystkich kierunkach. Najdos\-konalszy produkt natury, Homo sapiens, ma bardzo wiele wad.
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab \tab Konsekwencja
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab Przy tych wszystkich zarzutach jest dla mnie ca\'b3kiem jasne, \'bfe stali\'9cmy si\'ea takimi, jakimi jeste\'9cmy, i \'bf
e "nasza linia" nie potrzebuje wysuwanych oczu, \'bfeby zaj\'9c\'e6 jeszcze dalej. Nie nale\'bfy jednak
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 post\'eapowa
\'e6 tak, jakby wszystkie cuda mo\'bfna by\'b3o wyja\'9cni\'e6 mutacj\'b9, selekcj\'b9 naturaln\'b9, milionami lat i niemal nieprzerwanym \'b3a\'f1cuchem przypadk\'f3w. Kiedy\'9c instytucje ko\'9ccielne blokowa\'b3y post\'eap nauki.
\par Na podobny hamulec naciskaj\'b9 dzi\'9c przedstawiciele r\'f3\'bfnych ideo-
\par logu. Dawniej wierzono w religie i ich tw\'f3rc\'f3w - dzi\'9c wedle tej samej recepty wierzy si\'ea w ideologie i ich tw\'f3rc\'f3w. Wci\'b9\'bf tylko si\'ea wierzy. W\tab tej ogromnej wsp\'f3lnocie wiernych naukowcy nie zaryzykuj\'b9
\par \sect }\sectd \margrsxn3024\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 nawet s\'b3
\'f3wkiem. Kto wskoczy na ring i b\'eadzie samotnie walczy\'e6 przeciw uznanym autorytetom?
\par \tab M\'f3g\'b3bym ca\'b3kiem nie\'9fle \'bfy\'e6 sobie z teori\'b9 ewolucji, gdyby nie propagowa\'b3a wniosk\'f3w ostatecznych, d\'b9\'bf\'b9cych do jednotorowo\'9cci
\par \sect }\sectd \margrsxn2592\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 w\tab my\'9c
leniu. Religie minionych stuleci wynios\'b3y cz\'b3owieka do godno-
\par \'9cci "korony stworzenia" - my\'9clenie kategoriami ewolucji robi
\par z\tab niego "szczyt ewolucji". W obu przypadkachjeste\'9cmy "najwi\'eaksi".
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 To bardzo pochlebiaj\'b9ce, ale zamyka horyzonty nowych rozwi\'b9za\'f1. Jak my\'9cliwy-zbieracz przeobrazi\'b3 si\'ea w wykszta\'b3
conego technika kultury megalitycznej? Przez d\'b3ugotrwa\'b3e, ustawiczne dopasowywa\-nie? Przez podnoszenie mo\'bfliwo\'9cci intelektualnych i ukierunkowan\'b9 nauk\'ea? Zgoda - jest to doktryna popularna, lecz zarazem wyraz umys\'b3owego le
nistwa opartego na niech\'eaci do nauki.
\par \sect }\sectd \margrsxn3024\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 \tab 
\tab Adieu, stara teorio!
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab Ewolucja nigdy nie by\'b3a procesem ustawicznej, powolnej zmiany i\tab dopasowywania. Przeobra\'bfenia nast\'eapowa\'b3y falami, skokowo. "W
\par istocie r\'f3\'bfne gatunki pojawia\'b3y si\'ea nagle - nie za\'9c spokojnie
\par \sect }\sectd \margrsxn2592\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 i\tab niezauwa
\'bfenie. Ca\'b3o\'9c\'e6 nast\'eapowa\'b3a na sygna\'b3 fanfar."
\par \tab Cz\'b3owieka, kt\'f3ry to napisa\'b3, nie mo\'bfna okre\'9cli\'e6 mianem fantasty. Specjali\'9cci nie pom\'f3wi\'b9 go te\'bf o dyletanctwo. Sir Fred Hoyle jest profesorem fzyki teoretycznej, za\'b3o\'bfycielem Instyt
utu Astronomii Teoretycznej w Cambridge i cz\'b3onkiem ameryka\'f1skiej Academy of Science. W swoich dw\'f3ch ksi\'b9\'bfkach [7, 8], kt\'f3re powinny si\'ea sta\'e6 lektur\'b9 obowi\'b9zkow\'b9 ka\'bf
dego antropologa, sprowadza adabsurdum dotychczasowe za\'b3o\'bfenia teorii ewolucji. Dow\'f3d Hoyle'a jest nie do obalenia - a wi\'eac si\'ea go przemilcza. Rozumiem, \'bfe przed outsiderem staje \'9cciana pysznego i ob\'b3udnego milczenia - sam dozna
\'b3em tego
\par \sect }\sectd \margrsxn3024\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 w\tab 
trakcie pracy. Zawstydzaj\'b9ce jest jednak, \'bfe wielcy naukowcy
\par si\'eagaj\'b9 po podobne \'9crodki wobec siebie nawzajem.
\par \tab Fred Hoyle wykazuje, \'bfe Ziemia "nie jest biologicznym centrum Wszech\'9cwiata, lecz tylko jakby punktem zbornym". Geny, cegie\'b3ki \'bfycia przeobra\'bfaj\'b9ce wszystko i odpowiedzialne za samorzutne
\par \sect }\sectd \margrsxn1584\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 i\tab 
niezrozumia\'b3e mutacje przyby\'b3y i przybywaj\'b9 z Kosmosu.
\par \tab Naprawd\'ea nowatorska idea! Jasne, \'bfe nie podoba si\'ea nikomu, kto uwa\'bfa si\'ea za szczyt ewolucji albo za koron\'ea stworzenia. Straszna my\'9cl: Nie jeste\'9cmy najwi\'eaksi? Czy to geny z Kosmosu mia\'b3yby spowodowa\'e6 i powodowa\'e6 - r
\'f3wnie\'bf w naszej epoce - skoki mutacyjne?
\par \tab Oburzenie dowodem Freda Hoyle'a jest zrozumia\'b3e. A przy tym nawet w kr\'eagu ludzi nauki ju\'bf od dobrych dwudziestu lat przewidy\-wano, \'bfe w ko\'f1cu pojawi si\'ea argumentacja nie do odparcia. 
\par Wystarczy\'b3o zajrze\'e6 do jednej z tak inteligentnych ksi\'b9\'bfek prof. dr. Wildera-Smitha, albo - niech i tak b\'eadzie! - przekart-
\par kowa\'e6 nowsze dzie\'b3o laureata Nagrody Nobla, Francisa Cricka.
\par (Oraz literatur\'ea dodatkow\'b9!)
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 A je\'9cli kto\'9c stwierdzi, \'bfe to wyj\'b9tki i przedstawiaj\'b9 tylko teori\'ea, ten
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 niech w pierwszej bibliotece uniwersyteckiej si\'eagnie do na wskro\'9c nowatorskiej ksi\'b9\'bfki Brunona Vollmerta 'Cz\'b9steczka i \'bfycie'.
\par \sect }\sectd \margrsxn1872\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
Profesor Vollmert by\'b3 b\'b9d\'9f co b\'b9d\'9f profesorem zwyczajnym chemii substancji znakrocz\'b9steczkowych oraz dyrektorem Instytutu Polime\-r\'f3w Uniwersytetu Karlsruhe. Naprawd\'ea nie jest ignorantem? To 
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 w\'b3a\'9cnie specjali\'9cci w tej dziedzinie najlepiej znaj\'b9 si\'ea na powstawaniu takich makrocz\'b9steczek jak DNA.
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab \tab Ideologia kontra nauka
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab Votlmert stwierdza jasno i wyra\'9fnie, i\'bf chemik zajmuj\'b9cy si\'ea polimerami ani nie da sobie wm\'f3wi\'e6, ani sam sobie nie wm\'f3wi, \'bfe cz\'b9
steczki DNA powsta\'b3y w prabu\'b3ionie przypadkiem. Dotyczy to
\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 tak\'bfe \'b3a
\'f1cuchowego przyrostu DNA w trakcie przechodzenia na Ziemi od ni\'bfszego gatunku zwierz\'b9t do wy\'bfszego. Vollmert m\'f3wi dos\'b3ownie:
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid16729813 "Uwa\'bfam darwinizm za nieszcz\'ea\'9cliw\'b9 pomy\'b3k\'ea, zawdzi\'eaczaj\'b9c\'b9 sw\'f3j bezprzyk\'b3adny sukces tylko i wy\'b3\'b9cznie antropocentrycz\-
nemu my\'9cleniu \'bfyczeniowemu."
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab To samo m\'f3wi Fred Hoyle, kt\'f3ry zadaje sobie pytanie, dlaczego 
\par biolodzy zachwycaj\'b9 si\'ea fantazjami wyssanymi z palca, a kwestionuj\'b9 "to, co oczywiste". Hoyle:
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid16729813 "W epoce przedkopernika\'f1skiej s\'b9dzono b\'b3\'eadnie, \'bfe Ziemia jest geometrycznym i fizycznym \'9crodkiem Wszech\'9cwiata. Dzi\'9c z pozo-
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
ru godna szacunku ziemska nauka widzi w cz\'b3owieku biologiczne
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid16729813 centrum Wszech\'9cwiata - wprost niewiarygodne powt\'f3rzenie poprzedniego b\'b3\'eadu."
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab Tak to ju\'bf jest. Jak mog\'b3o doj\'9c\'e6 do tego, \'bfe nauczyciele akademic\-cy, kt\'f3rzy powinni by\'e6 otwarci na ka\'bfd\'b9 argumentacj\'ea, upieraj
\'b9 si\'ea przy starym i przez prawdziwych fachowc\'f3w dawno odrzuconym bezsensownym modelu ewolucji? To sprawa systemu.
\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 \tab 
Autor dysertacji czy ksi\'b9\'bfki naukowej musi cytowa\'e6, cytowa\'e6 i\tab jeszcze raz cytowa\'e6 - powtarzaj\'b9c stare punkty widzenia jak
\par w\tab m\'b3ynku modlitewnym. Praca nie musi by\'e6 nowatorska, wystarczy,
\par \'bfe zawiera prawdy wielokrotnie prze\'bfute i b\'eadzie wykazywa\'e6 jakie\'9c zwi\'b9zki mi\'eadzy nimi. To, co si\'ea "wie", sprawia rado\'9c\'e6 i przynosi zadowolenie, nawet je\'9cli ta "wiedza" jest wiedz\'b9 \'bfyczeniow\'b9, pozor\-n\'b9
. Inne punkty widzenia odp\'eadza si\'eajak natr\'eatne muchy - przyno\-sz\'b9ce same przykro\'9cci. Poza tym - z socjologicznego punktu
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
widzenia - swoim zachowaniem cz\'b3owiek czuje si\'ea zwi\'b9zany ze
\par stadem. Ta wi\'eakszo\'9c\'e6 r\'f3wnie\'bf sk\'b3ada si\'ea z powtarzaczy. Do tego dochodzi, \'bfe dotychczasowa teoria ewolucji dosta\'b3a si\'ea do wielkiej stajni ideologicznej. Hoyle: "Kto nie \'bfyczy sobie, aby darwinizm by\'b3
 traktowany jako zjawisko spo\'b3eczno-polityczne i nie uwa\'bfa, \'bfe jest niezb\'eadny dla spokoju dusz obywateli pa\'f1stwa, widzi to zapewne inaczej."
\par \tab Anio\'b3 Ziemia nie jest systemem zamkni\'eatym - nigdy takim nie
\par \sect }\sectd \margrsxn1872\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 by\'b3
. Ziemia otrzymuje z zewn\'b9trz pos\'b3ania oraz informacje, powodu-
\par j\'b9ce nag\'b3e skoki ewolucji. Cz\'b3owiek nie oddzieli\'b3 si\'ea od ma\'b3py dlatego, \'bfe lepiej si\'ea do czego\'9c dopasowa\'b3, lecz dlatego, \'bfe nowe geny
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 pozwoli\'b3
y mu wznie\'9c\'e6 si\'ea na wy\'bfszy poziom. W r\'f3wnie niewielkim stopniu to, \'bfe z Homo erectus powsta\'b3 neandertalczyk, a z neandertal\-czyka astronom i technik epoki megalitycznej, jest spowodowane faktem, \'bfe dostosowywa\'b3 si\'ea
 do zmiennych wp\'b3yw\'f3w \'9crodowiska
\par -\tab raz do epoki lodowcowej, raz do interglacja\'b3u. Pos\'b3anie inteligencji
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 jest kosmiczne, tylko jego cielesna pow\'b3oka powsta\'b3a na miejscu.
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab \tab Wspania\'b3a sprawa
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab Twierdz\'ea ni mniej, ni wi\'eacej jak tylko, \'bfe zmiany form \'bfycia nie przebiega\'b3y powoli i w pojedynczych egzemplarzach, lecz masowo. Niejest to pomys
\'b3 nowy, propaguj\'ea go od pi\'eatnastu lat. Degraduje
\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
on do rangi groteski dotychczasowe twierdzenie o mozolnej i ustawi\-cznej ewolucji, dowodz\'b9c przynajmniej tego, \'bfe lekcewa\'bfymy jakie\'9c inne wp\'b3ywy.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Ka\'bfda forma \'bfycia rozmna\'bfaj\'b9ca si\'ea przez zap\'b3odnienie dysponuje
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 specyficzn\'b9 liczb\'b9 chromosom\'f3w. Kom\'f3rka p\'b3ciowa cz\'b3owieka ma
\par \sect }\sectd \margrsxn2880\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
ich 46: 22 autosomy oraz jeden chromosom X lub Y. Tylko takie same pary chromosom\'f3w s\'b9 zdolne do zap\'b3odnienia. Dlatego
\par -\tab gdyby perwersja tego rodzaju przysz\'b3a komu\'9c do g\'b3owy - cz\'b3o-
\par wiek nie mo\'bfe si\'ea krzy\'bfowa\'e6 z szympansem, cho\'e6 oba gatunki wywodz\'b9 si\'ea z jednego pnia. Ich liczby chromosom\'f3w zupe\'b3nie do siebie nie pasuj\'b9.
\par \tab Wprawdzie u wszystkich gatunk\'f3w wyst\'eapuj\'b9 sta\'b3e, pojedyncze mutacje chromosomowe, lecz nosiciele tak zmutowanych chromo\-som\'f3w s\'b9 bezp\'b3odni - maj\'b9 chromosom\'f3w za du\'bfo lub za ma\'b3o. Na l\'b9dzie \'bfyje oko\'b3
o 20 tys. gatunk\'f3w paj\'b9k\'f3w - ale przedstawiciele r\'f3\'bfnych gatunk\'f3w nie mog\'b9 mie\'e6 ze sob\'b9 potomstwa.
\par \tab Mo\'bfliwe jest oczywi\'9ccie, \'bfe w\'9cr\'f3d wielu nowo narodzonych osobnik\'f3w przypadkiem odnajd\'b9 si\'ea pasuj\'b9cy do siebie i sp\'b3odz\'b9 potomstwo tworz\'b9c w ten spos\'f3b nowy gatunek. Jego przed\-stawiciele jednak b\'ead\'b9
 mogli si\'ea mno\'bfy\'e6 tylko w zwi\'b9zkach mi\'eadzy krewnymi "obarczonymi b\'b3\'eadem drukarskim". Towarzysz Przypa-
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \fi-288\li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
dek daje na wszystko baczenie, a nikt nie wie, jak d\'b3ugo to potrwa. W trakcie ewolucji z meduz, robak\'f3w i podobnych stworze\'f1
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 powsta\'b3y kr\'eagowce. Ale z kim sparzy\'b3 si\'ea pierwszy nowy osobnik, wyci\'b9gni\'eaty niejako z b\'eabna loterii niesko\'f1czonej sekwencji przypad\-k\'f3
w? Czy cz\'b3owiek my\'9cl\'b9cy mo\'bfe wierzy\'e6, \'bfe obok takiego pierw-
\par szego zmutowanego bydl\'b9tka zaroi\'b3o si\'ea od razu od odpowiednich
\par dla niego partner\'f3w seksualnych? \'afeby nast\'b9pi\'b3 akt zap\'b3odnienia, potrzeba dwojga osobnik\'f3w tego samego gatunku, ale r\'f3\'bfnej p\'b3ci. Dzi\'eaki Bogu, chcia\'b3oby si\'ea doda\'e6. Mutacja tylko jednego osobnika, zmiana zespo\'b3
u chromosom\'f3w tylko jednej istoty nie zda si\'ea na nic. Trudno te\'bf sobie wyobrazi\'e6, \'bfeby jednocze\'9cnie - a zarazem niezale\'bfnie od siebie - nast\'b9pi\'b3y dwie takie same mutacje, i \'bfeby te istoty, samiec i samica, spotka\'b3y si\'ea
 przypadkiem na bezkresnych
\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 po\'b3
aciach kuli ziemskiej!
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Co robi\'b3 nasz pierwszy samotny, szkaradny praprzodek? O jakiej
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 liczbie chromosom\'f3w m\'f3wi\'b3y jego kom\'f3rki? Z kim m\'f3g\'b3by si\'ea rozmna\'bfa\'e6? W ko\'f1cu rozwin\'b9\'b3 pewnie w sobie ten pierwotny pop\'ea
d, 
\par bo inaczej jego linia by si\'ea urwa\'b3a, zanim zd\'b9\'bfy\'b3by si\'ea na Ziemi na dobre zadomowi\'e6.
\par \tab Wyznawcy ewolucji przecinaj\'b9 ten w\'eaze\'b3 gordyjski wiar\'b9 wjedno\-czesne mutacje u bli\'9fni\'b9t i/albo tak zwanych "form przej\'9cciowych". O\tab co chodzi?
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 \tab 
Samica hominida rodzi bli\'9fniaki. Braciszek i siostrzyczka parz\'b9 si\'ea iju\'bf mamy now\'b9 lini\'ea. Jest to bez w\'b9tpienia kazirodztwo, bo nie by\'b3o mo\'bfliwo\'9cci parzenia si\'ea z innymi hominidami ze wzgl\'eadu na r\'f3\'bfnice
\par w\tab ilo\'9cci chromosom\'f3w. Jest jeszcze gorzej: kazirodztwo powoduje
\par zwi\'eakszenie si\'ea b\'b3\'ead\'f3w zawartych w kodzie genetycznym - nie ma wyj\'9ccia. (Gdy zrobimy fotokopi\'ea z orygina\'b3u, a potem kolejn\'b9 kopi\'ea 
\par z\tab tej kopii - i z ka\'bfdej nast\'eapnej kopii dalsz\'b9 kopi\'ea, to n-ta kopia
\par b\'eadzie zupe\'b3nie nie do u\'bfytku.)
\par \tab Hipoteza "form przej\'9cciowych" jest jeszcze s\'b3absza. Prof. dr Wilder-Smith, kt\'f3ry sw\'f3j pierwszy biret w\'b3o\'bfy\'b3 doktoryzuj\'b9c si\'ea
\par \sect }\sectd \margrsxn2592\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 w\tab 
dziedzinie chemu organicznej i na pewno zalicza si\'ea do naukowc\'f3w
\par }\pard \ql \fi-288\li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid16729813 bardzo wykszta\'b3conych, wyja\'9cni\'b3 to na nast\'eapuj\'b9cym przyk\'b3adzie: "Formy przej\'9cciowe powsta\'b3e na drodze ewolucji nie mog\'b9
 spe\'b3ni\'e6 \'bfadnego zadania, bo s\'b9 doskonale nieprzydatne. Za przyk\'b3ad
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid16729813 mo\'bfe pos\'b3u\'bfy\'e6 organizm samicy wieloryba, pozwalaj\'b9cy jej kar\-mi\'e6 ss\'b9ce potomstwo pod wod\'b9, nie daj\'b9c mu przy tym uton\'b9\'e6.

\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 Nie mo
\'bfna sobie wyobrazi\'e6 \'bfadnej ewolucyjnej formy po\'9cred-
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid16729813 niej na drodze od zwyk\'b3ego sutka do w pe\'b3ni rozwini\'eatego sutka wielorybicy, umo\'bfliwiaj\'b9cego karmienie pod wod\'b9. Albo sutek 
\par }\pard \ql \li576\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin576\itap0 {\f2\insrsid16729813 ten istnia\'b3 od razu w formie takiej jak dzi\'9c, albo go nie by\'b3o. Je\'bfeli si\'ea twierdzi, \'bfe taki organ wykszta\'b3ca si\'ea stopniowo przez

\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab przypadkowe mutacje, to dla wieloryb\'f3w oznacza\'b3oby to \'9cmier\'e6
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
przez utoni\'eacie w trakcie rozwoju sutka - a rozw\'f3j ten musia\'b3
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid16729813 trwa\'e6 tysi\'b9ce lat. Odrzucanie w trakcie bada\'f1 mo\'bfliwo\'9cci plano\-wania takich stuktur poddaje nasz\'b9 \'b3atwowierno\'9c\'e6 pr\'f3bie trud\-
niejszej ni\'bf wezwanie, aby uwierzy\'e6 w inteligentnego konstruktora sutka, kt\'f3ry poza tym musia\'b3 si\'ea zna\'e6 na hydraulice."
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab Ta argumentacja powinna ostatecznie rozbroi\'e6 niedowiark\'f3w.
\par Nie! - krzycz\'b9 osoby przyzwyczajone do starego pogl\'b9du wy\-skakuj\'b9cego jak diabe\'b3ek z pude\'b3ka. Wieloryb, m\'f3wi\'b9, jest ssakiem, kt\'f3ry kiedy\'9c \'bfy\'b3 na l\'b9dzie i dopiero potem chlupn\'b9\'b3
 do wody. Jest to argumentacja jeszcze bardziej wy\'9cwiechtana. Jak\'bfe odwa\'bfnej zmiany warunk\'f3w \'bfycia wymaga si\'ea od wieloryba, kt\'f3ry na \'9cwiat wydawa\'b3
\par \sect }\sectd \margrsxn2592\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
swoje dzieci na l\'b9dzie i stopniowo - zbrojny w sutek! - udawa\'b3 si\'ea w\tab odm\'eaty, \'bfeby m\'b3ode mog\'b3y ssa\'e6 pod wod\'b9. Fenomenalne! To
\par niew\'b9tpliwe, \'bfe wieloryb jako ssak musia\'b3 zmieni\'e6 \'9crodowisko - ale nie by\'b3a to zmiana powolna i ustawiczna, lecz nag\'b3a.
\par \tab "Formy przej\'9cciowe" nie rozwi\'b9zuj\'b9 problemu liczbowych zmian zespo\'b3u chromosom\'f3w. O ile takie "formy przej\'9cciowe" w og\'f3le istnia\'b3y. Sir Fred Hoyle uwa\'bfa "formy przej\'9cciowe" znalezione
\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 w\tab 
kopalnych skamielinach za legend\'ea. Hoyle:
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid16729813 "Twierdzenia te [dotycz\'b9ce form przej\'9cciowych - przyp. E.v.D.] s\'b9 tym bardziej problematyczne, im wy\'bfsza jest warto\'9c\'e6 naukowa 
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 pracy [...] Je\'9cli cz\'b3owiek si\'ea uprze i przebrnie przez literatur\'ea geologiczn\'b9, to w ko\'f1cu dojdzie do nast\'eapuj\'b9cej prawdy: skamieli\-ny s
\'b9 dla darwinizmu dokumentem niewystarczaj\'b9cym nie ze
\par \sect }\sectd \margrsxn1872\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 wzgl\'ea
du na brak umiej\'eatno\'9cci geolog\'f3w, lecz dlatego, \'bfe wymaga-
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid16729813 ne przez teori\'ea powolne przemiany w trakcie ewolucji nie mia\'b3y miejsca."
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Widz\'b9c ten spis z natury mo\'bfna dosta\'e6 zawrot\'f3w g\'b3owy. Ale lepiej
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 mie\'e6 przez chwil\'ea zawroty g\'b3owy, ni\'bf kr\'eaci\'e6 bez sensu przez ca\'b3e \'bfycie. Je\'bfeli nie mia\'b3a miejsca \'bfadna sta\'b3
a i powolna zmiana form \'bfycia i ich zachowa\'f1 to gdzie\'bf przyczyna zmian?
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab \tab \tab Upiory kr\'b9\'bf\'b9
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
Ani na chwil\'ea nie mo\'bfemy zapomnie\'e6 o tysi\'b9cach lat, tej otch\'b3ani
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 czasu, w kt\'f3rej cz\'b3owiek by\'b3 my\'9cliwym i zbieraczem. Potem nagle poczu\'b3 cudowne tchnienie i jego szare kom\'f3rki postanowi\'b3y, \'bfe b\'ea
dzie wydrapywa\'e6 rysunki na ska\'b3ach i \'9ccianach jaski\'f1. W ten spos\'f3b dosta\'b3 si\'ea na autostrad\'ea ewolucji?
\par \tab Zdumiewaj\'b9ce jest tylko, \'bfe nasi zmarli przodkowie za\'b3atwili spraw\'ea globalnie. Ryty naskalne (petroglify) s\'b9 dziedzin\'b9 sztuki znan\'b9 na ca\'b3ym \'9cwiecie - by\'b3a ona uprawiana przez ludy, kt\'f3re ani 
\par nic o sobie nie wiedzia\'b3y, ani wiedzie\'e6 nie mog\'b3y. Wydrapywano je na skalnych zboczach wy\'bfyny Tassili na Saharze (Algieria), w d\'bfungli Mato Grosso, w dalekim Jemenie, na wybrze\'bfach po\'b3udniowego
\par \sect }\sectd \margrsxn2736\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
Chile. "Obrazkowe pozdrowienia" od ludzi z epoki kamiennej, "widok\'f3wki" z odleg\'b3ej przesz\'b3o\'9cci znajdujemy od Hawaj\'f3w po \'9crodkowe Chiny, od Syberii po pohzdniow\'b9 Afryk\'ea. W paru przypadkach wiemy, kt\'f3re plemiona sporz\'b9dza\'b3
y ryty - tyle \'bfe ludy te nazwa\'b3a po\'9cmiertnie dopiero wsp\'f3\'b3czesna nauka.
\par \tab Ile takich ryt\'f3w istnieje? Pewnie miliony. S\'b9 one nawet na male\'f1kich wyspach i najwy\'bfszych g\'f3rach. Mo\'bfna na nie trafi\'e6 zar\'f3wno na mro\'9fnej Alasce, jak i na rozpalonej s\'b3o\'f1cem wy\'bfynie Kimberley w Australii. Wsz\'ea
dzie, gdzie dotar\'b3o globalne wezwanie: "Przyjaciele, nadesz\'b3a era sztuki naskalnej!"
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Koczownicy epoki kamiennej cholernie si\'ea chyba nudzili. A\'bf
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 w\tab ko\'f1cu zacz\'eali tworzy\'e6 - jako rylca u\'bfywali ostrego kamienia,
\par szkicownikiem by\'b3a skalna \'9cciana. A potem zaw\'b3adn\'ea\'b3a nimi nagle potrzeba dalszego przekazywania informacji. W zasadzie nie mo\'bfna by temu nic zarzuci\'e6, gdyby nie dwa zastanawiaj\'b9ce fenomeny:
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 \tab 
a) wyst\'eapowanie ryt\'f3w na obszarze ca\'b3ej kuli ziemskiej;
\par \tab b) powtarzaj\'b9ce si\'ea motywy.
\par \tab Badanie symboli nale\'bfy do dziedzin wiedzy traktowanych nie do\'9c\'e6 powa\'bfnie przez niekt\'f3rych badaczy prehistorii. A je\'9cli ju\'bf kt\'f3ry\'9c zasi\'b9dzie do czasoch\'b3onnej i mozolnej pracy, polegaj\'b9cej na sporz\'b9dza\-
niu reprodukcji i interpretowaniu wizerunk\'f3w naskalnych, to ograni\-cza si\'ea zwykle do jednego regionu. Brakuje opracowa\'f1 globalnych. Prawie przed trzydziestu laty Oswald O. Tobisch pr\'f3bowa\'b3 stworzy\'e6 system z\'b3o\'bf
ony z co najmniej 6 000 rysunk\'f3w. Jego odkrycia, przed\-stawione w d\'b3ugich tabelach, zapieraj\'b9 dech w piersi.
\par Tobisch wykaza\'b3 pokrewie\'f1stwa ryt\'f3w z ca\'b3ego \'9cwiata. Mo\'bfna
\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 odnie
\'9c\'e6 wra\'bfenie, \'bfe prehistorycznym artystom dana by\'b3a kiedy\'9c wsp\'f3lna prakultura albo wsp\'f3lna prawiedza.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Przez 30 lat od wydania ksi\'b9\'bfki Tobischa opublikowano wiele
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 album\'f3w i broszur o niezliczonych rytach naskalnych
\par -\tab istnieje wi\'eac ogromny materia\'b3 por\'f3wnawczy. Ostatnio zawi\'b9-
\par zano te\'bf mi\'eadzynarodowe towarzystwa, kt\'f3rych cz\'b3onkowie "za\-
\par przedali si\'ea" sztuce naskalnej. Na przyk\'b3ad autriacko-szwajcarskie GE-FE-BI zajmuje si\'ea por\'f3wnawczymi badaniami sztuki na-
\par skalnej. Towarzystwo to kolekcjonuje i publikuje wspania\'b3e materia\-\'b3y. Oczywi\'9ccie te miliony ryt\'f3w naskalnych nie powsta\'b3y w tym
\par samym czasie, cz\'easto - ale nie zawsze - dziel\'b9 je tysi\'b9clecia. Niekiedy w trakcie tysi\'b9cleci te same ska\'b3y "zamalowywano" kolejnymi dzie\'b3ami sztuki. Mimo to pozostaje faktem jednoczesne sporz\'b9dzanie ryt\'f3
w naskalnych w niezwykle odleg\'b3ych od siebie rejonach naszego globu.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Czy w Toro Muerto w Peru, gdzie odkryto dziesi\'b9tki tysi\'eacy ryt\'f3w,
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 czy we w\'b3oskiej Val Camonica, czy przy autostradzie Karakorum
\par \sect }\sectd \margrsxn2592\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 w\tab 
Pakistanie, czy na Wy\'bfynie Colorado w USA, czy w Paraibo
\par w\tab Brazylii, czy wreszcie w po\'b3udniowej Japonu - wsz\'eadzie pojawiaj\'b9
\par si\'ea te same symbole i postacie. Nie kwestionuj\'ea faktu - bo kto m\'f3g\'b3by? - \'bfe w\'9cr\'f3d nich znajduj\'b9 si\'ea te\'bf przedstawienia typowo lokalne, nie spotykane gdzie indziej - zagadka zadziwiaj\'b9cych pokrewie\'f1
stw artystycznych jednak pozostaje.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Z codzienno\'9cci\'b9 ludzi epoki kamiennej - niewa\'bfne, gdzie \'bfyli
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 -\tab wi\'b9\'bf\'b9 si\'ea sceny z polowa\'f1, poza tym s\'b3o\'f1ce, ksi\'ea\'bfyc, ko\'b3a,
\par kreskowe ludziki, odciski d\'b3oni czy rysunki ukazuj\'b9ce upraw\'ea roli. Zadziwiaj\'b9ce jest tylko to, \'bfe postacie by\'b3y opatrywane unisono takimi samymi atrybutami, jak gdyby na wszystkie kontynenty tam-tamy przekaza\'b3y informacj\'ea
: "bogowie to ci z promieniami!"
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx6912\tx7056\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
\tab "Bogowie" s\'b9 zwykle wyobra\'bfani jako postacie wi\'eaksze ni\'bf zwykli ludzie. Ich g\'b3owy s\'b9 zawsze przyozdobione "aureol\'b9", z kt\'f3rej nierzadko wybiegaj\'b9 promienie. Wyra\'9fnie te\'bf wida\'e6, \'bfe ludzie pozostaj\'b9
 zazwyczaj w bezpiecznej odleg\'b3o\'9cci od bog\'f3w - kl\'eacz\'b9c, le\'bf\'b9c na ziemi albo wznosz\'b9c r\'eace. C\'f3\'bf sk\'b3oni\'b3o naszych przodk\'f3w, dopiero co wyros\'b3ych z ma\'b3py, do wyra\'bfania tak ujednoliconych pogl\'b9d\'f3
w? Czy prehistoryczni arty\'9cci uko\'f1czyli t\'ea sam\'b9 akademig sztu\'b3c pi\'eaknych? A mo\'bfe wzi\'eali udzia\'b3 w tej samej mi\'eadzynarodowej konferencji na temat sztuki naskalnej?
\par \tab Carl Gustaw Jung czy Sigmund Freud mog\'b9 do wyja\'9cnienia
\par zagadki zatrudni\'e6 zbiorow\'b9 pod\'9cwiadomo\'9c\'e6, kolektywne wizje albo g\'b3\'eabi\'ea psyche. Mnie wydaje sig jednak, \'bfe przypuszczenie Oswalda Tobischa, fachowca i podr\'f3\'bfnika, znacznie bardziej przybli\'bfy\'b3o rozwi\'b9
zanie tego zagadkowego prob\'b3emu:
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx6912\tx7056\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 "Czy niegdy\'9c istnia\'b3a jedno\'9c\'e6 pojmowania boga przez niezrozu-
\par mia\'b3\'b9 dla dzisiejszych umys\'b3\'f3w mi\'eadzynarodowo\'9c\'e6, i czy ludzko\'9c\'e6
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx6912\tx7056\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab \'f3wczesnej epoki tkwi\'b3a mo\'bfe jeszcze w kr\'eagu 'praobjawienia'
\par \tab stw\'f3rcy jedynego i wszechmocnego?"
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx6912\tx7056\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Ci faceci epoki kamiennej to by\'b3y cwane ch\'b3opaczki! Albo Anio\'b3
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx6912\tx7056\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Ziemia wla\'b3 im przez lejek do g\'b3owy powszechne pos\'b3anie, albo glohalna wie\'9c\'e6 wnika\'b3a jako\'9c inaczej w budz\'b9ce si\'ea umys\'b3
y, albo wreszcie wszyscy ludzie epoki kamiennej to samo widzieli, podziwiali, tego samego si\'ea bali - i wiedzg t\'ea przekazywali nast\'eapnym pokole\-niom. Jak by\'b3oby dla nas wygodniej? Tak czy siak, bezspornym faktem s\'b9 tajemnicze dzie\'b3
a sztuki z czas\'f3w, gdy telefaksy pod\'b3\'b9czone
\par \sect }\sectd \margrsxn1152\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx6912\tx7056\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {
\f2\insrsid16729813 do mi\'eadzynarodowej sieci telefonicznej nie wypluwa\'b3y jeszcze obo\-wi\'b9zuj\'b9cego wzoru obrazu. Te kilka por\'f3wna\'f1 m\'f3wi za siebie.
\par }\pard \ql \li0\ri0\sl480\slmult0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx6912\tx7056\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab \tab III. Narodziny techniki
\par }\pard \ql \li6912\ri0\sl240\slmult0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx6912\tx7056\faauto\rin0\lin6912\itap0 {\f2\insrsid16729813 W\'9cr\'f3d ludzi jest wi\'eacej kopii ni\'bf orygina\'b3\'f3w.
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx6912\tx7056\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab \tab \tab \tab Pablo Picasso (1881 - 1973)
\par \tab To, co przedstawi\'b3em na poprzednich stronach jako materia\'b3 do
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx6912\tx7056\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
dyskusji, mo\'bfe wprawi\'e6 w os\'b3upienie, wywo\'b3a\'e6 gniew lub zdziwienie,
\par -\tab a przecie\'bf jest to tylko wst\'eap do niewiarygodnej historii. Kolejn\'b9
\par }\pard \ql \fi-288\li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx6912\tx7056\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid16729813 rund\'ea zapowie uderzenie w gong, rozpoczynaj\'b9ce pie\'9c\'f1 pogrzebow\'b9. Kiedy nasi przodkowie wynale\'9fli wreszcie kultur\'ea
 i zaczgli sporz\'b9-
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx6912\tx7056\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 dza\'e6 ryty naskalne oraz inne niewielkie dzie\'b3a sztuki, nauczyli si\'ea wobec siebie respektu. U\'9cwiadomienie, \'bfe ludzie nie s\'b9
 wcale sobie r\'f3wni, by\'b3o to\'bfsame z narodzinami szacunku. Kto\'9c, kto tworzy\'b3 wspania\'b3e rysunki naskalne, dysponowa\'b3 odmiennymi zdolno\'9cciami
\par \sect }\sectd \margrsxn2736\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx6912\tx7056\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
ni\'bf kto\'9c, kto wy\'b3amywa\'b3 k\'b3y mamutom. Pierwszy by\'b3 zapewne
\par drobny, wra\'bfliwy, drugi za\'9c muskularny, silnie zbudowany, dzielny i\tab odwa\'bfny do szale\'f1stwa. Ale i tak nie oni, lecz rodz\'b9ca matka
\par znajdowa\'b3a sig zapewne - o czym \'9cwiadcz\'b9 pos\'b9\'bfki tak zwanych "bogi\'f1 macierzy\'f1stwa" - na pierwszym miejscu "listy rankingowej cenionych zawod\'f3w".
\par \tab Uznanie w oczach wsp\'f3\'b3plemie\'f1c\'f3w spowodowane okre\'9clonymi zdolno\'9cciami spowodowa\'b3o, \'bfe ludziom nimi obdarzonym oddawa-
\par \sect }\sectd \margrsxn2592\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx6912\tx7056\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
no cze\'9c\'e6 - to za\'9c z kolei doprowadzi\'b3o do budowy grob\'f3w. Nie
\par mo\'bfna si\'ea by\'b3o bezczynnie przygl\'b9da\'e6, jak s\'eapy i hieny rozszarpuj\'b9 zw\'b3oki kochanej lub szanowanej osoby. Nasta\'b3 zwyczaj grzebania zmar\'b3ych. \'afa\'b3obnicy patrzyli ze smutkiem i \'b3zami w oczach na miejsce, w kt\'f3
rym spoczywa\'b3a ukochana osoba. Czy to by\'b3o
\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx6912\tx7056\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
wszystko? Czy naprawd\'ea nic po niej nie pozosta\'b3o? Z szacunkiem dotykano nielicznych kawa\'b3k\'f3w futra, narz\'eadzi i dzie\'b3 sztuki, kt\'f3re pozostawi\'b3 nieboszczyk. Zacz\'eato oddawa\'e6 cze\'9c\'e6 zmar\'b3ym, powsta\'b3
\par kult zmar\'b3ych, prehistoryczny cz\'b3owiek zaczyna\'b3 si\'ea zastanawia\'e6, co
\par \sect }\sectd \margrsxn2592\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 jest po \'9c
mierci. A mo\'bfe umar\'b3y \'bfyje gdzie\'9c nadal? Czy liszka nie przepoczwarza si\'ea, aby zbudzi\'e6 si\'ea wiosn\'b9jako motyl? Czy wracaj\'b9cy z\tab kr\'f3lestwa zmar\'b3ych nie za\'bf\'b9daj\'b9 przypadkiem zwrotu swojej broni,
\par narz\'eadzi, ubra\'f1 i ulubionych przedmiot\'f3w?
\par \tab Zmar\'b3ych zacz\'eato grzeba\'e6 uroczy\'9ccie, znamienitym osobom k\'b3a\-dziono do grobu przedmioty codziennego u\'bfytku. Ale ziemia by\'b3a twarda, kamienne narz\'eadzia nie bardzo nadawa\'b3y si\'ea do kopania, g\'b3\'eaboko\'9c\'e6 grobu by
\'b3a wci\'b9\'bf niedostateczna - zwierz\'eata wygrzeby\-wa\'b3y zw\'b3oki. Zrodzi\'b3a si\'ea wi\'eac idea, aby nad miejscem poch\'f3wku uk\'b3ada\'e6 kamienne p\'b3yty - tak powsta\'b3y pierwsze, niedu\'bfe dolmeny. 
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid16729813 Dolmeny by\'b3y zjawiskiem globalnym = tyle \'bfe nie ma w nich nic
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 tajemniczego ani zagadkowego. Jeszcze nie. Znam niedu\'bfe dolmeny
\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
na wszystkich kontynentach. W Europie jest ich pe\'b3no. Dolmen jako ochrona zw\'b3ok powsta\'b3 z naturalnej potrzeby... a\'bf - tak, a\'bf
\par w\tab kt\'f3rym\'9c tysi\'b9cleciu przed Chrystusem ziemski glob ogarn\'ea\'b3a
\par kolejna "fala mody". Ludzie zacz\'eali pi\'eatrzy\'e6 "superdolmeny" zorien\-towane astronomicznie, o kt\'f3rych nie mo\'bfemy powiedzie\'e6 na pewno,
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 \'bf
e przeznaczeniem ich by\'b3o miejsce poch\'f3wku.
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab \tab Nowy wirus: megalititis
\par \tab O Bo\'bfe, gdyby\'bf New Grange by\'b3 jedynym korytarzowym grobem
\par na \'9cwiecie! Jakie proste i logiczne sta\'b3oby si\'ea w\'f3wczas wyt\'b3umacze\-nie. Gdyby czarodziejskie \'9cwiat\'b3a i promieniste cuda ogranicza\'b3y si\'ea do Irlandii i Xochicalco, nie mia\'b3bym powodu do czepiania si\'ea spraw w\'b9
tpliwych i wyci\'b9gania nielogiczno\'9cci. Ale polecenia danego przez czarodziejsk\'b9 r\'f3\'bfd\'bfk\'ea: "Budujeie olbrzymie megalityczne groby zorientowane astronomicznie" pos\'b3uchano na ca\'b3ym \'9cwiecie. Tyl-
\par \sect }\sectd \margrsxn2592\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
ko w rejonie zatoki Morbihan (Bretania) 135 spo\'9cr\'f3d 156 dol-
\par men\'f3w jest zorientowanych na przesilenie letnie lub zimowe. Jestem sk\'b3onny powiedzie\'e6, \'bfe "w najbardziej niemo\'bfliwych miejscach"
\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 -\tab m\'f3wi
\'b9c obrazowo: z dala od "kamiennej zarazy" - powstawa\'b3y
\par astronomiczne budowle megalityczne, "groby korytarzowe", przeo\-gromne dolmeny, samotne menhiry na wzniesieniach b\'ead\'b9cych 
\par punktami obserwacyjnymi oraz ca\'b3e ich szeregi, zorientowane z geo\-metryczn\'b9 precyzj\'b9, lecz nijak nie pasuj\'b9ce do obrazu epoki kamien\-nej.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Od neandertalczyka pocz\'b9wszy potencja\'b3 m\'f3zgowy na pewno by\'b3
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 ju\'bf nastawiony na potrzeby naukowego poznania. Ale neandertal-
\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 czyk czy cz
\'b3owiek z Cro-Magnon i jego potomkowie tak samo gapili si\'ea w noene niebo, podziwiali gwiazdy, t\'eapo patrzyli w Ksi\'ea\'bfyc
\par i\tab prze\'bfywali pory roku jak cz\'b3owiek megalitu w roku X. O ile jednak
\par potomkowie neandertalczyka przez tysi\'b9ce lat gapili si\'ea na gwiazdy, o\tab tyle cz\'b3owiekowi megalitu astronomia, geometria i matematyka
\par wesz\'b3y do g\'b3owy w\'b3a\'9cciwie przez jedn\'b9 noc - do tego opanowa\'b3 on
\par \sect }\sectd \margrsxn2880\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
bez trudu technik\'ea transportowania i podnoszenia do pionu ogrom\-nych g\'b3az\'f3w. W owej trudno datowalnej epoce w ludzkim m\'f3zgu ruszy\'b3o kilka nowych, wa\'bfnych trybik\'f3w. Szare kom\'f3rki zacz\'ea\'b3y niespodziewanie my\'9cle\'e6, liczy
\'e6 i kombinowa\'e6.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Zarzut, \'bfe wiadomo\'9cci te by\'b3y gromadzone powoli i przekazywane
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 z\tab 
pokolenia na pokolenie, \'bfe nic nie powsta\'b3o "przezjedn\'b9 noc", stoi
\par w\tab sprzeczno\'9cci z kamiennymi faktami. Nie istnia\'b3o w\'f3wczas pismo,
\par \sect }\sectd \margrsxn2736\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 nie by\'b3
o bibliotek, w kt\'f3rych gromadzonoby wiedz\'ea. Z najwy\'bfszego bocianiego gniazda nie da\'b3oby si\'ea dostrzec w\'eadrowc\'f3w krzewi\'b9cych te umiej\'eatno\'9cci na ca\'b3ym \'9cwiecie. Cz\'b3owiek epoki kamiennej zosta\'b3 obdarzony wiedz\'b9
 jak najniewinniejsza dziewica dzieci\'eaciem.
\par \tab W obliczu "miedzynarodowo\'9cci" kultur megalitycznych odwa\'bf\'ea
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 sig zada\'e6
 kilka prowokuj\'b9cych pyta\'f1: Czy do systemu "cz\'b3owiek" dodano \'9cwie\'bfe geny? A mo\'bfe geny prastare, ale zawieraj\'b9ce nowe informacje, przetrwa\'b3y w lodzie kontynentalnym? Czy fakt, \'bfe Anio\'b3 Ziemia da\'b3
 te prastare/nowe informacje do dyspozycji przyrodzie, by\'b3 skutkiem topnienia lod\'f3w? A mo\'bfe na ludzi megalitu wywarli wp\'b3yw nauczyciele spoza Ziemi?
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 W kt\'f3rym miejscu nale\'bfy zacz\'b9\'e6 wyliczanie rzeczy niemo\'bfliwych?
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab Bywa\'b3emu cz\'b3owiekowi Zachodu nazwa Stonehenge jest bliska,
\par \sect }\sectd \margrsxn2736\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 widzia\'b3 te
\'bf zdj\'eacia alej menhir\'f3w w Bretanii. Mo\'bfe czyta\'b3 co\'9c o\tab dolmenach i grobach korytarzowych w Danii a podczas wakacji
\par dotyka\'b3 megalitycznych budowli w Hiszpanii, na Minorce czy 
\par Wyspach Kanaryjskich. Wszystko w zasi\'eagu r\'eaki. Ale pan Muller czy pan Kowalski nie wie nic - bo sk\'b9d\'bfe? - o kulturach megalitycz\-nych Peru, Sri Lanki, Ameryki P\'f3\'b3nocnej czy Indii. W samych po\'b3udniowych Indiach jest oko\'b3o 1
5b0 megalitycznych nekropoli,
\par \sect }\sectd \margrsxn3312\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 a\tab par\'ea
set w pozosta\'b3ych regionach tego kraju - a\'bf po Wy\'bfyn\'ea
\par Kaszmirsk\'b9.
\par \tab Co to znaczy "megalityczny"?
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid16729813 Oto co pisze na ten temat Encyklopedia Archeologii Lubbego: "Megality - budowle, groby i skupiska kamienne z\'b3o\'bfone
\par \sect }\sectd \margrsxn1872\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 z wielkich g
\'b3az\'f3w (gr. megas: wielki oraz litos: kamie\'f1). Nie istnia\'b3
\par jeden lud megalityczny, lecz megalityczne zwyczaje u wielu lud\'f3w
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab i plemion."
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab \tab Nieprecyzyjne daty
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab Tak to ju\'bf jest. W konsekwencji nie ma r\'f3wnie\'bf ograniczonej
\par czasowo epoki megalitycznej. Ktokolwiek na \'9cwiecie obrabia\'b3, transportowa\'b3 i wznosi\'b3 do pionu wielkie g\'b3azy, robi\'b3 to w swo\'a6ej
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
epoce megalitycznej - kiedykolwiek by to by\'b3o. Istniej\'b9 \'9cwi\'b9tynie megalityczne, kt\'f3rych nie mo\'bfna datowa\'e6 z pewno\'9cci\'b9, inne po\-wsta\'b3e ok. 2 000 r. prz.Chr., i jeszcze inne, wzniesione w ostatnim stuleciu. Mnie chodzi wy\'b3
\'b9cznie o budowle najstarsze. Wszystko, co ma mniej ni\'bf 5000 lat, nie wchodzi w rachub\'ea, bo w p\'f3\'9fniejszych epokach zbyt wielki by\'b3 wzajemny wp\'b3yw poszczeg\'f3lnych lud\'f3w na siebie - "przejmowano" zwyczaje od innych.
\par \tab Datowanie megalit\'f3w jest nader interesuj\'b9ce. Oddam wszystkie skarby \'9cwiata, \'bfeby si\'ea dowiedzie\'e6, jak archeolodzy dochodz\'b9 do 
\par takich rezultat\'f3w? Na wyk\'b3adach s\'b3ysz\'ea wci\'b9\'bf, \'bfe wiek tej czy tamtej pr\'f3bki mo\'bfna "\'b3atwo" ustali\'e6 za pomoc\'b9 metody C-14. Trzeba sobie
\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 od razu u\'9c
wiadomi\'e6, \'bfe kamieni nie da si\'ea w ten spos\'f3b datowa\'e6. Metoda opiera si\'ea na zjawisku rozpadu radioaktywnego izotopu w\'eagla C-14 i ma zastosowanie tylko do substancji organicznych (ko\'9cci, w\'eagiel drzewny, tkaniny itp.).
\par \tab Ale kamienie te\'bf "dysponuj\'b9" pewnym rodzajem promieniowania pochodz\'b9cego z atmosfery. Radioaktywno\'9c\'e6 ta jest stale w stanie rozpadu - jej nat\'ea\'bfenie ulega zmniejszeniu - powoduj\'b9c tym 
\par samym zmiany struktury atomowej. "Dziury" w tej strukturze s\'b9 od razu zast\'eapowane przez jony i elektrony, przy czym elektrony zmieniaj\'b9 swoje po\'b3o\'bfenie, gdy tylko do kamienia doprowadzi si\'ea energi\'ea.
\par \tab Dzi\'eaki temu uda\'b3o si\'ea stworzy\'e6 now\'b9 metod\'ea datowania przed\-miot\'f3w - analiz\'ea termoluminescencyjn\'b9. Pr\'f3bka jest ogrzewana \{doprowadzanie energii), elektrony redukuj\'b9 swoj\'b9 energi\'ea do nis\-kiego poziomu i r\'f3
\'bfnic\'ea energetyczn\'b9 zwracaj\'b9 w formie daj\'b9cego si\'ea zmierzy\'e6 promieniowania.
\par \tab T\'ea metod\'ea mo\'bfna stosowa\'e6 do glinianych skorup i kamieni. Uwalniane promieniowanie jest proporcjonalne do radioaktywno\'9cci pierwotnej, poniewa\'bf znane s\'b9 okresy po\'b3owicznego rozpadu sub\-stancji radioaktywnych.
\par \tab \'afeby natomiast zmierzy\'e6 pierwotny poziom elektron\'f3w, stosuje
\par \sect }\sectd \margrsxn2592\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 si\'ea metod
\'ea elektronowego rezonansu spinowego lub paramagnetycz\-nego - zwanego w skr\'f3cie ERP. Karnie\'f1 umieszcza si\'ea w polu magnetycznym i wtedy pojawia si\'ea daj\'b9ce si\'ea zmierzy\'e6 promieniowa\-nie elektromagnetyczne, kt\'f3re pozwala okre\'9cli
\'e6 wiek pr\'f3bki.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Te wszystkie metody pomiar\'f3w, kt\'f3re powsta\'b3y we wspania\'b3ych
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 i\tab przenikliwych umys\'b3ach, maj\'b9 jedn\'b9 wielk\'b9 wad\'ea. Nie znamy
\par wielko\'9cci pierwotnej pomiaru - a przecie\'bf specjalista musi gdzie\'9c w\tab przesz\'b3o\'9cci zacz\'b9\'e6 odliczanie.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Z uszcz\'ea\'9cliwiaj\'b9cej wszystkich metody C-14 drwi\'b3em ju\'bf przed 24
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 laty. Jej "wielko\'9c\'e6 pierwotna pomiaru" zak\'b3ada, \'bfe na Ziemi zawsze znajdowa\'b3o si\'ea tyle samo izotopu C-14. A je\'9cli to nieprawda? Je\'9cli w\tab 
danym okresie atmosfera w r\'f3\'bfnych rejonach Ziemi zawiera\'b3a inne
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 ilo\'9c
ci C-14 ni\'bf si\'ea zak\'b3ada? Wtedy tak precyzyjne i superczu\'b3e "zegary C-14" podawa\'b3yby nieprawdziwe dane.
\par \tab Propozycj\'ea przyj\'eato. Fachowcy sprawdzaj\'b9 teraz pomiary doko-
\par \sect }\sectd \margrsxn2592\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
nywane przy pomocy C-14 r\'f3wnie\'bf innymi metodami. Nie brak wyrafnowanyeh urz\'b9dze\'f1 i dobrze pomy\'9clanych technik pracy. 
\par I tak kamienie zawieraj\'b9ce kwarc mo\'bfna datowa\'e6 dok\'b3adnie przy
\par pomocy silnych p\'f3l magnetycznych i promieniowania wysokiej cz\'eastotliwo\'9cci. Metoda polega na ERP, a wykorzystuje zjawisko r\'f3\'bfnic w budowie kryszta\'b3\'f3w kwarcu. Z biegiem tysi\'b9cleci na skutek Jonizuj\'b9cych promieni alfa powstaj\'b9
 ubytki w siatce krystalicznej. Czasem brakuje atomu tlenu, czasem krzemu. Im kwarc starszy, tym wi\'eaksze braki w jego strukturze. W laboratorium pr\'f3bki kwarcu poddaje si\'ea promieniowaniu alfa o intensywno\'9cci zwi\'ea
kszanej do chwili uzyskania granicy nasycenia, por\'f3wnywalnej z radioaktyw\-no\'9cci\'b9 naturaln\'b9, typow\'b9 dla miejsca pobrania pr\'f3bki. Fachow-
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 cy zapewniaj
\'b9, \'bfe w ten spos\'f3b mo\'bfna okre\'9cla\'e6 wiek kryszta\'b3\'f3w kwarcu do 1,5 mln lat. Kto chcia\'b3by si\'ea dowiedzie\'e6 czego\'9c wi\'eacej na temat nowoczesnych metod datowania znalezisk, niech zajrzy do ksi\'b9\'bf
ki Josefa Riederera Archeologia i chemia - Jak patrze\'e6
\par w\tab przesz\'b3o\'9c\'e6.
\par \tab Jak na razie - wspaniale. Wiadomo, ile lat ma kamie\'f1 zawieraj\'b9cy kwarc. Niestety ca\'b3a bieda w tym, \'bfe nie daje to wcale odpowiedzi na pytanie, kiedy dany kamie\'f1 obrabiano!
\par \tab Specjalistom uda\'b3a si\'ea rzecz zdumiewaj\'b9ca: Zdo\'b3ali ustali\'e6, \'bfe monolity Stonehenge pochodz\'b9 z oddalonych o 220 km g\'f3r Prescelly
\par \sect }\sectd \margrsxn2592\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 w\tab 
Walii. Drobiny kamienia poddano badaniom mikroskopowym
\par i\tab przeprowadzono analiz\'ea wielko\'9cci, rodzaju a nawet uk\'b3adu minera-
\par \'b3\'f3w w skale - wyniki por\'f3wnano z badaniami ska\'b3 z domniemanego rejonu. Co powiedzia\'b3 oficer \'9cledczy? To\'bfsamo\'9c\'e6 potwierdzona
\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
ale wiek niepewny
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab \tab Dziura ozonowa przed 10 700 laty?
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab Najistotniejszym wi\'eac problemem nie jest wiek kamienia jako takiego, lecz data jego obr\'f3bki. Na jakiej "wzorcowej wielko\'9cci pomiaru" mo\'bfna polega\'e6
? Klimatolodzy badaj\'b9cy pokryw\'ea lodow\'b9 po\'b3udniowej Grenlandii doszli do zadziwiaj\'b9cego rezultatu. Stwier\-dzili jednoznacznie, \'bfe przed 10700 laty nast\'b9pi\'b3a gwa\'b3towna zmiana klimatu. Nie by\'b3 to proces powolny i ci\'b9g\'b3
y - w ci\'b9gu kilku dziesi\'eacioleci temperatura powietrza nad Grenlandi\'b9 wzros\'b3a o pe\'b3ne 7oC. Tej nag\'b3ej zmiany klimatu nie mo\'bfna w spos\'f3b jasny i zro\-zumia\'b3y wyja\'9cni\'e6 za pomoc\'b9 odwiert\'f3w w lodzie, potwierdzi\'b3y j
\'b9 jednak badania por\'f3wnawcze osad\'f3w kalcytowych w Szwajcarii. Co
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 to ma wsp\'f3
lnego z kamieniami?
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 W trakcie ostatniego zlodowacenia l\'f3d zatrzyma\'b3 ogromne ilo\'9cci
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 py\'b3u kontynentalnego, popio\'b3u wulkanicznego i materii meteoryto\-wej. Nag\'b3e ocieplenie uwolni\'b3o ten materia\'b3 do atmosfery. Bardzo prawdopodobne jest, 
\'bfe na skutek tego \'9crodowisko otrzyma\'b3o dodatkow\'b9 dawk\'ea promieniowania jonizacyjnego. W naszych "wzo\-rcowych wielko\'9cciach pomiaru", b\'ead\'b9cych punktem wyj\'9ccia dla datowania, zn\'f3w zapanowa\'b3 chaos. Poza tym nieznany jest pow
\'f3d nag\'b3ego stopnienia lod\'f3w.
\par \tab Nawet daty sprawdzone opieraj\'b9 si\'ea na badaniach wsp\'f3\'b3czesnych 
\par -\tab wiedza ta ju\'bf jutro mo\'bfe okaza\'e6 si\'ea nieaktualna. Do megalitycz-
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 nych budowli stosuj\'ea og\'f3ln\'b9 regu\'b3\'ea: im wi\'eaksze, tym starsze. Zasada ta si\'ea sprawdza, cho\'e6 stoi w sprzeczno\'9cci z ewolucj\'b9
 technologii, bo wedle utartego mniemania pocz\'b9tki dzia\'b3alno\'9cci ludzi epoki kamien\-nej musia\'b3y by\'e6 bardzo skromne - kamyczek do kamyczka. Ale pozosta\'b3o\'9cci po epoce megalitycznej dowodz\'b9 czego\'9c wr\'eacz przeciw\-
nego: najpierw gigantomania, potem drobiazgi. Jak ula\'b3 pasuje tu stwierdzenie: w istocie rzeczywisto\'9c\'e6 jest zupe\'b3nie inna!
\par \tab \tab Poganiacze niewolnik\'f3w w Indiach
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Na wsch\'f3d od miasta Hubli-Dharwar, w indyjskim stanie Majsur,
\par \sect }\sectd \margrsxn2592\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 znajduje si
\'ea wy\'bfyna i wzg\'f3rze Durgadidi. Poln\'b9 drog\'b9 mo\'bfna 
\par tamt\'eady dojecha\'e6 do nekropoli Hirebenkal. S\'b9 tam setki niewielkich kamiennych grob\'f3w, miniaturowych dolmen\'f3w, najcz\'ea\'9cciej skiero\-wanych na wsch\'f3d. Tu\'bf obok za\'9c, kilkaset metr\'f3w na zach\'f3d
\par \sect }\sectd \margrsxn2736\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
wyrasta krajobraz gigant\'f3w - niezrozumia\'b3y \'9cwiat. Z ziemi wystaj\'b9 kamienne grzyby, na czterometrowych monolitach le\'bf\'b9 pi\'eaciomet\-rowe p\'b3yty granitu - wygl\'b9daj\'b9ce jak sto\'b3y dla olbrzym\'f3w. W\'9cr\'f3d przewr\'f3
conych menhir\'f3w, przeogromnych blok\'f3w granitu, sp\'eaka-
\par nych ska\'b3 monstrualnej wielko\'9cci i po\'b3amanych p\'b3yt wida\'e6 resztki kamiennych kr\'eag\'f3w. Szale\'f1stwo!
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Technicy i astronomowie epoki kamiennej musieli sobie gdzie\'9c
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 znale\'9f\'e6
 miejsce do \'e6wicze\'f1. Nikt nie wie, kiedy to by\'b3o. Oczywi\'9ccie poczyniono datowania, si\'eagaj\'b9ce lat 300-800 prz.Chr., ale to niewiele dowodzi. Rezultaty opieraj\'b9 si\'ea na przedmiotach pochodz\'b9\-\'a6ych niejako z drugiej r\'ea
ki - na ko\'9cciach i tkaninach pozosta\'b3ych po czasach w kt\'f3rych pierwotnych budowniczych dawno ju\'bf nie by\'b3o. Znalaz\'b3szy si\'ea na miejscu stwierdzam te\'bf zawsze rozbie\'bfno\'9cci mi\'ea
dzy zapatrywaniami uczonych Zachodu a uczonych Indii. Archeolodzy
\par Z\tab pa\'f1stw uprzemys\'b3owionych sk\'b3aniaj\'b9 si\'ea ku datowaniu ca\'b3ej
\par prehistorii Indii - w\'b3\'b9czaj\'b9c w to stare budowle megalityczne - na kilka stuleci prz. Chr. Uczeni miejscowi natomiast datuj\'b9 pocz\'b9tki tutejszych budowli megalitycznych znacznie wcze\'9cniej. Cz\'easto nie mog\'ea wyzby\'e6 si\'ea wra\'bf
enia, \'bfe z zachodnim sposobem my\'9clenia
\par \sect }\sectd \margrsxn2736\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 wsp\'f3\'b3
gra duch kolonializmu: Ach, ci Hindusi! Przecie\'bf nie mog\'b9 mie\'e6 starszych zabytk\'f3w ni\'bf my mamy!
\par \tab Gdyby\'bf tak by\'b3o! Ko\'b3o Savanadurga, \'9cwi\'eatego miejsca w pobli\'bfu po\'b3udniowoindyjskiego miasta Bangalore, znajduj\'b9 si\'ea zorientowane astronomicznie kr\'eagi kamienne, cz\'easto 
zgrupowane po dwa albo trzy. Poza tym poprzewracane ogromne menhiry, wytrzymuj\'b9ce
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 ka\'bfde por
\'f3wnanie z gigantycznymi statuami z okolic Carnac we Francji. I oczywi\'9ccie - jak\'bfe inaczej - megalityczne groby, przykryte pot\'ea\'bfnymi platformami i zorientowane na wsch\'f3d s\'b3o\'f1ca w\tab 
dniu przesilenia letniego i zimowego. I w Savanadurga, i w New
\par Grange, i gdzie indziej na wszystkich kontynentach \'9cwietlny cud 
\par celebruje si\'ea tego samego dnia! Dr E.O.Tillner, znakomity fachowiec, znaj\'b9cy indyjskie uk\'b3ady kamieni z gruntownych studi\'f3w, s\'b9dzi, \'bfe "\'9cwietlne komory" s\'b9 wyrazem symboliki "powrotu albo powt\'f3r-
\par \sect }\sectd \margrsxn3024\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
nych narodzin, dalszej dzia\'b3alno\'9cci zmar\'b3ego, spoczywaj\'b9cego tu w\tab 'kamiennej macicy' " [28). Tillner uwa\'bfa, \'bfe motyw powt\'f3rnych
\par narodzin wi\'b9\'bfe si\'ea ze stale powracaj\'b9cym s\'b3o\'f1cem.
\par \tab Czemu nie, chcia\'b3bym zapyta\'e6. Poniewa\'bf niczego nie da si\'ea udowodni\'e6, trzeba stwierdzi\'e6, \'bfe to pewnie s\'b3o\'f1ce wypali\'b3o pod czaszk\'b9 wszystkim "megalitykom" jedn\'b9 i t\'ea sam\'b9 my\'9cl.
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
Niewielki sens ma wyliczanie o\'9crodk\'f3w kultury megalitycznej
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 w\tab Indiach, bo kamienne igraszki powtarzaj\'b9 si\'ea, jakby wsz\'eadzie
\par stosowano ten sam wz\'f3r, jakby uczono si\'ea u tych samych nauczycieli. Dr Tillner pisze o budowlach megalitycznych z kamiennymi kr\'eagami znajduj\'b9cych si\'ea ko\'b3o wsi Karanguli (na po\'b3udnie od Madras), "znacznie pot\'ea\'bf
niejszych od wielu megalitycznych budowli Bretanii" [28]. W Indiach jest pe\'b3no dolmen\'f3w i menhir\'f3w, astronomicznie zorientowanych kom\'f3r i grob\'f3w korytarzowych - s\'b9 nawet "skupi-
\par ska budowli megalitycznych zgrupowane jakby w gwiezdnym zwi\'b9z-
\par ku". \'8cwiadkowie nigdy nie zrozumianej przesz\'b3o\'9cci.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Co za poganiacze niewolnik\'f3w zmuszali ludzi do takich wysi\'b3k\'f3w
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 w\tab dziedzinie transportu? Dlaczego te ogromne g\'b3azy musiano
\par kilometrami - a cz\'easto tych kilometr\'f3w by\'b3y setki - targa\'e6, ci\'b9gn\'b9\'e6 
\par i\tab toczy\'e6, aby wreszcie znale\'9f\'e6 dla nich jakie\'9c miejsce do zaparkowania
\par na tysi\'b9ce lat - w postaci dolmenu, komory grobowej, menhiru albo kamiennego kr\'eagu? Kamienie le\'bf\'b9 prawie wsz\'eadzie, w ko\'f1cu dla uhonorowania plemiennej wielko\'9cci mo\'bfna by\'b3o spi\'eatrzy\'e6 kamienie
\par \sect }\sectd \margrsxn3024\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
nieco mniejsze. Niezwykle pracowitymi lud\'9fmi megalitu musia\'b3a powodowa\'e6 jedna i ta sama my\'9cl. By\'b3o to zjawisko ze wszech miar globalne i fenomenalne!
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab \tab Licencje pilota wa\'bfne na ca\'b3ym \'9cwiecie
\par \sect }\sectd \margrsxn2736\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
\par \tab W Xochicalco i New Grange megalityczne struktury wi\'b9\'bf\'b9 si\'ea mitologicznie z lataj\'b9cym w\'ea\'bfem albo z bogiem s\'b3o\'f1ca. Wsp\'f3\'b3cze\'9cni Hindusi nie potraf\'b9 sobie wyobrazi\'e6, jak radzono sobie wtedy
\par z\tab transportem takich ci\'ea\'bfar\'f3w - zwala si\'ea wi\'eac te nadludzkie
\par osi\'b9gni\'eacia na demony, syn\'f3w bog\'f3w i czarownik\'f3w.
\par \tab Niestrudzony badacz prehistorii, dr Tillner, ustali\'b3, \'bfe wielki dolmen z Vegepattu ko\'b3o Arconam (w pobli\'bfu Madras) jest zwany przez okolicznych mieszka\'f1c\'f3w "\'9cwi\'b9tyni\'b9 Pandaw\'f3w". I rzeczywi\-\'9ccie, legenda \'b3\'b9
czy te r\'f3\'bfne wielkie kamienne uk\'b3ady po\'b3udniowych Indii z kr\'f3lem ma\'b3p Hanumantem i/albo bra\'e6mi Pandawami.
\par \sect }\sectd \margrsxn2592\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
Hanumant odgrywa g\'b3\'f3wn\'b9 rol\'ea w indyjskim eposie Ramajana. Jest
\par to poza tym istota dobrze wyposa\'bfona w \'9crodki techniczne - w\'b3a\'9cnie jak czarownik - dysponuje nawet maszynami lataj\'b9cymi. Ze
\par \sect }\sectd \margrsxn2736\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 wzgl\'ea
du na jednoznaczno\'9c\'e6 te fragmenty Ramajany daj\'b9 inter\-pretatorowi niewielk\'b9 swobod\'ea manewru, bo nieba\'f1skie pojazdy Hanumanta (i innych) opisano niezwykle barwnie. Prz\'f3d mia\'b3y ostry, ty\'b3 l\'9cni\'b9cy jak z\'b3oto i rozwija\'b3
y wielkie pr\'eadko\'9cci. Wedle opis\'f3w z Ramajany w niebia\'f1skich statkach by\'b3y r\'f3\'bfne pokoje
\par i\tab niewielkie okna ozdabiane per\'b3ami. Wewn\'b9trz znajdowa\'b3y si\'ea
\par Wygodne, z przepychem urz\'b9dzone komnaty. Dolne pi\'eatra upi\'eak\-szono kryszta\'b3ami, a wszystkie pqmieszczenia wewn\'eatrzne l\'9cni\'b9cymi Wyk\'b3adzinami i dywanami. Pojazdy mog\'b3y przewozi\'e6 dwana\'9ccie os\'f3b
\par z\tab baga\'bfem i startowa\'b3y nad ranem z Lanki (Cejlon) do Ajodhaja.
\par Dystans 2 280 km pokonywa\'b3y (z dwoma mi\'eadzyl\'b9dowaniami)
\par W\tab 9 godzin, osi\'b9gaj\'b9c \'9credni\'b9 pr\'eadko\'9c\'e6 320 km/godz. Nie\'9fle jak na
\par czasy mitologiczne - a zarazem megalityczne!
\par \tab Narodowy epos Indii, Mahabharata, opowiada o walkach dw\'f3ch wrogich dynastii - Pandaw\'f3w i Kuraw\'f3w. By\'b3o wielu braci
\par \sect }\sectd \margrsxn2880\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 Pandaw\'f3
w i jedna ksi\'ea\'bfniczka, a wszyscy dysponowali szybkimi
\par i\tab du\'bfymi maszynami lataj\'b9cymi. Musia\'b3 to by\'e6 okres rozkwitu
\par lataj\'b9cych pa\'b3ac\'f3w i statk\'f3w kosmicznych, bo w trzecim rozdziale Sabhaparvan, ez\'ea\'9cci Muhabharaty, m\'f3wi si\'ea nawet, \'bfe dla najstar\-szego brata Pandawy zbudowano kosmiczne miasto. Jeden z Pan\-daw\'f3w zapyta\'b3
 budowniczego, czy s\'b9 jeszcze inne takie miasta
\par \sect }\sectd \margrsxn2592\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 -\tab odpowied
\'9f by\'b3a zdumiewiaj\'b9ca. Konstruktor zapewni\'b3 go ni
\par mniej, ni wi\'eacej o tym, \'bfe podobne miasta, wyposa\'bfone we wszystkie urz\'b9dzenia zapewniaj\'b9ce wygodne i bezpieczne \'bfycie, kr\'b9\'bf\'b9 stale po Wszech\'9cwiecie. O kosmicznym wytworze Jamy mo\'bfna przeczyta\'e6, \'bfe
\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 by\'b3
 otoczony bia\'b3\'b9, bezustannie migoc\'b9c\'b9 \'9ccian\'b9. Przekazano r\'f3w\-nie\'bf wymiary kosmicznych miast kr\'b9\'bf\'b9cych po niebosk\'b3onie. [29] 
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid16729813 Wiemyju\'bf, \'bfe wedle uczonych nie by\'b3o ani epoki megalitycznej, ani
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 megalitycznego ludu. Tylko co robi\'e6, je\'bfeli najr\'f3\'bfniejsze, \'bfyj\'b9ce ca\'b3kiem niezale\'bfnie od siebie ludy rozpoczyna\'b3y swoje epoki mega\-
lityczne od wyra\'bfania takich samych motyw\'f3w? Pokrewie\'f1stwo
\par mit\'f3w i legend wi\'b9\'bfe na ca\'b3ym \'9cwiecie wszystkie budowle megalitycz\-ne z istotami nadnaturalnej wielko\'9cci. Normalni ludzie nie spodzie\-waj\'b9 si\'ea, \'bfe ich megalityczni bli\'9fni b\'ead\'b9 na tyle szaleni, aby przedsi\'eabra\'e6
 transport tak ogromnych ci\'ea\'bfar\'f3w. Zbyt silna jest przyrodzona sk\'b3onno\'9c\'e6 do lenistwa. Ze zmarszczonym czo\'b3em
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 wskazuje si
\'ea mimo wszystko na fakt, \'bfe legendarne - oczywi\'9ccie!
\par -\tab postacie wi\'b9\'bf\'b9ce si\'ea z megalitami, stale bujaj\'b9 na niebosk\'b3onie.
\par Maj\'b9c naturalnie licencje pilota wa\'bfne na ca\'b3ym \'9cwiecie! Jest dla mnie jasne jak s\'b3o\'f1ce, \'bfe zwi\'b9zek mit\'f3w z megalitycznymi budowlami jest
\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 dla wi\'eakszo
\'9cci archeolog\'f3w nie do przyj\'eacia, bojednojest dotykaln\'b9, daj\'b9c\'b9 si\'ea sfotografowa\'e6 rzeczywisto\'9cci\'b9 - drugie za\'9c buja w prze\-strzeni jak ba\'9c\'f1 nie do udowodnienia. Najlepszym trickiem diab\'b3a by\'b3o zawsze o\'9c
wiadczenie, \'bfe nie istnieje.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Czy wi\'eac mit awansowa\'b3 do roli niewiarygodnej historii dopiero na
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 skutek utraty realno\'9cci, niejako przez zamkni\'eacie oczu? Przekazy przechodzi\'b3y z pokolenia na pokolenie, a my, m\'b9drzy wsp\'f3\'b3cze\'9c
ni nie chcemy zrozumie\'e6, \'bfe to, co opisuj\'b9, by\'b3o kiedy\'9c codzienno\'9cci\'b9. Dla kogo\'9c takiego jak ja informacja, \'bfe w okresie prehistorycznym odbywa\'b3y si\'ea loty w atmosferze ziemskiej i w Kosmosie, jest oczywistym sk\'b3
adnikiem wiedzy. Poniewa\'bf brak mi pychy, aby
\par \sect }\sectd \margrsxn2592\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
rodzaj ludzki uzna\'e6 za "najwi\'eakszy" we Wszech\'9cwiecie, nie martwi\'b9
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 mnie prehistoryczni lotnicy i go\'9ccie z Kosmosu. Przynajmniej w tym punkcie czuj\'ea si\'ea dobrze w towarzystwie wykszta\'b3conych Hindus\'f3w.
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
W indyjskich eposach i w Wedach pojawiaj\'b9 si\'ea boskie bli\'9fni\'eata
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 A\'9cwinowie, okr\'b9\'bfaj\'b9cy Ziemi\'ea w l\'9cni\'b9cym niebia\'f1skim wozie. Jest u\'9cmiechni\'eaty b\'f3g s\'b3o\'f1ca Surya, kt\'f3ry w swoim niebia
\'f1skim poje\'9f\-dzie s\'b3u\'bfy\'b3 bogom, widzia\'b3 wszystko z wielkiej odleg\'b3o\'9cci i dlatego -\tab podobnie jak egipskie oko Horusa - wszed\'b3 do literatury jako
\par "boski szpieg". Jest Agni, zrodzony z lotosu, posiadacz \'9cwietlnego 
\par wozu, "z\'b3otego i l\'9cni\'b9cego" [30]. Jest Garuda, ksi\'b9\'bf\'ea ptak\'f3w, s\'b3u\'bf\'b9cy jako wierzchowiec bogu Wisznu, rzucaj\'b9cy bomby, wywo\'b3uj\'b9cy
\par po\'bfary i lataj\'b9cy a\'bf do Ksi\'ea\'bfyca. Jest Wiszwakarma, jeden z kon\-struktor\'f3w w niebia\'f1skiej "wozowni" bog\'f3w... itd., itp.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 W I991 roku nie trzeba si\'eaju\'bf wykr\'eaca\'e6, \'bfe to tylko niesprawdzal-
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 ne legendy, nie maj\'b9ce nic wsp\'f3lnego z Indiami i z rozrzuconymi po \'9cwiecie budowlami megalitycznymi. Szczeg\'f3\'b3y techniczne dowodz\'b9,
\par \sect }\sectd \margrsxn3168\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 \'bf
e nie chodzi tu tylko o fantazj\'ea. Tego samego dowodzi literatura antyczna opisuj\'b9ca ze szczeg\'f3\'b3ami maszyny lataj\'b9ce. Prof. dr Dileep Kumar Kanjilal przedstawi\'b3 te fakty w spos\'f3bjasny i zrozumia\'b3y.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Co\'9c wsp\'f3lnego ma zapewne ten mit tak\'bfe z "wielkimi kamienia-
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 mi". Pojedynczy pionowy monolit nazywamy "menhirem". To celtyckie s\'b3owo znaczy "d\'b3ugi kamie\'f1". Dawni Hindusi widzieli w\tab 
menhirze "lingam". Lingam ma wiele znacze\'f1. Mo\'bfe okre\'9cla\'e6
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
"cech\'ea" albo "penis", ale w pierwotnej wersji znaczy\'b3o "kolumn\'ea ognist\'b9". A kolumna ognista jest bardzo bliska boskim maszynom lataj\'b9cym. Jasne?
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab \tab \tab Mowa w obronie tego, co mo\'bfliwe
\par \tab Solidaryzuj\'ea si\'ea z lud\'9fmi szukaj\'b9cymi nowych, pe\'b3nych odpowie\-dzi, bo stare s\'b9 nieprzekonuj\'b9ce. By\'b3oby mi oboj\'eatne, gdyby na Przyk\'b3ad tylko Anglia by\'b3a wybrukowana kamiennymi kr\'eagami.
\par Mo\'bfna by to uzna\'e6 za objawy dzia\'b3alno\'9cci chorego umys\'b3u dyktatora z\tab epoki kamiennej, kt\'f3ry rozkaza\'b3 o\'9cle \'b3\'b9czki wyk\'b3ada\'e6 ogromnymi
\par glazami. A poniewa\'bf ka\'bfdy dyktator pozostawia nast\'eapc\'f3w, to kolejni szale\'f1cy starali si\'ea mu dor\'f3wna\'e6 zap\'eadzaj\'b9c poddanych knutem do dalszej pracy. Podobno w ten mniej wi\'eacej spos\'f3b powstawa\'b3
y przez wiele stuleci kamienne kr\'eagi w Anglii, Irlandii, Szkocji, a p\'f3\'9fniej na kontynencie. By\'b3 to taki rodzaj europejskiej 
\par kamiennej zarazy. Ale to nieprawda. Kamienne kr\'eagi istniej\'b9 r\'f3wnie\'bf poza Europ\'b9 i Indiami - w Afryce, w dalekiej Australii i Japonii, na wyspach Oceanu Spokojnego oraz w obu Amerykach.
\par \sect }\sectd \margrsxn3600\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 \tab 
Oto kilka przyk\'b3ad\'f3w kamiennych kr\'eag\'f3w:
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 - kamienny kr\'b9g Brahmagiri na po\'b3udnie od rzek Narbada
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab \tab i Godaweri w \'9crodkowych Indiach;
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid16729813 - wielki kamienny kr\'b9g Jiwaji w okr\'eagu Raichur w Indiach; - kamienne kr\'eagi Karanguli w okr\'eagu Madura na po\'b3udnie od 
\par }\pard \ql \li576\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin576\itap0 {\f2\insrsid16729813 Madras;
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 - kamienny kr\'b9g Nioro du Rip w Senegalu w prowincji Casa-
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab \tab mance;
\par \sect }\sectd \margrsxn2592\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
- kamienny kr\'b9g Sillustani na peruwia\'f1skim brzegu jeziora Ti-
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab \tab ticaca;
\par \tab - kamienny kr\'b9g Ain es-Zerka we wschodniej Jordanii;
\par \tab - kamienne kr\'eagi Ajun-uns-Rass na stepowej wy\'bfynie Ned\'bfd
\par \tab w Arabii Saudyjskiej;
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 - australijski kr\'b9g kamienny w rejonie Wielkiej Pustyni Wiktorii
\par na po\'b3udniowej szeroko\'9cci 28\'b058' i d\'b3ugo\'9cci wschodniej 132\'b0;
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab - wiele kamiennych kr\'eag\'f3w na po\'b3udniowych wyspach japo\'f1-
\par \tab \tab skich oraz ko\'b3o Nonakado na Hokkaido;
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 - kamienny kr\'b9g Quebrada na peruwia\'f1sko-ekwadorskiej grani-
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab \tab cy w rejonie Queneto;
\par \tab - kamienny kr\'b9g Naue na wyspie Naue w archipelagu Tonga;
\par \tab - r\'f3\'bfne kr\'eagi kamienne, znane pod nazw\'b9 "medicine wheel"
\par \tab \tab w USA i w Kanadzie;
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 - wiele mniejszych i wi\'eakszych kamiennych kr\'eag\'f3w w pobli\'bfu g\'f3r
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab \tab Jerhuda na Pustyni Libijskiej;
\par \sect }\sectd \margrsxn2592\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \fi-288\li576\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx2304\tx6912\tx7344\faauto\rin0\lin576\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {
\f2\insrsid16729813 - wielki kamienny kr\'b9g Mzora (zwany r\'f3wnie\'bf M'Soura M'Zora i Mzoura) w p\'f3\'b3nocnym Maroku mi\'eadzy miastam Larache a Tetuan;
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx2304\tx6912\tx7344\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 - niewielki kr\'b9g kamienny o \'9crednicy 70 m na Ma\'b3ej Prze\'b3\'eaczy \'8cw.
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx2304\tx6912\tx7344\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab \tab Bernarda (2188 m n.p.m.) na granicy szwajcarsko-w\'b3oskiej;
\par \sect }\sectd \margrsxn3456\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx2304\tx6912\tx7344\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {
\f2\insrsid16729813 - kamienny kr\'b9g w rejonie miejscowo\'9cci W\'easiory w p\'f3\'b3nocnej
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx2304\tx6912\tx7344\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab \tab Polsce;
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx2304\tx6912\tx7344\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid16729813 - kamienny kr\'b9g Znamienka w ZSRR w Kotlinie Minusinskiej; - kamienny kr\'b9g Terebinthe na zachodnim brzegu Jeziora Ge\-
\par }\pard \ql \li576\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx2304\tx6912\tx7344\faauto\rin0\lin576\itap0 {\f2\insrsid16729813 nezaret mi\'eadzy Tweri\'b9 a Safedem;
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx2304\tx6912\tx7344\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {
\f2\insrsid16729813 - kamienny kr\'b9g Ke'te-kesu w Indonezji, na p\'f3\'b3nocny wsch\'f3d od
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx2304\tx6912\tx7344\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab \tab Makale, na wyspie Sulawesi (Celebes).
\par \tab \tab Jest to lista bardzo niekompletna, bo podobnymi przyk\'b3adami mo\'bfna by wype\'b3ni\'e6 dalsze czterdzie\'9cci stron tej ksi\'b9\'bfki. Prosi\'b3bym uprzejmie, aby w\'b3\'b9czy\'e6 do akt stwierdzenie, \'bfe kr\'ea
gi kamienne i inne megalityczne kurioza nie s\'b9 zjawiskiem regionalnym... oraz \'bfe struktury te wi\'b9\'bf\'b9 si\'ea z legendami m\'f3wi\'b9cymi, i\'bf s\'b9 to budowle mistyczne lub \'9cwi\'eate. \'8cwi\'eate? Wedy s\'b9 dla hindus\'f3w pismami

\par \'9cwi\'eatymi. Nawet Stary Testament m\'f3wi o stawianiu kamieni:
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx2304\tx6912\tx7344\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid16729813 "I uczynili synowie izraelscy tak, jak nakaza\'b3 Jozue: wydobyli dwana\'9ccie kamieni ze \'9crodka Jordanu, jak powiedzia\'b3
 Pan do Jozuego, wed\'b3ug liczby plemion izraelskich, i przynie\'9cli je z sob\'b9 na miejsce, gdzie mieli nocowa\'e6. Postawi\'b3 te\'bf Jozue dwana\'9ccie kamieni po\'9crodku Jordanu w miejscu, gdzie sta\'b3y nogi kap\'b3an\'f3w nios\'b9cych Skrzyni
\'ea Przymierza. S\'b9 one tam do dnia dzisiejszego." [Joz. 4,8 - 4,9]
\par \sect }\sectd \margrsxn1440\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx2304\tx6912\tx7344\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {
\f2\insrsid16729813 (Cytaty biblijne wed\'b3ug: 'Biblia, to jest Pismo \'8cwi\'eate Starego i Nowego Testamentu, Brytyjskie i Zagraniczne Towarzystwo Biblijne, Warszawa 1975.) 
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx2304\tx6912\tx7344\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid16729813 Czy mo\'bfna nie zauwa\'bfy\'e6, \'bfe rozkaz do rozpocz\'eacia akcji da\'b3
\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx2304\tx6912\tx7344\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {
\f2\insrsid16729813 "Pan"? "Pan" mia\'b3 zapewne jaki\'9c interes w popieraniu kamieniarzy. Mo\'bfe na brzegach Jordanu chcia\'b3 zostawi\'e6 po sobie na pami\'b9tk\'ea jaki\'9c \'9clad. Czy "niebia\'f1skie oddzia\'b3y" nie by\'b3y niejako przyczyn\'b9
 rozpocz\'eacia tej zadziwiaj\'b9cej har\'f3wki i w innych regionach Ziemi? 
\par Przyznaj\'ea, \'bfe nie wiem. Ale mo\'bfna wykaza\'e6, \'bfe istnia\'b3o kiedy\'9c co\'9c
\par takiego jak taka sama kultura megalityczna... \'bfe owi "megalitycy" zabawiali si\'ea w tym samym czasie ustawianiem kamiennych olb-
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx2304\tx6912\tx7344\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {
\f2\insrsid16729813 rzym\'f3w w najr\'f3\'bfniejszych regionach \'9cwiata... \'bfe ich wiedza z dziedzi\-ny budownictwa, geometrii, matematyki i astronomii wykracza\'b3a
\par daleko w przysz\'b3o\'9c\'e6 poza ich epok\'ea... i \'bfe "kto\'9c" musia\'b3 nawet wymierza\'e6 ziemskie posiad\'b3o\'9cci.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx2304\tx6912\tx7344\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Za du\'bfo dobrego jak na jeden raz. \'8cpieszmy si\'ea powoli! \'8cwiat jest
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx2304\tx6912\tx7344\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 wielki - rozum ma\'b3y! Krzy\'bf\'f3wki rozwi\'b9zuje si\'ea w poziomie
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx576\tx2304\tx6912\tx7344\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 i\tab w pionie. A Anio\'b3 Ziemia te\'bf b\'eadzie chcia\'b3 wtr\'b9ci\'e6 s\'b3\'f3wko.
\par }\pard \qc \li0\ri0\sa240\sl480\slmult0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx2304\tx6912\tx7344\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 IV. Przysz\'b3o\'9c\'e6 archeologii le\'bfy w gruzach
\par }\pard \ql \li6912\ri0\sa240\sl240\slmult0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx2304\tx6912\tx7344\faauto\rin0\lin6912\itap0 {\f2\insrsid16729813 \'a3api\'b9c si\'ea za g\'b3ow\'ea niekt\'f3rzy czuj\'b9 pustk\'ea
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx2304\tx6912\tx7344\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab \tab \tab \tab \tab Anonimowe sgraffiti
\par \tab Zbieraj\'b9c materia\'b3y do mojej poprzedniej ksi\'b9\'bfki Oczy Sfinksa zaj\'b9\'b3em si\'ea wyczerpuj\'b9co pismami historyk\'f3w staro\'bfytno\'9cci. Pano-
\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx2304\tx6912\tx7344\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {
\f2\insrsid16729813 wie ci \'bfyli przed 2 000 lat (albo wcze\'9cniej) i korzystaj\'b9c z \'f3wczesnych \'bfr\'f3de\'b3 studiowali histori\'ea. Byli szanowanymi obywatelami i pracowi-
\par cie zbierali informacje. Je\'9fdzili po \'9cwiecie, wypytywali \'9cwiadk\'f3w, przegl\'b9dali i porz\'b9dkowali dokumenty, wyci\'b9gali logiczne wnioski ze zdarze\'f1 i przekazywali swoj\'b9 wiedz\'ea grubym rolom pergaminu.
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx2304\tx6912\tx7344\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {
\f2\insrsid16729813 Podczas lektury tych ksi\'b9g jedna informacja zapad\'b3a mi bardzo g\'b3\'eaboko w pami\'ea\'e6: wiek rodzaju ludzkiego.
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab Czy b\'eadzie to grecki geograf Strabon (ok. 63 prz. Chr.-26 po 
\par Chr.), czy rzymski dziejopis Pliniusz Starszy (61 - 113), czy babilo\'f1\-ski Berossos (ok. 350 prz.Chr.), czy Grek Herodot, ojciec historio\-grafi, kt\'f3ry w lipcu 448 r. prz.Chr. by\'b3
 w Egipcie, czy jego poprzednik Hekatajos (ok. 550-480 prz.Chr.), czy fenicki dziejopis Sanchuniathon (ok.1250 prz. Chr.), czy wreszcie bli\'bfszy nam Diodor Sycylijski, kt\'f3ry w 1 w. prz.Chr. pozostawi\'b3 po sobie czterdziesto\-tomowe dzie\'b3
o historyczne - nie gra wi\'eakszej roli, kogo przywo\'b3am
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 na \'9c
wiadka. M\'f3g\'b3bym dorzuci\'e6 do tego dawnych historyk\'f3w!
\par arabskich i indyjskich, a nawet starobabilo\'f1skie listy kr\'f3l\'f3w i poda\-wane przez Bibli\'ea daty sprzed potopu - bilans b\'eadzie taki sam. Wszystkie te \'9fr\'f3d\'b3a opowiadaj\'b9 o zdarzeniach sprzed dziesi\'eaciu
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 lub wi\'ea
cej tysi\'eacy lat.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Niemo\'bfliwe? W \'bfadnym razie. Czcigodni uczeni cytuj\'b9 dok\'b3adne
\par daty okres\'f3w panowania w\'b3adc\'f3w, kt\'f3rych zw\'b3oki ju\'bf przed wielo-
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 ma wiekami z\'bfar\'b3y robaki. Precyzuj\'b9 swoje niewiarygodne zestawie\-nia podaj\'b9c miesi\'b9ce i dni zdarze\'f1 - i oczywi\'9ccie znaj\'b9 dok\'b3adnie \'9fr
\'f3d\'b3a, z kt\'f3rych dane te zaczerpn\'eali. Pa\'f1stwo pozwol\'b9, \'bfe dla por\'f3wnania przytocz\'ea przyk\'b3ad z Oczu Sfnksa:
\par \tab W I Ksi\'eadze swojego dzie\'b3a Diodor Sycylijski twierdzi, \'bfedawni bogowie w samym Egipcie wznie\'9cli wiele miast, a zak\'b3adali je tak\'bfe 
\par w\tab Indiach. M\'f3wi, \'bfe to dopiero bogowie u\'b3o\'bfylij\'eazyk i nauczyli ludzi
\par nazw rzeczy, na kt\'f3re dot\'b9d nie by\'b3o okre\'9cle\'f1.
\par \tab O jakich datach m\'f3wi Diodor:
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 "Powiadaj\'b9, i\'bf od czas\'f3w Ozyrysa i Izydy po panowanie Aleksan-
\par dra [...] up\'b3yn\'ea\'b3o ponad 10 tys. lat - inni pisz\'b9jednak, \'bfe lat tych
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab by\'b3o niewiele mniej ni\'bf 23 tysi\'b9ce."
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Par\'ea stron dalej w rozdziale 24. Diodor relacjonuje bitw\'ea bog\'f3w
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Olimpu z gigantami. Uwa\'bfny Diodor zarzuca przy tym Grekom, i\'bf pope\'b3nili b\'b3\'b9d umiejscawiaj\'b9c dat\'ea narodzin Herkulesa tylko na
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 jedno
 pokolenie przed wojn\'b9 troja\'f1sk\'b9, cho\'e6 w istocie by\'b3o to
\par w\tab pierwszym okresie powstawania cz\'b3owieka. "Od tego czasu
\par odliczono w Egipcie ponad 10 tys. lat, gdy tymczasem od wojny troja\'f1skiej min\'ea\'b3o ledwie tysi\'b9c dwie\'9ccie."
\par \tab Diodor wie, o czym m\'f3wi - daty por\'f3wnuje nawet ze swoim pobytem w Egipcie. Tak wi\'eac w rozdziale 44. pisze, \'bfe w Egipcie 
\par panowali kiedy\'9c bogowie i herosi [...] "ale krajem rz\'b9dzili kr\'f3lo\-wie-ludzie [...] niewiele kr\'f3cej ni\'bf od roku 5 000 do 180. Olimpiady, podczas kt\'f3rej ja \'9cam przyby\'b3em do Egiptu."
\par \tab Do\'9c\'e6 powt\'f3rek! Wiele dyskutowano na temat liczb podawanych
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
przez dawnych historyk\'f3w - z dyskusji tych nigdy nic rozs\'b9dnego
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 nie wynik\'b3o. Niekt\'f3rzy nasi bli\'9fni robi\'b9 si\'ea tacy mali, kiedy historia bierze ich pod lup\'ea. A kt\'f3\'bf chcia\'b3by by\'e6 taki ma\'b3y?

\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab \tab Nieznana przesz\'b3o\'9c\'e6
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Je\'bfeli... je\'bfeli daty s\'b9 cho\'e6 w cz\'ea\'9cci prawdziwe... je\'bfeli kiedy\'9c na
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Ziemi roi\'b3o si\'ea od bog\'f3w... je\'bfeli dawali oni ludziom wskaz\'f3wki
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 w\tab r\'f3
\'bfnych dziedzinach, zak\'b3adali miasta i uczyli pisma... to ci
\par bogowie, kimkolwiek byli, musieli gdzie\'9c rezydowa\'e6. Musieli zo\-
\par stawi\'e6 po sobie boskie \'9clady. Na wielkiej kuli ziemskiej musz\'b9 istnie\'e6 rzeczy nie pasuj\'b9ce do danej epoki, nie do pogodzenia z poziomem historycznego rozwoju cz\'b3owieka epoki kamiennej, kt\'f3ry dopiero ca przesta\'b3 by\'e6 ma\'b3p\'b9
. Musia\'b3a istnie\'e6 wiedza matematyczna, astro\-nomiczna i dotycz\'b9ca techniki budownictwa - wiedza, kt\'f3ra spad\'b3a
\par \sect }\sectd \margrsxn2880\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
na ludzi jak grom z jasnego nieba. \'8cwiat musia\'b3 zacz\'b9\'e6 - \'bfeby pozosta\'e6 przy tych metaforach - buja\'e6 w ob\'b3okach. Musia\'b3a powsta\'e6 religia epoki kamiennej, rozbrzmiewaj\'b9ca echem przez ty\-si\'b9clecia: Gdzie te \'9clady?

\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab \tab Megalityczne miasto portowe
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab W G\'f3rnym Egipcie znajduje si\'ea miasto \'9cwi\'b9ty\'f1 Abydos. Jego pocz\'b9tki si\'eagaj\'b9 w prehistori\'ea. Wiadomo, \'bfe w okresie Starego
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 Pa\'f1
stwa (ok. 2500 r. prz. Chr.) czczono w Abydos niezwykle wszechstronnego boga Ozyrysa. Ozyrys \'f3w by\'b3 jednym z mistrz\'f3w, kt\'f3rzy przekazywali ludziom wiedz\'ea z najr\'f3\'bfniejszych dziedzin, mo\'bfliwe \'bf
e i z dziedziny astronomii. Z Abydos tak\'bfe pochodzi wizerunek kalendarza, siggaj\'b9cego w czwarte tysi\'b9clecie przed Chrys\-tusem.
\par \tab Kto\'9c musia\'b3 podrzuci\'e6 staro\'bfytnym Egipcjanom w 4760 roku
\par \sect }\sectd \margrsxn2592\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
prz. Chr. kalendarz o 365 dniach, nijak nie pasuj\'b9cy do egipskiej rachuby czasu, dla kt\'f3rej punktem wyj\'9ccia by\'b3 heliakalny wsch\'f3d Syriusza. W wydanej w 1989 r. ksi\'b9\'bf
ce Studien zur agyptischen Astronomie (Studia astronomii egipskiej) egiptolog Christian Leitz wysuwa przypuszczenie, \'bfe Egipcjanie umieli obliczy\'e6 obw\'f3d kuli ziemskiej.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Czy to prawda, czy nie, jedn\'b9 umiej\'eatno\'9c\'e6 posiadali Egipcjanie
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 niejako od zawsze - by\'b3a to umiej\'eatno\'9c\'e6 precyzyjnej obr\'f3bki granitowych blok\'f3w. Architekci Abydos wznie\'9cli Ozyrysowi gr\'f3b
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 -\tab czy mo
\'bfe pseudogr\'f3b, bo nic w nim nie znaleziono - nie maj\'b9cy
\par sobie r\'f3wnych. Jego resztki mo\'bfna podziwia\'e6 do dzi\'9c w wykopie za murem jednej ze \'9cwi\'b9ty\'f1 Abydos. Wiek znaleziska jest spraw\'b9 sporn\'b9, bo pseudogr\'f3b Ozyrysa znajduje si\'ea 8 m pod fundamentami 
\par p\'f3\'9fniejszej \'9cwi\'b9tyni. Nie da si\'ea wi\'b9\'bf\'b9co wyja\'9cni\'e6, od ilu tysi\'b9cleci ruiny tkwi\'b3y w pustynnym piasku, ale ka\'bfdy mo\'bfe naocznie stwier\-dzi\'e6, \'bfe up\'b3yw czasu wcale nie zaszkodzi\'b3 monolitom, kt\'f3
re nadal wygl\'b9daj\'b9 jak nowe. W wykopie stoj\'b9 pot\'ea\'bfne s\'b3upy i poprzecznice, jak gdyby trylity (budowle sk\'b3adaj\'b9ce si\'ea z trzech kamieni) przywie\-ziono do Egiptu z Anglii, ze Stonehenge. Kim byli - ju\'bf wtedy!
\par -\tab mistrzowie?
\par \tab W okresie rozkwitu imperium rzymskiego, gdy trz\'easienie ziemi nie obr\'f3ci\'b3o jeszcze Kartaginy w perzyn\'ea,jej mieszka\'f1cy rozbudowywali stare miasto portowe znajduj\'b9ce si\'ea 100 km na po\'b3udniowy zach\'f3d
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
od dzisiejszego Tangeru. Nazwali je Lixus - "wieczne". Lixus wzniesiono na pot\'ea\'bfnych ruinach fenickiego przycz\'f3\'b3ka. Fenicjanie, antyczny nar\'f3d \'bfeglarzy, zasiedlili to miejsce w 1 200 r. prz.Chr. Ale wyb\'f3r miejsca nie by\'b3
 spowodowany jakim\'9c kaprysem! Ju\'bf oni
\par natkn\'eali si\'ea tu na pozosta\'b3o\'9cci nie daj\'b9cej si\'ea datowa\'e6 kultury megalitycznej, kt\'f3rej przedstawiciele z r\'f3wn\'b9 \'b3atwo\'9cci\'b9 zabawiali si\'ea gigantycznymi monolitami jak ma\'b3y Jasio klockami. Molo by\'b3o
\par wy\'b3o\'bfone ogromnymi ciosami, za falochron s\'b3u\'bfy\'b3y setki olbrzymich obrobionych granitowych ska\'b3. Nawet w czasach rzymskich Lixus w\'b3\'b9czy\'b3o do swoich budowli kamienie ze wspania\'b3ych czas\'f3w
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
megalitu. Thor Heyerdahl, s\'b3awny dzi\'eaki przep\'b3yni\'eaciu Oceanu Spokojnego na tratwie "Kon-Tiki", rozpocz\'b9\'b3 swoj\'b9 p\'f3\'9fniejsz\'b9 podr\'f3\'bf przez Atlantyk papirusow\'b9 \'b3odzi\'b9 "Ra" z okolic le\'bf\'b9cych na p\'f3\'b3
noc od Lixus. I s\'b3usznie! Bo tamt\'eady p\'b3ynie w stron\'ea Ameryki Po\'b3udniowej odnoga Pr\'b9du Kanaryjskiego. Heyerdahl jest cz\'b3owie\-
\par kiem, kt\'f3ry nie zapomnia\'b3, \'bfe mo\'bfna si\'ea jeszcze dziwi\'e6. O megalitach z\tab Lixus napisa\'b3:
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid16729813 "(...) Gigantyczne bloki wyci\'eato i przetransportowano na szczyt g\'f3ry w ogromnej ilo\'9cci, przekrojono na r\'f3\'bfne rozmiary i kszta\'b3\-
ty, zawsze jednak o pionowych i poziomych bokach i o rogach,
\par \sect }\sectd \margrsxn2592\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 kt\'f3
re pasowa\'b3y dok\'b3adnie do siebie niczym klocki w olbrzymiej
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid16729813 \'b3amig\'b3\'f3wce, nawet gdy bloki te tworzy\'b3y tak liczne prosto\-k\'b9tne nieregularno\'9cci, \'bfe fasada mog\'b3a by\'e6 dziesi\'eacio- czy dwu\-
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 nastoboczna zamiast czworok\'b9tnej. To by\'b3a ta specjalna technika, nie znana i nie maj\'b9ca odpowiednika w reszcie \'9cwiata, kt\'f3r\'b9 zacz\'b9\'b3
em teraz pojmowa\'e6 jako swojego rodzaju podpis wykuty
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 \tab 
W kamieniu [...]"
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab \tab Dowody?
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Na obrze\'bfach Lixus znajduj\'b9 si\'ea wa\'b3y z ogromnych, zadziwiaj\'b9-
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 cych kamiennych formacji, kt\'f3re na pierwszy rzut oka sprawiaj\'b9 wra\'bfenie zniszezonych erozj\'b9 twor\'f3w natury. Dopiero po dok\'b3ad\-
niejszym przyjrzeniu si\'ea wida\'e6 \'9clady obr\'f3bki kamieniarskiej. A je\'9cli si\'ea ma wiele szcz\'ea\'9ccia, to na dole, na pla\'bfy, znajdzie si\'ea jeszeze
\par \sect }\sectd \margrsxn2736\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 podczas odp
\'b3ywu pojedyncze ciosy mur\'f3w portowych. Gerd von Hassler, areheolog i pisarz, tak opisuje to miejsce:
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid16729813 "Zachowa\'b3y si\'ea pierwotne mury atlantyckiego portu, zajmuj\'b9cego niepo\'9clednie miejsce w naszej kolekeji osobliwo\'9cci. Tych cios\'f3w nie mo\'bf
na ani pomija\'e6 w dyskusji, ani dowolnie umiejscawia\'e6
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
w czasie. Wiadomo, czym te ruiny nie by\'b3y: maroka\'f1sk\'b9 wsi\'b9 ryback\'b9, rzymskim miejscem \'9cwi\'eatym, fenick\'b9 faktori\'b9."
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Do dzi\'9c nie odkry\'b3y swojej tajemnicy. Wed\'b3ug legendy przytacza-
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 nej przez Pliniusza Lixus by\'b3o pierwotnie \'9cwi\'b9tyni\'b9 Herkulesa, wok\'f3\'b3 za\'9c le\'bfa\'b3 upragniony "ogr\'f3d Hesperyd". Hesperydy - dwie \'9cpiewa-

\par j\'b9ce nimfy, c\'f3rki bog\'f3w, Atlasa i Hesperii - poza codziennymi ch\'f3ralnymi \'9cpiewami mia\'b3y obowi\'b9zek strze\'bfenia gaju, w kt\'f3rym
\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 ros\'b3y z\'b3
ote jab\'b3ka. Oczywi\'9ccie p\'f3\'9fniej z\'b3ote jab\'b3ka skradziono a\tab Herakles zabi\'b3 przy tym stug\'b3owego w\'ea\'bfa Ladona, odkomen-
\par derowanego do pomocy Hesperydom. Historia ta spoezywa g\'b3\'eaboko 
\par w\tab szkatu\'b3ee mitologii, mo\'bfna w niej znale\'9f\'e6 r\'f3\'bfne elementy p\'f3\'9fniej-
\par szej biblijnej przypowie\'9cci o Adamie i Ewie i fatalnym w skutkach ugryzieniu jab\'b3ka.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 W pobli\'bfu Lixus, mi\'eadzy Lasache a Tetuan, znajduje si\'ea r\'f3wnie\'bf
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 megalityczny kr\'b9g Mzora (znany te\'bfjako M'Soura, M'Zora i Mzou-
\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 ra). Sk\'b3
ada si\'ea na\'f1 167 monolit\'f3w otoczonyeh przez wa\'b3 ziemny wysoko\'9cci ok. 6 m. Obwa\'b3owane kr\'eagi kamienne nie s\'b9 niczym szezeg\'f3lnym. Kr\'b9g Mzora jest w kszta\'b3cie lekkiej elipsy -jej d\'b3u\'bfsza o\'9c ma 58 m kr\'f3
tsza 54 m. Przy wej\'9cciu zachodnim wznosi si\'ea pi\'eaciometrow obelisk a liczne megality maj\'b9 sztucznie wyg\'b3adzone wg\'b3\'eabienia. Ten rodzaj kamieni pe\'b3nych niezliczonych niewielkich otwor\'f3w u\'b3o\'bfonych w pewne formacje, okre\'9c
la si\'ea jako kamienie czarkowe. Wg\'b3\'eabienia takie wykazuj\'b9 cz\'easto powi\'b9zania astronomi\-czne i geograficzne. Bezsprzeczne jest, \'bfe te dziwne kamienie s\'b9 najstarszymi ziemskimi no\'9cnikami informacji, nawet je\'bf
eli brak jakiegokolwiek wyja\'9cnienia, dlaczego mo\'bfna si\'ea na nie natkn\'b9\'e6
\par w\tab rejonach kuli ziemskiej tak oddalonych od siebie.
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab Bywaj\'b9 ludzie tak nieprzejednani, \'bfe nie s\'b9 w stanie nabra\'e6 rozumu. W pobli\'bfu Lixus znaleziono wyci\'9cni\'eate w skalnym pod\'b3o\'bf
u rowki, wygl\'b9daj\'b9ce jak tory. "Szyny" prowadz\'b9 wprost do Atlan\-tyku...
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab \tab Megalityczne tory
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 "W zachodniej cz\'ea\'9cci hiszpa\'f1skiej prowincji Walencja \'bfnajduje si\'ea
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid16729813 wapienna g\'f3ra 'Cuevas del Rey Moro', a na jej szczycie, na platformie, ruiny megalitycznego miasta. Nosi ono nazw\'ea Menga,
\par \sect }\sectd \margrsxn2736\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 a \'bf
aden z historyk\'f3w antyku nie pisze o nim zapewne dlatego, \'bfe
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid16729813 miasto owo porzucono ju\'bf przed tysi\'b9cami lat. Odkryto tu ca\'b3\'b9 'sie\'e6 tramwajow\'b9'. 'Szyny' maj\'b9 20 cm szeroko\'9cci, s\'b9 odci\'9cni\'ea
te w skale na g\'b3\'eaboko\'9c\'e6 do 15 cm, ich rozstaw wynosi 1,6 m. [...] Wypalona pustynia na po\'b3udnie od Bengazi i Tobruku to Cyrenajka. Tam, na wysoko\'9cci 400 m n.p.m., le\'bfy staro\'bfytne miasto Cyrena. Wedle legendy zbudowa\'b3
 je olbrzym Battos. R\'f3wnie\'bf on u\'bfywa\'b3 zapewne w\'f3zka, bo nawet dzi\'9c trudno
\par \sect }\sectd \margrsxn1872\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 \tab przeoczy
\'e6 torowe \'9clady."
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Uwe Topper, pisarz i pedagog, tak opisuje prastare "tory" ko\'b3o
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Kadyksu:
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid16729813 "[...] na rafie, znajduj\'b9cej si\'ea przez sze\'9c\'e6 godzin na dob\'ea pod wod\'b9, mo\'bfna podczas odp\'b3ywu ujrze\'e6 'tory' d\'b3ugo\'9cci oko\'b3
o 100 metr\'f3w!
\par \sect }\sectd \margrsxn2880\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
Ich rozstaw wynosi 1,6 m - jak w Menga. W nast\'eapne dni odkryli\'9cmy dalsze framenty 'sieci tramwajowej'. Zawsze bieg\'b3y z portu La Caleto do g\'f3rnej cz\'ea\'9cci miasta [...]".
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab O pradawnych torowiskach na Malcie i Ghawdex (Gozo) pisa\'b3em obszernie w mojej ksi\'b9\'bfce Prorok przeszro\'9cci (Prophet der Ver\-gangenheit). Ksi\'b9\'bfk
\'ea wykupiono zupe\'b3nie w rejonach, kt\'f3re opisu\-je. Malt\'ea i Ghawdex pokrywa "sie\'e6 tor\'f3w". Miejscowi okre\'9claj\'b9
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 je lekcewa\'bf
\'b9co "cart ruts" (koleiny furmanki). Turysta, znalaz\'b3szy si\'ea pierwszy raz w tej okolicy, mo\'bfe sobie pomy\'9cle\'e6, \'bfe s\'b9 to stare torowiska, z kt\'f3rych wymontowano szyny. Istotnie, pierw-
\par }\pard \ql \fi-288\li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid16729813 sza my\'9cl o torach wydaje si\'ea mie\'e6 racj\'ea bytu. Przy dok\'b3adnym badaniu gruntu okazuje si\'ea, \'bfe "tory" na Malcie s\'b9 jednak
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 prehistoryczn\'b9 zagadk\'b9.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Nie mog\'b9 to by\'e6 szyny w normalnym znaczeniu tego s\'b3owa, bo
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \'9clady r\'f3wnolegle biegn\'b9cych rowk\'f3w r\'f3\'bfni\'b9 si\'ea nie tylko mi\'eadzy poszczeg\'f3lnymi torami, lecz nawet z biegiem jednego toru. Wida\'e6
 to szczeg\'f3lnie wyra\'9fnie na po\'b3udniowy zach\'f3d od Mdiny, starej stolicy Malty, w rejonie Dingle. Okolica wygl\'b9da jak stacja rozrz\'b9dowa.
\par \tab Tory to osobliwe - biegn\'b9 dolinami, wspinaj\'b9 si\'ea na wzg\'f3rza, cz\'easto kilka idzie obok siebie, potem zw\'ea\'bfaj\'b9 si\'ea nagle do linii dwutorowej - wreszcie wchodz\'b9 w nader ryzykowny zakr\'eat.
\par \tab Na temat "tor\'f3w" na Malcie istnieje mn\'f3stwo spekulacji - ale brakjednoznacznych wyja\'9cnie\'f1. Czy s\'b9 to \'9clady w\'f3zk\'f3w? Nie, bo tej hipotezy nie dopuszcza r\'f3\'bfna szeroko\'9c\'e6 \'9clad\'f3w. Poza tym bywaj\'b9 
\par zakr\'eaty tak ostre, a "szyny" tak g\'b3\'eabokie, \'bfe nie m\'f3g\'b3by tam zakr\'eaci\'e6 \'bfaden w\'f3zek.
\par \tab Czy na Malcie ci\'ea\'bfary do budowy megalitycznych \'9cwi\'b9ty\'f1 wo\'bfono
\par na saniach? Nie, bo p\'b3ozy s\'b9 jeszcze mniej "elastyczne" ni\'bf ko\'b3a. Nie przeby\'b3yby labiryntu "tor\'f3w" i ostrych zakr\'eat\'f3w.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Czy pierwotni mieszka\'f1cy Malty k\'b3adli ci\'ea\'bfary na \'9cci\'eatych rozwid-
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 leniach grubych konar\'f3w, ci\'b9gni\'eatych nast\'eapnie przez zwierz\'eata poci\'b9gowe? Nie, konary s\'b9 sztywne, wydrapywa\'b3yby \'9clady r\'f3wno
\par \sect }\sectd \margrsxn3168\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
oddalone od siebie. Poza tym w wapiennych ska\'b3ach musia\'b3yby pozosta\'e6 \'9clady kopyt zwierz\'b9t, kt\'f3re ci\'b9gn\'ea\'b3y ci\'ea\'bfary.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Czy pra-Malta\'f1czycy wynale\'9fli pojazdy tocz\'b9ce si\'ea na kamien-
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 nych kulach? Chocia\'bf na Malcie znaleziono kule o \'9crednicy od
\par \sect }\sectd \margrsxn2592\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 7\tab 
do 60 cm nie jest to rozwi\'b9zanie. Okoliczne wyspy s\'b9 zbudo-
\par wane z piaskowc\'f3w, wapieni i glin - materia\'b3\'f3w mi\'eakkich. Wspomniane kule te\'bf s\'b9 z wapienia. Ju\'bf ci\'ea\'bfar jednej tony Sp\'b3aszczy\'b3by je jak mas\'b3o. Poza tym pozostawi\'b3yby \'9clady owalne, nie ostre zag\'b3\'eabienia.

\par \tab Czego tu ju\'bf nie proponowano w dyskusji? \'afe "tory" to kult, kalendarz rodzaj wodoci\'b9gu, pismo... itd., itp. Istnieje ca\'b3a masa wl'ja\'9cnie\'f1 lecz kiedy zdrapa\'e6 z nich troch\'ea lakieru, od razu wida\'e6 ca\'b3\'b9 banalno\'9c\'e6
. Uwa\'bfam to za typowy przypadek fa\'b3szywego
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 my\'9clenia archeologicznego - zaraz te\'bf powiem, dlaczego nie udaje si\'ea rozwi\'b9za\'e6 tego problemu tradycyjnymi metodami.
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab \tab Podwodne szyny
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Na niekt\'f3rych odcinkach wybrze\'bfa, na przyk\'b3ad w St.George's
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Bay i na po\'b3udnie od Dingle, tory wchodz\'b9 prosto do b\'b3\'eakitnej wody Morza \'8cr\'f3dziemnego! Potem ko\'f1cz\'b9 si\'ea nagle na stromo opadaj\'b9
cej rafie. W tych miejscach ska\'b3a musia\'b3a od\'b3ama\'e6 si\'ea razem z "torem". 
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid16729813 W literaturze fachowej przeczyta\'b3em, \'bfe "tory" powsta\'b3y w epoce
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 br\'b9zu. Cudowne! Zbudowa\'b3je pewnie inteligentny gatunek ryb. Albo ludzie tamtej epoki zrobili sobie z br\'b9zu skafandry do nurkowania -\tab 
z fajkami, drewnianymi kompresorami i przezroczystymi szyb-
\par kami, umo\'bfliwiaj\'b9ce prac\'ea na dnie morskim? Po co, pytam, wsz\'eadzie te podwodne "torowiska"? Na Malcie, na Ghawdex, ko\'b3o Kadyksu,
\par ko\'b3o Lixus?
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Pod ogniem pyta\'f1 cz\'b3owiek ucieka w niejasno\'9cci. Wije si\'ea w skis-
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \'b3ych kompromisach, nie wie, co zrobi\'e6 - stan\'b9wszy przed dener\-wuj\'b9cymi faktami nie ma odwagi broni\'e6jedynego logicznego wnios\-ku:
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Podwodne tory musia\'b3y powsta\'e6, gdy poziom w\'f3d w morzach by\'b3
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 ni\'bfszy ni
\'bf dzi\'9c. O to w\'b3a\'9cnie chodzi! Tam gdzie kiedy\'9c by\'b3 l\'b9d, dzi\'9cjest woda. Kiedy by\'b3o to "kiedy\'9c"? Mniej wi\'eacej przed 10 700 laty! \'8cwi\'eaty Diodorze Sycylijski, miej mnie pod sw\'b9 opiek\'b9! Wtedy, co wyja\'9c-
\par niono ju\'bf najnowocze\'9cniejszymi metodami naukowymi, zar\'f3wno
\par w\tab kr\'eagu polarnym, jak i gdzie indziej temperatura wzros\'b3a o 7\'b0C. Nie
\par wiem, co by\'b3o powodem nag\'b3ego ocieplenia. Mo\'bfe statki mi\'eadzy\-gwiezdne i kosmiczne miasta bez katalizator\'f3w zniszczy\'b3y warstw\'ea ozonow\'b9... \'afarty \'bfartami, ale faktem pozostaje ocieplenie klimatu
\par i\tab zwi\'b9zane z tym stopnienie lod\'f3w. (Epoki lodowcowej po\'b3\'b9czonej
\par z\tab nast\'eapuj\'b9cym po niej topnieniem mas lodu nie by\'b3o, jak twierdz\'b9
\par fachowcy, od 10 700 lat.) Poziom wody podni\'f3s\'b3 si\'ea zar\'f3wno
\par w\tab Atlantyku (Lixus, Kadyks), jak i w Morzu \'8cr\'f3dziemnym. "Tory"
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 znajduj\'b9ce si\'ea na suchym l\'b9dzie pogr\'b9\'bfy\'b3y si\'ea w odm\'eatach.
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab \tab Niech przem\'f3wi\'b9 fakty!
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab Data jest pewna jak amen w pacierzu, a \'bfadne spekulacje natury psychologicznej czy wznios\'b3e apele pi\'eaknoduch\'f3w nie zawr\'f3c\'b9 ko\'b3
a czasu. "Megalitycy" musieli dzia\'b3a\'e6ju\'bfco najmniej przed 10 700 laty! Czy to si\'ea zgadza z obowi\'b9zuj\'b9cym archeologicznym, politycznym
\par \sect }\sectd \margrsxn2736\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 i\tab 
religijnym obrazem \'9cwiata, czy nie.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Na Malcie jest 30 megalitycznych \'9cwi\'b9ty\'f1. Pozosta\'b3o\'9cci drew-
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 nianych przedmiot\'f3w znalezionyeh obok \'9cwi\'b9tyni Hagar Qim pod\-dano badaniu izotopem C-14. Wynik: pozosta\'b3o\'9cci pochodz\'b9
 z roku 4000 prz.Chr. Uczeni przyjmuj\'b9 - czeg\'f3\'bf to si\'ea nie przyjmuje - \'bfe \'9cwi\'b9tynia Hagar Qim by\'b3a po\'9cwi\'eacona fenickim bo\'bfkom. Dziwne.
\par \sect }\sectd \margrsxn2736\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
4000 lat przed Chrystusem? W tym czasie Fenicjan nie by\'b3o. Poza tym "tory" maj\'b9 niewiele wsp\'f3lnego z monstrualnymi \'9cwi\'b9tyniami.
\par Gdyby po "torach" transportowano ci\'ea\'bfary do budowy \'9cwi\'b9tyni, to musia\'b3yby one prowadzi\'e6 w\'b3a\'9cnie do \'9cwi\'b9tyni. Nie wy\'9cwiadczaj\'b9 nam niestety tej przys\'b3ugi. Wszystkie 30 \'9cwi\'b9ty\'f1 jest rozsiane 
\par chaotycznie po ca\'b3ej wyspie - r\'f3wnie chaotycznie przebiegaj\'b9 obok nich "tory". Co by\'b3o pierwsze: \'9cwi\'b9tynie czy tory?
\par \tab Z pewno\'9cci\'b9 niekt\'f3re tory, o czym \'9cwiadczy poziom wody. Mo\'bfe te\'bf kilka \'9cwi\'b9ty\'f1 - to tylko kwestia w\'b3a\'9cciwego datowania w\'b3a\'9c\-ciwych obiekt\'f3w w\'b3a\'9cciwymi "wzorcowymi wielko\'9cciami pomiaru"
\par \sect }\sectd \margrsxn2592\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 i\tab w\'b3a
\'9cciwego podej\'9ccia: trzeba zerwa\'e6 zas\'b3ony bez ogl\'b9dania si\'ea na
\par dogmaty. Na \'9cwiat przychodzimy wprawdzie jako orygina\'b3y, cz\'easto jednak umieramy jako kopie. Czy pradawni historycy nie m\'f3wili unisono o zdarzeniach, kt\'f3re mia\'b3y miejsce ponad \'b30 tys. lat przed epok\'b9, w kt\'f3rej \'bfyli? Czy\'bf
 niekt\'f3re fragmenty prehistorycznego portu w Lixus nie pozostaj\'b9 pod powierzchni\'b9 wody nawet podczas odp\'b3ywu? Czy pojedyncze torowiska ko\'b3o Kadyksu i na Malcie nie prowadz\'b9 wprost do morza? Czy mitologie ca\'b3ego \'9cwiata nie opowiadaj
\'b9 o mistrzach, kt\'f3rzy nauczali g\'b3upiutkich ludzi? 
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid16729813 Przedstawi\'e6 fakty? Wspaniale! Nauka, czymkolwiek jest, reaguje
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 na fakty pozytywnie. Cudownie! Jako stary "w\'eadrowiec mi\'eadzy najr\'f3\'bfniejszymi dziedzinami nauki" zorientowa\'b3em sigju\'bf dawno, \'bfe r\'f3wnie\'bf
 fakty przesiewa si\'ea, oskrobuje i wyg\'b3adza, a\'bf nagle - ab\-rakadabra - wszystko zaczyna do siebie pasowa\'e6 i zaraz mo\'bfna
\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
sobie po staremu poplotkowa\'e6 "naukowo". Mimo wszystko szanuj\'ea naszych archeolog\'f3w, antropolog\'f3w i wszystkich innych b\'b3yskot\-liwych "log\'f3w", cho\'e6 cz\'easto sprawiaj\'b9 wra\'bfenie, jakby nie potrafili si\'ea wyrwa\'e6
 z przedwczorajszych schemat\'f3w my\'9clowych.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Przed 10 000 lat kto\'9c zbudowa\'b3 w pobli\'bfu Lixus port atlantycki
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 i\tab przed 10 000 lat komu\'9c na Malcie by\'b3y potrzebne z jakich\'9c powod\'f3w
\par rowki wygl\'b9daj\'b9ce jak tory. Oba te przedsi\'eawzi\'eacia wymaga\'b3y
\par plan\'f3w, ich za\'9c sporz\'b9dzenie jest z kolei uwarunkowane istnieniem pisma. Ale to nie wszystko. Koniecznajest te\'bf odpowiednia technika, o\tab kt\'f3rej \'9cwiadczy obr\'f3bka cios\'f3w ko\'b3o Lixus (i gdzie indziej).
\par \tab Dalej: Trzeba wymierzy\'e6 i przewie\'9f\'e6 wielkie ilo\'9cci kamienia. Konieczna jest zatem znajomo\'9c\'e6 geometrii i metod transportu. Megality - a by\'b3y ich tysi\'b9ce - obrabiano zapewne przy pomocy jakich\'9c narz\'eadzi. Wszystko to \'9c
wiadczy o istnieniu "kierownictwa budowy" - przynajmniej "szef" musia\'b3 wiedzie\'e6, co si\'ea buduje
\par \sect }\sectd \margrsxn3312\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 i\tab gdz\'9f
e powinny si\'ea znale\'9f\'e6 poszczeg\'f3lne ciosy. R\'f3wnanie jest
\par banalne: pismo + plany + geometria + metody pracy + narz\'eadzia +\tab organizacja transportu = technika dor\'f3wnuj\'b9ca naszej. A po-
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
trafili to robi\'e6 - nie do wiary! - ciemni my\'9cliwi i zbieracze, kt\'f3rzy jeszcze niedawno siedzieli na drzewach, wegetowali w jaskiniacb
\par i\tab wybierali sobie wszy z futra. Aha, \'bfebym nie zapomnia\'b3: sw\'f3j
\par szale\'f1czy pomys\'b3 rozpropagowali po innych krajach i kontynentach
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 -\tab oczywi
\'9ccie wiedzieli, \'bfe pr\'b9dy morskie p\'b3yn\'b9ce obok Lixus
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1440\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 zawiod\'b9 ich do Nowego \'8cwiata. W trakcie nocnych pogaduszek przy kawie wymy\'9clili zorientowane astronomicznie "groby korytarzowe", tr\'f3jk\'b9
t pitagorejski, liczb\'ea pi, pentagram i inne abstrakcje.
\par \tab \tab Kr\'b9g kamienny na dnie morskim
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1440\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 W zatoce Morbihan w Bretanii, w pobli\'bfu miasta Carnac, gdzie
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1440\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 znajduj\'b9 si\'ea tysi\'b9ce menhir\'f3w, s\'b9 dwie ma\'b3e, zielone wyspy: Gavrinis i\tab Er Lannic. Dokonano tam sensacyjnego odkrycia! Na male\'f1kiej Er
\par Lannic jest kr\'b9g kamienny, a dok\'b3adniej lekki owal o osiach
\par maj\'b9cych 58 i 49 m, z\'b3o\'bfony z 49 megalit\'f3w. Tylko po\'b3owa znajduje si\'ea na l\'b9dzie - druga po\'b3owa pozostaje pod powierzchni\'b9 wody
\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1440\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
nawet w trakcie odp\'b3ywu. Tam, na g\'b3\'eaboko\'9cci prawie 9 m, jest drugi kr\'b9g, z\'b3o\'bfony z 33 kamieni. Mo\'bfna go zauwa\'bfy\'e6 podczas odp\'b3ywu
\par i\tab spokojnej pogody. Oba kr\'eagi tworz\'b9 \'f3semk\'ea. Kr\'b9g podwodny ma
\par \'9crednic\'ea 65 m.
\par \tab Zapadni\'eacie si\'ea l\'b9du? To mo\'bfliwe, \'bfe z biegiem tysi\'b9cleci wysepka troch\'ea si\'ea obni\'bfy\'b3a - ale nie o dziewi\'ea\'e6 metr\'f3w! Prawdziw\'b9 jednak odpowied\'9f ju\'bf znamy: tam, gdzie by\'b3 l\'b9d, dzi\'9c
 jest woda - ze stopnia\'b3ych mas lodu. Er Lannic jest w\'b3asno\'9cci\'b9 prywatn\'b9 a zarazem rezerwatem ptasim. Dlatego tury\'9cci rzadko maj\'b9 okazj\'ea ogl\'b9da\'e6 podwodne kr\'eagi kamienne.
\par \tab S\'b9siednia wysepka, Gavrinis, jest oddalona od kontynentu o rzut kamieniem. Mimo to nikomu nie radz\'ea wybiera\'e6 si\'ea tam wp\'b3aw.
\par \sect }\sectd \margrsxn2736\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1440\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 W\tab 
przesmyku panuje silny pr\'b9d - i podczas odp\'b3ywu, i przyp\'b3ywu.
\par \'a6yspa o d\'b3ugo\'9cci 750 m i szeroko\'9cci 400 mjest obrze\'bfona drzewami. Bagienne trawy i rosn\'b9cy wsz\'eadzie niezwykle bujnie janowiec kolczasty t\'b3umi\'b9 kroki, jak gdyby roz\'b3o\'bfono tam gruby dywan
\par \sect }\sectd \margrsxn2592\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1440\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 -\tab prowadz
\'b9cy wprost do \'9cwi\'eato\'9cci. I to jakiej ! "Gr\'f3b korytarzowy"
\par na niewielkim wzg\'f3rzu, b\'ead\'b9cym najwy\'bfszym punktem wyspy,
\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1440\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 m\'f3g\'b3
by by\'e6 matk\'b9 New Grange, tyle \'bfe zdobienia s\'b9 tu jeszcze bardziej groteskowe, abstrakcyjne i opatrzone matemacycznym pos\'b3aniem, kt\'f3re odbiera mow\'ea nawet takim m\'b9dralom jak my. 
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1440\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid16729813 Breto\'f1czycy zawsze wiedzieli, \'bfe wzg\'f3rze nie stanowi naturalnej
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1440\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 konfiguracji terenu i \'bfe spoczywa pod nim klucz do zrozumienia niepoj\'eatej "epoki megalitycznej". Wej\'9ccie odkryto dopiero w 1832 roku - "gr\'f3b" by\'b3
 pusty. W latach 1979-1984 zesp\'f3\'b3 archeolog\'f3w pod kierunkiem dr. Ch.-T. Le Roux odrestaurowa\'b3 cyklopow\'b9 budowl\'ea. Fenomen Gavrinisjest pe\'b3en dramatyzmu, to niezrozumia\-\'b3y fantom ze \'9cwiata utopii. Sprawia wra\'bfenie chaosu - 
a jednak 
\par zawiera w sobie najlogiczniejsz\'b9 ze wszystkich odpowiedzi: matema\-tyk\'ea.
\par \tab Pytanie do nauki: Czy w grobach korytarzowych istnia\'b3o kiedy\'9c inteligentne \'bfycie? I to o jakim stopniu inteligencji! Tak samo jak w\tab New Grange r\'f3wnie\'bf na Gavrinis wzg\'f3rze ukszta\'b3towano sztucz-
\par \sect }\sectd \margrsxn2736\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1440\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
nie. Potem na plac budowy zwieziono masy kamieni najr\'f3\'bfniejszej wielko\'9cci, a w ko\'f1cu dostarczono par\'ea tuzin\'f3w cyklopowych g\'b3az\'f3w, przeznaczonych na w\'b3a\'9cciwy "gr\'f3b korytarzowy". Na Gavrinis
\par nawet pod\'b3oga jest u\'b3o\'bfona z p\'b3yt, budowl\'ea postawiono po wsze czasy. Czy musz\'ea dodawa\'e6, \'bfe tysi\'eaey ton kamieni nie mo\'bfna by\'b3o dostarczy\'e6 z kontynentu \'b3odziami? Spr\'f3bujmy za\'b3adowa\'e6 na prymi\-tywn\'b9 tratw
\'ea kamie\'f1 wagi 250 ton! Powraca wi\'eac stary motyw: "gr\'f3b korytarzowy" powsta\'b3, kiedy Gavrinis nie by\'b3a wysp\'b9.
\par \tab Galeria, obrze\'bfona i przykryta monolitami, ma 13,10 m. "\'8cwi\'ea\-to\'9c\'e6", zwana te\'bf "grobem korytarzowym", ma 2,6 m d\'b3ugo\'9cci, 2,5
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1440\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 m\tab szeroko
\'9cci i I,8 m wysoko\'9cci. Komor\'ea tworzy sze\'9c\'e6 pot\'ea\'bfnych p\'b3yt,
\par na nich spoczywa gigantyczna pokrywa z kamienia o wymiarach 3,7
\par na 2,5 m. W sumie na budow\'ea w\'b3a\'9cciwego "grobu korytarzowego"
\par zu\'bfyto 52 "wielkie kamienie", z czego na po\'b3owie wyryto osobliwe symbole. S\'b9 to niezliczone splataj\'b9ce si\'ea ze sob\'b9 spirale i okr\'eagi, zdumiewaj\'b9ce \'bf\'b3obienia podobne do powi\'eakszonych linii papilar\-nych, w\'ea\'bf
owate linie przechodz\'b9ce cz\'easto z jednego monolitu na 
\par drugi - w \'9crodku tej ca\'b3ej pl\'b9taniny tkwi kamie\'f1 z rysunkami czego\'9c, co przypomina siekiery albo ostro zako\'f1czone kamienie wielko\'9cc
\par pi\'ea\'9cci. \'8cwiat pe\'b3en tajemnic. W zale\'bfno\'9cci od o\'9cwietlenia na kuriozal-
\par \sect }\sectd \margrsxn2592\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 ne wzory na 
\'9ccianach padaj\'b9 osobliwe cienie. Te wy\'bf\'b3obienia m\'f3wi\'b9. Zawieraj\'b9 matematyczne pos\'b3anie - ponadczasowe i wa\'bfne dla
\par ka\'bfdego pokolenia umiej\'b9cego liczy\'e6.
\par \tab Zrozumia\'b3 to Gwenc'hlan Le Scou\'ebzec, Breto\'f1czyk i matema-
\par \sect }\sectd \margrsxn1728\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
tyczny geniusz - cho\'e6 sam twierdzi skromnie, i\'bf przekaz sprzed tysi\'b9cleci jest zrozumia\'b3y dla ka\'bfdego. Wszystko zaczyna si\'ea tak jak ca\'b3a matematyka - od jedynki. Szczeg\'f3ln\'b9 uwag\'ea zwraca sz\'f3sty
\par kamie\'f1 z prawej strony, licz\'b9c od wej\'9ccia - nieco mniejszy od innych i\tab stoj\'b9cy nieco wy\'bfej. Wyryto na nim jedynie "odcisk palca".
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Wy\'b3\'b9cznie linie papilarne "poduszki palca". Jest tojedyny kamie\'f1 na kt\'f3rym umieszczono tylko jeden rysunek. Pozosta\'b3e albo nie zawie\-raj\'b9 ryt
\'f3w, albo od razu kilka. Czy "sz\'f3sty kamie\'f1" oznacza sz\'f3stk\'ea? Daje znak, z jakim systemem liczbowym trzeba si\'ea liczy\'e6?
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab \tab Kolumny liczb z epoki kamiennej
\par \tab Boczny kamie\'f1 nr 21 ma u do\'b3u "odcisk palca", nieco wy\'bfej s\'b9 trzy znajduj\'b9ce si\'ea nad sob\'b9 szeregi w sumie osiemnastu siekieropodob\-nych ryt\'f3w. Dodanie tych znak\'f3w daje wynik 18 albo 3 razy 6. Mno\'bf
enie: 3 razy 4 razy 5 razy 6 daje 360 albo 60 razy 6. Z kolej 18, 
\par ilo\'9c\'e6 "siekier",jestjedn\'b9 dwudziest\'b9 liczby 360. A liczba tajest ilo\'9cci\'b9 stopni k\'b9ta pe\'b3nego.
\par \tab Cyfry 3, 4, 5 i 6 napisane jedna za drug\'b9 daj\'b9 w systemie dziesi\'b9tkowym 3456. Liczba ta znajduje sig na monolicie nr 21.
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 Z\tab 
kolei 3456 podzielone przez 21 daje 164,57. To zn\'f3w stanowi
\par wielko\'9c\'e6 obwodu ko\'b3a o \'9crednicy 52,38 m. Co z tego? Na 52\'b038' le\'bfy po\'b3udniowy azymut wsp\'f3\'b3rz\'eadnych geografcznych Gavrinis w dzie\'f1 przesilenia letniego! Czy musz\'ea dodawa\'e6, \'bfe "gr\'f3
b korytarzowy"jest zorientowany na punkt przesilenia s\'b3onecznego? Starczy? Podzielili\'9c\-my liczb\'ea 3456 przez 21, bo 3456 pojawia si\'ea na monolicie nr 21. Co b\'eadzie, je\'9cli 164,57 podzielimy przez 52,38? Prosz\'ea si\'eagn\'b9\'e6
 po kalkulator: 164 57 : 52 38 = 3 14. Ten wynik zrozumie nawet ucze\'f1 szko\'b3y podstawowej. To przecie\'bf ludolfina, wyra\'bfaj\'b9ca stosunek obwodu ko\'b3a do jego \'9crednicy - znana bardziej jako liczba pi
\par -\tab 3,14.
\par \tab Sceptyk zawo\'b3a \'bfe to tylko przypadek! \'afe manipuluj\'b9c liczbami mo\'bfna doj\'9c\'e6 do wszystkiego! No tak, nie zabiera\'b3bym g\'b3osu, gdyby chodzi\'b3o tylko o przytoczone przyk\'b3ady. Ale nie mog\'ea milcze\'e6, kiedy ignoruje si\'ea
 tysi\'b9cletnie przes\'b3ania tylko dlatego, \'bfe nie pasuj\'b9 do obowi\'b9\'9fuj\'b9cych schemat\'f3w my\'9clowych! Gavrinisjest pe\'b3ne matema\-tycznych przyk\'b3ad\'f3w. Oto kolejne pr\'f3bki:
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Liczba megalit\'f3w i ich po\'b3o\'bfenie s\'b9 celowe, poniewa\'bf w system
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 matematyczny w\'b3\'b9czono trzy wyra\'9fne grupy:
\par \tab a) prawa strona korytarza, z\'b3o\'bfona z 12 cios\'f3w;
\par \tab b) "komora grobowa", z\'b3o\'bfona z 6 cios\'f3w;
\par \tab c) lewa strona korytarza, z\'b3o\'bfona z 11 cios\'f3w.
\par \tab Dwie pierwsze liczby, 12 i 6, pasuj\'b9 do uk\'b3adu, po ich dodaniu otrzymamy 18 - w\'b3a\'9cnie tyle "siekier" wyryto na monolicie nr 21.
\par \sect }\sectd \margrsxn2736\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
Ale co oznaczaj\'b9 monolity z lewej strony? Liczba 11 nie pasuje do szeregu sz\'f3stek. Czym jest w tej matematycznej strukturze?
\par \tab Prosz\'ea sobie przypomnie\'e6! Najwa\'bfniejsz\'b9 i stale powracaj\'b9c\'b9 liczb\'b9 by\'b3o 3456. Podzielmy j\'b9 przez 11. Wynik: 314,18. Z
nowu pochodna liczby pi. Po rozdzieleniu liczby 3456 przecinkiem otrzymamy 34,56, co podzielone przez 11 da 3,14. Gavrinis to tajemniczy skarbiec pe\'b3en zdumiewaj\'b9cych liczb - skarbiec, w kt\'f3\-rym zespolono trzy r\'f3\'bfne, niezale\'bf
ne, lecz mog\'b9ce ze sob\'b9 wsp\'f3\'b3\-gra\'e6 systemy: system sz\'f3stkowy i jego pochodne, system dziesi\'b9t\-
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid16729813 kowy oraz system oparty na liczbie 52 i jej u\'b3amkach - 26 i 13. System oparty na liczbie 52 jest poza tym podstaw\'b9 zar\'f3
wno kalendarza, jak i matematyki Maj\'f3w, co pozwala na wyci\'b9gni\'eacie pewnych wniosk\'f3w dotycz\'b9cych pochodzenia matematyki tego
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 ludu. Tw\'f3rcy matematycznego pos\'b3ania Gavrinis pomy\'9cleli o wszy-
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 stkim. Oboj\'eatne, jaki system liczenia b\'ead\'b9 stosowa\'b3y przysz\'b3e pokolenia - gatunek inteligentny i tak dojdzie w ko\'f1cu do w\'b3a\'9cciwego rozwi\'b9
zania. W tym zbiorze danych zawiera si\'ea nie
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
tylko liczba pi, lecz r\'f3wnie\'bf twierdzenia Pitagorasa, liczby (nie\-zwykle dok\'b3adne!) oznaczaj\'b9ce synodyczn\'b9 orbit\'ea Ksi\'ea\'bfyca, kulis\-to\'9c\'e6 Ziemi oraz d\'b3ugo\'9c\'e6 roku, r\'f3wn\'b9 365,25. Jeszcze nie dosy\'e6? Prosz\'ea
 bardzo:
\par \tab "Gr\'f3b korytarzowy" Gavrinis sk\'b3ada si\'ea z 52 element\'f3w. Na monolicie nr 21 uwieczniono 18 "siekier". Kiedy do 52 dodamy 21, otrzymamy 73. I co? Stale pojawiaj\'b9ca si\'ea na tym monolicie liczba mia\'b3a warto\'9c\'e6 3456. We\'9f
my kalkulator: 3456 : 73 = 47,34. Teraz mo\'bfemy ju\'bf p\'f3j\'9c\'e6 na ca\'b3o\'9c\'e6: 47\'b034' to d\'b3ugo\'9c\'e6 geograficzna Gavrinis! Je\'9cli kto\'9c tego nie zrozumia\'b3, musi wzi\'b9\'e6 korepetycje.
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
Gwenc'hlan Le Scouezec, kt\'f3ry z\'b3ama\'b3 matematyczny szyfr Gav-
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 rinis, tak okre\'9cli\'b3 swoje wybitne dokonanie:
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid16729813 "Ca\'b3kiem mo\'bfliwe, \'bfe w wielo\'9cci wylicze\'f1 niekt\'f3re s\'b9 mniej pewne od innych, maj\'b9cych naprawd\'ea decyduj\'b9ce znaczenie. Ale z dru\-

\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 giej strony istnieje za du\'bfo zgodno\'9cci, aby najistotniejsze zwi\'b9zki liczbowe mog\'b3y by\'e6 wy\'b3\'b9cznie dzie\'b3em przypadku."
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Zanim przedstawi\'ea dalsze matematyczno-geometryczne fakty kul-
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 tury megalitycznej, od\'9cwie\'bfmy sobie pami\'ea\'e6:
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab \tab Pos\'b3anie do istot pozaziemskich
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 W jakim j\'eazyku b\'eadziemy si\'ea porozumiewa\'e6 z kosmitami, je\'bfeli
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 skomunikujemy si\'ea z nimi przez intergalaktyczne radio? W j\'eazyku matematyki, bo istoty te nie b\'ead\'b9 zna\'b3
y niemieckiego, angielskiego ani francuskiego. A w systemie dw\'f3jkowym, wj\'eazyku komputer\'f3w,
\par \sect }\sectd \margrsxn8208\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \fi-288\li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 mo
\'bfna z \'b3atwo\'9cci\'b9 przekazywa\'e6 nawet obrazy. Oto przyk\'b3ad: 1 1 1 1 1 1 0 1 1 1 1 1 1
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 1 1 1 1 1 0 1 0 1 1 1 1 1
\par }\pard \ql \li288\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid16729813 1 1 
1 1 0 1 1 1 0 1 1 1 1 1 1 1 1 1 0 1 0 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 0 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 0 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 0 0 0 0 0 1 1 1 1 1 1 1 0 0 0 0 0 0 0 1 1 1 1 1 0 1 0 0 0 0 0 1 0 1 1 1 0 1 1 0 0 0 0 0 1 1 0 1 1 1 1 1 0 0 0 0 0 1 1 1 1 1 1 1 1 0 0 0 0 0 1 1 1 1
 1 1 1 0 0 1 1 1 0 0 1 1 1 1 1 1 0 0 1 1 1 0 0 1 1 1 1 1 1 0 0 1 1 1 0 0 1 1 1 1 1 1 0 0 1 1 1 0 0 1 1 1 1 1 1 0 0 1 1 1 0 0 1 1 1
\par \sect }\sectd \margrsxn3456\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
Zarys ludzkiej postaci jest wyra\'9fny. Obraz przedstawiono licz\-bami. Nieco bardziej skomplikowana wiadomo\'9c\'e6 dla istot pozaziem\-skich znajduje si\'ea w drodze od 1972 roku. Wystartowa\'b3a wtedy ameryka\'f1ska sonda kosmiczna Pioneer 10. Tak\'bf
e bli\'9fniaczy pr\'f3b\-nik Pioneer 11, wys\'b3any 6 kwietnia 1973 roku z Przyl\'b9dka Ken\-nedy'ego, przeby\'b3 ju\'bf od tamtego czasu ponad 5 mld km, zostawiaj\'b9c daleko za sob\'b9 ostatni\'b9 planet\'ea Uk\'b3adu S\'b3onecznego. Na jego pok\'b3
adzie - pami\'eataj\'b9 pa\'f1stwo? - umieszczono po-
\par z\'b3acan\'b9 p\'b3ytk\'ea o wymiarach 15,29 x 29,00 x 1,27 cm. Na p\'b3yt\-ce wyryto matematyczn\'b9 informacj\'ea dla istot z Kosmosu, kt\'f3re by\'e6 mo\'bfe kiedy\'9c przechwyc\'b9 i zbadaj\'b9 sond\'ea. U do\'b3u p\'b3yt-
\par \sect }\sectd \margrsxn3024\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
ki przedstawiono schemat Uk\'b3adu S\'b3onecznego, na kt\'f3rym od\-leg\'b3o\'9cci mi\'eadzy planetami wyra\'bfono w sYstemie dw\'f3jkowym. 
\par Np. Merkury jest oddalony od S\'b3o\'f1ca o dziesi\'ea\'e6 jednostek astro\-nomicznych - wyra\'bfonych dw\'f3jkowo liczb\'b9 1010; Ziemia o 26 jednostek (11010). Na prawej po\'b3owie p\'b3ytki przedstawiono wi\-zerunek sondy i jej drog\'ea
 od Ziemi w kierunku Jowisza. Obok znajduje si\'ea obraz nagiego m\'ea\'bfczyzny i nagiej kobiety: m\'ea\'bf\-czyzna wznosi praw\'b9 rgk\'ea w ge\'9ccie pozdrowienia. Lewa po\'b3owa p\'b3ytki ukazuje po\'b3o\'bfenie S\'b3o\'f1ca, od kt\'f3
rego wybiega 14 promie\-nistych linii ra\'bfnej d\'b3ugo\'9cci.
\par \sect }\sectd \margrsxn2736\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
Jak istoty pozaziemskie odczytaj\'b9 pos\'b3anie? "Kluczem" jest
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 schemat atomu wodoru, przedstawiony w lewym g\'f3rnym rogu
\par p\'b3ytki. D\'b3ugo\'9c\'e6 fal atomu wodoru w analizie widmowej dla zakresu linii 20,3 cm jest w ca\'b3ym Wszech\'9cwiecie taka sama. Podstaw\'b9 wszystkich danych na p\'b3ytce jest w\'b3a\'9cnie ta jednostka. Przed\-stawiciele obcej inteligencji b\'ead
\'b9 mogli nawet obliczy\'e6 wzrost kobiety - 162,4 cm. Ale przede wszystkim mo\'bfna tu odczyta\'e6 miejsce i dat\'ea startu sondy. Wszystko wyra\'bfono w symbolach matematyki. Teoretycznie pr\'f3bnik mo\'bfe zosta\'e6 zauwa\'bfony i prze\-
chwycony przez przedstawicieli inteligencji pozaziemskich dopiero po przebyciu 28 biliard\'f3w km.
\par \sect }\sectd \margrsxn2592\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 Ale co b\'ea
dzie, je\'9cli p\'b3ytka trafi do przedstawicieli kultury nie
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 znaj\'b9cej systemu dw\'f3jkowego? Czy nasi nieznani kosmiczni bracia uznaj\'b9 ptytk\'ea za dziwny dar bog\'f3w? Czy sk\'b3oni\'b9 swoje dzieci do sporz\'b9
dzania podobnych p\'b3ytek ku chwale niebia\'f1skich istot? Czy b\'ead\'b9 przechawywa\'e6 kopie tych p\'b3ytek w \'9cwi\'b9tyniach? Czy pozaziem\-scy archeologowie b\'ead\'b9 twierdzi\'e6, \'bfe chodzi o artystyczn\'b9 ornamen\-tyk\'ea, o symbole - mo
\'bfe o rytua\'b3?
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab \tab Konsekwencje
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab Istoty kryj\'b9ce si\'ea za pos\'b3aniem z Gavrinis uwzgl\'eadni\'b3y w swoich wyliczeniach wszystkie warianty. Da\'b3y nam do dyspozycji nie jeden j\'ea
zyk matematyczny, lecz trzy. P\'b3ytk\'ea z Pioneera pokryto z\'b3otem, \'bfeby przetrwa\'b3a tysi\'b9clecia. Projektanci Gavrinis umie\'9ccili swoje po\'a6\'b3anie na sztucznym wzg\'f3rzu w rzucaj\'b9cym si\'ea w oczy i zdumie\-waj\'b9cym pod wzgl\'ea
dem ornamentyki "grobie korytarzowym"
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
zbudowanym z wiecznych, cYklopowych monolit\'f3w - \'bfeby prze\-trwa\'b3 tysi\'b9clecia. A my? Nic nie widzimy! U\'9cmiechamy si\'ea z wy\'bf\-szo\'9cci\'b9? Dyskutujemy za\'bfarcie, \'bfeby zagada\'e6 "niemo\'bfliwe po\-
\par s\'b3anie"! Kolejne pytanie do nauki: czy na Ziemi istniej\'b9 inteligentne formy \'bfycia?
\par \tab Dlaczego tak uparcie nie chcemy uzna\'e6 oczywistych fakt\'f3w?
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 Z\tab 
tego samego powodu, dla kt\'f3rego inni inteligentni ludzie po-
\par wstrzymuj\'b9 si\'ea przed uznaniem UFO za zjawisko realne. W naszych umys\'b3ach powraca jak echo g\'b3os nauki: To niemo\'bfliwe! To nie zosta\'b3o sprawdzone! Na to istniej\'b9 wyja\'9cnienia "naturalne"! Ob\-racamy rzeczy tak d\'b3ugo, a\'bf zaczynaj
\'b9 pasowa\'e6 do systemu naszych 
\par warto\'9cci. Nie nauczyli\'9cmy si\'ea niczego na wielkich b\'b3\'eadach nauki. Nie nauczyli\'9cmy si\'ea niczego z fa\'b3szywego obrazu \'9cwiata, wedle kt\'f3rego Ziemia by\'b3a centrum Kosmosu, a wok\'f3\'b3 niej kr\'b9\'bfy\'b3o S\'b3o\'f1
ce i inne cia\'b3a niebieskie. Kieruje nami uprzedzenie - stare, cho\'e6 \'b3atwo zrozumia\'b3e z psychologicznego punktu widzenia: Jeste\'9cmy najwi\'eaksi, nie ma nic ponad nami - nic nie by\'b3o przed nami. St\'b9d czerpiemy si\'b3\'ea do zarozumia\'b3
ych wym\'f3wek, ostrych s\'b3\'f3w i niemal niewyczerpan\'b9 energi\'ea do uznawania ka\'bfdego innego rozwi\'b9zania za "m\'b9drzejsze". "Wielu ludzi wierzy, \'bfe my\'9cli nawet je\'9cli jest to tylko budowanie nowego systemu uprzedze\'f1" - twierdzi
\'b3 ameryka\'f1ski filozof Wil-
\par \sect }\sectd \margrsxn2592\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
liam James (1842-1910).
\par \tab Gavrinis le\'bfy w pobli\'bfu Carnac, a w\'b3a\'9cnie w okolicy tego miasta stoj\'b9 szeregi z\'b3o\'bfone z paru tysi\'eacy menhir\'f3w. Dr Bruno P. Kremer z\tab Instytutu Przyrod Uniwersytetu Kolo\'f1skiego, autor wielu prac na
\par temat kamiennych zabytk\'f3w tego regionu, ocenia liczb\'ea istniej\'b9cych dzi\'9c menhir\'f3w na "wiele wi\'eacej ni\'bf 3000". A Pierre-Roland Giot, najwybitniejszy francuski znawca problematyki Bretanii, s\'b9dzi na\-zet, \'bfe sta\'b3o tam ich niegdy
\'9c oko\'b3o 10 tys. . Patrz\'b9c na tr\'f3jkowe i\tab czw\'f3rkowe szeregi, cz\'b3owiek odnosi wra\'bfenie, \'bfe to skamienia\'b3a
\par armia. Najni\'bfsze menhiry maj\'b9 ledwie metr wysoko\'9cci. Najwy\'bfszy, olbrzym Kerloas pod Plouarzel, ma 12 m i wa\'bfy 150 t. Najwi\'eakszy "d\'b3ugi kamie\'f1" w okolicy to Wielki Menhir z Locmariaquer. Le\'bfy na ziemi po\'b3amany - kiedy\'9c mia
\'b3 21 m d\'b3ugo\'9cci i wa\'bfy\'b3 350 ton! 
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid16729813 Rozr\'f3\'bfniamy pi\'ea\'e6 rodzaj\'f3w megalitycznych budowli:
\par \sect }\sectd \margrsxn3600\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
a) menhiry, czyli pojedy\'f1cze ciosy ustawione pionowo;
\par b) dolmeny, czyli kamienne sto\'b3y i megalityczne grobowce;
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab c) kromlechy, czyli \'b3ukowate uk\'b3ady kamieni;
\par \sect }\sectd \margrsxn2880\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 \tab 
d) aleje kamienne wielokilometrowej d\'b3ugo\'9cci;
\par \tab e) kamienne kr\'eagi.
\par \tab Wobec tej gigantycznej kamiennej oferty nie powinno dziwi\'e6, \'bfe i\tab najwi\'eakszy kr\'b9g kamienny Europy znajduje si\'ea w pobli\'bfu Carnac.
\par To kr\'b9g Kerlescan o \'9crednicy 232 m. Najbardziej fascynuj\'b9ce dla turyst\'f3w s\'b9 na pewno r\'f3wnoleg\'b3e szeregi kamieni. W pobli\'bfu Kermario 1029 menhir\'f3w stoi w szeregach dziesi\'b9tkowych na powierzchni oko\'b3o 100 m szeroko\'9c
ci i 1120 m d\'b3ugo\'9cci. Ko\'b3o Le Menec w szeregach dwunastkowych stoi 1099 menhir\'f3w, 70 wysz\'b3o
\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 z\tab 
szyku i utworzy\'b3o kromlech. Na kamienn\'b9 alej\'ea w Kerlescan sk\'b3ada
\par si\'ea 540 menhir\'f3w stoj\'b9cych w szeregach trzynastkowych. Ko\'b3o Kerzhero mo\'bfna si\'ea doliczy\'e6 1129 "d\'b3ugich kamieni" w szeregach dziesi\'b9tkowych.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 S\'b9 to dane niepe\'b3ne, ale pozwalaj\'b9 zrozumie\'e6, jak ogromnej pracy
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 kto\'9c kiedy\'9c dokona\'b3. Aha, \'bfebym nie zapomnia\'b3: datowanie dolmenu Kercado za pomoc\'b9 izotopu C-14 okre\'9cli\'b3o jego wiek na 5830 lat! Bogom niech b
\'ead\'b9 dzi\'eaki, cho\'e6by nawet p\'f3\'9fniej dolmen si\'ea okaza\'b3 za m\'b3ody. Wiedz\'b9c o tych 5830 latach mo\'bfna przynajmniej odsun\'b9\'e6 na 
\par bok nielogiczno\'9cci prezentowane z powag\'b9 we wcze\'9cniejszej literatu\-rze fachowej. Zak\'b3adano tam mi\'eadzy innymi, \'bfe prymitywne plemio-
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
na koczownicze wycina\'b3y i ustawia\'b3y w prehistorycznej Europie bloki kamienia gwoli na\'9cladowania lud\'f3w orientalnych, dysponuj\'b9cych
\par w\tab Egipcie i gdzie indziej pot\'ea\'bfnymi zabytkami architektury. Kolejny
\par pr\'b9d my\'9clowy twierdzi, \'bfe ca\'b3y rejon dzisiejszej Bretanu by\'b3 uwa\'bfany za \'9cwi\'eat\'b9 krain\'ea druid\'f3w. Ich okres rozkwitu jednak przypada na ostatnie stulecie prz.Chr. Gdyby wi\'eac druidowie umie\'9ccili swoje miejsce \'9cwi\'ea
te na obszarze zajmowanym przez menhiry, to tylko przej\'ealiby gotowy kamienny kompleks.
\par \tab Plemiona koczownicze te\'bf mo\'bfemy odfajkowa\'e6, bo przed 5830
\par laty w Egipcie nie by\'b3o ani piramid, ani innych wspania\'b3ych budowli, kt\'f3re mo\'bfna by \'bfarliwie na\'9cladowa\'e6 w Europie. Tyle klasyczna doktryna nauki. Poza tym mamy tu jeszcze jednego h
aka: plemiona koczownicze - jak sama nazwa wskazuje - nie s\'b9 osiad\'b3e.
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 A\tab 
megalityczny cud w Bretanu by\'b3 budowany przez lud osiad\'b3y, bo
\par ten ca\'b3y kamienny rozgardiasz, je\'bfeli wierzy\'e6 fachowcom, trwa\'b3 co najmniej tysi\'b9c lat. Plemiona koczownicze i ludy pasterskie nie mia\'b3y w\tab zwyczaju pozostawiania po sobie tak genialnych struktur matema-
\par tyczno-geometrycznych. Megalityczne uk\'b3ady kamieni z okolic Car-
\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
nac tryskaj\'b9 geometrycznym know-how!
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab \tab Biedny Pitagorasie!
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab Kromlech\'f3w, menhir\'f3w, dolmen\'f3w i kamiennych alej nie roz\-rzucono po tej pofa\'b3dowanej okolicy ot tak sobie - rozmieszczonoje wed\'b3ug przemy\'9c
lanego planu obejmuj\'b9cego ogromne obszary. Za\-chodni kromlech pod Le Menec jest elementem dw\'f3ch tr\'f3jk\'b9t\'f3w pitagorejskich, czyli prostok\'b9tnych, kt\'f3rych stosunek bok\'f3w ma si\'ea 
\par jak 3:4:5. Pitagoras, grecki filozof z Samos, \'bfy\'b3 od ok. 572 do ok. 497 r. prz. Chr. Nie pomin\'b9\'b3by w swoich ksi\'eagach wiadomo\'9cci
\par \sect }\sectd \margrsxn2880\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 o\tab 
plemionach "koczowniczych" albo o "my\'9cliwych i zbieraczach".
\par A\tab tak brzmi twierdzenie Pitagorasa:
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid16729813 Pole kwadratu zbudowanego na przeciwprostok\'b9tnej tr\'f3jk\'b9ta prostok\'b9tnego r\'f3wne jest sumie p\'f3l kwadrat\'f3w zbudowanych na przyprostok\'b9
tnych, czyli: c_2 = a_2 + b_2.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Biedny Pitagorasie! Twierdzenie nazwane twoim nazwiskiem
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 wynaleziono tysi\'b9ce lat przed tob\'b9!
\par \tab Je\'bfeli przed\'b3u\'bfymy boki trapezu tworzonego przez megalityczny gr\'f3b Manio I, to przed\'b3u\'bfenia przetn\'b9 si\'ea w odleg\'b3o\'9cci 107 m pod k\'b9tem 27\'b0. "Podstaw\'ea tego trapezu mo\'bfna wyd\'b3u\'bfy\'e6 doprowadzaj\'b9c J\'b9
 do wielkiego menhira i przeci\'b9gn\'b9\'e6 do niego lini\'ea od punktu Przeci\'eacia przed\'b3u\'bfe\'f1 bok\'f3w trapezu. Wtedy powstanie tr\'f3jk\'b9t prostok\'b9tny o stosunku bok\'f3w 5:12:13, spe\'b3niaj\'b9cy warunki twier\-dzenia pitagorasa."

\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 Myli\'b3by si
\'ea, kto by pomy\'9cla\'b3, \'bfe s\'b9 to wyliczenia celowo og\'b3upiaj\'b9-
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 ce i wyci\'b9gni\'eate z r\'eakawa. Dok\'b3adnie takie same tr\'f3jk\'b9ty o takich
\par \sect }\sectd \margrsxn2592\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
samych przeciwprostok\'b9tnych d\'b3ugo\'9cci 107 m i takim samym
\par stosunku bok\'f3w 5:12:13 pojawiaj\'b9 si\'ea wielokrotnie w imponuj\'b9cych strukturach megalitycznych pod Carnac. Zadziwiaj\'b9ce jest przy tym, \'bfe klasyczny tr\'f3jk\'b9t pitagorejski o stosunku bok\'f3
w 3:4:5 stosowano rzadko. Ludzie tamtej epoki zajmowali si\'ea geometri\'b9 wy\'bfsz\'b9, tr\'f3jk\'b9ty tak proste by\'b3y dla nich za prymit,ywne. W czasopi\'9cmie "Naturwissenschaftliche Rundschau" dr Bruno Kremer zwraca
\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 uwag\'ea
 na fakt, \'bfe poszczeg\'f3lne kompleksy zbudowano wed\'b3ug \'9ccis\'b3ych "oznacze\'f1 wymiar\'f3w, pozwalaj\'b9cych wnioskowa\'e6 istnienie wysokiej techniki pomiarowej ju\'bf w mezolicie."
\par \tab W tym przypadku jednak chodzi nie tylko o geometri\'ea stosowan\'b9, bo t\'ea mo\'bfna jako\'9c - cho\'e6 trzeba mie\'e6 predyspozycje do halucynacji 
\par -\tab wt\'b3oczy\'e6 w prehistoryczne umys\'b3y. Chodzi tu te\'bf o kulisty kszta\'b3t
\par Ziemi, o podzia\'b3 k\'b9ta na stopnie, o azymuty, o organizacj\'ea,
\par o\tab planowanie i o wiele innych spraw. Dr Kremer zwraca uwag\'ea na k\'b9t
\par 53o8' wi\'b9\'bf\'b9cy si\'ea z tr\'f3jk\'b9tem pitagorejskim o stosunku bok\'f3w 3:4:5. K\'b9t ten odpowiada "do\'9c\'e6 dok\'b3adnie azymutowi wschodu s\'b3o\'f1ca
\par w\tab dzie\'f1 przesilenia letniego we wszystkich miejscowo\'9cciach le\'bf\'b9cych
\par na szeroko\'9cci geograficznej Carnac".
\par \tab Archeolodzy d\'b3u\'bfszy czas s\'b9dzili, \'bfe megalityczne kompleksy
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 w\tab 
Bretanii to kalendarze. T\'ea mo\'bfliwo\'9c\'e6 przestano nareszcie bra\'e6
\par powa\'bfnie - ja za\'9c mog\'ea przesta\'e6 drwi\'e6 z tego pomys\'b3u. Potem przysz\'b3a - to nieuniknione - kolej na S\'b3o\'f1ce, Ksi\'ea\'bfyc i gwiazdy. Nasi niezdarni przodkowie zacz\'eali si\'ea przecie\'bf zastanawia\'e6 nad punktami migoc\'b9
cymi na nocnym niebie. A wi\'eac aleje menhir\'f3w s\'b9 zorientowane na okre\'9clone gwiazdy. B\'b3\'b9d. Nie s\'b9. Niezmordowani 
\par badacze, prof. A.Thom i jego syn A.S.Thom, znale\'9fli tylko kilka linii mog\'b9cych mie\'e6 zastosowanie do obserwacji Ksi\'ea\'bfyca i okre\'9clonych
\par \sect }\sectd \margrsxn2592\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
faz jego obiegu wok\'f3\'b3 Ziemi. Linie te s\'b9 do\'9c\'e6 kuriozalne, bo cz\'ea\'9cciowo ci\'b9gn\'b9 si\'ea odcinkami maj\'b9cymi do 20 km d\'b3ugo\'9cci. Przyk\'b3ad:
\par \tab Za najwi\'eakszy menhir Europy uwa\'bfa si\'ea Men-er-Hroec'h, znany te\'bf jako "Le grand menhir brise" (Wielki Po\'b3amany Menhir) ko\'b3o 
\par Locmariaquer. Menhir ten ma 21 m d\'b3ugo\'9cci i wa\'bfy ok. 350 ton. Nad nim w r\'f3\'bfnych kierunkach przebiega 8 linii namiarowych, przecina\-j\'b9cych coraz to inne sztuczne kamienne struktury. Jedna z nich zaczyna si\'ea ko\'b3o Treves nad Loar\'b9
, biegnie wzd\'b3u\'bf wybrze\'bfa, potem przeskakuje zatok\'ea Morbihan, przecina Men-er-Hroec'h i na odcin\-ku 16 km przekracza zatok\'ea Quiberon.
\par \tab Inna linia zaczyna si\'ea przy samotnym menhirze na po\'b3udnie od Saint Pierre Quiberon, przechodzi przez zatok\'ea Quiberon, prze\-skakuje przez Men-er-Hroec'h, a nast\'eapnie pro\'9cciutko przez wysepk\'ea Gavrinis biegnie na kontynent. Mo\'bf
na si\'ea dopatrywa\'e6 zwi\'b9zku tej oraz innych linii namiarowych z fazami Ksi\'ea\'bfyca. Prof. A.Thom
\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 i\tab 
jego syn s\'b9 zdania, \'bfe z Men-er-Hroec'h wszystkie punkty namiaro-
\par we by\'b3o wida\'e6 go\'b3ym okiem. Ze szczytu kamiennego giganta
\par o\tab wysoko\'9cci 21 m - kiedy sta\'b3 pionowo.
\par \tab Lecz w\'b3a\'9cnie tu tkwi wci\'b9\'bf powracaj\'b9cy b\'b3\'b9d w tej konstrukcji my\'9clowej. Myli si\'ea skutek i przyczyn\'ea. Wspaniali "megalitycy" nie mogli przytarga\'e6 menhira o wadze 350 ton do miejsca X, poniewa\'bf st\'b9d w o\'9cmiu r
\'f3\'bfnych kierunkach bieg\'b3y linie namiarowe. Przecie\'bf linie te objawiaj\'b9 si\'ea dopiero po postawieniu menhira w pionie.
\par \sect }\sectd \margrsxn3168\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 W\tab pofa\'b3
dowanym terenie inne punkty mo\'bfna zobaczy\'e6 dopiero ze
\par szczytu menhira. Ergo - nasi geodeci z epoki kamiennej musieli wytyczy\'e6 dane miejsce przed postawieniem na nim menhira. Na\-prawd\'ea trudno by\'b3oby tu nakierowa\'e6 kamiennego kolosa metod\'b9 pr\'f3b i b\'b3\'ead\'f3w.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 W ten spos\'f3b mo\'bfna odfajkowa\'e6 powi\'b9zania astronomiczne. Dr
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Bruno Kremer stwierdza tak\'bfe:
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 "Ale astronomia nie oferuje \'bfadnych rozs\'b9dnych podstaw do
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab wyja\'9cnienia breto\'f1skich kompleks\'f3w kamiennych."
\par \sect }\sectd \margrsxn3312\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 \tab 
Nie wiadomo, co robi\'e6. Przyznaj\'b9 to nawet otwarcie specjali\'9cci zajmuj\'b9cy si\'ea stale breto\'f1skimi zagadkami. O kamiennych alejach W\tab Kermario prof. A. Thom i jego syn pisz\'b9 z rezygnacj\'b9:
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 "Jest nieprawdopodobie\'f1stwem, \'bfeby siedem kamiennych rz\'ead\'f3w
\par o d\'b3ugo\'9cci kilometra ustawiono tylko dla zademonstrowania
\par \sect }\sectd \margrsxn3168\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 bezb\'b3
\'eadnego uk\'b3adu trzech par tr\'f3jk\'b9t\'f3w. Nie mo\'bfemy zapropo\-nowa\'e6 \'bfadnego przekonuj\'b9cego wyja\'9cnienia kamiennych alej
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab Z Kermario."
\par \tab Brawo! To by\'b3o przynajmniej szczere. Zarazem w\'b3a\'9cnie panowie Thom & Thom naprawd\'ea zas\'b3u\'bfyli si\'ea wszystkim zabytkom mega\-litycznym Europy. To Alexander Thom, pochodz\'b9cy z rodziny astronom\'f3w i archeolog\'f3w, ustali\'b3
 jednostk\'ea miary stosowan\'b9
\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 w\tab 
(prawie) wszystkich budowlach megalitycznych od Irlandii po
\par Hiszpani\'ea -jest to megalitycznyjard o d\'b3ugo\'9cci 82,9 cm. Czy je\'9fd\'9fcy na r\'b9czych mamutach rozpropagowali zalegalizowan\'b9 jednostk\'ea
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 miary pa wszystkich regionach naszego kontynentu?
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab \tab I jak ten g\'b3upiec u m\'b9dro\'9cci wr\'f3t stoj\'ea. . .
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 W r\'eace rodzinnego zespo\'b3u badaczy wpad\'b3a rzecz zaskakuj\'b9ca.
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 W\tab trakcie pomiar\'f3w ponad tysi\'b9ca menhir\'f3w kompleksu w Le
\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
Menec, naukowcy zauwa\'bfyli w po\'b3udniowo-zachodnim rogu p\'f3\'b3\-kole. Dok\'b3adniejsze badania wykaza\'b3y tam istnienie kamiennego owalu podobnego do owali le\'bf\'b9cych pod wod\'b9 u brzeg\'f3w wyspy Er Lannic. W zachodnim ko\'f1cu zespo\'b3
u, w odleg\'b3o\'9cci ll2fl m, znaj\-dowa\'b3 si\'ea drugi owal. Jakie znaczenie mia\'b3y kamienne "jaja" umieszczone na pocz\'b9tku i na ko\'f1cu szeregu menhir\'f3w? Nie wiadomo. Cz\'b3owiek szuka "naturalnych" wyja\'9cnie\'f1, ale nie mo\'bfe znale\'9f
\'e6 do\'9c\'e6 przekonuj\'b9cych. Dlaczego? Bo kamienny kompleks zawiera matematyczno-geometryczne przes\'b3anie - podobnie jak 
\par nasza poz\'b3acana p\'b3ytka w sondzie Pioneer 10. Takie przes\'b3ania maj\'b9 to do siebie, \'bfe nie s\'b9 "naturalne".
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Je\'9cli ju\'bf jestem przy nielogiczno\'9cciach, to jeszcze jedna sprawa.
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Ko\'b3o Locmariaquer stoi te\'bf dolmen o pi\'eaknej nazwie "Table des Marchands" - "St\'f3\'b3 Kupc\'f3w". Pokryw\'ea dolmenu stanowi pot\'ea\'bfna
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 p\'b3yta d\'b3
ugo\'9cci 8 m i szeroko\'9cci 4 m, wa\'bf\'b9ca szacunkowo SO t. Podczas konserwowania dolmenu odkryto dziwne ryty, kreski, linie krzywe
\par i\tab "siekiery". Pomy\'9clano o Gavrinis... Ale wydawa\'b3o si\'ea niemo\'bfliwe,
\par \'bfeby "gr\'f3b korytarzowy" z Gavrinis i "Table des Marchands"
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 powsta\'b3
y w tym samym czasie. Dop\'f3ki w latach 1979-1984 nie rozpocz\'eato prac konserwacyjnych na Gavrinis.
\par \tab Kierownik grupy archeolog\'f3w, C.-T. Le Roux, odkry\'b3 na olb\-rzymiej kamiennej pokrywie kilka wyobra\'bfe\'f1, wygl\'b9daj\'b9cych na niegotowe. Tak\'bfe ska\'b3a w miejscu po\'b3\'b9czenia by\'b3a wyra\'9fnie u\'b3amana 
\par Monsieur Le Roux nie by\'b3by specjalist\'b9 w dziedzinie historii Bretanii, gdyby nie przyszed\'b3 mu natychmiast na my\'9cl "St\'f3\'b3 Kupc\'f3w". Czy
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
tam nie ma "niegotowych" ryt\'f3w i dziwnie u\'b3amanego miejsca? przypuszczenie by\'b3o s\'b3uszne. Miejsca i ryty pasowa\'b3y do siebiejak ula\'b3! "Table des Marchands" i kamienn\'b9 pokryw\'ea z Gavrinis zrobiono
\par z\tab dw\'f3ch cz\'ea\'9cci tego samego gigantycznego bloku kamienia.
\par Irytuj\'b9ce jest tylko, \'bfe prac\'ea nad rytami przerwano jeszcze w kamie\-nio\'b3omie. Dlatego jedna cz\'ea\'9c\'e6 trafi\'b3a na Gavrinis, a druga w pobli\'bfe Locmariaquer. Logiczne zatem, \'bfe matematyczne przes\'b3anie z Gav\-rinis nie powsta\'b3
o na wysepce. W gotowym dolmenie nikt nie
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 wyka\'f1cza
\'b3 prac przy monolitach, szlifuj\'b9e "odciski palc\'f3w" i "siekie\-ry". Nie by\'b3a to pozbawiona sensu ornamentyka zrobiona p\'f3\'9fniej. Wszelkie sprawy dotycz\'b9ce zar\'f3wno projektu, jak i realizacji ustala\-no od razu w kamienio\'b3omie.

\par \tab Nam, m\'b9drym ludziom XX wieku wspomaganym przez kom-
\par putery, nie uda\'b3o si\'ea wejrze\'e6 w przes\'b3anie megalitycznych budowli Bretanii. Brak zapewne tysi\'eacy menhir\'f3w, kt\'f3re rozpad\'b3y si\'ea z bie\-giem czasu, zosta\'b3y wykorzystane przez miejscowych do budowy
\par dom\'f3w b\'b9d\'9f pogr\'b9\'bfy\'b3y si\'ea w odm\'eatach Atlantyku. Te brakuj\'b9ce
\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
kamienie utrudniaj\'b9 rozwi\'b9zanie zagadki. Specjali\'9cci musz\'b9 si\'ea wi\'eac z\tab konieczno\'9cci ogranicza\'e6 do rejestrowania kuriozalnych zwi\'b9zk\'f3w
\par migdzy pojedynczymi zespo\'b3ami kamiennymi. Kamienna ksi\'eago-
\par }\pard \ql \fi-288\li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid16729813 wo\'9c\'e6. A mo\'bfe si\'ea za\'b3o\'bfymy, \'bfe to nie archeolodzy rozwi\'b9\'bf\'b9 zagadk\'ea? Potrzebni s\'b9 ludzie o zaci\'ea
ciu interdyscyplinarnym. W szko\'b3ach
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 wy\'bfszych mamy przecie\'bf do\'9c\'e6 b\'b3yskotliwych umys\'b3\'f3w, wykraczaj\'b9-
\par \sect }\sectd \margrsxn3456\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
cych ponad przeci\'eatno\'9c\'e6 w matematyce i geometru. Gdybym to ja
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx1728\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 rozdziela\'b3 zadania, podrzuci\'b3bym map\'ea tego ogromnego obszaru -\tab ze wszystkimi zespo\'b3ami kamiennymi - paru matematykom
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx1728\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 z\tab 
pro\'9cb\'b9, aby zastanowili si\'ea, co si\'ea za tym kryje. Trzeba w ko\'f1cu
\par zgry\'9f\'e6 ten orzech. Trwa w b\'b3\'eadzie sceptyk, kt\'f3ry wci\'b9\'bf zaprzecza m\'f3wi\'b9c, \'bfe nic si\'ea za tym nie kryje, \'bfe to tylko bzdura i przypadek. Wyja\'9cni to wykraczaj\'b9cy poza ten rejon przyk\'b3ad odkryty przez dr.
\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx1728\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
P. Kremera:
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx1728\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab \tab Z przymiarem k\'b9towym i suwakiem
\par \tab \tab \tab logarytmicznym
\par \tab Kamienne aleje Le Menec i Kermario biegn\'b9 na p\'f3\'b3nocny wsch\'f3d dotykaj\'b9c najbardziej wysuni\'eatym punktem zespo\'b3u kamiennych alej Petit Menec. W pag\'f3rkowatym terenie stanowi to odleg\'b3o\'9c\'e6 oko\'b3o 
\par 3,3 km. Odcinek ten jest przeciwprostok\'b9tn\'b9 tr\'f3jk\'b9ta prostok\'b9tnego. Je\'9cli z zachodniego ko\'f1ca kamiennej alei Le Menec poci\'b9gniemy lini\'ea w\tab kierunku p\'f3\'b3nocnym, to po 2680 m linia ta trafi na dolmen
\par Mane-Kerioned. St\'b9d inna linia celuje dok\'b3adnie pod k\'b9tem 60o na menhir Manio I. Odcinek ma zn\'f3w 2680 m. Trzy punkty tworz\'b9
\par \sect }\sectd \margrsxn2736\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx1728\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 tr\'f3
jk\'b9t r\'f3wnoramienny.
\par \tab Na wschodnim kra\'f1cu Le Menec mamy z kolei lini\'ea p\'f3\'b3\-noc-po\'b3udnie. Na po\'b3udniu linia ta muska dolmen Saint Michel, na p\'f3\'b3nocy Le Nignol, a za wiosk\'b9 Beg-er-Lan menhir Crucuno. Ten odcinek prostej le\'bfy wewn\'b9
trz wspomnianego tr\'f3jk\'b9ta, przy czym Le Nignol znajduje si\'ea w po\'b3owie odcinka. Nowy k\'b9t 60\'b0 tworzy dodatkowy tr\'f3jk\'b9t r\'f3wnoramienny o boku 1680 m: Saint Mi-
\par \sect }\sectd \margrsxn3024\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx1728\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
chel-Le Nignol-Kercado. Przy czym linia Le Nignol-Kercado
\par nie tylko dzieli szereg kamieni Kermario na dwie po\'b3owy - punkt przeci\'eacia oznacza \'9crodek przeciwprostok\'b9tnej \'b3\'b9cz\'b9cej Le Menec z\tab Petit Menec.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx1728\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Wygl\'b9da to mo\'bfe na zabaw\'ea, na nieuzasadnione wynajdywanie
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx1728\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 tr\'f3
jk\'b9t\'f3w za wszelk\'b9 cen\'ea. Ale to nie tak. Punkty s\'b9 zwi\'b9zane ze sob\'b9 trzema odcinkami dok\'b3adnie tej samej d\'b3ugo\'9cci, odcinkami le\'bf\'b9cymi
\par pod takimi samymi k\'b9tami, przy czym przyk\'b3ady tego typu mo\'bfna mno\'bfy\'e6 bez ko\'f1ca. Dr Kramer:
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx1728\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid16729813 "Ze wzgl\'eadu na wielo\'9c\'e6 zwi\'b9zk\'f3w i mo\'bfliwo\'9cci nie ma ju\'bf podstaw, aby w\'b9tpi\'e6 w przestrzenne rozplanowanie zespo\'b3\'f3
w megalitycznych."
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx1728\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab Przypomina mi si\'ea zdanie Anatola France'a: "By\'e6 mo\'bfe B\'f3g stosowa\'b3 przypadek zamiast pseudonimu, kiedy nie chcia\'b3 si\'ea pod czym
\'9c podpisa\'e6."
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx1728\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab \tab Pytania nad pytaniami
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx1728\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 W Bretanii nie dzia\'b3a\'b3 dobry Pan B\'f3g, a o przypadku mo\'bfemy
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx1728\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 spokojnie zapomnie\'e6. C\'f3\'bf wi\'eac, na wszystkie planety Uk\'b3adu S\'b3onecznego, chcieli osi\'b9gn\'b9\'e6 "megalitycy"? Co nimi powodowa\'b3o? Sk\'b9
d wzi\'ea\'b3a si\'ea ich wiedza matematyczno-geometryczna? Jakie 
\par instrumenty stosowali? Jacy geodeci wyznaczali punkty sta\'b3e w pofa\'b3\-dowanym terenie? Na jakie mapy przenosili swoje wyliczenia?
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx1728\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 W\tab 
jakiej skali? Przy pomocy jakich sznur\'f3w czy luster wyznaczali
\par bieg kilometrowych odcink\'f3w prostych? Jak organizowano ci\'ea\'bfki transport? Jakich lin u\'bfywano, je\'9cli w og\'f3le ich u\'bfywano? Jak funkcjonowa\'b3 transport zim\'b9? Jak w czasie deszczu? Na grz\'b9skim pod\'b3o\'bfu? Jakimi narz\'ea
dziami przycinano na miar\'ea monolityczne p\'b3yty? Czy do wznoszenia kamiennych kompleks\'f3w stosowano 
\par wy\'b3\'b9cznie kamienie, czy mo\'bfe pierwotnie wa\'bfn\'b9 rol\'ea gra\'b3 jaki\'9c inny materia\'b3? Na przyk\'b3ad metal, z\'bfarty do cna przez korozj\'ea z biegiem tysi\'b9cleci? Po co stworzono ca\'b3e aleje menhir\'f3w - ci\'b9gi r\'f3\'bf
nej szeroko\'9cci, o nier\'f3wnych szeregach? Raz by\'b3y to szeregi dziewi\'b9t\-kowe, potem jedenastkowe albo trzynastkowe? Co znacz\'b9 kamienne owale na pocz\'b9tku i na ko\'f1cu kamiennej alei Le Menec? Jak wa\'bfny 
\par by\'b3 projekt przestrzenny, mniejsze triangulacje w wi\'eakszych? Dlacze\-go do kamiennych igraszek stosowano r\'f3\'bfne rodzaje kamiennych
\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx1728\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
kompleks\'f3w? Raz menhiry, raz dolmeny, jeszcze innym razem
\par szeregi menhir\'f3w, kr\'eagi i p\'f3\'b3kr\'eagi? Jaka warto\'9c\'e6, jaka waga statys\-tyczna przypada r\'f3\'bfnym zespo\'b3om kamiennym w projekcie ca\'b3o\'9cci? Jakie kompasy czy sekstansy stosowano przy ustalaniu po\'b3o\'bf
enia geograficznego? Czy w tamtej epoce istnia\'b3y przyrz\'b9dy podobne do dzisiejszych teodolit\'f3w? Jak bardzo planowanie wyprzedza\'b3o budo\-w\'ea? Ilu by\'b3o trzeba pracownik\'f3w? Kto dowodzi\'b3 armi\'b9 robotnik\'f3w?
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx1728\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
Kto nadzorowa\'b3 ca\'b3o\'9c\'e6 i dlaczego on? Co uzasadnia\'b3o pozycj\'ea szefa? Czym r\'f3\'bfni\'b3 si\'ea od reszty "mr\'f3wek"? Gdzie nocowali, gdzie zimowali robotnicy i ich rodziny? Gdzie pozosta\'b3o\'9cci gosp\'f3d, resztki po\'bfywie\-
nia, ich ko\'9cci? Jak d\'b3ugo trwa\'b3 ten ca\'b3y megalityczny rozgardiasz? Czy obejmowa\'b3 dwie generacje po 30 lat? W jakim pi\'9cmie przekazywano
\par z\tab pokolenia na pokolenie precyzyjne polecenia?
\par \tab Na mapie bada\'f1 wci\'b9\'bf wida\'e6 wielkie bia\'b3e plamy i nie ma ani
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx1728\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 p\'f3
lka, kt\'f3re mo\'bfna by uprawia\'e6 samotnie w obr\'eabie jednej dyscyp\-liny naukowej. \'afaden profesor geometrii czy budowy dr\'f3g nie b\'eadzie tu dzia\'b3a\'b3 z w\'b3asnej woli. Nikt nie chce wchodzi\'e6 w parad\'ea kolegom z\tab innych wydzia
\'b3\'f3w. (Jak to? Bez umowy i honorarium?) A je\'9cli ju\'bf
\par kto\'9c powa\'bfy si\'ea na co\'9c takiego i b\'eadzie mia\'b3 niepodwa\'bfalne rezultaty nie pasuj\'b9ce do pewnego dogmatu, zostanie zdyskwalifikowanyjako niefachowiec i wystawiony na deszcz. Tak funkcjonuje nasz wy\-pr\'f3bowany system. Alternatywy s
\'b9 zabronione. W najlepszym razie nadaj\'b9 si\'ea na plac zabaw polityk\'f3w.
\par \tab W przypadku kompleks\'f3w kamiennych w Bretanii skapitulowali
\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx1728\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
nawet fachowcy. Albo datowania s\'b9 nieprawdziwe, albo plan by\'b3 przestrzegany przez wiele pokole\'f1. Nie ma sensu datowa\'e6 np. Gavrinis na 4 000 r. prz. Chr., odmawiaj\'b9c tego wieku dolmenowi Saint Pierre lub Wielkiemu Po\'b3
amanemu Menhirowi. W ko\'f1cu wszystkie te trzy punkty le\'bf\'b9 na jednej linii namiarowej. A jak "megalitycy" mogli namierzy\'e6 co\'9c, co nie stanowi\'b3o elementu planowania przestrzennego? Logiczne wi\'eac, \'bfe punkty wyznaczono 
\par w\tab tym samym czasie. A je\'9cli kompleksy nie powstawa\'b3y jednocze\'9cnie,
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx1728\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 to kolejne pokolenia musia\'b3y si\'ea trzyma\'e6 starych plan\'f3w. Albo-albo. Jasne?
\par \tab \tab Dane wyci\'b9gni\'eate z kapelusza
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx1728\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab Dyskusja na temat wieku kamiennych budowli w Bretanii jest dla mnie we w\'b3a\'9cciwym znaczeniu tego s\'b3owa - za sucha. Dlaczego nikt nie m\'f3
wi o podniesieniu si\'ea poziomu morza? Przecie\'bf najwa\'bfniejsze s\'b9 fakty! Faktem jest podwodny port w Lixus, podwodne szyny pod Kadyksem, na Malcie oraz kr\'b9g i p\'f3\'b3kr\'b9g kamienny u brzeg\'f3w Er Lannic. Faktem jest te\'bf Gavrinis, kt
\'f3ra w czasach budowy "grobu korytarzowego" musia\'b3a mie\'e6 po\'b3\'b9czenie z kontynentem. By\'b3oby wspania\'b3e i bardzo korzystne, gdyby archeolodzy i geolodzy uzgod\-nili wreszcie dat\'ea ko\'f1ca ostatniej epoki lodowcowej, bo to w\'b3a\'9c
nie topnienie lod\'f3w spowodowa\'b3o wzrost poziomu morza. Jest pewne,
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx1728\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 \'bf
e nast\'b9pi\'b3o to przed 10 700 laty, nie wiadomo jednak, czy proces ten si\'ea potem nie powt\'f3rzy\'b3. Przy czym informacja o przypuszczalnym interglacjale raczej niewiele nam pomo\'bfe. Podniesienie si\'ea poziomu morza przed 10700 laty by\'b3
o za gwa\'b3towne.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx1728\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Takie wyliczanie fakt\'f3w nie ma wi\'eakszego sensu, je\'bfeli nie \'b3\'b9czy ich
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx1728\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \'bfadna idea. Czy breto\'f1scy "megalitycy" wiedzieli o nadchodz\'b9cym potopie? Mo\'bfe to by\'b3o powodem, dla kt\'f3rego z takim uporem
\par wznosili swoje kamienne przes\'b3ania. Czy wiedzieli, \'bfe tylko kamie\'f1 przetrwa tysi\'b9ce lat? Czy oczekiwany potop by\'b3 wy\'bfszy, ni\'bf za\-k\'b3adano? Czy dlatego niekt\'f3re kompleksy kamienne pogr\'b9\'bfy\'b3y si\'ea
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx1728\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 w\tab 
wodzie? Musia\'b3o by\'e6 w\'f3wczas co\'9c takiego jak przymus pracy
\par -\tab nawet ludzie epoki kamiennej nie harowali w ko\'f1cu bez powodu.
\par \tab Wyobra\'9fmy sobie tylko \'f3wczesne narz\'eadzia i \'9crodki transportu! Czy ustalono termin, w jakim najwa\'bfniejsze monumenty musia\'b3y by\'e6
\par gotowe?
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx1728\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Mam znajomego archeologa. Jest to tak zwany mi\'b3y go\'9c\'e6. \'afa\'b3uj\'ea,
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx1728\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \'bfe spotykamy si\'ea tak rzadko. Zapytany o nielogiczno\'9cci odkry\'e6
\par w\tab Bretanii stwierdzi\'b3, \'bfe wszystkojest ca\'b3kiem proste. Kto\'9c zjakiego\'9c
\par powodu wzni\'f3s\'b3 pierwsz\'b9 kamienn\'b9 budowl\'ea - kolejne pokolenia
\par \sect }\sectd \margrsxn1296\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx1728\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 na\'9c
ladowa\'b3y go przez stulecia, przy czym bogatszy r\'f3d pr\'f3bowa\'b3 za ka\'bfdym razem przebi\'e6 poprzedni dolmen wspania\'b3o\'9cci\'b9 w\'b3asnego.
\par W\tab ten to w\'b3a\'9cnie spos\'f3b powsta\'b3y w okolicy ca\'b3e pola budowli
\par megalitycznych, wzbieraj\'b9ce jak wrzody.
\par \tab Jest to wyja\'9cnienie naturalne. Brzmi przekonuj\'b9co i w pierwszej chwili mo\'bfna przyj\'b9\'e6, \'bfe zagadka jest rozwi\'b9zana, a my mo\'bfemy spokojnie przej\'9c\'e6 do codziennych zaj\'ea\'e6.
\par \tab Wcale si\'ea nie dziwi\'ea, \'bfe "wyja\'9cnienia naturalne" id\'b9 w parze
\par z\tab zastojem umys\'b3owym. Czemu p\'f3\'9fniejsze rody stosowa\'b3y si\'ea do
\par regu\'b3 geometrii? Do twierdzenia Pitagorasa? Do linii namiarowych? Jaka\'bf religia nakazywa\'b3a im post\'eapowa\'e6 tak przez tysi\'b9clecia? Czy ka\'bfde pokolenie mia\'b3o dostawi\'e6 do d\'b3ugich kamiennych szereg\'f3w po 20 ezy 100 menhir\'f3
w - za mamusi\'ea, za tatusia, za dziadunia...?
\par W\tab tych samych odleg\'b3o\'9cciach i - w zale\'bfno\'9cci od humoru prowadz\'b9-
\par cego \'e6wiczenia - w szeregach dziewi\'b9tkowych, jedenastkowych albo trzynastkowych? Czy na Gavrinis nie ma ryt\'f3w daj\'b9cych si\'ea zinter\-pretowa\'e6 w j\'eazyku matematyki i czy po\'b3o\'bf
enia geograficznego tej budowli i innych kamiennych kompleks\'f3w nie uwieczniono w poda\-nych wymiarach? Czy rodzinny zesp\'f3\'b3 badawczy Thom & Thom nie odkry\'b3 megalitycznego jarda maj\'b9
cego zastosowanie do wszystkich formacji kamiennych? I - last not least - czy pokrywy ogromnego 
\par \{Last, not least (ang.) - ostatnie, lecz nie najmniej wa\'bfne (przyp. red.).\} dolmenu "Table des Marchands" nie wyci\'eato z tego samego skalnego
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx1728\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 \{Ter
rible simplificateur (fr.) -- okropny upraszczacz (przyp. red.)\} bloku co pokrywy Gavrinis?
\par \tab Terrible simplifcateur! Ale uproszczenie nie rozwi\'b9zuje zaga-
\par \sect }\sectd \margrsxn2736\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx1728\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
dki. "Wszelka prawdziwa wiedza przeczy zdrowemu rozs\'b9dkowi"
\par -\tab \'bfartowa\'b3 przed stu laty brytyjski teolog Mandell Creighton
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx1728\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 (1843-1901).
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx1728\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab \tab Wypad do Hiszpanii
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx1728\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab Mo\'bfe jestem postrzelony i mam zbyt bujn\'b9 fantazj\'ea - ale New Grange, Gavrinis, breto\'f1skich szereg\'f3w menhir\'f3w i "grob\'f3w kory\-
tarzowych" nie wyssa\'b3em sobie z palca. A propos grob\'f3w korytarzo\-wych - s\'b9 one s\'b9 nie tylko w Szkocji i od p\'f3\'b3nocnej Europy po po\'b3udniow\'b9 Francj\'ea. Setki tych nierzadko gigantycznych (we w\'b3a\'9c\-ciwym znaczeniu tego s\'b3
owa) budowli znajduj\'b9 si\'ea na P\'f3\'b3wyspie Iberyjskim. Jad\'b9c z Granady na p\'f3\'b3noc, do Archidony, warto zatrzyma\'e6 si\'ea na chwil\'ea przed Antequer\'b9 i obejrze\'e6
 megalityczne super-groby Menga, Viera i E1 Romeral. Wycieczka na pewno si\'ea op\'b3aci, cho\'e6by zmaltretowany umys\'b3 zosta\'b3 potem sam na sam
\par z\tab pytaniami, na kt\'f3re nie znajdzie odpowiedzi.
\par \tab To kuriozalne, ale Menga przechodzi w Cueva de Menga, czyli jaskini\'ea Menga. Nie mo\'bfna tujednak m\'f3wi\'e6 o zwyk\'b3ej jaskini, Cueva de Menga bowiem jest uwa\'bfana za "najokazalszy i najlepiej za\-chowany dolmen \'9cwiata" [43]. Znajduje si
\'ea na zach\'f3d od Antequery i\tab w literaturze jest okre\'9clany mianem mauzoleum - w\'b3a\'9cnie: "grobu
\par korytarzowego", cho\'e6 nigdy nie odkryto tam \'bfadnych zw\'b3ok: Megalityczny cud ma 25 m d\'b3ugo\'9cci, 5,5 m szeroko\'9cci i do 3,2 m wysoko\'9cci - mo\'bfna tam wjecha\'e6 nawet traktorem.
\par \sect }\sectd \margrsxn3312\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx1728\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 \tab 
Nikt nie wie, kto pierwszy wszed\'b3 do tego grobowca, bo ju\'bf w 1842 roku to ciemne i ch\'b3odne pomieszczenie s\'b3u\'bfy\'b3o do przechowywania owoc\'f3w i warzyw. Prowadzono tu oczywi\'9ccie prace wykopaliskowe
\par -\tab w roku 1842, a potem w 1874. Rezultaty by\'b3y nader skromne,
\par pomijaj\'b9c kilka "z grubsza obrobionych narz\'eadzi z ciemnego; twardego kamienia". W 1904 roku podj\'eato kolejn\'b9 pr\'f3b\'ea, bo ten ogromny dolmen musia\'b3 co\'9c w sobie kry\'e6. Ubita ziemia odda\'b3a
\par \sect }\sectd \margrsxn2592\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx1728\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 w\tab 
ko\'f1cu polerowan\'b9 l\'9cni\'b9c\'b9 siekierk\'ea z czarniawego serpentynu.
\par Odkryto tak\'bfe dziwny kamienny przedmiot, o kt\'f3rym nie wiadomo,
\par czy to m\'b3otek olbrzyma czy jedna z rzeczy w\'b3o\'bfonych do grobu. Poza tym \'bfadnych zw\'b3ok, \'bfadnych ko\'9cci, \'bfadnego sarkofagu, za to krzy\'bfowe ryty pod suftem i pi\'eacioramienna gwiazda - opisane na niej ko\'b3o mia\'b3oby 18 cm \'9c
rednicy.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx1728\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Pokrywa jest wspania\'b3a! Ostatni kamie\'f1 ma z 8 m d\'b3ugo\'9cci i 6,3
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx1728\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 szeroko
\'9cci. Szacunkowy ci\'ea\'bfar: 180 ton! To nie pi\'f3rko. W\'b3a\'9cciw\'b9 "komor\'ea grobow\'b9" przykrywaj\'b9 cztery monolityczne p\'b3yty oparte 
\par po bokach na pot\'ea\'bfnych podporach. Pi\'ea\'e6 kamieni spe\'b3niaj\'b9cych rol\'ea filar\'f3w no\'9cnych tworzy pomieszczenie "komory grobowej" maj\'b9ce
\par g,7 m d\'b3ugo\'9cci. Ciosy maj\'b9 grubo\'9c\'e6 oko\'b3o 1 m, p\'b3yty pokrywy - dwa razy tyle. Wszystko jakby troch\'ea przesadzone, je\'9cli wzi\'b9\'e6 pod uwag\'ea, \'bfe nic tu nie ma. Kto\'9c, kto bawi\'b3 si\'ea tymi gig
antycznymi klockami, powinien zatroszczy\'e6 si\'ea i o to, \'bfeby zawarto\'9c\'e6 grobu - o ile by\'b3 to gr\'f3b - pozosta\'b3a nie naruszona. Niechby przed wej\'9cciem znajdowa\'b3
\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx1728\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 si\'ea
 jaki\'9c kawa\'b3 ska\'b3y, odsuni\'eaty przez rabusi\'f3w. Dla p\'f3\'9fniejszych pokole\'f1 stanowi\'b3by przynajmniej po\'9credni dow\'f3d, \'bfe gr\'f3b spl\'b9d\-rowano.
\par \tab Materia\'b3 zastosowany do budowy Cueva de Menga to twardy
\par wapie\'f1 z okresu jurajskiego, wydobyty z odleg\'b3ego ledwie o kilometr Cerro de la Cruz. To wprawdzie niedaleko, ale w pofa\'b3dowanej okolicy transport na t\'ea odleg\'b3o\'9c\'e6 stanowi\'b3 tak czy siak du\'bfy sukces -jedna z p\'b3yt wa\'bfy\'b3
a wszak\'bfe 180 ton! Wszystkie monolity Cueva de Menga s\'b9 obrobione, a nast\'eapnie przy pomocy mniejszych kamieni zakotwione w gruncie. Cz\'ea\'9c\'e6 niezwykle ci\'ea\'bfkiego stropu wspiera si\'ea na trzech fila
rach ustawionych precyzyjnie w osi pomieszczenia pod po\'b3\'b9czeniami p\'b3yt. \'d3wcze\'9cni technicy budowlani musieli sko\'f1czy\'e6 bardzo dobr\'b9 szko\'b3\'ea.
\par \tab Sfazowana klinowa pokrywa u wej\'9ccia do Cueva de Menga
\par \sect }\sectd \margrsxn2880\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx1728\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
przywodzi na my\'9cl bunkier z drugiej wojny \'9cwiatowej. Tylko o 2 km dalej w linu prostej od tego mrocznego pomieszczenia znajduje si\'ea kolejny "gr\'f3b korytarzowy" - Cueva del RomeraI. Ta budowla ma
\par 44 m d\'b3ugo\'9cci - na dwie komory przypada 10 m, na korytarze 34 m. Wspania\'b3o\'9cci\'b9 Cueva del Romeral jest - jak w New Grange
\par -\tab imponuj\'b9ce koliste pomieszczenie z kopu\'b3\'b9 o pokrywie maj\'b9cej
\par 6\tab m d\'b3ugo\'9cci i 70 cm grubo\'9cci. R\'f3wnie\'bf ten gr\'f3b, uznany za
\par "najpi\'eakniejszy przyk\'b3ad prehistorycznych budowli kopulastych", nie zawiera zw\'b3ok, lecz tylko "\'9ccis\'b3\'b9 warstw\'ea jakby czarnego popio\'b3u", kilka muszli i resztki ko\'9cci "niewielkich osobnik\'f3w". 
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx1728\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid16729813 Ludzie kultury megalitycznej byli naprawd\'ea wspaniali. Tylko
\par \sect }\sectd \margrsxn2592\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx1728\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 w\tab 
Europie poruszyli ogromne ci\'ea\'bfary konieczne do zbudowania
\par ponad tysi\'b9ca (a naprawd\'ea znacznie wi\'eacej) podobnie rozpIanowa\-nych "grob\'f3w korytarzowych", tak jakby by\'b3y to domki z kart. Ale zapomnieli odpowiednio zabezpieczy\'e6 grobowce swoich wielkich ksi\'b9\'bf\'b9t. Po co ca\'b3a mord\'eaga, je
\'bfeli by\'b3o wszystko jedno, czy zawarto\'9c\'e6 grobu zostanie p\'f3\'9fniej rozkradziona, czy nie? "Mega\-lityczna zaraza" trwa\'b3a w Europie przez dobre 2000 lat. Rabusie grob\'f3w pojawiaj\'b9 si\'ea w ka\'bfdej epoce. Kolejni inwestorzy "mega\-
litycznych grob\'f3w" mogli przedsi\'eawzi\'b9\'e6 co\'9c przeciw pl\'b9drowaniu miejsca swojego poch\'f3wku. A mo\'bfe to my naszymi "naturalnymi wyja\'9cnieniami" przypisujemy ludziom epoki megalitu co\'9c, z czym nie mieli oni nic wsp\'f3
lnego? Czy motywacja do budowy prehistorycz\-nych bunkr\'f3w nie by\'b3a zupe\'b3nie inna ni\'bf dyktuj\'b9 nam to pobo\'bfne \'bfyczenia naszej szkolnej wiedzy?
\par \tab Wielkie dolmeny musia\'b3y by\'e6 grobami - bo czym\'bfe innym? Tego wymaga doktryna. Tylko co b\'eadzie, je\'bfeli te ponadczasowe grobowce zbudowano w zupe\'b3nie innym celu i dopiero p\'f3\'9fniej zacz\'eato je wykorzystywa\'e6 jako groby? Poniewa
\'bf w swoim czasie reprezen\-towa\'b3em powy\'bfszy pogl\'b9d w r\'f3wnie niewielkim stopniu jak nasi przenikliwi badacze prehistorii, to mog\'ea tylko podrzuca\'e6 pomys\'b3y
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx1728\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 -\tab 
takie my\'9cli nieuczesane. Niech wznios\'b3a nauka powo\'b3uje si\'ea
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx1728\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 spokojnie na fakty, tylko co to pomo\'bfe, je\'9cli rezultat b\'eadzie r\'f3wnie niepewny jak rezultat spekulacji? Pospekuluj\'ea wi\'ea
c sobie, dobrze wiedz\'b9c, \'bfe rzeczywisto\'9c\'e6 bywa cz\'easto bardziej fantastyczna od fantazji.
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx1728\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab \tab Czy olbrzymy mog\'b9 nam pom\'f3c?
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx1728\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab Spekulacja I: Na ziemi \'bfy\'b3y kiedy\'9c olbrzymy. Potem si\'ea pok\'b3\'f3ci\'b3y, rozesz\'b3y na cztery strony \'9cwiata i pobudowa\'b3
y gigantyczne dolmeny s\'b3u\'bf\'b9ce im za miejsca do spania, wypoczynku i obrony.
\par \sect }\sectd \margrsxn2592\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx1728\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 \tab 
Ludzie bali si\'ea tytan\'f3w. Kiedy istoty te wymar\'b3y, ich \'9cmiertelne szcz\'b9tki zniszczono, siedziby spl\'b9drowano i wykorzystano do innych cel\'f3w.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx1728\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Informacja, \'bfe w mrokach pradziej\'f3w istnia\'b3y olbrzymy, jest nie
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx1728\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 tylko czyst\'b9 spekulacj\'b9:
\par \tab - niemiecki antropolog Larson Kohl znalaz\'b3 w 1936 roku na
\par \sect }\sectd \margrsxn2880\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \fi-288\li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx1728\faauto\rin0\lin288\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {
\f2\insrsid16729813 brzegu jeziora Ejasi w Afryce \'9crodkowej ko\'9cci olbrzymich ludzi; - pod koniec lat trzydziestych naszego wieku niemieccy paleon-
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx1728\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 tolodzy Gustav von K\'d3nigswald i Franz Weidenreich odkryli, \'bfe
\par w\tab wielu aptekach Hongkongu znajduj\'b9 si\'ea ko\'9cci olbrzymich ludzi.
\par W\tab 1944 roku prof. Weidenreich m\'f3wi\'b3 o tych znaleziskach w Ameri-
\par can Ethnological Society;
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx1728\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 - prof. Denis Saurat znalaz\'b3 w wielu rejonach p\'f3\'b3nocnej Afryki
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx1728\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 nie tylko ko\'9cci olbrzym\'f3w, lecz r\'f3wnie\'bf kamienne narz\'eadzia, pasuj\'b9ce tylko do r\'eaki giganta;
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx1728\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 - apokryficzna Ksi\'eaga Henocha twierdzi, \'bfe bogowie stworzyli
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx1728\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 rodzaj olbrzym\'f3w;
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx1728\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 - apokryficzna Ksi\'eaga Barucha podaje nawet liczb\'ea olbrzym\'f3w
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx1728\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \'bfyj\'b9cych przed potopem; by\'b3o ich 4090 tys.;
\par \sect }\sectd \margrsxn2736\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx1728\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
- kto wierzy Biblii i bierze za dobr\'b9 monet\'ea ka\'bfde zdanie Pisma
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx1728\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \'8cwi\'eatego, znajdzie olbrzymy w Starym Testamencie. Dawid walczy
\par z\tab Goliatem, w Genesis za\'9c Moj\'bfesz powiada: "A w owych
\par czasach, r\'f3wnie\'bf i potem, gdy synowie bo\'bfy obcowali z c\'f3rkami ludzkimi, byli na ziemi olbrzymi, kt\'f3rych im one rodzi\'b3y. To s\'b9 mocarze, kt\'f3rzy z dawien dawna byli s\'b3awni";
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx1728\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 - biblijne zdanie znajduje lapidarne potwierdzenie w mitach
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx1728\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Eskimos\'f3w: "W owe dni by\'b3y olbrzymy na ziemi".
\par \tab Nordyckie, germa\'f1skie, greckie, egipskie, sumerskie - \'bfe wymie\-ni\'ea tylko par\'ea - przekazy stale opowiadaj\'b9 o olbrzymach. Czy by\'b3oby to mo\'bfliwe, gdyby istoty takie nigdy nie istnia\'b3y? 
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx1728\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid16729813 Spekulacja II: W zamierzch\'b3ych czasach bogowie oraz ich potom-
\par \sect }\sectd \margrsxn2736\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx1728\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
kowie mieli lataj\'b9ce maszyny. Istnienie tych maszyn nie jest spekula\-cj\'b9, co wykaza\'b3em dobitnie w moich wcze\'9cniejszych ksi\'b9\'bfkach.
\par Pradawni ludzie obawiali sig humor\'f3w i z\'b3o\'9cliwo\'9cci niebia\'f1skich szpieg\'f3w. Dolmeny wznoszono jako schronienie, zapewniaj\'b9ce ukry\-cie przed widokiem z g\'f3ry. Gdy tylko us\'b3yszano krzyk: "Lataj\'b9cy bogowie!", r\'f3d chowa\'b3 si
\'ea do bunkra. Bezpo\'9credni\'b9 przyczyn\'b9 budowy megalitycznych "grob\'f3w korytarzowych" by\'b3 strach. P\'f3\'9f\-niejsze pokolenia za\'9c wykorzystywa\'b3y dolmeny do swoich cel\'f3w. 
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx1728\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid16729813 Spekulacja III: Kto\'9c wiedzia\'b3 o maj\'b9cym nast\'b9pi\'e6 stopnieniu
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx1728\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 lod\'f3w. Wedle dzisiejszego stanu wiedzy - tylko c\'f3\'bf to znaczy, ju\'bf jutro wiedza ta by\'e6 mo\'bfe przestarza\'b3a? - zmiana klimatu wi\'b9\'bfe si
\'ea z\tab powstaniem dziury ozonowej. Os\'b3abienie b\'b9d\'9f unicestwienie
\par ochronnej warstwy ozonowej jest gro\'9fne dla organizmu ludzkiego, niebezpieczne promieniowanie nadfoletowe przenika przez sk\'f3r\'ea. Aby nie dopu\'9cci\'e6 do wymarcia rodzaju ludzkiego, jaki\'9c "kto\'9c" poleci\'b3 budowa\'e6 schrony. Pra
ce prowadzono po zmroku - prze\-straszony r\'f3d sp\'eadza\'b3 dzie\'f1 pod ochronn\'b9 warstw\'b9 kamieni. I tu p\'f3\'9fniejsze pokolenia wykorzysta\'b3y dolmeny do swoich cel\'f3w.
\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx1728\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
W przypadku ostatniej spekulacji kto\'9c czy raczej Anio\'b3 Ziemia
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx1728\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 -\tab cierpliwo\'9cci! rozwi\'b9\'bf\'ea jeszcze t\'ea zagadk\'ea - musia\'b3 wiedzie\'e6, \'bfe
\par naruszenie warstwy ozonowej jest przej\'9cciowe i \'bfe wszystko wr\'f3ci do normy za kilkadziesi\'b9t lub kilkaset lat.
\par \tab W takich modelach my\'9clowych nie chodzi o podj\'eacie jednoznacz-
\par nej decyzji. Mog\'ea sobie na przyk\'b3ad wyobrazi\'e6 kombinacj\'ea wszyst\-kich trzech wariant\'f3w. Kto\'9c, kto blokuje takie spekulacje a priori, wysuwaj\'b9c zarzut, \'bfe "megalityczne groby" powstawa\'b3y w r\'f3\'bfnych okresach, nie zauwa\'bfa b
\'b3\'eadnych datowa\'f1 i sk\'b3onno\'9cci do na\'9cladow\-nictwa. Te prehistoryczne bunkry by\'b3y bez wyj\'b9tku u\'bfytkowane
\par \sect }\sectd \margrsxn2736\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx1728\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 przez p
\'f3\'9fniejsze pokolenia, kt\'f3re pozostawia\'b3y w nich swoje rupiecie, resztkijedzenia i ko\'9cci zwierz\'b9t ofiarnych. Datowane przedmioty nie musia\'b3y wi\'eac wcale nale\'bfe\'e6 do budowniczych. Jeszcze inaczej: wspania\'b3e ogromne dolmeny, kt
\'f3re zdobi\'b3y krajobraz, zosta\'b3y uzna-
\par ne przez p\'f3\'9fniejsze pokolenia za wz\'f3r do na\'9cladowania. Ich kopie powstawa\'b3y teraz jako budowle kultowe i nikt ju\'bf nie pami\'eata\'b3, \'bfe dolmeny s\'b3u\'bfy\'b3y pierwotnie jako schrony.
\par \sect }\sectd \margrsxn2592\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
\par \tab \tab Bezpo\'9crednie po\'b3\'b9czenie z przysz\'b3o\'9cci\'b9
\par \tab Przyszed\'b3 mi do g\'b3owy zabawny pomys\'b3: Wielu bogatych ludzi zbudowa\'b3o pod swoimi domami i ogrodami schrony przeciwatomo\-we. S\'b9 w\'9cr\'f3d nich schrony mniejsze - rodzinne i wi\'eaksze - dla ca\'b3ych osiedli. S\'b9 to budowle pot\'ea
\'bfne - bunkry. W czasie pokoju 
\par pe\'b3ni\'b9 funkcj\'ea piwnic, domowych si\'b3owni, a nawet pokoi go\'9ccinnych. Kiedy umr\'b9 rodzice albo dom zostanie sprzedany, nowe pokolenie
\par }\pard \ql \fi-288\li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid16729813 lub nowi w\'b3a\'9cciciele urz\'b9dz\'b9 w bunkrze bibliotek\'ea albo dyskotek\'ea. Dwie\'9ccie lat p\'f3\'9fniej taki dom mo\'bfe znikn\'b9\'e6
 z powierzchni ziemi
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 -\tab 
ale schron pozostanie. A 5000 lat p\'f3\'9fniej archeolodzy trafi\'b9 na
\par najosobliwsze groby wszechczas\'f3w. Z podziemnymi korytarzami, prowadz\'b9cymi do tajemniczych kom\'f3r i hal. Sporadycznie b\'eadzie si\'ea tam znajdowa\'e6 ko\'9cci lub "rzeczy wk\'b3adane zmar\'b3emu do grobu", ale zawsze b\'ead\'b9 pozosta\'b3o\'9c
ci przedmiot\'f3w codziennego u\'bfytku, resztki 
\par materia\'b3\'f3w i wiele krzy\'bfy. Teraz ju\'bf b\'eadzie jasne, \'bfe \'f3wcze\'9cni ludzie wyznawali religi\'ea, w kt\'f3rej najwa\'bfniejszym symbolem by\'b3 "ukrzy\'bfo\-wany". St\'b9d niedaleko do uznania pomieszcze\'f1 za rodzaj szczeg\'f3l-
\par \sect }\sectd \margrsxn2592\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tqdec\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
nych grobowc\'f3w, w kt\'f3rych odprawiano ceremonie ku czci ukrzy\'bfo\-wanego.\tab . .
\par \tab Ten prosty przyk\'b3ad \'9cwiadczy o tym, \'bfe na skutek "naturalnych wyja\'9cnie\'f1" fakty mog\'b9 prowadzi\'e6 do tworzenia b\'b3\'eadnych hipotez. IVIy\'9clenie naukowe i logika nie gwarantuj\'b9 bezb\'b3\'eadno\'9cci. 
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tqdec\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid16729813 Zarzucano mi, \'bfejestem nieprzejednanym wrogiem nauki. Bzdura!
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tqdec\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Jestem fanem nauki, ale nie jej \'9clepym wyznawc\'b9. Wiem, co 
\par zawdzi\'eaczamy naukom \'9ccis\'b3ym, bez \'9cladu zawi\'9cci ciesz\'ea si\'ea potwier\-dzaniem kolejnych informacji - niewa\'bfne, jakiej dziedziny dotycz\'b9. Tylko \'bfe niestety - m\'f3wi\'ea o tym niech\'eatnie - wielu dzisiejszych naukowc\'f3
w zdegradowa\'b3o si\'ea do roli powtarzaczy naukowych
\par \sect }\sectd \margrsxn3024\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tqdec\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
nowinek. Niech te par\'ea cytat\'f3w wybranych z prac niekt\'f3rych naukowc\'f3w podbuduje m\'f3j zdrowy sceptycyzm.
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab \tab Naukowcy kontra naukowcy
\par \tab To powiedzia\'b3 astronom Kenneth C. McCulloch:
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid16729813 "Niekt\'f3rzy laicy s\'b9dz\'b9, \'bfe naukowcy poszukuj\'b9 prawdy, modyfi\-kuj\'b9c wcze\'9cniejsze teorie, gdy tylko pojawi\'b9 si\'ea nowe fakty
\par \sect }\sectd \margrsxn2592\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 \tab i wskaz
\'f3wki. W istocie naukowcy bywaj\'b9 r\'f3wnie ograniczeni
\par \tab i pe\'b3ni \'9clepej wiary jak \'9credniowieczni duchowni."
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 To powiedzia\'b3 dr T. Haltenorth, by\'b3y dyrektor Bawarskich Zbio-
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 r\'f3w Zoologicznych :
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid16729813 "Oczywiste jest, \'bfe arogancja zasiedzia\'b3ej nauki nie zna granic. Przyk\'b3ad\'f3w ra\'bf\'b9cych b\'b3\'ead\'f3w, jakie pope\'b3nili uznani badacze, jest mn
\'f3stwo."
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab To powiedzia\'b3 laureat Nagrody Nobla, Max Planck:
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid16729813 'Nowa prawda naukowa zwykle nie zyskuje uznania na skutek przekonywania przeciwnik\'f3w i przyj\'eacia przez nich nowego pogl\'b9du, lecz raczej dzi\'eaki temu, 
\'bfe jej przeciwnicy wymieraj\'b9, a nowe pokolenie jest z ni\'b9 obeznane od samego pocz\'b9tku." [54] To powiedzia\'b3 filozof Karl Popper:
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
"Intelektuali\'9cci s\'b9 zarozumiali i sprzedajni" oraz: "Teorie zamie\-niaj\'b9 si\'ea w ideologie, nawet w fizyce i biologu. Kto\'9c, kto zaatakuje panuj\'b9c\'b9 mod\'ea, b\'eadzie wyrzucony poza nawias i nie dostanie ju\'bf
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab ani grosza."
\par \tab Mocno powiedziane. Dosta\'b3oby mi si\'ea, gdybym to ja by\'b3 autorem tych s\'b3\'f3w. Zwolennikami fikcji, \'bfe nauka jest czym\'9c bezcennym, s\'b9 
\par przede wszystkim m\'b3odzi, zapaleni i uczciwi studenci. Teraz nie mog\'ea ju\'bf drwi\'e6 ukradkiem - roze\'9cmiej\'ea si\'ea w g\'b3os. A poniewa\'bf \'9cmiech to zdrowie, polecam zagorza\'b3ym naukowcom, wygl\'b9daj\'b9cym jakby
\par karmili si\'ea wy\'b3\'b9cznie cytrynami, lektur\'ea ksi\'b9\'bfki The Experts Speak
\par z\tab 1984 r. . Jest to, jak czytamy w podtytule, "definitywne
\par kompendium autorytarnych b\'b3\'eadnych informacji". \'8cmiechu warte!
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 Co wsp\'f3
lnego ma ta dygresja z szeregami menhir\'f3w i/albo
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 prawdziwymi albo domniemanymi grobami megalitycznymi? Fak\-temjest, \'bfe w rozwi\'b9zywaniu globalnych megalitycznych zagadek nie posun\'eali\'9cmy si\'ea
 zbyt daleko od 30 lat - ta sama naukowa metodyka, naukowe my\'9clenie i armia wybitnych badaczy. Rezultaty w ksi\'b9\'bf\-kach fachowych s\'b9 zawsze "dzisiejsze". Dzi\'9c wiadomo to czy tamto, 
\par lecz dzisiejsza wiedza ju\'bf pojutrze b\'eadzie przestarza\'b3a, ale pojutrze w\tab literaturze fachowej zn\'f3w znajdziemy stwierdzenia, \'bfe dzi\'9c wiemy
\par ju\'bf to czy tamto.
\par \tab W ten spos\'f3b - zale\'bfnie od trendu i ideologicznego wzoru
\par -\tab przekazuje si\'ea pa\'b3eczk\'ea w sztafecie. Rewizja pozycji nie do obrony
\par te\'bf nale\'bfy do metodyki naukowej, tylko co to da, skoro z wyj\'b9tkiem kosmetycznych poprawek stosuje si\'ea zn\'f3w tylko rozwi\'b9zania po\'b3owi\-czne, kt\'f3re nie dotrwaj\'b9 do pojutrza?
\par \tab Dlatego ja przyznaj\'ea si\'ea do akceptowania nie tylko informacji naprawd\'ea potwierdzonych naukowo, lecz r\'f3wnie\'bf fantazji i spekula\-cji. Poniewa\'bf megalitycznych zagadek nie rozwi\'b9zano jednoznacznie, nale\'bfy szuka\'e6
 nowych modeli my\'9clowych. Lecz niestety takich nie
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 ma - pozby\'b3
em si\'ea co do tego z\'b3udze\'f1. Wszelka my\'9cl wy\'b3o\'bfona
\par w\tab spos\'f3b popularny jest skazana na pot\'eapienie - zamiast pisa\'e6
\par }\pard \ql \fi-288\li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid16729813 zrozumiale, lepiej poklepywa\'e6 si\'ea protekcjonalnie po plecach. To \'bfa\'b3osne - chcia\'b3bym podda\'e6 ten fakt pod dyskusj\'ea - ale
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 koszty prowadzenia bada\'f1 staro\'bfytno\'9cci prowadzi si\'ea w ko\'f1cu za pieni\'b9dze pochodz\'b9ce z podatk\'f3w p\'b3aconych przez laik\'f3w. Rezul\-
taty wszelkich bada\'f1 powinno si\'ea zamienia\'e6 na wiedz\'ea i do\'9cwiad\-
\par czenie. Ale jaki sens ma nauka zamykaj\'b9ca swoje zdobycze w ksi\'b9\'bf\-kach fachowych - w zdaniach tak rozwlek\'b3ych, drobiazgowych,
\par i\tab wzajemnie odwo\'b3uj\'b9cych si\'ea do siebie, \'bfe cz\'b3owiek normalny nijak
\par tego nie zrozumie? Co to da, je\'9cli mniejszo\'9c\'e6 zatrzymuje swoj\'b9 wiedz\'ea 
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid16729813 na skutek tego, \'bfe jej \'bfargon jest dla wi\'eakszo\'9cci nie do przebcni\'eacia? Naukowcy ze szk\'f3\'b3 wy\'bfszych cz\'easto si\'ea skar\'bf\'b9: "
Moje prace nigdy
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 nie osi\'b9gn
\'b9 takich nak\'b3ad\'f3w jak pariskie ksi\'b9\'bfki." Ale\'bf, prosz\'ea bardzo - przedstawcie wasz\'b9 wiedz\'ea w spos\'f3b bardziej popularny
\par i\tab nie zachowujcie si\'ea tak, jakby \'bfadnej ksi\'b9\'bfki fachowej nie wolno
\par by\'b3o poddawa\'e6 pod dyskusj\'ea. Nie argumentujcie, \'bfe literatura popularna jest pe\'b3na b\'b3\'ead\'f3w. Na pewno jest, w\'b3\'b9czaj\'b9c w to moje 
\par prace. Ale powiedzcie, tak z r\'eak\'b9 na sercu, czy literatura naukowajest naprawd\'ea wolna od b\'b3\'ead\'f3w? Historia dowodzi czego\'9c wr\'eacz przeciw-
\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 nego. Uff!

\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 "Archeologia, rozumiana i stosowana w tradycyjny spos\'f3b, uczy,
\par jak \'bfyli ludzie minionych epok - czym si\'ea \'bfywili, jakie stosowali
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid16729813 materia\'b3y i jakie rytua\'b3y pogrzebowe praktykowali. Wiemy wi\'eac wiele o materialnych okoliczno\'9cciach towarzysz\'b9cych bytowaniu naszych przodk\'f3
w, lecz po omacku szukamy ich wyobra\'bfe\'f1
\par \sect }\sectd \margrsxn3024\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
duchowych. Rzecz\'b9 naprawd\'ea godn\'b9 uwagi w dzia\'b3alno\'9cci Ericha
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid16729813 von Danikena jest przywo\'b3ywanie na pomoc mitologii i uwzgl\'ead\-nianie w pe\'b3nym zakresie nowego wymiaru, Kosmosu. W ten spos\'f3b powsta\'b3
a nowa kategoria bada\'f1 staro\'bfytno\'9cci - po\'b3\'b9cze\-nie archeologu z mitologi\'b9."
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab To powiedzia\'b3 archeolog i autor wielu ksi\'b9\'bfek fachowych, prof. dr Bellamy Schindler. Nie cytowa\'b3em go dlatego, \'bfe mi pochlebia, lecz \'bfe w spos
\'f3b jasny stwierdza, o co naprawd\'ea cho\-dzi w jego zawodzie.
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 W zwi\'b9
zku z megalitami mity opowiadaj\'b9 o nieziemskich istotach,
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 o\tab olbrzymach i lataj\'b9cych bogach oraz o p\'f3\'b3bogach. To si\'ea nie liczy,
\par to niewa\'bfne. Jak dlugojeszcze? Breto\'f1skie szeregi menhir\'f3w, krom\-lechy i dolmeny tworz\'b9 struktur\'ea matematyczno-geometryczn\'b9. To
\par si\'ea nie liczy, bo wnioski wyci\'b9gni\'eate przez akademickich naukowc\'f3w by\'b3yby b\'b3\'eadne. Jak drugojeszcze? Kamienne kr\'eagi na ca\'b3ym \'9cwiecie
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 i\tab 
zorientowane astronomicznie "groby korytarzowe" wykazuj\'b9 jed-
\par noznacznie wsp\'f3lne elementy w my\'9cleniu prehistorycznych ludzi. 
\par Z\tab tymi elementami wi\'b9\'bfe si\'ea te\'bf mitologia. To si\'ea nie liczy. Jak dlugo
\par jeszcze? Niegdy\'9c pozaziemscy mistrzowie wywarli ogromne wra\'bfenie
\par \sect }\sectd \margrsxn2592\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
na naszych zacofanych technologicznie przodkach. To si\'ea nie liczy. Jak drugo jeszcze? Nauka nie potrafi odrzuci\'e6 "wyja\'9cnie\'f1 natural\-nych", nawet je\'9cli s\'b9 pe\'b3ne luk i sprzeczno\'9cci.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 "Gwiazd, kt\'f3re widzimy na niebie, by\'e6 mo\'bfe ju\'bf nie ma. Dok\'b3ad-
\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
nie tak samo rzecz si\'ea ma z idea\'b3ami poprzedniego pokolenia"
\par -\tab powiedzia\'b3 ameryka\'f1ski pisarz Tennessee Williams (1914-1983).
\par \tab \tab Most do Ameryki Po\'b3udniowej
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 W Argentynie, Kolumbii, Peru i Chile \'bfyli niegdy\'9c przedstawiciele
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 kultury megalitycznej. Podobnie jak ich europejscy koledzy pozos\-tawili po sobie kr\'eagi kamienne, menhiry, dolmeny i precyzyjne ozdoby. Mimo istnienia materia\'b3
u pogl\'b9dowego nauka nie dopusz-
\par cza do siebie my\'9cli o powi\'b9zaniach mi\'eadzy kontynentami, bo
\par powi\'b9za\'f1 takich by\'e6 nie mog\'b3o. Jak dJugo jeszcze? Kamienie s\'b9 dowodem, nie da si\'ea ich ukry\'e6 za \'bfadn\'b9 zas\'b3on\'b9. Od niepami\'eatnych czas\'f3w w pobli\'bfu breto\'f1skiej wioski Crucuno znajduje si\'ea prostok\'b9t\-ny uk\'b3
ad 22 menhir\'f3w. D\'b3ugo\'9c\'e6: 34,20 m, szeroko\'9c\'e6 25,70 m.
\par Fernand Niels wykaza\'b3 niezbicie, \'bfe prostok\'b9t z Crucuno ma
\par cechy kalendarza. Z przek\'b9tnych mo\'bfna odczyta\'e6 przesilenie letnie
\par i\tab zimowe, z d\'b3u\'bfszej osi zr\'f3wnanie dnia z noc\'b9. Szeroko\'9c\'e6, d\'b3ugo\'9c\'e6
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 i\tab przek
\'b9tna prostok\'b9ta maj\'b9 si\'ea do siebie jak 3:4:5. Prostok\'b9t le\'bfy na
\par osi wsch\'f3d-zach\'f3d.
\par \tab Odpowiednik prostok\'b9ta z Crucuno znajduje si\'ea w Kolumbii,
\par w\tab g\'f3rach Kordyliery Wschodniej, w pobli\'bfu wioski Leyva, odleg\'b3ej
\par o\tab godzin\'ea jazdy od Tunji (2820 m n.p.m.), stolicy departamentu.
\par "Piedras de Leyva" le\'bf\'b9 b\'b9d\'9f stoj\'b9 w prostok\'b9tnym wykopie - brak cegie\'b3 i jakichkolwiek mur\'f3w \'9cwiadczy o tym, \'bfe nie chodzi tu
\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 o\tab 
resztki budynku. Prostok\'b9t z\'b3o\'bfony z 42 menhir\'f3w ma wymiary
\par 34,40 na 11,60 m i - podobniejak prostok\'b9t z Crucuno - le\'bfy na osi wsch\'f3d-zach\'f3d. Najwi\'eakszy menhirjeszcze dzi\'9c wystaje z gruntu na 3,40 m. R\'f3wnie\'bf ten uk\'b3ad mo\'bfna wykorzystywa\'e6 jako kalendarz. Ledwie kilometr dalej le\'bf
\'b9 na ziemi dwa kamienne "penisy w erekcji" -jeden ma 5,80, drugi 8,12 m. Mo\'bfe dla jakiego\'9c m\'b3odego autora
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 b\'ead\'b9
 inspiracj\'b9 do napisania bestsellera: "\'afycie seksualne ludzi epoki kamiennej".
\par \tab O godzin\'ea jazdy od Pitalito, miasteczka le\'bf\'b9cego 1730 m n.p.m.,
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
jest San Agustin, le\'bf\'b9ce w zielono-b\'b3\'eakitnym krajobrazie kolumbijs\-kich g\'f3r. Znajduje si\'ea tu pe\'b3no kamiennych pos\'b9g\'f3w odra\'bfaj\'b9cych
\par i\tab niezrozumia\'b3ych bog\'f3w oraz "grob\'f3w korytarzowych" i dolmen\'f3w
\par a\tab la Bretagne. Ju\'bf w 1911 r. prof. Karl Theodor St\'f6pel z Heidelbergu,
\par przecisn\'b9wszy si\'ea przez podziemne korytarze d\'b3ugo\'9cci 30 m, po\-dziwia\'b3 pot\'ea\'bfne kamienne p\'b3yty [59]. Rok p\'f3\'9fniej za jego przyk\'b3adem poszed\'b3 etnolog Konrad Theodor Preuss (1869-1938), \'f3wczesny
\par dyrektor Muzeum Etnograficznego w Berlinie. Robi\'b3 pomiary wszys\-tkiego, co wpad\'b3o mu w oczy, otworzy\'b3 kilka grob\'f3w i ze zdumieniem stwierdzi\'b3, \'bfe s\'b9 puste:
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid16729813 "[...] nie mo\'bfna ustali\'e6 po\'b3o\'bfenia g\'b3\'f3w zmar\'b3ych z tego prostego powodu, \'bfe nie ma ani \'9cladu po szkieletach [...]. Nale\'bfy s\'b9dzi
\'e6, \'bfe rozpad\'b3y si\'ea w proch, bo nie znalaz\'b3em w nich [w grobach
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab - E.v.D.] najmniejszego ich \'9cladu."
\par \tab Nale\'bfy s\'b9dzi\'e6? Czy rabusie grob\'f3w pracuj\'b9 tak doskonale, \'bfe nie pozostawiaj\'b9 najmniejszych \'9clad\'f3w - nawet po szkieletach? A mo\'bfe
\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 w\tab 
"grobach korytarzowych" nigdy zmar\'b3ych nie chowano? B\'b9d\'9f co
\par b\'b9d\'9f prof. Preuss otworzy\'b3 dolmeny nie tkni\'eate! W San Agustin znajduje si\'ea wiele dolmen\'f3w z granitu. Zmierzy\'b3em jedn\'b9 z pokryw 
\par -\tab ma 4,38 m d\'b3ugo\'9cci, 3,60 m szeroko\'9cci i 30 cm grubo\'9cci. Lekko jak
\par pi\'f3rko spoczywa na dw\'f3ch menhirach wysoko\'9cci 2,50 m ka\'bfdy.
\par \sect }\sectd \margrsxn2592\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 Takich ci\'ea
\'bfar\'f3w nie podnosi si\'ea jednym palcem. Budowniczymi
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 "Lasu pos\'b9g\'f3w", bo tak nazywa si\'ea ten rezerwat archeologiczny, nie byli chyba prymitywni Indianie, za jakich ich uwa\'bf
amy. Podobnie jak w New Grange, w Bretanii i w Hiszpanii budowniczowie musieli si\'ea zabra\'e6 do dzie\'b3a dysponuj\'b9c dojrza\'b3\'b9 technik\'b9, pozwalaj\'b9c\'b9
\par w\tab g\'f3rzystym terenie transportowa\'e6 tak ogromne ilo\'9cci kamienia.
\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 I\tab 
jeszcze tylko pointa na marginesie: Na wy\'bfynie San Agustin granit
\par }\pard \ql \fi-288\li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid16729813 podobno nie wyst\'eapuje. Czy go importowano? Je\'9cli tak, to sk\'b9d? Dzi\'eaki elektronice mo\'bfemy rozmawia\'e6 z ca\'b3ym \'9cwiatem, ale
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 odleg\'b3o\'9c\'e6 10 tys. km w linii prostej wydaje si\'ea dla skojarze\'f1 archeolog\'f3w przeszkod\'b9 nie do pokonania. Dlaczego w Europie
\par \sect }\sectd \margrsxn2736\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 i\tab 
w Ameryce Pohidniowej znajduj\'b9 si\'ea identyczne budowle? Dlaczego
\par i\tab tu i tam "w grobach korytarzowych" nie ma ksi\'b9\'bf\'eacych zw\'b3ok
\par bogato wyposa\'bfonych na ostatni\'b9 drog\'ea? Dlaczego gigantyczne dolmeny na r\'f3\'bfnych kontynentach nie u\'9cwietniaj\'b9 imion, herb\'f3w
\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 i\tab 
bohaterskich czyn\'f3w dawnych w\'b3adc\'f3w, lecz prezentuj\'b9 wy\'b3\'b9cznie
\par takie motywy zdobnicze, jak tr\'f3jk\'b9ty, "odciski palc\'f3w" i kreski? Co sk\'b3oni\'b3o naszych przodk\'f3w do podj\'eacia tej og\'f3lno\'9cwiatowej akcji budowlanej? W epoce odrzutowc\'f3w nie mo\'bfna ju\'bf powa\'bfnie twier-
\par \sect }\sectd \margrsxn2736\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 dzi\'e6, \'bf
e kamienne kr\'eagi i olbrzymie dolmeny nie s\'b9 globalnym fenomenem.
\par \tab Ci nie istniej\'b9cy ludzie epoki megalitycznej byli wszechobecni, wszechobecne s\'b9 te\'bf ich r\'f3\'bfnorodne \'9clady. Nawet je\'bfeli nigdy nie by\'b3o "ludu megalitycznego" i "epoki megalitycznej", to przecie\'bf gdzie\'9c na \'9c
wiecie musi by\'e6 jaka\'9c wsp\'f3lna my\'9cl, \'b3\'b9cz\'b9ca ze sob\'b9 kamieniarzy i architekt\'f3w. Dziwne? Niezbyt - bo wiadomo, \'bfe
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 znane
 nam mity wykazuj\'b9 mi\'eadzykontynentalne powi\'b9zania.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Przed laty tu\'bf za granicami japo\'f1skiego miasta Nara, na p\'f3\'b3nocny
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 wsch\'f3d od Kioto, sfotografowa\'b3em z\'b3omy skalne nosz\'b9ce \'9clady zadziwiaj\'b9cej obr\'f3bki. Te zaiste tytaniczne twory, opatrzone delikat\-nymi \'bf\'b3
obkowaniami, zag\'b3\'eabieniami, szczelinami, schodkowaniami
\par \sect }\sectd \margrsxn2592\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 i\tab 
listwowaniami sprawiaj\'b9 wra\'bfenie betonowych odlew\'f3w - nie jest
\par to jednak beton, lecz granit. Przywodz\'b9 mi na my\'9cl bardzo podobnie obrobione i r\'f3wnie niezrozumia\'b3e kamienne monstra na wy\'bfynie boliwijskiej i nad peruwia\'f1skim Cuzco. Seri\'ea zdj\'ea\'e6 na ten temat opublikowa\'b3em w mojej ksi\'b9\'bf
ce Die Spuren der Ausserirdischen (\'8clady istot pozaziemskich).
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Specjali\'9cci niech\'eatnie m\'f3wi\'b9 o megalitach w Peru - bo jak je
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 skomentowa\'e6? Bezsprzeczne jest tylko to, \'bfe istniej\'b9.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Jako dow\'f3d na niezrozumia\'b3e technologie szalonych ludzi epoki
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 kamiennej przedstawiam dwie fotografie wywieraj\'b9ce na obser\-watorze szczeg\'f3lne wra\'bfenie. Prosz\'ea zgadn\'b9\'e6, co to by\'b3o? Kto wymy\'9cli co\'9c
 rozs\'b9dnego, niech napisze - cho\'e6 nie jestem w stanie odpowiedzie\'e6 na ka\'bfdy list. M\'f3j adres: Baselstrasse 1, CH-4532 Feldbrunnen.
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab \tab Starocie i nowo\'9cci ze Stonehenge
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab Evergreenami kamiennej przesz\'b3o\'9cci naszych przodk\'f3w s\'b9 nie\-zliczone dolmen i oko\'b3o 900 ! kamienn ch kr \'f3w na Wyspach Brytyjskich. Najznam
ienitszy z nich to - oczywi\'9ccie! - Stonehenge w\tab hrabstwie Wiltshire w pobli\'bfu Salisbury. W powodzi literatury
\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 o\tab 
Stonehenge powiedziano ju\'bf chyba prawie wszystko, ale wydaje si\'ea,
\par \'bfe problem wisz\'b9cych kamieni co chwila zaczyna chodzi\'e6 nam po g\'b3owie. Sprawy Stonehenge nie mo\'bfna jeszcze od\'b3o\'bfy\'e6 ad acta.
\par \sect }\sectd \margrsxn2592\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 Przed dziesi
\'eaciu laty ja r\'f3wnie\'bf pisa\'b3em o Stonehenge [61]. Jako
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 przek\'b9sk\'ea podam wi\'eac teraz pa\'f1stwu tamto danie. Smakuje ono
\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
nadal wspaniale. Potem rozpoczniemy prawdziw\'b9 uczt\'ea.
\par \tab Stonehenge powstawa\'b3o w trzech etapach. Wedle obowi\'b9zuj\'b9cej teorii najstarszy etap to rok 2800 prz.Chr. - neolit, m\'b3odsza epoka kamienna. Je\'9cli zaakceptuje si\'ea te daty, to trzeba przyj\'b9\'e6, \'bfe ju\'bf w\'f3wczas jaki\'9c
 projektant i my\'9cliciel musia\'b3 zabiera\'e6 si\'ea do tego ogromnego zamierzenia. Trudno uzna\'e6, \'bfe wzi\'b9\'b3 si\'ea do pracy na w\'b3asn\'b9 r\'eak\'ea - wymiary ca\'b3o\'9cci s\'b9 na to zbyt wielkie. Kim byli inwestorzy? Kap\'b3
anami czy pot\'ea\'bfnymi w\'b3adcami z epoki kamiennej?
\par Nie mo\'bfna tego stwierdzi\'e6 na pewno, bo w owych czasach pismo nie istnia\'b3o - co by\'b3o r\'f3wnie\'bf okoliczno\'9cci\'b9 bardzo utrudniaj\'b9c\'b9 sporz\'b9dzanie dalekowzrocznych szczeg\'f3\'b3owych plan\'f3w.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Ten m\'b9dry my\'9cliciel, kt\'f3ry zacz\'b9\'b3 dzie\'b3o, opar\'b3 si\'ea na stuletnich
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 obserwacjach prowadzonych przez swoich przodk\'f3w. Wiele poko\'b3e\'f1 przed nim musia\'b3o oznacza\'e6 na ziemi cienie padaj\'b9ce podczas
\par \sect }\sectd \margrsxn2592\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
wschodu i zachodu S\'b3o\'f1ca, nie by\'b3y im te\'bf chyba obce fazy Ksi\'ea\'bfyc i\tab inne procesy zachodz\'b9ce na niebie. Nigdy si\'ea nie dowiemy, w jaki
\par spos\'f3b przekazywano sobie te dane, bo jak ju\'bf powiedzia\'b3em, pismo nie istnia\'b3o. Z kamiennych pozosta\'b3o\'9cci mo\'bfna tylko wysnu\'e6 wnio\-sek, \'bfe architekci dzia\'b3aj\'b9cy o godzinie "zero" musieli mie\'e6 do
\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 dyspozycji kup
\'ea sprawdzonych danych. Pozostaje zagadk\'b9, za pomoc\'b9 jakich \'9crodk\'f3w technicznych informacje te zdobyto. 
\par Na podstawie tej wiedzy naczelny architekt wymy\'9cli\'b3 narz\'eadzia
\par pracy - z krzemienia, z ko\'9cci, z kamienia i drewna - b\'ead\'b9c \'9cwiadomym, \'bfe jego planu nie zdo\'b3a zrealizowa\'e6 jedno pokolenie. 
\par Z\tab dalekowzroczno\'9cci\'b9 tak charakterystyczn\'b9 dla tej epoki i z ufno\'9c-
\par ci\'b9 patrz\'b9c w przysz\'b3o\'9c\'e6 zak\'b3ada\'b3, \'bfe nast\'eapne pokolenia b\'ead\'b9 kontynuowa\'e6 jego dzie\'b3o z tak\'b9 sam\'b9 dok\'b3adno\'9cci\'b9. Fuszerki nie dopuszczano.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 W pierwszej fazie budowy sporz\'b9dzono koliste zag\'b3\'eabienie w grun-
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 cie oraz - poza kr\'eagiem - zrobiono wej\'9ccie z dw\'f3ch wielkich
\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 blok\'f3
w kamienia i tak zwanego kamienia-stopy (heelstone). Potem, aby uzyska\'e6 mo\'bfliwo\'9c\'e6 dok\'b3adnego przepowiadania zjawisk astro\-nomicznych, wewn\'b9trz obwa\'b3owania stan\'b9\'b3 drugi kr\'b9g kamienny
\par -\tab dzi\'9c pozosta\'b3o po nim 56 otwor\'f3w, w kt\'f3rych sta\'b3y kiedy\'9c
\par }\pard \ql \fi-288\li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid16729813 zapewne s\'b3upy, umo\'bfliwiaj\'b9ce namierzanie okre\'9clonych kierunk\'f3w. \'afeby m\'f3c si\'ea pewnie porusza\'e6 mi\'eadzy matematycznie ustalonymi

\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 punktami, kierownictwo budowy otrzyma\'b3o od mi\'eadzynarodowego
\par urz\'eadu miar megalitycznego jarda (82,9 cm), kt\'f3ry tak\'bfe w dalszych etapach budowy by\'b3 obowi\'b9zuj\'b9c\'b9 jednostk\'b9 miary.
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab Pierwszy architekt by\'b3 nie tylko genialnym matematykiem i astro\-nomem, lecz r\'f3wnie\'bf wielkim jasnowidzem, zaprojektowa\'b3 bowiem wa\'bf\'b9
ce po 4,5 tony "sine kamienie", kt\'f3re umieszczono na w\'b3a\'9c\-ciwym miejscu dopiero w 700 lat po rozpocz\'eaciu budowy. Cudowna sprawa! Bez jakichkolwiek wskaz\'f3wek na pi\'9cmie!
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab \tab Odkrycia
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab Kr\'f3l Jakub I (1603-1625) nie tylko zwr\'f3ci\'b3 uwag\'ea na skom\-plikowan\'b9 kamienn\'b9 struktur\'ea Stonehenge - chcia\'b3 si\'ea r\'f3wnie\'bf dowiedzie
\'e6, czym by\'b3a ta budowla kiedy\'9c. Poleci\'b3 wi\'eac zbada\'e6 spraw\'ea swojemu nadwornemu architektowi. By\'b3 nim w\'f3wczas Inigo Jones (1573-1652). Jonesowi spodoba\'b3o si\'ea niespodziewane zlecenie
\par \sect }\sectd \margrsxn3312\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 -\tab 
poza tym imponowa\'b3y mu zagadki staro\'bfytno\'9cci. Na miejscu
\par zaksi\'eagowa\'b3 oko\'b3o 30 kamiennych blok\'f3w o wadze po ok. 25 ton i\tab wysoko\'9cci 4,30 m - wyra\'9fnie by\'b3o wida\'e6, \'bfe bloki - niekt\'f3re
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
poprzewracane - sta\'b3y kiedy\'9c w kr\'eagu. Jones zauwa\'bfy\'b3 te\'bf kilka \'b3\'b9cze\'f1 na czopy oraz kr\'b9g monolit\'f3w z\'b3o\'bfony z pi\'eaciu trylit\'f3w 
\par z\tab szaro\'bf\'f3\'b3tego piaskowca zawieraj\'b9cego krzem. Co powiedzia\'b3 Inigo
\par Jones kr\'f3lowi? \'afe s\'b9 to ruiny rzymskiej \'9cwi\'b9tyni.
\par \tab Kilka lat p\'f3\'9fniej jeden z trylit\'f3w - dwa kamienie stoj\'b9ce pionowo obok siebie i jeden \'b3\'b9cz\'b9cy ich wierzcho\'b3ki - run\'b9\'b3 na tak zwany o\'b3tarz. 3 stycznia 1779 roku "trzasn\'ea\'b3
a kolejna kamienna brama" [62]. Do Stonehenge dobra\'b3 si\'ea z\'b9b czasu.
\par \tab Wydaje si\'ea, \'bfe kr\'f3lowie interesowali si\'ea tajemnicami przesz\'b3o\'9cci 
\par bardziej ni\'bf dzisiejsi mo\'bfnow\'b3adcy, kt\'f3rzy nie potrafi\'b9 sobie poradzi\'e6 z\tab tera\'9fniejszo\'9cci\'b9, nie m\'f3wi\'b9c ju\'bf o przysz\'b3o\'9cci. Kr\'f3l Anglii Karol II
\par (1660-1685) poleci\'b3 \'f3wczesnemu specjali\'9ccie w dziedzinie staro\'bfyt\-no\'9cci Johnowi Aubrey'owi uda\'e6 si\'ea do Stonehenge. W 1678 roku
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 Aubrey odkry
\'b3 56 otwor\'f3w, kt\'f3re s\'b9 odt\'b9d zwane "otworami Aubrey'a". Co opowiedzia\'b3 Aubrey kr\'f3lowi? \'afe z t\'b9 rzymsk\'b9 
\par \'9cwi\'b9tyni\'b9 to bzdura, \'bfe chodzi raczej o staro\'bfytn\'b9 \'9cwi\'b9tyni\'ea druid\'f3w. Jeszcze dzi\'9c zwolennicy zakonu druid\'f3w gromadz\'b9 si\'ea w Stonehenge
\par w\tab dzie\'f1 przesilenia letniego, gdzie \'9cpiewaj\'b9c oczekuj\'b9 s\'b3o\'f1ca, kt\'f3re
\par -je\'9cli patrze\'e6 od \'9crodka o\'b3tarza na wsch\'f3d - podnosi si\'ea dok\'b3adnie nad kamieniem-stop\'b9.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Prawie 200 lat p\'f3\'9fniej, w 1901 roku, fenomenem Stonehenge zaj\'b9\'b3
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 si\'ea Sir Joseph Norman Lockyer (1838-1920). Lockyer by\'b3 jednym
\par z\tab najwybitniejszych fachowc\'f3w, jacy si\'ea tu pojawili. By\'b3 astro-
\par nomem. Pracowa\'b3 jako dyrektor Obserwatorium S\'b3onecznego
\par w\tab South Kensington. Lockyer ustali\'b3 na podstawie bada\'f1, \'bfe
\par \sect }\sectd \margrsxn2592\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
Stonehenge powsta\'b3o w 1860 r. prz. Chr. (\'a6 200 lat). Znacznie wcze\'9cniej od okresu, w kt\'f3rym pojawili si\'ea Celtowie (VI w. prz.Chr). Tak wi\'eac histori\'ea o \'9cwi\'b9tyni druid\'f3w mo\'bfna spokojnie mi\'eadzy bajki w\'b3o\'bfy\'e6.

\par \tab W naszym stuleciu o\'bfywi\'b3y si\'ea badania Stonehenge. Znaleziono siekierki z krzemienia oraz m\'b3oty z piaskowca. Nadal zastanawiano si\'ea, sk\'b9d pochodz\'b9 wielkie kamienie. Wprawdzie w promieniu 30 km istnia\'b3y kamienio\'b3
omy, ale nie by\'b3o tam "sinych kamieni". W Stone\-henge jest ich pe\'b3no.
\par \tab Na zlecenie brytyjskiego urz\'eadu geodezji poszukiwania podj\'b9\'b3
\par \sect }\sectd \margrsxn2880\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 w\tab 
1923 r. dr Thom, kt\'f3ry ustali\'b3, \'bfe niedu\'bfe pok\'b3ady "sinych
\par kamieni" wyst\'eapuj\'b9 w g\'f3rach Prescelly w hrabstwie Prembrokeshire w\tab po\'b3udniowej Walii. Tkwi\'b3 w tym jednak pewien szkopu\'b3: g\'f3ry
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 Prescelly s
\'b9 odleg\'b3e od Stonehenge o dobre 220 km w linii prostej. Odleg\'b3o\'9c\'e6 drogowa wynosi 380 km. Zdumiewaj\'b9ce by\'b3o, \'bfe architekt uwzgl\'eadni\'b3 w projekcie r\'f3wnie\'bf te dziwne kamienie.
\par \tab Dzi\'9c nie ulega najmniejszej w\'b9tpliwo\'9cci, \'bfe "sine kamienie" pochodz\'b9 z g\'f3r Prescelly. Pod dyskusj\'ea mo\'bfna podda\'e6 co najwy\'bfej spos\'f3b, w jaki ci\'ea\'bfary te przywieziono do Stonehenge. Naukowcy pogodzili si\'ea
 co do obowi\'b9zuj\'b9cego "naturalnego rozwi\'b9zania". Monumentalne g\'b3azy \'9cci\'b9gano z g\'f3r Prescelly do rzeki na p\'b3ozach,
\par a\tab tam przy pomocy tratew \'b3adowano na statki. Profesor Atkinson
\par z\tab Wydzia\'b3u Archeologii Uniwersytetu Cardiff uwa\'bfa, \'bfe po rozkosz-
\par }\pard \ql \fi-288\li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid16729813 nej podr\'f3\'bfy morskiej "sine kamienie" prze\'b3adowywano na pontony "zrobione z powi\'b9zanych burtami d\'b3ubanek pokrytych pok\'b3adem, na
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 kt\'f3rym mo\'bfna by\'b3o transportowa\'e6 ska\'b3\'ea". Dla udowodnienia tej teorii przeprowadzono pr\'f3b\'ea: zwi\'b9zano ze sob\'b9 trzy pontony, umi
eszczono na nich platform\'ea z belek, na kt\'f3rych z kolei umocowa\-no bloki kamienia o wadze i wielko\'9cci "koleg\'f3w" ze Stonehenge. Czterech m\'b3odych ludzi z bosakami sp\'b3awi\'b3o ci\'ea\'bfar, czternastu wci\'b9gn\'ea\'b3o go na p\'b3
ozach po obrobionych z grubsza rolkach na zbocze.
\par \tab Ten stale przytaczany odt\'b9d dow\'f3d niejestjednak wcale tak czysty jak \'b3za. Zak\'b3ada on mianowicie \'9ctosowanie narz\'eadzi i warsztat\'f3w, jakich w\'f3wczas raczej nie by\'b3o - na przyk\'b3ad stocznie, w kt\'f3rych wypr\'f3
bowywano by modele, warsztaty powro\'9fnicze robi\'b9ce liny do 
\par transportu ci\'ea\'bfar\'f3w, d\'9fwigi - cho\'e6by najprostsze... Je\'9cli pojawi si\'ea zarzut, \'bfe ok. 2100 r. prz. Chr. mieszka\'f1cy wysp mieli ju\'bf epok\'ea kamienn\'b9 za sob\'b9, nale\'bfy wyja\'9cni\'e6, \'bfe wykazano, i\'bf
 "sine kamienie" znalaz\'b3y si\'ea na miejscu przed drugim etapem budowy. Prof. Atkinson zauwa\'bfy\'b3 t\'ea sprzeczno\'9c\'e6, bo przyzna\'b3: "Nigdy nie b\'eadziemy wiedzie\'e6 dok\'b3adnie, jak transportowano kamienie."
\par \tab 26 pa\'9fdziernika 1963 czasopismo "Nature" opublikowa\'b3o list astronoma Geralda Hawkinsa z Smithsonian Astrophysical Obser-
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
vatory w Massachusetts. Hawkins obwie\'9cci\'b3, \'bfe Stonehenge jest na
\par pewno obserwatorium - 24 zorientowane budowle oraz mo\'bfliwo\'9cci obserwacji wskazuj\'b9 na jego zwi\'b9zki z astronomi\'b9. Twierdzenia te Hawkins uzasadni\'b3 w ksi\'b9\'bfce Stonehenge Decoded [64].
\par \tab Hawkins chcia\'b3 dowie\'9c\'e6, \'bfe 56 "otwor\'f3w Aubrey'a" le\'bf\'b9cych
\par w\tab linii prostej tworzy uk\'b3ad nie tylko z kamieniem-stop\'b9, lecz r\'f3wnie\'bf
\par z\tab "sinymi kamieniami" i z trylitami. Wpu\'9cci\'b3 potrzebne dane do
\par komputera, od kt\'f3rego oczekiwa\'b3 obliczenia prawdopodobie\'f1stwa,
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 czy okre\'9c
lone linie maj\'b9 zwi\'b9zek z gwiazdami cz\'ea\'9cciej, ni\'bf pozwala\'b3by na to przypadek.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Dane wprawi\'b3y go w os\'b3upienie. Stonehenge okaza\'b3o si\'ea wielkim
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 obserwatorium, dzi\'eaki kt\'f3remu mo\'bfna by\'b3o dokonywa\'e6 bardzo
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
wielu prognoz astronomicznych. I tak astronomowie epoki kamien-
\par nej wiedzieli, \'bfe w\'eaz\'b3y, czyli punkty przeci\'eacia si\'ea orbity Ksi\'ea\'bfyca z\tab ekliptyk\'b9, dokonuj\'b9 pe\'b3nego obiegu w ci\'b9gu 18,61 roku. W letnie
\par zr\'f3wnanie dnia z noc\'b9 mogli ze \'9crodka kamiennego kr\'eagu obser-
\par \sect }\sectd \margrsxn2592\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 wowa\'e6 wsch
\'f3d s\'b3o\'f1ca nad kamieniem-stop\'b9 - mogli te\'bf przewidy-
\par wa\'e6 za\'e6mienia S\'b3o\'f1ca i Ksi\'ea\'bfyca tak samo dok\'b3adnie jak wsch\'f3d S\'b3o\'f1ca w dzie\'f1 przesilenia zimowego i Ksi\'ea\'bfyca w dzie\'f1 przesilenia letniego.
\par \tab Wprawdzie prof. Atkinson, najwi\'eakszy autorytet w sprawach Stonehenge, wyszydzi\'b3 osi\'b9gni\'eacia Hawkinsa w czasopi\'9cmie "An\-tiquity", to jednak nadal uwa\'bfa si\'ea, \'bfe Stonehenge by\'b3o obser\-
watorium astronomicznym epoki kamiennej, dostarczaj\'b9cym wielu warto\'9cciowych informacji.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Komputerem pos\'b3uguje si\'ea te\'bf prof. Alexander Thom, ten sam,
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2016\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 kt\'f3
rego nazwisko wymienia\'b3em w zwi\'b9zku z szeregami menhir\'f3w w\tab Bretanii. Zbada\'b3 on kilkaset europejskich kompleks\'f3w ka-
\par miennych pod wzgl\'eadem ich zwi\'b9zku z astronomi\'b9. Efekty nie 
\par mog\'b3y by\'e6 bardziej jednoznaczne: Ponad 600 zbadanych monumen\-t\'f3w z epoki kamiennej wykazuje wsp\'f3\'b3rz\'eadne astronomiczne. Prehistoryczni budowniczowie brali przy tym pod uwag\'ea nie tyl\-
\par ko S\'b3o\'f1ce i Ksi\'ea\'bfyc, lecz r\'f3wnie\'bf orbity wielu gwiazd sta\'b3ych, takich jak na przyk\'b3ad Koza, Kastor, Polluks, Wega, Antares, Altair
\par czy Deneb.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2016\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Profesor Alexander Thom i jego syn, nosz\'b9cy to samo imi\'ea, obaj
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2016\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 chyba najwybitniejsi znawcy brytyjskich megalit\'f3w, pisz\'b9:
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2016\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid16729813 "Trudno sobie wyobrazi\'e6, jak megalityczni budowniczowie proje\-ktowal
i i realizowali swoje monumenty, bez jej pomocy [tj. astronomii] [...] Megalityczni budowniczowie eksperymentowali
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2016\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 z geometri\'b9 i ustalali regu\'b3y pomiar\'f3w. Nie wiemy, jakie zwi\'b9zki
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2016\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid16729813 \'b3\'b9czy\'b3y te wyobra\'bfenia z ich innymi instytucjami, ale z jakiego\'9c powodu zasady matematyczne, kt\'f3re zg\'b3\'eabili, by\'b3
y dla nich na tyle istotne, aby powierzy\'e6 je kamieniom."
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2016\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab Tak to jest. Dane astronomiczne odgrywa\'b3y decyduj\'b9c\'b9 rol\'ea
\par w\tab my\'9cleniu ludzi kultury megalitycznej. Dlaczego? Jednym z najg\'b3up-
\par szych wyja\'9cnie\'f1jest to, \'bfe kap\'b3ani za\'bf\'b9dali wzniesienia tych budowli, aby m\'f3c przepowiada\'e6 pory roku, wylicza\'e6 przyp\'b3ywy i najwy\'bfsze
\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2016\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
wody syzygijne oraz prognozowa\'e6 za\'e6mienia S\'b3o\'f1ca i Ksi\'ea\'bfyca:
\par Z\tab powodu braku pisma trzeba by\'b3o przytarga\'e6 i postawi\'e6 na sztorc
\par kamienne olbrzymy, \'bfeby objawi\'e6 to, co ka\'bfdy widzia\'b3 i tak: codzienny przyp\'b3yw, wysok\'b9 wod\'ea syzygijn\'b9 przypadaj\'b9c\'b9 co dwa tygodnie, nadej\'9ccie wiosny i zbli\'bfanie si\'ea jesieni. Czytam wi\'eac, \'bfe przepowiednie kap
\'b3a\'f1skie by\'b3y nieodzowne, poniewa\'bf w\'b3a\'9cciwy czas
\par \sect }\sectd \margrsxn4752\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2016\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
na siew i zbiory mia\'b3 w\'f3wczas decyduj\'b9ce znaczenie.
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2016\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab \tab \tab Ani nas zi\'eabi, ani grzeje,
\par \sect }\sectd \margrsxn2736\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2016\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
\tab \tab gdy wszyscy wiedz\'b9 sk\'b9d wiatr wieje
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2016\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 W moim pokoju \'b3\'f3\'bfko stoi od x lat w tym samym k\'b9cie. Co roku 26
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2016\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 marca i 4 kwietnia wschodz\'b9ee s\'b3o\'f1ce \'9cwieci mi prosto w zaspane oczy. Gdybym oznaczy\'b3 kreskami na \'9ccianie, gdzie pada pierwszy promie\'f1, m
\'f3g\'b3ym przepowiedzie\'e6, \'bfe to samo powt\'f3rzy si\'ea za rok
\par \sect }\sectd \margrsxn2592\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2016\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 o\tab 
tej samej porze. Nawet bez zegarka, budzika czy kompasu wiem, \'bfe
\par gdy danego dnia promie\'f1 dotknie \'9cciany przy pierwszej kresce, jest dana godzina. Prawda, jakie to proste.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2016\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \'afe by\'b3o to r\'f3wnie proste w czasach prehistorycznych, \'9cwiadcz\'b9
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2016\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 niezliczone kalendarze lud\'f3w pierwotnych. Indianie z kanionu
\par \sect }\sectd \margrsxn2736\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2016\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
Chaco w Nowym Meksyku od tysi\'b9cleci stosuj\'b9 takie "\'9ccien-
\par ne kalendarze". Zauwa\'bfyli, \'bfe promie\'f1 s\'b3o\'f1ca padaj\'b9cy przez skaln\'b9 szezelin\'ea wykre\'9cla z biegiem miesi\'eacy zawsze t\'ea sam\'b9 krzyw\'b9. W miejscu, gdzie promie\'f1 osi\'b9ga\'b3 apogeum, wyryli spi\-ral\'ea o wysoko\'9c
ci 40 cm. Je\'9cli promie\'f1 przesunie si\'ea przez spiral\'ea w\tab 18 minut, mamy przesilenie letnie. Z pobliskiej szczeliny dru-
\par gi promie\'f1 przecina spiral\'ea wysoko\'9cci 13 cm - jest pocz\'b9tek je\-sieni. Kiedy oba promienie dotkn\'b9 du\'bfej spirali - jeden z lewej, drugi z prawej strony - mamy przesilenie zimowe. Prawda, jakie
\par \sect }\sectd \margrsxn1728\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2016\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
to proste.
\par \tab Ale przepowiedzenie metod\'b9 astronomiczn\'b9 nadej\'9ccia wiosny albo 
\par jesieni nie zda si\'ea na nic, je\'bfeli z prognozami nie zgodzi si\'ea przyroda. Na c\'f3\'bf kap\'b3a\'f1ski rozkaz: "Nadesz\'b3a wiosna, czas na siew!", skoro
\par \sect }\sectd \margrsxn2880\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2016\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
przez pierwsze sze\'9c\'e6 tygodni tej pory roku b\'eadzie pada\'b3 \'9cnieg? Kap\'b3ani wydaj\'b9cy takie prognozy tylko by si\'ea zb\'b3a\'9fnili! Na diab\'b3a by\'b3by te\'bf okrzyk: "Jesie\'f1! Czas na zbiory!", gdyby przyroda by\'b3
a innego zdania. A w\'b3a\'9cnie ludy prehistoryczne, bli\'bfsze naturze ni\'bf my, wiedzia\'b3y bez pomocy monumentalnych budowli kalendarzowych,
\par kiedy jest czas na siew, a kiedy dojrzewaj\'b9 zbiory. Megalityczne kompleksy kamienne \'9cwiadcz\'b9 o wielkiej wiedzy astronomicznej
\par \sect }\sectd \margrsxn2736\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2016\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 i\tab 
budowlanej. Ludzie epoki kamiennej nie byli prostakami. Za-
\par stanowiliby si\'ea powa\'bfnie nad rozpocz\'eaciem wielopokoleniowej har\'f3\-wki maj\'b9cej na celu zbudowanie kalendarza, kt\'f3ry w praktyce by\'b3by
\par \sect }\sectd \margrsxn2592\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2016\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 bezu
\'bfyteczny.
\par \tab Praca trwaj\'b9ca stulecia i monumentalny rozmach monolit\'f3w \'9cwiadcz\'b9, \'bfe celem nie by\'b3o stworzenie kalendarza codziennego u\'bfytku, lecz zupe\'b3nie co\'9c innego. Sz\'b3o o ponadczasowe pos\'b3anie, 
\par o\tab pomnik na tysi\'b9clecia. Nie tylko dlatego, \'bfe dane astronomiczne
\par mo\'bfna by\'b3o przekaza\'e6 znacznie skromniejszymi \'9crodkami, lecz r\'f3wnie\'bf dlatego, \'bfe pomiary i obserwacje astr\'f3nomiczne mo\'bfna by\'b3o przeprowadza\'e6 du\'bfo pro\'9cciej. Oto kilka przyk\'b3ad\'f3w:
\par \tab W g\'f3rach Big-Horn w stanie Wyoming (USA) na wysoko\'9cci
\par prawie 3000 m jest kr\'b9g u\'b3o\'bfony z mn\'f3stwa niewielkich kawa\'b3k\'f3w ska\'b3y, zwany "medicine wheel". W \'9crodku kr\'eagu, kt\'f3ry ma \'9crednic\'ea 25 m, znajduje si\'ea mniejsze ko\'b3o - wygl\'b9daj\'b9ce jak piasta. Od "piasty" do zewn
\'eatrznego kr\'eagu biegn\'b9 kamienne "szprychy" - po\-
\par za "ko\'b3em" jest jeszcze 6 mniejszych usypisk kamiennych. Ani \'9cladu monolit\'f3w - sam "drobiazg". Dzi\'eaki "pia\'9ccie", "szprychom"
\par i\tab kupkom kamieni mo\'bfna uzyskiwa\'e6 wy\'9cmienite prognozy kalen-
\par darzowe i astronomiczne. "Medicine wheel" z Wyoming nie jest niczym szczeg\'f3lnym, podobne kr\'eagi znajduj\'b9 si\'ea w po\'b3udniowej Albercie (Kanada), w Kalifornii, w Meksyku i w Peru. Nawet
\par w\tab odleg\'b3ej Japonii jest pe\'b3no kamiennych kr\'eag\'f3w nie sporz\'b9dzonych
\par w\tab manierze megalitycznej, lecz mimo to dostarczaj\'b9cych wy\'9cmieni-
\par tych danych astronomicznych.
\par \tab Przyk\'b3ady mo\'bfna mno\'bfy\'e6. Archeoastronomia, jedna z najm\'b3od-
\par szych dziedzin nauki, zbada\'b3a ju\'bf tuziny wi\'eakszych i mniejszych budowli s\'b3u\'bf\'b9cych jako kalendarze i zorientowanych astronomicznie. Rezultat by\'b3 zawsze ten sam: prehistoryczni ludzie
\par z\tab niezwyk\'b3ym uporem wpatrywali si\'ea w nocny firmament. Wiedzieli,
\par jak zdobywa\'e6 potrzebne dane niewielkim nak\'b3adem pracy. Chcia\'b3-
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2016\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
bym w ten spos\'f3b podbudowa\'e6 twierdzenie, \'bfe ani dla cel\'f3w astronomicznych, ani oblicze\'f1 kalendarzowych nie trzeba by\'b3o wznosi\'e6 megalitycznych gigant\'f3w.
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2016\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab \tab Godzina bajek
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2016\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Czego to ju\'bf nie wyci\'b9gano dla wyja\'9cnienia fenomenu Stonehenge
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2016\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 i\tab podobnych kr\'eag\'f3w kamiennych? W popularnym czasopi\'9cmie
\par -\tab wprawdzie m\'b3odzie\'bfowym, ale zawsze - przeczyta\'b3em, \'bfe oko\'b3o
\par 2800 r. prz. Chr. klimat w Europie p\'f3\'b3nocnej by\'b3 bardziej suchy 
\par i\tab ciep\'b3y ni\'bf dzi\'9c. Rozleg\'b3e regiony Anglii by\'b3y poro\'9cni\'eate g\'eastymi
\par lasami, w kt\'f3rych pas\'b3y si\'ea stada zwierz\'b9t - niewielka g\'easto\'9c\'e6 zaludnienia by\'b3a powodem bogactwa hodowc\'f3w. Bogactwo to
\par dawa\'b3o im wiele wolnego czasu, kt\'f3ry wykorzystali, aby stworzy\'e6 tw\'f3rcze idee dla walki o byt. "Pomys\'b3 Stonehenge mo\'bfemy wi\'eac przypisa\'e6 tym hodowcom nawet w razie, gdyby ich \'bfycie by\'b3o jednostronne i prymitywne."
\par \tab Wprawdzie to tylko teoria, ale nawet teorie musz\'b9 mie\'e6 r\'eace i nogi -\tab tu rachunek mi si\'ea nie zgadza. Oko\'b3o 2800 r. prz. Chr. g\'easto\'9c\'e6
\par zaludnienia w Anglu ocenia si\'ea na 2 mieszka\'f1c\'f3w na km2. Nie by\'b3o nawet miasteczek. "Hodowcy byd\'b3a" musieli swoje zwierz\'eata zabija\'e6. Dla kogo? "Hodowcy byd\'b3a" mieli "wiele wolnego czasu" - w\'b3a\'9cnie dlatego, \'bf
e zaopatrzenie nastr\'eacza\'b3o niewiele pracy. W tym pr\'f3\'bfniac\-twie jest metoda! Z owego dolce far niente, s\'b3odkiego nier\'f3bstwa, powsta\'b3a nowa kultura, "kultura pami\'eaci". Trzeba mie\'e6 \'b3eb, \'bfeby wpa\'9c\'e6 na co\'9c takiego. A 
\'bfe wygodniccy hodowcy nie znali pisma, wymy\'9clili sobie Stonehenge. A poniewa\'bf nie potrafili zauwa\'bfy\'e6,
\par \sect }\sectd \margrsxn2880\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2016\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
kiedy zaczyna si\'ea wiosna i trzeba przesta\'e6 karmi\'e6 bydl\'b9tka pasz\'b9 such\'b9, potrzebny im by\'b3 gigantyczny kamienny kalendarz, kt\'f3ry
\par -\tab bior\'b9c pod uwag\'ea coroczne r\'f3\'bfnice klimatu - by\'b3 w istocie do
\par niczego. Pal to licho!
\par \tab Ale jaka by\'b3a motywacja do zbudowania tysi\'eacy kamiennych kr\'eag\'f3w w innych cz\'ea\'9cciach \'9cwiata? Hodowla mamut\'f3w czy mo\'bfe pchli cyrk? Ludzie m\'b3odszej epoki kamiennej tworzyli takie kom\-
pleksy jak Stonehenge, ale ich poprzednicy byli chyba nieco 
\par bardziej ograniczeni na umy\'9cle. Tak chce teoria ewolucji. Gdzie\'bf wi\'eac s\'b9, gdzie byli ich intelektualni ojcowie, kt\'f3rzy wymy\'9clali
\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2016\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
budowle a la Stonehenge czy New Grange? Tw\'f3rcy megalitycznych budowli na pewno mieli poprzednik\'f3w, kt\'f3rzy - pokolenie za pokoleniem - zbierali, pomna\'bfali i przekazywali dalej okruchy wiedzy. Gdzie\'bf s\'b9 te ma\'b3poludy wspinaj\'b9ce si\'ea
 ku m\'b9dro\'9cci? Na ziemi nie by\'b3o nikogo, od kogo przedstawiciele kultury megalitycz\-
\par nej mogliby przej\'b9\'e6 podr\'eaczniki, przyrz\'b9dy miernicze czy tabele, co uprawni\'b3oby ich do wzniesienia tych wspania\'b3ych obserwatori\'f3w, dysponuj\'b9cych tak wyrafinowanymi mo\'bfliwo\'9cciami obserwacji
\par \sect }\sectd \margrsxn2736\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2016\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 i\tab 
prognozowania.
\par \tab Wygl\'b9da na to, \'bfe megalityczni architekci mieli gotowe podstawy matematyki, geometru i astronomu - dysponowali te\'bf jednostk\'b9 miary. Bez kurs\'f3w dla zaawansowanych zdobyli ogromn\'b9 wiedzg matematyczn\'b9, potrafili obrabia\'e6
 granit, andezyt, bazalt, kwarc
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2016\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 i\tab 
- w Stonehenge - doleryt i riolit. Przez kilka dziesi\'eacioleci uczyli
\par si\'ea budowa\'e6 tratwy - ile\'bf wielotonowych blok\'f3w kamienia bezpo-
\par \sect }\sectd \margrsxn2736\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2016\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
wrotnie pogr\'b9\'bfy\'b3o si\'ea w wodzie. Drewno p\'eaka\'b3o, liny si\'ea rwa\'b3y, niekt\'f3rzy gin\'eali przygnieceni, r\'eace by\'b3y zdarte do krwi, ludzi to jednak wcale nie zniech\'eaca\'b3o - kalendarz by\'b3 konieczny!
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2016\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 W tej pseudonaukowej godzinie bajek brakuje mi przekonuj\'b9cego
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2016\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 motywu, inspiracji dla tak ogromnego zamierzenia, brakuje te\'bf uzasadnionego powodu pojawienia si\'ea
 takiej wiedzy. Geometria, matematyka i astronomia zaliczaj\'b9 si\'ea w ko\'f1cu do nauk \'9ccis\'b3ych. 
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2016\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid16729813 Od najdawniejszych czas\'f3w \'9cwi\'eate kamienie \'b3\'b9czy si\'ea z "bogami"
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2016\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 lub ich potomkami. Rozumie si\'ea, \'bfe na ca\'b3ym \'9cwiecie. W Stonehenge dzia\'b3a\'b3 czarodziej Merlin - ten\'bfe, kt\'f3ry by\'b3 doradc\'b9
 legendarnego kr\'f3la Artura i Rycerzy Okr\'b9g\'b3ego Sto\'b3u. To oczywi\'9ccie legenda, bo kr\'f3l Artur pojawia si\'ea dopiero w VI w. po Chr., gdy tymczasem Stonehenge jest starsze o 2000 lat.
\par \tab Legendy maj\'b9 d\'b3ugi \'bfywot. Opowiadane wci\'b9\'bf na nowo i wplatane
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2016\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 w\tab 
inne historie zachowuj\'b9 jednak sw\'f3j pierwotny rdze\'f1. Mnich
\par Geoffrey of Monmouth w swojej pracy Historia Regnum Britanniae wykazuje powi\'b9zania Stonehenge z Merlinem [74]. B\'f3g jeden wie, 
\par z\tab jakich \'9fr\'f3de\'b3 korzysta\'b3 Geoffrey. W ka\'bfdym razie Merlin twierdzi
\par w\tab legendzie, \'bfe kamienie "przynie\'9cli z dalekiej Afryki" olbrzymi,
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2016\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 a\tab w kamieniach tych "zawiera si\'ea tajemnica".
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2016\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab \tab Kosmiczne pos\'b3anie
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2016\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Do rozgryzienia tajemnicy Stonehenge zabra\'b3 si\'ea te\'bf dr W\'b3adimir I.
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2016\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Tiurin-Awinski, geolog, cz\'b3onek Akademii Nauk ZSRR. Jest on
\par \sect }\sectd \margrsxn2736\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2016\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
autorem niezliczonych prac naukowych. W 1973 r. zadziwi\'b3 swoich koleg\'f3w na II Mi\'eadzynarodowym Sympozjum SETI nowym ter-
\par minem "paleokontakt". (SETI - Search for Extraterrestrial Intel\-ligence. Paleokontakt - prehistoryczne spotkanie istot pozaziems\-kich z mieszka\'f1cami Ziemi.) W pa\'9fdzierniku 1975 r. Tiurin-Awinski i\tab 
fizyk O. Tiereszin mieli na Wydziale Fizyki moskiewskiego
\par Stowarzyszenia Badania Przyrody odczyt pod tytu\'b3em "Ogrom
\par \sect }\sectd \margrsxn2592\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2016\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
wiedzy matematycznej i astronomicznej budowniczych Stonehenge". Referat uznano p\'f3\'9fniej za referat roku. Na XVI Konferencji Ancient Astronaut Society w Chicago Tiurin-Awinski wyci\'b9gn\'b9\'b3 kolejn\'b9 sensacj\'ea
: "Stonehenge zawiera kosmiczne pos\'b3anie!" Jak do tego doszed\'b3?
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2016\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid16729813 Tiereszin i Tiurin-Awinski studiowali prace Thoma i Hawkinsa: "Stonehenge jest zbadane dos\'b3ownie wzd\'b3u\'bf
 i wszerz. Poprzedni badacze podchodzili do niego z historycznego, archeologicznego
\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2016\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
i astronomicznego punktu widzenia, nigdy jednak nie analizowa-
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2016\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid16729813 no jego ilo\'9cciowych i systemowych zwi\'b9zk\'f3w z innymi zabytkami kultury megalitycznej."
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2016\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab Radzieccy naukowcy zrobili to, do czego s\'b9 zdolni tylko ludzie wielcy duchem - wyszli poza zasta\'b3e schematy my\'9clowe. Chcieli si\'ea dowiedzie\'e6
, czy istniej\'b9 inne, wzgl\'eadnie blisko Stonehenge po\'b3o\'bfone kamienne kr\'eagi, kt\'f3re mo\'bfna by w\'b3\'b9czy\'e6 w jednolity uk\'b3ad geomet\-ryczny, i odkryli co\'9c jakby matematyczny "klucz", pasuj\'b9cy do wszystkich kamiennych kompleks
\'f3w. "Klucz" jest oparty na k\'b9cie wysoko\'9cci pozycji Ksi\'ea\'bfyca dla szeroko\'9cci geograficznej Stonehenge
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2016\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 w\tab 
zr\'f3wnanie dnia z noc\'b9. Na podstawie tego "ksi\'ea\'bfycowego k\'b9ta"
\par mo\'bfna tworzy\'e6 pentagramy i jedenastok\'b9ty, kt\'f3re z kolei da si\'ea dowolnie nak\'b3ada\'e6 na Stonehenge i inne kamienne kompleksy.
\par W\tab Stonehenge odczytano zadziwiaj\'b9ce dane: p\'f3\'b3nocn\'b9 szeroko\'9c\'e6
\par geograficzn\'b9 tego miejsca, \'9crednic\'ea kuli ziemskiej, jej promie\'f1 na 
\par biegunie, \'9credni\'b9 odleg\'b3o\'9c\'e6 Ksi\'ea\'bfyca od Ziemi, \'9credni promie\'f1 orbity Ksi\'ea\'bfyca oraz wielko\'9c\'e6 i odleg\'b3o\'9cci mi\'eadzy pi\'eacioma planetami najbli\'bfszymi Ziemi. Tiurin-Awinski uwa\'bfa, \'bfe "praojcowie" przygo
\-towali dla nas egzamin dojrza\'b3o\'9cci:
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2016\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid16729813 "Zrozumienie przeznaczenia Stonehenge bez zaakceptowania kosmicznych kontakt\'f3w naszych praojc\'f3w,jest prawie niemo\'bf-
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2016\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 \tab 
liwe."
\par \tab Tym samym w grze wysz\'b3a boska karta, a je\'bfeli si\'ea zastanowi\'e6 dok\'b3adniej, to wp\'b3yw ET na przedstawicieli kultury megalitycznej jest "wyja\'9cnieniem naturalniejszym" ni\'bf "naturalne wyja\'9cnienia" nie\-kt\'f3
rych uczonych. Dotychczasowe pr\'f3by rozwi\'b9zania tego pro-
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2016\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 bl
emu pozostawia\'b3y bez odpowiedzi mn\'f3stwo pyta\'f1 i nigdy nie
\par pasowa\'b3y ideainie do za\'b3o\'bfonego modelu. Mo\'bfna jako\'9c wyja\'9cni\'e6 osi\'b9gni\'eacia w d\'a6iedz\'a6nie transportu - ale nie znajomo\'9c\'e6 materia\'b3\'f3w; osi\'b9gni\'eacia w dziedzinie wytwarzania kamiennych narz\'eadzi i drew\-niany
ch rolek - ale nie obecno\'9c\'e6 tr\'f3jk\'b9t\'f3w pitagorejskich. Zlokali\-zowano miejsce wydobywania "sinych kamieni" - ale nie wiadomo, dlaczego zastosowano w\'b3a\'9cnie te monolity, skoro w pobli\'bfu znaj\-dowa\'b3o si\'ea wiele innych. Istnia\'b3
y rozs\'b9dne teorie na temat tworzenia regionalnych krgg\'f3w kamiennnych - ale teorie te nie wyja\'9cnia\'b3y fenomenu globalnego ob\'b3\'eadu, kt\'f3ry doprowadzi\'b3 do powstawania
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2016\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
coraz to nowych kamiennych kr\'eag\'f3w. Wprawdzie ustalono, \'bfe krggi kamienne mia\'b3y zwi\'b9zek z procesami zachodz\'b9cymi na niebie
\par i\tab z wiedz\'b9 ka\'b3endarzow\'b9, a\'b3e wyja\'9cnienie to nie pasuje do alej
\par menhir\'f3w i geometrycznych pos\'b3a\'f1 Bretanii. Jeden kompleks mega\-lityczny datowano raz na rok 4000 prz.Chr., raz na 2800 prz.Chr. lub na jeszcze inny okres - nie by\'b3o jednak \'bfadnej linii \'b3\'b9cz\'b9cej, \'bfadnego przekonuj\'b9
cego motywu, d\'b3aczego ludzie epoki kamiennej robili to,
\par \sect }\sectd \margrsxn2592\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2016\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
co wyra\'9fnie robi\'e6 musieli. Brak jednolitej my\'9cli religijnej. Stale pomijano mit \'b3\'b9cz\'b9cy ze sob\'b9 ludy. Mit ten nigdy nie wszed\'b3 do hipotez archeolog\'f3w i archeoastronom\'f3w.
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2016\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab \tab Nikt nie ma pe\'b3nej swobody warto\'9cciowania
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2016\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab W przypadku nowych hipotez naukowych wcale nie chodzi o to,
\par \sect }\sectd \margrsxn2880\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2016\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
aby ich wymow\'ea oprze\'e6 na mo\'bfliwie du\'bfej ilo\'9cci poszlak, lecz
\par o\tab przeciwstawienie w nich tezy antytezie. Celem ma by\'e6 nie umac-
\par nianie w\'b3asnej tezy wszelkimi \'9crodkami i jednostronnym wyborem
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2016\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 -\tab 
trzeba si\'ea stara\'e6 j\'b9 oba\'b3i\'e6 za pomoc\'b9 przekonuj\'b9cych argumen-
\par t\'f3w. Je\'9clijednak tes\'bf wyka\'bfe, i\'bf wi\'eakszo\'9c\'e6 poszlak przemawia za tez\'b9, mo\'bfnaj\'b9 b\'eadzie uzna\'e6 za tymczasowo s\'b3uszn\'b9. Ale w przypadku tezy tymczasowej dopiero w przysz\'b3o\'9cci mo\'bfna b\'eadzie podj\'b9\'e6
 decyzj\'ea, czy nie nale\'bfyjej zakwestionowa\'e6 na podstawie nowych danych. Je\'9cli na skutek pojawienia si\'ea nowych informacji teza oka\'bfe si\'ea nie do\'9c\'e6 no\'9cna, mo\'bfna b\'eadzie spr\'f3bowa\'e6 albo zbudowa\'e6 tez\'ea now\'b9
, albo przebudowa\'e6 strukturalnie tez\'ea poprzedni\'b9.
\par \tab Nie twierdz\'ea, \'bfe moja hipoteza jest jedyn\'b9 do zaakceptowania, od razu te\'bf przyznaj\'ea, \'bfe poszlaki dobiera\'b3em nie dysponuj\'b9c pe\'b3n\'b9 swobod\'b9 warto\'9cciowania - podobnie jak naukowcy. A jednak
\par hipoteza m\'f3wi\'b9ca o wp\'b3ywie ET na pocz\'b9tki ludzko\'9cci jest bardziej prawdopodobna ni\'bf podgatunki odkryte przez archeologi\'ea. Dlacze-
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2016\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
go? Znam hipotezy archeologiczne i uwzgl\'eadniam je w moim modelu my\'9clowym - sytuacja odwrotna si\'ea jednak nie zdarza. Znam
\par powi\'b9zania mit\'f3w i w\'b3\'b9czam je w sw\'f3j model - teraz te\'bf sytuacja odwrotna si\'ea nie zdarza. Hipoteza, kt\'f3ra z za\'b3o\'bfenia nie uwzgl\'eadnia jak\'bfe interesuj\'b9cych powi\'b9za\'f1, uznaj\'b9c je za nieistotne, na d\'b3u\'bfsz
\'b9 met\'ea jest nie do przyj\'eacia. Je\'9cli za\'9c idzie o swobod\'ea warto\'9cciowania lub jej brak, co mi si\'ea tak cz\'easto wypomina, dopuszczg do s\'b3owa Sir Karla Poppera:
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\tx2016\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 "Nie mo\'bfemy naukowca pozbawi\'e6 stronniczo\'9cci, nie pozbawiaj\'b9c
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx5760\tx7200\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab go zarazem jego ludzkiej natury. Tak samo nie mo\'bfemy mu
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx5760\tx7200\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 zabroni\'e6 lub zniszczy\'e6 jego warto\'9cciowania, nie niszcz\'b9c go jako
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx5760\tx7200\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab cz\'b3owieka i naukowca. Nasze motywy i nasze czysto naukowe
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx5760\tx7200\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 idea\'b3y, jak idea\'b3 poszukiwania czystej prawdy, s\'b9 g\'b3\'eaboko zakorze-
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx5760\tx7200\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab nione w warto\'9cciowaniach pozanaukowych, a po cz\'ea\'9cci religij-
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx5760\tx7200\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
\tab nych. Naukowiec obiektywny i dysponuj\'b9cy swobod\'b9 warto\'9c-
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx5760\tx7200\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid16729813 ciowania nie jest naukowcem idealnym. Nic nie jest mo\'bfliwe bez odrobiny szale\'f1stwa - tym bardziej w nauce czystej. Okre\'9clenie 'umi\'b3
owanie prawdy' nie jest czyst\'b9 metafor\'b9. Nie jest wi\'eac tak, \'bfe obiektywizm i swoboda warto\'9cciowania s\'b9 dla naukowca prak-
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx5760\tx7200\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 tycznie nieosi\'b9galne, lecz raczej \'bfe obiektywizm i swoboda warto\'9c-
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx5760\tx7200\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid16729813 ciowania s\'b9 warto\'9cciami samymi w sobie. A poniewa\'bf swoboda warto\'9cciowania jest sama warto\'9cci\'b9, paradoksalne jest wymaga-
\par \sect }\sectd \margrsxn2592\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx5760\tx7200\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
\tab nie bezwarunkowej swobody warto\'9cciowania."
\par \tab To dotyczy nas wszystkich, czy jedziemy na tym, czy na innym w\'f3zku. Ludzie to nie roboty. Nie jeste\'9cmy - dzi\'eaki Bogu, chcia\'b3oby si\'ea powiedzie\'e6 - sobie r\'f3wni. Hipoteza o wp\'b3ywie istot pozaziems\-kich na ludzi prehi
storii jest w stanie wyja\'9cni\'e6 znacznie wi\'eacej otwartych kwestii ni\'bf jakakolwiek dotychczasowa hipoteza nauko\-wa. Dotyczy to nie tylko problem\'f3w zwi\'b9zanych z budowlami megalitycznymi, lecz r\'f3wnie\'bf takich, jak:
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx5760\tx7200\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid16729813 Powstanie inteligencji - Prapocz\'b9tki religii - Pierwotny rdze\'f1 globalnych mit\'f3w - U\'bfywanie do opisu bog\'f3w w starych
\par \sect }\sectd \margrsxn2592\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx5760\tx7200\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
tekstach takich okre\'9cle\'f1 jak "dym", "ogie\'f1", "dr\'bfenie ziemi"
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx5760\tx7200\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid16729813 "ha\'b3as" - Wyja\'9cnienie kwestii "niebia\'f1skich mistrz\'f3w" - Lista imion "upadlvch ania\'b3\'f3w" w Ksi\'eadze I-ienocha - Problem Boga

\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx5760\tx7200\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 i jego przeciwnika - Prehistoryczne wyobra\'bfenia boskich s\'b9d\'f3w
\par - Legendarni prakr\'f3lowie lub praojcowie - Znikni\'eacie postaci
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx5760\tx7200\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid16729813 mitologicznych "w niebie" - Wzmiankowane w Starym Tes\-tamencie efekty przesuni\'eacia w czasie - Strach przed powrotem bog\'f3w - 
Najdawniejsze ofiary sk\'b3adane bogom - Rytua\'b3y 
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx5760\tx7200\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 pozwalaj\'b9ce przez oczyszczenie zbli\'bfy\'e6 si\'ea do bog\'f3w - Powstanie staro\'bfytnych symboli i kult\'f3w, jak kult s\'b3o\'f1
ca i gwiazd - Podob\-ne wyobra\'bfe\'a6ia "opromienionych" bog\'f3w na ska\'b3ach ca\'b3ego
\par \sect }\sectd \margrsxn2736\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx5760\tx7200\faauto\rin0\lin288\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {
\f2\insrsid16729813 \'9cwiata - Powstanie na ca\'b3ym globie ogromnych rysunk\'f3w naziemnych, widocznych tylko z lotu ptaka - Stan wiedzy matematycznej i geometrycznej oraz technologii naszych przod\-k\'f3w - Potwierdzenie relacji staro\'bf
ytnych historyk\'f3w pisz\'b9cych
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx5760\tx7200\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab o "niebia\'f1skich mistrzach" i pokoleniach bog\'f3w-p\'f3\'b3bog\'f3w
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx5760\tx7200\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 - Potwierdzenie istnienia "lataj\'b9cych maszyn" w tekstach staro-
\par indyjskich - Wyja\'9cnienie kwestu olbrzym\'f3w i globalnego feno-
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx5760\tx7200\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab menu deformowania czaszek... itd., itp.
\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\sa480\sl480\slmult0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx5760\tx7200\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {
\f2\insrsid16729813 \tab Archeologiczne, teologiczne i etnologiczne hipotezy umo\'bfliwiaj\'b9ce zrozumienie r\'f3\'bfnych typ\'f3w zachowa\'f1 ludzi prehistorii, pozwalaj\'b9 tylko na cz\'b9stkowe wyja\'9cnienie otwartych kwestii. Hipoteza m\'f3wi\'b9\-
ca o pozaziemskich wp\'b3ywach daje odpowied\'9f na wszystkie pytania, pasuje do wszystkiega. "Bogowie", kt\'f3rzy kiedy\'9c za pomoc\'b9 celowej mutacji wykreowali z pracz\'b3owieka Homo sapiens, liczyli na to, \'bfe kiedy\'9c natkniemy si\'ea na znaki 
\'9cwiadcz\'b9ce o ich pobycie na Ziemi. Dot\'b9d nie cheieli\'9cmy tych pos\'b3a\'f1 przyj\'b9\'e6 do wiadomo\'9cci. Istniej\'b9 jednak \'9clady tak wyra\'9fne, \'bfe musimy je zaakceptowa\'e6.
\par }\pard \ql \li0\ri0\sl480\slmult0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx5760\tx7200\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab \tab V. Niewiarygodna historia
\par \sect }\sectd \margrsxn1152\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li5760\ri0\sl240\slmult0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx5760\tx7200\faauto\rin0\lin5760\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {
\f2\insrsid16729813 \'afadna ofensywa nie jest r\'f3wnie trudna jak powr\'f3t do rozs\'b9dku.
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx5760\tx7200\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab \tab \tab \tab Bertolt Brecht (1889-1956)
\par \sect }\sectd \margrsxn2880\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx5760\tx7200\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
\tab Wiele lud\'f3wjest dumnych ze swoich \'9cwi\'eato\'9cci narodowych. Mam 
\par na my\'9cli miejsca u\'9cwi\'eacone histori\'b9. My, Szwajcarzy, do godno\'9cci narodowego sanktuarium wynie\'9cli\'9cmy \'b3\'b9k\'ea Rutli w kantonie Uri, nad Jeziorem Czterech Kanton\'f3w, gdzie nasi przodkowie z\'b3o\'bfyli przysi\'eag\'ea na Zwi\'b9
zek Wieczysty. Dla Grek\'f3w \'9cwi\'eato\'9cci\'b9 narodow\'b9 jest Akropol i 0limpia, dla Egipcjan piramidy w Giza, dla Du\'f1\-czyk\'f3w - Trslleborg.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx5760\tx7200\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 - Traelleborg? Co to takiego? - dopytywa\'b3 si\'ea jeden z moich
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx5760\tx7200\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 znajomych. - Marka du\'f1skiego piwa czy nowa pasta do chleba?
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx5760\tx7200\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 - Traelleborg, jak twierdzi wersja oficjalna, jest warownym
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx5760\tx7200\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 grodem wiking\'f3w. Pod poj\'eaciem grodu warownego wyobra\'bfamy
\par \sect }\sectd \margrsxn2592\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx5760\tx7200\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
sobie zwykle zamek, czyli budowl\'ea z murami obronnymi, strzel\-nicami i fosami. Traelleborg to co\'9c ca\'b3kiem innego. We\'9fmy do r\'eaki cyrkiel i zakre\'9clmy okr\'b9g. Potem kolejny okr\'b9g o promieniu kilka centymetr\'f3w wi\'ea
kszym, potem jeszcze jeden, a poniewa\'bf idzie nam ju\'bf ca\'b3kiem nie\'9fle - jeszcze czwarty. W ten spos\'f3b sporz\'b9dzili\'9cmy szkic kompleksu "Traelleborg". Kr\'b9g wewn\'eatrzny jest wa\'b3em ka\-mienno-ziemnym wysoko\'9cci 6 m i 17 m grubo\'9c
ci. Promie\'f1 wewn\'ea\-trzny wynosi 68 m. Dalej jest fosa szeroko\'9cci 17 m i kolejny kr\'b9g ziemny, kt\'f3rego promie\'f1 jest dwa razy wi\'eakszy od poprzedniego -136 m. To wszystko otacza niewielka fosa i kolejny kr\'b9g. We\'9f
my teraz dwie linijki skrzy\'bfowane pod k\'b9tem prostym i przy\'b3\'f3\'bfmy miejsce ich przeci\'eacia do \'9crodka ko\'b3a - tak, aby jedna linia wskazywa\'b3a kierunek p\'f3\'b3noc-po\'b3udnie, a druga wsch\'f3d-zach\'f3d.
\par Co widzimy? Cztery ko\'b3a, z kt\'f3rych wewn\'eatrzne jest podzielone na cztery \'e6wiartki.
\par \tab Wyobra\'9fmy sobie teraz 13 stateczk\'f3w, maj\'b9cych prz\'f3d i ty\'b3 \'9cci\'eaty. Umie\'9c\'e6my te stateczki obok siebie mi\'eadzy kr\'eagiem trzecim a\tab czwartym, ale tylko w \'e6wiartce po\'b3udniowo-wschodniej. Osie
\par wszystkich stateczk\'f3w s\'b9 skierowane ku \'9crodkowi wewn\'eatrznego 
\par kr\'eagu. Ale to jeszcze nie koniec. W ka\'bfdej \'e6wiartce kr\'eagu eentral\-nego powstaje czworobok z\'b3o\'bfony z 4 stateczk\'f3w. W sumie b\'eadzie
\par \sect }\sectd \margrsxn2592\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx5760\tx7200\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
ich w tym kr\'eagu 16: 8 zorientowanych w kierunku p\'f3\'b3\-noc-po\'b3udnie i 8 w kierunku wsch\'f3d-zach\'f3d. Teraz plan Traelleborgu jest gotowy.
\par \tab Du\'f1scy archeolodzy, kt\'f3rzy prowadzili tu prace wykopaliskowe 
\par i\tab konserwacyjne, nie znale\'9fli wprawdzie drewnianych resztek budyn-
\par k\'f3w czy "stateczk\'f3w", ale kamienne fundamenty \'9cwiadcz\'b9 o og\'f3l-
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx5760\tx7200\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
nym uk\'b3adzie kornpleksu. By\'b3o dok\'b3adnie tak. Zdumiewaj\'b9ce, bo
\par kt\'f3\'bf poza wikingami m\'f3g\'b3 tu mieszka\'e6, kt\'f3\'bf wzni\'f3s\'b3 baz\'ea wojskow\'b9? Ale \'bfadne siedlisko wiking\'f3w nie wykazuje \'9clad\'f3w astronomicznej precyzji. Dok\'b3adny zarys, kt\'f3ry musia\'b3 by\'e6
 zaprojektowany przez genialnych in\'bfynier\'f3w, zupe\'b3nie nie pasuje do mentalno\'9cci tego ludu. Byli to rozb\'f3jnicy morscy, kt\'f3rzy -je\'9cli ju\'bf budowali twierdze - to tylko dla ochrony swoich port\'f3w i \'b3odzi. Tu nie ma portu. Dawniej,

\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx5760\tx7200\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
o\tab ile wiemy, Traelleborg by\'b3 z trzech stron otoczony bagnem. Le\'bfy
\par 3\tab km w linii prostej od Wielkiego Be\'b3tu na tej samej wyspie co stolica
\par Danii, Kopenhaga. Na obwa\'b3owaniu archeolodzy znale\'9fli resztki
\par drewna - nie pochodz\'b9ce jednak z budynk\'f3w czy "stateczk\'f3w".
\par Mo\'bfna je datowa\'e6 na 980 r. po Chr. Wtedy tereny te opanowali wikingowie. W Traelleborgu odkryto tak\'bfe c\'eagi i m\'b3oty, kilka brosz, sprz\'b9czki do pasa, siekiery i ostrza oszczep\'f3w - wszystko z okresu wiking\'f3w. Nie ulega w\'b9tpliwo\'9c
ci, \'bfe w Traelleborgu mieszka\'b3 r\'f3d wiking\'f3w.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx5760\tx7200\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Ale czy kompleks by\'b3 ich dzie\'b3em, czy tylko zaj\'eali dawn\'b9, istniej\'b9c\'b9
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx5760\tx7200\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 ju\'bf \'9cwi\'eato\'9c\'e6? Problemem tym zajmowa\'b3 si\'ea kierownik prac wykopali\-skowych, du\'f1ski archeolog Poul N\'a6rlund:
\par \tab "Kompleks jest za przejrzysty i za regularny jak na mo\'bfliwo\'9c-
\par \sect }\sectd \margrsxn2592\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx5760\tx7200\faauto\rin0\lin288\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {
\f2\insrsid16729813 ci naszych norma\'f1skich przodk\'f3w, kt\'f3rym taka dok\'b3adno\'9c\'e6, przynajmniej na podstawie dost\'eapnej nam wiedzy, by\'b3a zupe\'b3nie obca."
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx5760\tx7200\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Nie mo\'bfna teoretyzowa\'e6, je\'bfeli si\'ea o czym\'9c nic nie wie, tak wi\'eac
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx5760\tx7200\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 zatrzymano si\'ea przy wikingach... Kt\'f3rego\'9c dnia jednak pewien Du\'f1czyk wzni\'f3s\'b3 si\'ea w przestworza.
\par \sect }\sectd \margrsxn2880\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 \tab \tab 
Odkrycia z lotu ptaka
\par \tab Jest wczesne lato 1982 roku. Preben Hansson, rocznik 1923, wsiada do niedu\'bfego jednosilnikowego francuskiego samolotu Mou\-rane Solnier 880. Pilot-amator dysponuj\'b9cy dwiema licencjami, du\'f1sk\'b9 i ameryka\'f1sk\'b9
, lubi ten typ samolotu, bo mo\'bfna nim lecie\'e6 bardzo powoli. W spokoju mo\'bfna patrze\'e6 w d\'f3\'b3. R\'f3wnie\'bf zdj\'eacia robi si\'ea ze\'f1 wygodnie i bez po\'9cpiechu - jakby cz\'b3owiek buja\'b3 nad lasami i polami w gondoli balonu na gor
\'b9ce powietrze.
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
Preben Hanssonjest mistrzem szklarskim, ma w\'b3asn\'b9 firm\'ea,jest te\'bf
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 cz\'b3onkiem zarz\'b9du towarzystwa ubezpieczeniowego oraz przedsta\-wicielem pa\'f1stwowej szko\'b3y szklarskiej. On i jego \'bfona Bodil s\'b9 lud\'9f
mi dowcipnymi, porz\'b9dnymi i zr\'f3wnowa\'bfonymi, kt\'f3rzy obiema 
\par nogami stoj\'b9 na ziemi - chyba \'bfe Preben odda si\'ea swojej pasji i buja w\'b3a\'9cnie w powietrzu.
\par \tab W ten letni ranek Preben Hansson wystartowa\'b3 z rodzinnego miasteczka Korsor, pogoda by\'b3a wspania\'b3a, widoczno\'9c\'e6 bajeczna.
\par \sect }\sectd \margrsxn2736\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 Pilot nabra
\'b3 wysoko\'9cci, wykona\'b3 kilka okr\'b9\'bfe\'f1 nad swoim do-
\par mkiem na skraju lasu i pokiwa\'b3 \'bfonie r\'eak\'b9. Par\'ea minut p\'f3\'9fniej przelecia\'b3 nad Traelleborgiem. 16 "stateczk\'f3w" rozdzielonych mi\'ea\-dzy cztery \'e6wiartki wewn\'eatrznego kr\'eagu przywiod\'b3o mu na my\'9cl "precyzyjn\'b9
 filigranow\'b9 brosz\'ea dla jasnow\'b3osej dziewczyny wikin\-g\'f3w". Zawr\'f3ci\'b3, \'bfeby obejrze\'e6 z r\'f3\'bfnej wysoko\'9cci odcinaj\'b9ce si\'ea od krajobrazu kr\'eagi i wyra\'9fne zarysy "stateczk\'f3w" z \'e6wiartki po\'b3
udniowo-wschodniej. "Stateczki", kt\'f3rych osie by\'b3y skierowane dok\'b3adnie na \'9crodek kr\'eagu, wygl\'b9da\'b3y jak antena paraboliczna, skierowana na p\'f3\'b3nocny zach\'f3d. "Co za wspania\'b3y widok - pomy\-\'9cla\'b3
 Hansson. - Jak wikingowie wpadli na pomys\'b3 wykonania
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
takiego rysunku?"
\par \tab Potem dla kaprysu ustawi\'b3 automatycznego pilota na p\'f3\'b3nocny zach\'f3d. Trzy minuty p\'f3\'9fniej w pobli\'bfu zatoki Musholm przelecia\'b3 nad brzegami Wielkiego Be\'b3tu, a zaraz potem nad \'9crodkiem p\'f3\'b3wys\-pu Reerss. Na cz\'ea
stotliwo\'9cci 127,3 poprosi\'b3 wie\'bf\'ea kontroli lot\'f3w w\tab Kastrup o radarowy nadz\'f3r podczas przelotu nad morzem.
\par Przydzielono mu cz\'eastotliwo\'9c\'e6 squawk 2345 i poproszono, \'bfeby si\'ea 
\par zameldowa\'b3, gdy tylko doleci nad Rssnaes. Tak te\'bf si\'ea sta\'b3o. Hansson lecia\'b3 od Traelleborgu kursem 325\'b0.
\par \tab Po pokonaniu 67 km, co trwa\'b3o 34 minuty, zdarzy\'b3a si\'ea ma\'b3a niespodzianka. Dok\'b3adnie pod samolotem pojawi\'b3a si\'ea wysepka
\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 Eskeholm - te
\'bf kuriozum. Na ziemi wida\'e6 by\'b3o dwa tr\'f3jk\'b9ty a nieco na wsch\'f3d mniej wyra\'9fne ko\'b3o. S\'b9 to pozosta\'b3o\'9cci obwa\'b3owania podobnej wielko\'9cci jak Traelleborgu. Wysepka jest male\'f1ka, prac wykopaliskowych prawie si\'ea
 tu nie prowadzi. C\'f3\'bf, powiedzia\'b3 sobie mistrz szklarski, dwa punkty zawsze mo\'bfna po\'b3\'b9czy\'e6 lini\'b9 prost\'b9. 
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid16729813 Ale w duszy zakie\'b3kowa\'b3o mu podejrzenie. Paliwa mia\'b3 jeszcze na
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 dwie godziny lotu. Dok\'b9d dotrze lec\'b9c tym kursem, dowiedzia\'b3 si\'ea po 55 minutach lotu, pokonawszy 99,5 km: jego maszyna przelecia\'b3a dok\'b3adnie nad 
\'9crodkiem okr\'b9g\'b3ej strefy wykopaliskowej Fyrkat. 
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid16729813 Fyrkat jest drugim "grodem wiking\'f3w" Danii, drug\'b9 \'9cwi\'eato\'9cci\'b9
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
tego kraju. Okr\'b9g\'b3e obwa\'b3owanie znajduje si\'ea na niedu\'bfym przyl\'b9d\-ku kilka kilometr\'f3w na zach\'f3d od miasteczka Hobro. Podobnie jak Traelleborg zwraca uwag\'ea symetri\'b9 rozplanowania. Z trzech stron przyl\'b9dek otaczaj\'b9 \'b3
agodnie pofa\'b3dowane \'b3\'b9ki - kiedy\'9c by\'b3y tu bagna. Po sta\'b3ym gruncie mo\'bfna by\'b3o doj\'9c\'e6 do Fyrkat tylko od po\'b3udniowego zachodu. Do morza jest st\'b9d 40 kilometr\'f3w.
\par \tab Zn\'f3w dziwny "gr\'f3d wiking\'f3w" bez dost\'eapu do morza. Ob\-wa\'b3owanie ma 12 m szeroko\'9cci i 4 m wysoko\'9cci, a \'9crednic\'ea 120 m. Tak\'bfe i tu nad \'9crodkiem ko\'b3a mo\'bfna umie\'9cci\'e6 skrzy\'bfowane pod k\'b9tem prostym linie p
\'f3\'b3noc-po\'b3udnie i wsch\'f3d-zach\'f3d. Zn\'f3w 
\par pojawiaj\'b9 si\'ea 4 \'e6wiartki ko\'b3a, w kt\'f3rych znajduje si\'ea 16 astronomicz\-nie zorientowanych "stateczk\'f3w". Fyrkat zrekonstruowali w latach pi\'ea\'e6dziesi\'b9tych pracownicy du\'f1skiego Muzeum Narodowego. Tak
\par jak w Traelleborgu znaleziono tu r\'f3\'bfne ozdoby i przedmioty codzien\-nego u\'bfytku wiking\'f3w; drewniane domy pad\'b3y ofiar\'b9 ognia. Budow\-niczym by\'b3 zapewne kr\'f3l Harald Sinoz\'eaby albo jego syn Swen Wid\'b3obrody, kt\'f3
ry ok. 985 r. n.e. zrzuci\'b3 podstarza\'b3ego ojca z tronu.
\par \sect }\sectd \margrsxn2592\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 Nie ulega w
\'b9tpliwo\'9cci, \'bfe w Fyrkat i w Traelleborgu mieszkali
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 wikingowie. Ale dlaczego trzymali si\'ea geometrycznego porz\'b9dku, kt\'f3ry pasowa\'b3 do nich jak r\'f3\'bfa do ko\'bfucha? A mo\'bfe ten kolisty kompleks istnia
\'b3 przed przybyciem wiking\'f3w, kt\'f3rzy stali si\'ea tylko spadkobiercami kultury znacznie starszej?
\par \tab Hansson spojrza\'b3 na wska\'9fnik paliwa: starczy go jeszcze do niedu\'bfego prywatnego lotniska, kt\'f3rych jest do\'9c\'e6 w tym p\'b3askim terenie. Znowu w\'b3\'b9czy\'b3 autopilota, nastawionego jeszcze
\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 w\tab 
Traelleborgu na kurs 325o. Min\'b9\'b3 \'9crodek obwa\'b3owania Fyrkat. Po
\par dalszych 52 km, czyli po 26 minutach lotu, wyda\'b3o mu si\'ea, \'bfe pad\'b3 oflar\'b9 fatamorgany. Dok\'b3adnie na kursie le\'bfa\'b3 \'9crodek pot\'ea\'bfnego obwa\'b3owania Aggersborg.
\par \tab To trzecia \'9cwi\'eato\'9c\'e6 narodowa Danii, trzeci "gr\'f3d wiking\'f3w". 
\par Zarys Aggersborgu jest taki sam jak Fyrkat i Traelleborgu, wsz\'eadzie cztery \'e6wiartki ko\'b3a ze "stateczkami", wsz\'eadzie "krzy\'bf" wskazuj\'b9cy cztery strony \'9cwiata, wsz\'eadzie podw\'f3jne i poczw\'f3rne kr\'eagi wok\'f3\'b3 kompleksu. I wsz
\'eadzie te same znaleziska i te same pytania. 
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid16729813 Aggersborg wyr\'f3\'bfnia si\'ea tylko jednym: kr\'b9g wewn\'eatrzny jest
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 wi\'eakszy ni\'bf w Traelleborgu, mie\'9cci si\'ea w nim wi\'eacej "stateczk\'f3w". Aggersborga nie zrekonstruowano, "stateczk\'f3w" nie wylano w beto\-
nie, a cz\'ea\'9c\'e6 kompleksu jest do dzi\'9c pod powierzchni\'b9 ziemi.
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab \tab Oto dowody
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab Dot\'b9d Preben Hansson pokona\'b3 218,5 km. Kurs 325o by\'b3 niejako narzucony przez ukierunkowanie "anteny parabolicznej" Trsllebor\-gu, prowadzi\'b3 nad wod
\'b9 i l\'b9dem, w dole za\'9c ukazywa\'b3y si\'ea po kolei dziwne, okr\'b9g\'b3e kompleksy. Nie mo\'bfe ju\'bf by\'e6 najmniejszych w\'b9tp\-liwo\'9cci co do faktu, \'bfe Aggersborg, Fyrkat, Eskeholm i Tr2elleborg le\'bf\'b9 na jednej linu! Rozdzielone w
zg\'f3rzami, skomplikowan\'b9 lini\'b9 brzegow\'b9, zatokami i morzem. Chorobliwe by\'b3oby m\'f3wienie o przy\-padku. Tylko dlaczego i jakimi \'9crodkami wikingowie byli w stanie stworzy\'e6 kompleksy tak ukierunkowane?
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 W domu Preben usiad\'b3 nad mapami lotniczymi. Si\'eagn\'b9\'b3 te\'bf po
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 mapy kraj\'f3w o\'9cciennych i po globus. Lini\'ea Aggersborg-Fyr\-kat-Eskeholm-Traelleborg poci\'b9gn\'b9\'b3 poza Dani\'ea. Najpierw linia przechodzi\'b3
a przez okolice Berlina, p\'f3\'9fniej sz\'b3a przez Jugos\'b3awi\'ea, trafa\'b3a na Delfy, s\'b3ynny starogrecki \'9cwi\'eaty o\'9crodek kultu Apollina i\tab jego wyroczni. P\'f3\'9fniej bieg\'b3a na zach\'f3d od egipskich piramid
\par \sect }\sectd \margrsxn2736\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 w\tab Giza, a
\'bf do Etiopu, kiedy\'9c imperium kr\'f3lowej Saby.
\par \tab Preben jest cz\'b3awiekiem skrupulatnym. Oczywiste jest, \'bfe odkry\'b3 prehistoryczny korytarz lotniczy prowadz\'b9cy z Europy p\'f3\'b3nocnej do Delf. Po drodze znajdowa\'b3y si\'ea te\'bf inne obwa\'b3owania poga\'f1skie,
\par \sect }\sectd \margrsxn2592\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 a\tab staro
\'bfytne nazwy miejscowo\'9cci i okolic bardzo cz\'easto mia\'b3y wiele
\par wsp\'f3lnego z takimi poj\'eaciami jak "\'9cwiat\'b3o", "ogie\'f1", "lata\'e6", "bogowie", "w\'b3adza". Niezmordowany Hansson wraz z \'bfon\'b9 Bodil zostali sta\'b3ymi bywalcami wielkich bibliotek Danii i p\'f3\'b3
nocnych Niemiec. Przesiewali mity i legendy, otwiera\'b3 si\'ea przed nimi nowy, zdumiewaj\'b9cy \'9cwiat - co znalaz\'b3o wyraz w fascynuj\'b9cej ksi\'b9\'bfce
\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 A\tab 
jednak tu byli.
\par \tab Dzi\'eaki uprzejmo\'9cci autora i Wydawnictwa Hestia mog\'b3em wyko\-rzysta\'e6 fragmenty ksi\'b9\'bfki i zaczerpn\'b9\'e6 z niej kilka najefektowniej\-szych zdj\'ea\'e6. Unika\'b3em jednak d\'b3u\'bfszych cytat\'f3w, chcia\'b3em bowiem, aby ksi\'b9
\'bfka Prebena Hanssona sta\'b3a si\'ea lektur\'b9 obowi\'b9zkow\'b9 dla wszystkich, kt\'f3rych nie satysfakcjonuj\'b9 dotychczasowe wyja\'9cnienia na temat prehistorii cz\'b3owieka. Ksi\'b9\'bfka ta ukazuje, w jaki spos\'f3b dzi\'eaki szcz\'ea\'9c
ciu do odkry\'e6, logice i przenikliwo\'9cci mo\'bfna znokauto\-wa\'e6 przestarza\'b3\'b9 doktryn\'ea. Preben Hansson:
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 "Dziwiono si\'ea, \'bfe Trslleborg, Fyrkat i Aggersborg nie le\'bf\'b9
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab w pobli\'bfu wielkich, znanych trakt\'f3w."
\par \tab To wcale nie przypadek. Kto\'9c poleci\'b3 wznie\'9c\'e6 te kompleksy tam, gdzie musia\'b3y si\'ea znale\'9f\'e6, czyli na powietrznym szlaku z Delf do Aggersborgu. Pe\'b3ni\'b3y zapewne funkcj\'ea "latarni morskich", optycz\-ne
go lub elektronicznego kompasu dla transportu lotniczego bog\'f3w obejmuj\'b9cego ca\'b3\'b9 kul\'ea ziemsk\'b9. Mo\'bfliwe, \'bfe by\'b3y to te\'bf radary
\par \sect }\sectd \margrsxn3024\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 i\tab 
stacje paliwowe.
\par \tab Kimkolwiek jednak byli prehistoryczni budowniczowie tych kom\-pleks\'f3w, nie byli nimi wikingowie. Dla tych ostatnich budowa Aggersborgu - odda Ionego o 40 km od morza - by\'b3aby nonsensem, pomijaj\'b9c ju\'bf fakt, \'bfe nie znali zasad geometrii.

\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 Jak wi
\'eac powsta\'b3y "grody wiking\'f3w"? W czasach, kiedy na Ziemi
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 przebywali bogowie, niekt\'f3rzy ludzie obserwowali zapewne, co dzieje si\'ea za tajemniczymi obwa\'b3owaniami. Opowiadali potem wsp\'f3\'b3plemie\'f1com, \'bf
e bogowie zst\'eapuj\'b9 z nieba. W umys\'b3ach ludzi epoki kamiennej budowle te awansowa\'b3y do rangi wielkich \'9cwi\'eato\'9cci. 
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid16729813 Kiedy bogowie znikn\'eali, ludzie kierowali modlitwy i ofiary do
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 nieba. To zrozumia\'b3e, bo w ko\'f1cu chodzi\'b3o o miejsca, w kt\'f3rych 
\par przebywa\'b3y tajemnicze i potg\'bfne postacie. Nic nie nadawa\'b3o si\'ea lepiej do ceremonii kap\'b3a\'f1skich ni\'bf miejsca, w kt\'f3ryeh dzia\'b3ali sami bogowie. Tysi\'b9ce lat p\'f3\'9fniej, w epoce wiking\'f3w, nikt ju\'bf nie zna\'b3
 pierwotnego przeznaczenia tych niegdy\'9c czysto technicznych kom\-pleks\'f3w, a dzisiejsza archeologia jest za jednotorowa i pozbawiona fantazji, aby przypuszeza\'e6, co si\'ea za tym kry\'b3o. Preben Hansson:
\par \sect }\sectd \margrsxn1728\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 \tab 
"To nie przypadek, \'bfe te ogromne obwa\'b3owania le\'bf\'b9 na jednej
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 linii, a jakby tego nie by\'b3o do\'9c\'e6, wszystkie czterv sto\'9cuj\'b9 si\'ea do osi
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab paraboli z Traelleborgu. Kompleksy musia\'b3 zbudowa\'e6 kto\'9c, komu
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
takie ich po\'b3o\'bfenie by\'b3o potrzebne i kto m\'f3g\'b3 je rozmie\'9cci\'e6 na
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab odcinku ponad 200 km. Niezale\'bfnie od wszystkieh znanych
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 z historii szlak\'f3w komunikacyjnych - od wyspy do wyspy, przez
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab l\'b9d i przez morze."
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 M\'f3j znajomy archeolog - ten z "wyja\'9cnieniami naturalnymi"
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 -\tab stwierdzi\'b3, \'bfe wikingowie przeci\'b9gali sznury z miejscowo\'9cci do
\par miejscowo\'9cci. Ach, \'9cwi\'eaty Odynie, \'9cwi\'eaty Wotanie, och, \'9cwi\'eaty Thorze m\'f3j, ty zawsze przy mnie st\'f3jl Zwykle wpadam w os\'b3upienie 
\par w\tab kontakeie z zakut\'b9 pa\'b3\'b9. Czy tojeszcze nauka? Nie widzie\'e6 niczego,
\par co mo\'bfna udowodni\'e6 jasno i wyra\'9fnie? Lini\'ea biegn\'b9c\'b9 po powierz-
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
chni kuli nazywa si\'ea ko\'b3em wielkim. Jest to okre\'9clenie najkr\'f3tszej drogi mi\'eadzy dwoma punktami le\'bf\'b9cymi na powierzchni krzywej. W\'b3a\'9cnie to mamy przed sob\'b9. Sprzeciwy? Przed ponad 2500 laty
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 jeden z bog\'f3w drwi\'b3 z Ezechiela, \'bfe mieszka "po\'9cr\'f3d domu przekory, kt\'f3ry ma oczy, aby widzie\'e6, a jednak nie widzi, ma uszy, aby s\'b3
ysze\'e6, a\tab jednak nie s\'b3yszy, gdy\'bf to dom przekory" [Ez. 12,2].
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab \tab \tab Demonstracja tego, co niemo\'bfliwe
\par \tab Przed\'b3u\'bfenie linii lotu Hanssona biegnie wprost do Delf, antycznej wyroczni Apollina. Do my\'9clenia musi da\'e6 r\'f3wnie\'bf fakt, \'bfe wszystkie miejsca kultu w Grecji, kt\'f3rych pocz\'b9tki si\'eagaj\'b9 w prehistori\'ea, le\'bf\'b9 w
\tab takiej samej odleg\'b3o\'9cci od siebie. Twierdzenie nie do obrony?
\par Prosz\'ea wzi\'b9\'e6 map\'ea Grecji i miark\'ea z zaznaczonym z\'b3otym podzia\'b3em, zwanym te\'bf z\'b3otym ci\'eaciem. Oto kilka s\'b3\'f3w dla od\'9cwie\'bfenia pami\'eaci: 
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid16729813 "Je\'9cli odcinek AB podzieli si\'ea tak, \'bfe stosunek ca\'b3ego odcinka do jego wi\'eakszej cz\'ea\'9cci b\'eadzie taki sam, jak wi\'ea
kszej do mniejszej, to b\'eadziemy mieli do czynienia ze z\'b3otym podzia\'b3em odcinka AB.
\par \sect }\sectd \margrsxn2880\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 Je\'9c
li teraz przed\'b3u\'bfymy odcinek pierwotny o wi\'eaksz\'b9 cz\'ea\'9c\'e6
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid16729813 wynikaj\'b9c\'b9 z podzia\'b3u, to w miejscu, gdzie ko\'f1czy\'b3 si\'ea odcinek pierwotny, na nowym odcinku dokona si\'ea z\'b3otego podzia\'b3
u. Proces ten mo\'bfna kontynuowa\'e6 dowolnie d\'b3ugo." (Edwald Gret\-her, Theorieheft Planimetrie, cz.2.)
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab Oto przyk\'b3ady z Grecji:
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 - odleg\'b3o\'9c\'e6 Delfy-Epidauros odpowiada wi\'eakszej cz\'ea\'9cci (62%)
\par z\'b3otego podzia\'b3u odcinka \'b3\'b9cz\'b9cego Epidauros z Delos;
\par - odleg\'b3o\'9c\'e6 Olimpia--Chalkis odpowiada wi\'eakszej cz\'ea\'9cci (62%)
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab \tab z\'b3otego podzia\'b3u odcinka \'b3\'b9cz\'b9cego Olimpi\'ea z Delos;
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 - odleg\'b3o\'9c\'e6 Delfy-Teby odpowiada wi\'eakszej cz\'ea\'9cci (62%) z\'b3ote-
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab \tab go podzia\'b3u odcinka \'b3\'b9cz\'b9cego Delfy z Atenami;
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 - od\'b3eg\'b3o\'9c\'e6 Sparta-Olimpia odpowiada wi\'eakszej cz\'ea\'9cci (62%)
\par z\'b3otego podzia\'b3u odcinka \'b3\'b9cz\'b9cego Spart\'ea z Atenami;
\par }\pard \ql \fi-288\li576\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin576\itap0 {\f2\insrsid16729813 - odleg\'b3o\'9c\'e6 Epidauros-Sparta odpowiada wi\'eakszej cz\'ea\'9cci (62%) z\'b3otego podzia\'b3u odcinka \'b3\'b9cz\'b9cego Epidauros z Olimpi
\'b9;
\par \sect }\sectd \margrsxn3600\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 - odleg
\'b3o\'9c\'e6 Delos-Eleusis odpowiada wi\'eakszej cz\'ea\'9cci (62%)
\par z\'b3otego podzia\'b3u odcinka \'b3\'b9cz\'b9cego De\'b3os z Delfami;
\par }\pard \ql \fi-288\li576\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin576\itap0 {\f2\insrsid16729813 - odleg\'b3o\'9c\'e6 Knossos-Delos odpowiada wi\'eakszej cz\'ea\'9cci (62%) z\'b3otego podzia\'b3u odcinka \'b3\'b9cz\'b9cego Knossos z Chalkis;

\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 - odleg
\'b3o\'9c\'e6 Delfy-Dodoni odpowiada wi\'eakszej cz\'ea\'9cci (62%)
\par z\'b3otego podzia\'b3u odcinka \'b3\'b9cz\'b9cego Delfy z Atenami;
\par }\pard \ql \fi-288\li576\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin576\itap0 {\f2\insrsid16729813 - odleg\'b3o\'9c\'e6 Delfy-Olimpia odpowiada wi\'eakszej cz\'ea\'9cci (62%) z\'b3otego podzia\'b3u odcinka \'b3\'b9cz\'b9cego Olimpi\'ea z Chalkis.

\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab Kto\'9c, kto przy takim nagromadzeniu tak dok\'b3adnych danych nadal b\'eadzie m\'f3wi\'b3
 o geometrycznych kaprysach albo dowolnie wybranych punktach, nie wyrwie si\'ea z niewoli sehematu. Fakt geometrycznego rozmieszczenia budowli te\'bf nie jest "cudem", bo staro\'bfytna Grecja wyda\'b3a jednego z najwi\'eakszych matematyk\'f3w wszechezas
\'f3w - Euklidesa. Euklides wyk\'b3ada\'b3 pod koniec IV w. prz. Chr. na uniwersytecie w Aleksandru. W swoich pracach zaj\-mowa\'b3 si\'ea ca\'b3ym spektrum matematyki i geometrii. Euklides by\'b3 
\par wsp\'f3\'b3czesnym Platona, kt\'f3ry s\'b3ucha\'b3jego wyk\'b3ad\'f3w. Platon by\'b3 nie tylko filozofem, lecz r\'f3wnie\'bf politykiem. Bliska jest wi\'eac my\'9cl, \'bfe mia\'b3 co\'9c do powiedzenia w sprawie rozdzia\'b3u zlece\'f1
, a na podstawie wiedzy otrzymanej od Euklidesa powsta\'b3 geometryczny system
\par miejsc kultu.
\par \tab Ta wygodna argumentacja, deska ratunku dla zap\'f3\'9fnionych, jest bezwarto\'9cciowa dlatego, \'bfe wszystkie wymienione tu miejsca kultu istnia\'b3y na d\'b3ugo przed pojawieniem si\'ea Euklidesa. Nawet z perspek\-tywy "staro\'bf
ytnej Grecji" ich powstanie nast\'b9pi\'b3o w prehistorii. Prawdopodobnie Euklides ze swej strony szerzy\'b3 wiedz\'ea pradawn\'b9, zaczerpni\'eat\'b9 z nieznanych \'9fr\'f3de\'b3, Platon bowiem - jego s\'b3uchacz
\par \sect }\sectd \margrsxn2880\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 -\tab 
wymienia w rozdziale VII i VIII Timajosa ca\'b3e sekwencje
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 zwi\'b9zk\'f3w geometrycznych. Wiedzia\'b3, o jak wielkie i przerastaj\'b9ce Grecj\'ea wymiary chodzi\'b3o, przestrzega\'b3 zatem, \'bfeby nie pozwala\'e6
 nieukom rozprawia\'e6 o geometrii, kt\'f3ra jest wiedz\'b9 istoty wie\-cznej.
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab \tab \tab Doradca Apollo
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab Jak pami\'eatamy, trasa lotu Hanssona przebiega\'b3a nad "grodami wiking\'f3w", niby nanizanymi na sznur per\'b3ami, kieruj\'b9c si\'ea ku Delfom. Tam by
\'b3a siedziba s\'b3ynnej "wyroczni". W jaki spos\'f3b dana miejscowo\'9c\'e6 staje si\'ea siedzib\'b9 wyroczni? O czym "wyrokowano"
\par \sect }\sectd \margrsxn2736\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 w\tab 
Delfach? Dlaczego w\'b3a\'9cnie ten punkt na mapie zyska\'b3 w prehis-
\par torycznych czasach \'9cwiatow\'b9 s\'b3aw\'ea?
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Nawet w klasycznej Grecji nadal uwa\'bfano Delfy za \'9crodek \'9cwiata.
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Jako widoczna tego oznaka sta\'b3 tam omphalos, "p\'eapek \'9cwiata"
\par -\tab cudowny blok marmuru opatrzony rze\'9fbami i zwie\'f1czony dwoma
\par z\'b3otymi or\'b3ami. Or\'b3y te uwa\'bfano za pos\'b3a\'f1c\'f3w ojca bog\'f3w, Zeusa. Ca\'b3e Delfy jednak po\'9cwi\'eacono Apollinowi, kt\'f3ry, poza tym \'bfe by\'b3 synem Zeusa, by\'b3 r\'f3wnie\'bf bogiem s\'b3o\'f1ca i "przepowiedni". Apollo urz
\'eadowa\'b3 te\'bf jako uzdrowiciel, a heros i b\'f3g sztuki lekarskiej Asklepios to jeden z jego najznamienitszych syn\'f3w.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Apollo by\'b3 jednym z najpot\'ea\'bfniejszych bog\'f3w Olimpu, nie ba\'b3 si\'ea
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 nikogo poza swoim ojcem, Zeusem. Cz\'easto wspiera\'b3 w bitwach
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
Trojan i z powietrza strzeg\'b3 podr\'f3\'bfnych. Najbardziej znanym przydomkiem tej zadziwiaj\'b9cej postaci jest "Lykeios" - b\'f3g \'9cwiat\'b3a. Zadziwiaj\'b9ce w przypadku Apollina jest, \'bfe nawet Grecy nie wiedzieli, sk\'b9d pochodzi. Do dzi\'9c
 akademiccy badacze mit\'f3w dyskutuj\'b9, czy przyby\'b3 z p\'f3\'b3nocy czy ze wschodu. Bezsprzeczne jest tylko, i\'bf Apollo co roku znika\'b3 na par\'ea tygodni lub miesi\'eacy
\par u\tab tajemniczego ludu, Hiperborej\'f3w, "mieszkaj\'b9cych poza Borea-
\par szem, czyli p\'f3\'b3nocnym wiatrem".
\par \tab Niez\'b3e s\'b9 te dane biografczne, nawet je\'9cli ich \'9fr\'f3d\'b3em s\'b9 mity. Apollo jest synem "istoty niebia\'f1skiej", bogiem \'9cwiat\'b3a, uzdrowicie\-lem cia\'b3a i duszy. Przyjacio\'b3om pomaga wygrywa\'e6
 bitwy, ochrania szlaki komunikacyjne, ale co roku znika u ludu "poza p\'f3\'b3nocnym wiatrem". Sta\'b3\'b9 siedzib\'ea ma w Delfach. Wszystko jasne?
\par \tab Oto moja propozycja:
\par \sect }\sectd \margrsxn2880\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 \tab 
Ze wzgl\'eadu na odleg\'b3o\'9cci ET zak\'b3ada swoj\'b9 baz\'ea w punkcie x. Zal\'eaknieni ludzie zbli\'bfaj\'b9 si\'ea do jego siedziby, Apollo leczy chorych, doradza w najistotniejszych sprawach. Nawi\'b9zuje kontakty z Zie\-mianami. Do punktu x nap
\'b3ywa coraz wi\'eacej ludzi, szukaj\'b9cych rady
\par i\tab pomocy medycznej. W ten spos\'f3b miejscowo\'9c\'e6 wyrasta w ludzkiej
\par \'9cwiadomo\'9cci na "\'9crodek \'9cwiata". Punkt x staje si\'ea Delfami, bo tu ludzie otrzymuj\'b9 "bosk\'b9 rad\'ea". Tak rodzi sig wyrocznia.
\par \sect }\sectd \margrsxn2736\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
Ze zdziwieniem patrz\'b9 zdumione ludziki, jak b\'f3g Apollo, "b\'b3ysz-
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 cz\'b9cy", znika w niebie. Zacofane technicznie istoty widz\'b9 w nim oczywi\'9ccie uciele\'9cnienie \'9cwiat\'b3a. Tak rodzi sig b\'f3g slorica. 
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid16729813 Dok\'b9d leci, pytaj\'b9. Pewnego razu b\'f3g m\'f3wi jednemu z kap\'b3an\'f3w,
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \'bfe do ludzi, kt\'f3rzy utrzymuj\'b9 w porz\'b9dku jego baz\'ea. Leci do ludu "poza p\'f3\'b3nocnym wiatrem". Ten Apollo to wybredni\'9c, \'b3askawym
\par \sect }\sectd \margrsxn2736\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
okiem patrzy na pi\'eakno ludzkiego cia\'b3a - p\'b3ci obojga. Bo lubi r\'f3wnie\'bf m\'ea\'bfczyzn, a kiedy co\'9c idzie im nie tak, wyprowadza ich z\tab biedy swoj\'b9 nieziemsk\'b9 broni\'b9. To zrozumia\'b3e, \'bfe tak\'b9 posta\'e6
\par wynosi si\'ea w ludzkich wierzeniach do godno\'9cci boga wszechstron\-nego.
\par \tab Apollo my\'9cla\'b3 praktycznie. Chcia\'b3 mie\'e6 mo\'bfliwo\'9c\'e6 szybkiego przemieszczania si\'ea z bazy g\'b3\'f3wnej do najwa\'bfniejszych miejsc na 
\par Ziemi. Mia\'b3 wiele pracy: tworzono szko\'b3y, uczono ludzi, wyk\'b3adano sztuk\'ea lekarsk\'b9 oraz kszta\'b3cono nauczycieli wszystkich dziedzin. 
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid16729813 Do tych woja\'bfy nie u\'bfywa\'b3 statku kosmicznego - mo\'bfe nim nie
\par }\pard \ql \fi-288\li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid16729813 dysponowa\'b3, mo\'bfe Zeus podr\'f3\'bfowa\'b3 nim w\'b3a\'9cnie po Systemie S\'b3onecznym. Apollo korzysta\'b3 wi\'eac z lataj\'b9
cych maszyn innego
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 rodzaju, mo\'bfe sterowc\'f3w na ogrzane powietrze albo pionowzlot\'f3w. Potrzebne mu wi\'eac by\'b3y "stacje paliwowe" w okre\'9c
lonych punktach naszego globu - niewa\'bfne czyjako paliwo i medium stosowano olej
\par i\tab wod\'ea czy inne \'9fr\'f3d\'b3a energii, np. elektryczno\'9c\'e6 czy mikrofale.
\par Powsta\'b3a sie\'e6 "okr\'b9g\'b3ych obwa\'b3owa\'f1" - wsz\'eadzie znajdowa\'b3 si\'ea wyszkolony personel naziemny. Tak narodzil sig kaplan - sluga boga. Jak precyzyjnie wytyczy\'b3 Apollo swoje stacje po\'9crednie, \'9cwiadczy kilka przyk\'b3ad\'f3w:

\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Delfy le\'bf\'b9 w takiej samej odleg\'b3o\'9cci od Akropolu i od Olimpii.
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Akropol, Delfy i Olimpia tworz\'b9 tr\'f3jk\'b9t r\'f3wnoramienny. Na przyprostok\'b9tnej Delfznajduje si\'ea te\'bf Nemea. Z tego miejsca mo\'bfna te\'bf
 wyznaczy\'e6 tr\'f3jk\'b9ty: Nemea-Delfy-Olimpia i Akro\-pol-Delfy-Nemea. Tr\'f3jk\'b9ty te maj\'b9 takie same przeciwprostok\'b9t-
\par ne - ich stosunek do wsp\'f3lnego odcinka Delfy-Nemea wynika ze z\'b3otego podzia\'b3u.
\par \tab Linia poprowadzona przez Delfy, a prostopad\'b3a do odcinka Delfy-Olimpia, przecina Dodon\'ea, siedzib\'ea prastarej wyroczni Zeusa. To z kolei pozwala na utworzenie tr\'f3jk\'b9ta prostok\'b9
tnego Delfy-Olimpia--Dodona, przy czym odcinek Dodona-Olimpia
\par jest przeciwprostok\'b9tn\'b9. Stosunek przyprostok\'b9tnych tego tr\'f3jk\'b9ta tak\'bfe wynika ze z\'b3otego podzia\'b3u.
\par \tab Odleg\'b3o\'9c\'e6 Delfy-Dodona r\'f3wna si\'ea wi\'eakszej cz\'ea\'9cci (62%)
\par z\'b3otego podzia\'b3u odcinka Dodona-Ateny i Dodona-Sparta
\par -\tab itd., itp. To logiczne, \'bfe wynikaj\'b9 st\'b9d r\'f3wnie\'bf okr\'eagi o tych
\par samych \'9crodkach. Oto przyk\'b3ady, kt\'f3re mo\'bfna sprawdzi\'e6 bior\'b9c
\par map\'ea Grecji i cyrkiel:
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid16729813 \'8crodek okr\'eagu - Knossos: na okr\'eagu le\'bf\'b9 Sparta i Epidauros. \'8crodek okr\'eagu - Taros: na okr\'eagu le\'bf\'b9 Knossos i Chalkis.
\par \sect }\sectd \margrsxn3024\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 \tab 
\'8crodek okr\'eagu - Delos: na okr\'eagu le\'bf\'b9 Teby i Izmir.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Tak\'bfe t\'ea zabaw\'ea mo\'bfna kontynuowa\'e6 w niesko\'f1czono\'9c\'e6. Opisuj\'b9
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 to ksi\'b9\'bfki [80,81], kt\'f3rych prawie nikt nie zna. Odkrywc\'b9 tych kuriozalnych powi\'b9za\'f1
 geometrycznych jest brygadier greckiego lotnictwa wojskowego dr Theophanis M. Manias, kt\'f3rego - podob\-nie jak Hanssona - zaskoczy\'b3 w trakcie lot\'f3w widok odcink\'f3w tej samej d\'b3ugo\'9cci i prostych "korytarzy powietrznych". W Niemczech fe
nomenem r\'f3wnych odcink\'f3w zaj\'b9\'b3 si\'ea prof. dr Fritz Rogowski, kt\'f3ry uwa\'bfa, i\'bf staro\'bfytni Grecy stale dodawali do struktury niewielkie odcinki i \'bfe w ten spos\'f3b powsta\'b3a ogromna sie\'e6. Oto "wyja\'9c
nienie naturalne", bo rozwi\'b9zania nietypowe naukowcy maj\'b9 za nic.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx576\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Wariant ma\'b3ych odcink\'f3w nie rozwi\'b9zuje niestety du\'bfych pro-
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 blem\'f3w. System geometryczny bowiem nie ogranicza si\'ea do Grecji, w\'b3\'b9czone s\'b9 we\'f1 tak\'bfe okre\'9clone miejsca kultu na Cyprze, w Li\-
banie, w Egipcie i - co ju\'bf wykazano - w Danii. Poza tym, jak ju\'bf m\'f3wi\'b3em, miejsca kultu powsta\'b3y przed Euklidesem. My\'9cle\-nie kategoriami ma\'b3ych odcink\'f3w prowadzi w \'9clepy zau\'b3ek.
\par Dziwne jest te\'bf, \'bfe Platon w Timajosie (rozdz. 7 i 8) utrzymuje stanowczo, \'bfe w przypadku powi\'b9za\'f1 geometrycznych chodzi
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 o\tab 
przekaz licz\'b9cy wiele tysi\'eacy lat. Je\'9cli m\'b9dry Platon oko\'b3o 400 r.
\par prz.Chr. m\'f3wi\'b3 o minionych tysi\'b9cleciach, to chodzi\'b3o mu chyba
\par o\tab epok\'ea bog\'f3w - i niewa\'bfne, czy nazywali si\'ea oni Apollo, Wotan
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 czy Pan Kto\'9c.
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab \tab Wspomnienia z przysz\'b3o\'9cci
\par \tab Linia prosta prowadz\'b9ca z Danii do Delf biegnie dalej przez Egipt do Etiopii, kiedy\'9c kraju kr\'f3lowej Saby. Dama ta by\'b3a ukochan\'b9 kr\'f3la Salomona, ten za\'9c z kolei - alleluja! - zalicza\'b3 si\'ea do najpracowit\-szych lotnik\'f3
w swej epoki - niezale\'bfnie od tego, kiedy to by\'b3o, bo mity nie daj\'b9 si\'ea datowa\'e6. W stare tre\'9cci wplatano wci\'b9\'bf nowe imiona. Histori\'ea podr\'f3\'bfy powietrznych Salomona opisa\'b3em w jednej
\par \sect }\sectd \margrsxn3456\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 z\tab 
moich poprzednich ksi\'b9\'bfek, Wszyscyjeste\'9cmy dzie\'e6mi bog\'f3w,
\par tu chcia\'b3bym tylko przypomnie\'e6, \'bfe kr\'f3l ten podarowa\'b3 swojej ukochanej UFO - dos\'b3ownie - nieznany obiekt lataj\'b9cy:
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 "I [...] da
\'b3 jej wszystkie, jakie mo\'bfna by\'b3o zapragn\'b9\'e6, wspania\'b3o\'9cci
\par i bogactwa [...] i jeden pojazd, kt\'f3ry jedzie po wodzie, i jeden
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab pojazd, kt\'f3ry p\'eadzi w powietrzu, a kt\'f3re zbudowa\'b3 dzi\'eaki
\par \tab m\'b9dro\'9cci, jak\'b9 B\'f3g go obdarzy\'b3."
\par \tab Ten mityczny Salomon to zastanawiaj\'b9cy facet. Je\'bfeli jeszcze raz zajrzymy do najstarszej legendy etiopskiej, do Kebra Nagast, przeczy\-tamy, \'bfe Salomon swoim powietrznym wozem przebywa\'b3 w ci\'b9gu
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 jednego dnia "
bez g\'b3odu i bez pragnienia, bez potu i bez zm\'eaczenia"
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 drog\'ea, na kt\'f3r\'b9 trzeba trzech miesi\'eacy. Zrozumia\'b3e jest, \'bfe tak wytrawny pilot musia\'b3 mie\'e6 dost\'eap do doskona\'b3ych map. Naj\-
znamienitszy geograf i encyklopedysta Arabii, A1-Mas'udi
\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 (895-956),
 napisa\'b3 w swoich Kronikach, \'bfe Salomon dysponowa\'b3 mapami "ukazuj\'b9cymi cia\'b3a niebieskie, gwiazdy i Ziemi\'ea wraz 
\par z\tab kontynentami i morzami; kraje zamieszkane, ich ro\'9clinno\'9c\'e6 i \'9cwiat
\par zwierz\'eacy oraz wiele innych zdumiewiaj\'b9cych rzeczy".
\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 Prehis
toryczne podr\'f3\'bfe powietrzne Salomona nie by\'b3y \'bfadnym
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 kuriozum, \'f3wcze\'9cni lotnicy bowiem pojawiali si\'ea na Ziemi od 
\par obszaru dzisiejszego Iranu po dalekie Indie, gdzie loty bog\'f3w i ich rodzin by\'b3y spraw\'b9 codzienn\'b9. Utrwalono je w staroindyjskich
\par \sect }\sectd \margrsxn2592\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
Wedach i mitach.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Czego chcie\'e6 jeszcze? \'8fr\'f3d\'b3a, jakimi dzi\'9c dysponujemy, s\'b9 tajem-
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 nicze, prawie nieuchwytne - mityczne. Mimo to jednak w sumie przedstawiaj\'b9 obraz godny zaufania. Przynajmniej dla kogo\'9c, kto my\'9cli logicznie. Autorzy pisz
\'b9cy tysi\'b9ce lat temu o maszynach lataj\'b9cych, a b\'ead\'b9cy znacznie bli\'bfej \'f3wczesnych zdarze\'f1 ni\'bf my, na pewno wykorzystywali pisane dokumenty, znajduj\'b9ce si\'ea w siedzi\-bach w\'b3adc\'f3w a zawarte w \'9cwi\'eatych ksi\'ea
gach, kt\'f3re p\'f3\'9fniej zagin\'ea\'b3y w\tab trakcie kolejnych epok pe\'b3nych wojen. Jeszcze w \'9credniowieczu
\par flozofi mnich Roger Bacon (ok.1214-1294) wykorzystywa\'b3 infor\-macje dzi\'9c ju\'bf niedost\'eapne. W pi\'9cmie pochodz\'b9cym z 1256 roku
\par \sect }\sectd \margrsxn1728\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
Bacon przeczyta\'b3 m.in.:
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 "Mog\'b3y te\'bf by\'e6 wytwarzane lataj\'b9ce aparaty (instrumenta volandi)
\par [. . .] w bardzo dawnych czasach [. . .] wytwarzane, a pewnem jest, i\'bf
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab posiadano instrument do latania."
\par \tab Bacon nie by\'b3 fantast\'b9. Do 1257 roku zajmowa\'b3 katedr\'ea w Oxfor-
\par \sect }\sectd \margrsxn2880\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 dzie, p\'f3
\'9fniej wst\'b9pi\'b3 do zakonu franciszkan\'f3w. Jego pisma i ksi\'b9\'bfki charakteryzowa\'b3y si\'ea tak\'b9 przenikliwo\'9cci\'b9 i by\'b3y tak niebezpieczne dla Ko\'9ccio\'b3a, \'bfe papie\'bf Klemens IV za\'bf\'b9da\'b3 odpisu jego dzie\'b3
. Poniewa\'bf Bacon przedstawia\'b3 pradawne tajemnice, zrozumia\'b3e by\'b3o,
\par \'bfe jego samego i jego ostatnie dzie\'b3o okre\'9clono mianem "doctor mirabilis".
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 W dawnych ksi\'eagach sintoistycznych cz\'easto jest mowa o "unosz\'b9-
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 cym si\'ea mo\'9ccie nieba", z kt\'f3rego zst\'eapuj\'b9 bogowie i wybra\'f1cy rodzaju ludzkiego. Tajemniczy \'f3w most jest elementem \'b3\'b9cz\'b9
cym boski pojazd z "niebia\'f1skim skalnym cz\'f3\'b3nem". Pojazd bog\'f3w p\'b3ynie po przestworzu "jak statek po wodzie" - "niebia\'f1skim skalnym cz\'f3\'b3nem" za\'9c latano w atmosferze. Niebia\'f1ski b\'f3g o nie daj\'b9cYm si\'ea wym\'f3wi\'e6
 imieniu Nigihayahi u\'bfywa\'b3 "unosz\'b9cego si\'ea mostu nieba" oraz "niebieskiego skalnego cz\'f3\'b3na, \'bfeby dotrze\'e6 do ludzi. Dzi\'9c by\'b3oby tak samo: Z macierzystego statku kosmicznego przesiadano by si\'ea na orbicie do l\'b9downika, maj
\'b9cego baz\'ea na Ziemi.
\par \tab Ka\'bfdy etnograf wie, \'bfe istniej\'b9 setki podobnych przekaz\'f3w. Ale nawet dzi\'9c, w epoce lot\'f3w kosmicznych, nie wyci\'b9ga si\'ea z tego \'bfadnych wniosk\'f3w. Z przymru\'bfeniem oka \'b3\'b9czy si\'ea wprawdzie
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
czasem miejscowe legendy z lokalnymi ruinami - co tym ostatnim nadaje posmak tajemniczo\'9cci i \'9cci\'b9ga turyst\'f3w - o powi\'b9zaniach globalnych jednak nie mo\'bfe by\'e6 mowy. Co archeologa w Danii obchodz\'b9 greckie Delfy? Co wsp\'f3
lnego ma Apollo z Salomonem? Co cesarz japo\'f1ski ze statkami kosmicznymi? Co wsp\'f3lnego ma kr\'b9g kamienny w Maroku ze swoim dubletem w Indiach? Co zorien\-towany astronomicznie gr\'f3b korytarzowy w Kolumbii ze swoim bli\'9fniakiem z Irlandii?

\par \tab Brak bada\'f1 motyw\'f3w i brak odwagi \'b3\'b9czenia rzeczy ze wsp\'f3\'b3czes\-
\par n\'b9 wiedz\'b9. Intelekt narodzi\'b3 si\'ea na Ziemi nie dzi\'eaki naszemu m\'f3zgowi -\tab istnia\'b3 od prawiek\'f3w. Nadal rozumujemy bardzo nieporadnie, nie
\par mog\'b9c oderwa\'e6 oczu od czubka w\'b3asnego nosa. Dopiero co si\'ea przebudzili\'9cmy - z trudem pr\'f3bujemy cokolwiek zrozumie\'e6. Nie pojmujemy przy tym, jak wiele rzeczy na naszym globie wi\'b9\'bfe si\'ea
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 i\tab zale\'bf
y od siebie, i \'bfe niekt\'f3re maj\'b9 powi\'b9zania z systemem jeszcze
\par wi\'eakszym.
\par \tab R\'f3wnie\'bf przesz\'b3o\'9c\'e6 jest powi\'b9zana bezczasow\'b9 ta\'9cm\'b9 z tera\'9fniej\-szo\'9cci\'b9 i z przysz\'b3o\'9cci\'b9, Anio\'b3 Ziemia za\'9c ma bardzo wiele wsp\'f3lnego z\tab ludzkim losem oraz z tym, co by\'b3o i co b\'ea
dzie. Istniej\'b9 logiczne
\par mosty pozwalaj\'b9ce zrozumie\'e6 rzeczy z pozoru niepoj\'eate. Jednym
\par z\tab takich my\'9clowych most\'f3w jest idea o wp\'b3ywie ET na rodz\'b9c\'b9 si\'ea
\par ludzko\'9c\'e6, drugim jungowskie "archetypy" (zawarto\'9c\'e6 zbiorowej nie\'9cwiadomo\'9cci), trzecim za\'9c ca\'b3a planeta Ziemia, kt\'f3ra wcale niejest bezduszn\'b9 bry\'b3\'b9 kosmicznej materii. Przeczuwali to nasi przodkowie
\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 w\tab 
epoce kamiennej i zgodnie z tym przeczuciem post\'eapowali. Czy
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 kto\'9c \'bfyczy sobie dowod\'f3w?
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab \tab Dwa miliardy za horoskop?
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Najnowszym i zapewne najbardziej wariackim wysoko\'9cciowcem
\par w\tab Hongkongu jest licz\'b9cy 70 pi\'eater Bank of China. Ten wie\'bfowiec
\par o\tab wierzcho\'b3ku w kszta\'b3cie piramidy zaprojektowa\'b3jeden z najbardziej
\par wzi\'eatych architekt\'f3w - Ieoh Ming Pei. Ming Pei ma 75 lat i mieszka w\tab USA. Jest nazywany cz\'easto "Mister Universum", bo do nad-
\par zwyczajnych wspania\'b3o\'9cci architektury jego autorstwa zalicza si\'ea m.in. presti\'bfow\'b9 Galeri\'ea Narodow\'b9 w Waszyngtonie i Symphony
\par \sect }\sectd \margrsxn2736\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
Center w Dallas. Mimo wszystko urodzony w Kantonie Ming Pei nie by\'b3 do ko\'f1ca usatysfakcjonowany swoim wspania\'b3ym budynkiem
\par w\tab Hongkongu - zapomnia\'b3 uwzgl\'eadni\'e6 w projekcie wytyczne starej,
\par chi\'f1skiej wiedzyfeng-szuei. Od razu da\'b3y si\'ea s\'b3ysze\'e6 ostrzegawcze g\'b3osy, w\'9cr\'f3d kt\'f3rych wybija\'b3 si\'ea g\'b3os innego architekta - Sung Siu-Kwonga, r\'f3wnie\'bf wykszta\'b3
conego w USA. Siu-Kwong zna i przy projektowaniu bierze sobie do serca zasadyfeng-szuei, "podstawo\-wego elementu chi\'f1skiej filozofii przyrody". W\'b3a\'9cciciele parceli przyleg\'b3ych do drapacza chmur obawiali si\'ea najgorszego. M\'f3wiono
\par o\tab zawaleniu si\'ea wie\'bfowca, o chorobach, o nieszcz\'ea\'9cciu, jakie mo\'bfe
\par dotkn\'b9\'e6 pracownik\'f3w banku, a nawet o upadku ogromnej instytucji finansowej.
\par \tab W s\'b9siednim budynku dzia\'b3a konkurencja - Hongkong Bank.
\par Ten wzniesiony w 1986 roku budynek kosztowa\'b3 okr\'b9g\'b3e dwa
\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
miliardy marek i jest powszechnie uwa\'bfany za "cudowny", "zapiera\-j\'b9cy dech w piersi", za "ogromn\'b9 katedr\'ea", za "wspania\'b3ego macho",
\par a\tab 3500 pracuj\'b9cych tu os\'f3bjest zawsze w "pogodnym nastroju".
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Jak wyja\'9cni\'e6 tak ra\'bf\'b9ce r\'f3\'bfnice w ocenie dw\'f3ch gigantycznych
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 bank\'f3w stoj\'b9cych tu\'bf obok siebie?
\par \tab Sprawi\'b3a to wiara wfeng-szuei. Zanim brytyjski architekt Nor\-man Foster zamieni\'b3 sw\'f3j fenomenalny projekt Hongkong Banku
\par w\tab rzeczywisto\'9c\'e6, do pomocy \'9cci\'b9gni\'eato czcigodnego Ku Pak-Linga.
\par Ten wyliczy\'b3 w\'b3a\'9cciwe ukierunkowanie (na p\'f3\'b3nocny zach\'f3d)
\par i\tab wysoko\'9c\'e6 (15 m) hallu wej\'9cciowego, okre\'9cli\'b3 k\'b9t pod jakim ma
\par stan\'b9\'e6 wspania\'b3a budowla oraz "radzi\'b3 zrobi\'e6 \'9clep\'b9 \'9ccian\'ea od frontu, \'bfeby nie wchodzi\'b3y i nie wychodzi\'b3y tamt\'eady z\'b3e duchy". Z\'b3
e duchy i nowoczesna budowla za dwa miliardy marek - to brzmi raczej anachronicznie, jak kiepski dowcip. Od kiedy to zachodni 
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 architekci i finansi\'9cci wierz\'b9 w r\'f3\'bfne hokus-pokus? A w og\'f3le co to jest to feng-szuei?
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab \tab Tajemnicze feng-szuei
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Biali ludzie zadaj\'b9 to pytanie stale, od kiedy nawi\'b9zali kontakty
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 z\tab Chinami. Czym jest feng-szuein Sinolodzy przewertowali dzie\'b3a
\par chi\'f1skich klasyk\'f3w, przeszukali chi\'f1skie s\'b3owniki, ale nie znale\'9fli odpowiedzi. Biali handlowcy wypytywali swoich chi\'f1skich part-
\par ner\'f3w handlowych i s\'b3u\'bf\'b9cych: Co to jest feng-szuein
\par \tab Odpowiedzi by\'b3y ba\'b3amutne i wymijaj\'b9ce: Feng-szuei to kl\'b9twa. Feng-szuei to wiatr, kt\'f3rego nie mo\'bfna zamkn\'b9\'e6, co\'9c nieuchwytnego jak woda. Feng-szuei to \'bfy\'b3y smoka. Feng-szuei "jest sztuk\'b9
 takiego rozmieszczania domostw istot \'bfywych i umar\'b3ych, \'bfeby harmonizo\-wa\'b3y z lokalnymi pr\'b9dami kosmicznego oddechu". Wiemy ju\'bf,
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
czym jestfeng-szuezn Jasne \'bfe nie!
\par \tab Feng-szuei "wyra\'bfa si\'b3\'ea p\'b3yn\'b9cych element\'f3w naturalnego oto\-czenia, a si\'b3\'ea t\'ea stanowi i wyprowadza z siebie rzeka energii, 
\par kt\'f3ra p\'b3ynie nie tylko po powierzchni [. . .], lecz r\'f3wnie\'bf we wn\'eatrzu ziemi."
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Nie ja napisa\'b3em to przyd\'b3ugie zdanie. Ale wci\'b9\'bf nie wiemy, co to
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 jestfeng-szuei. Feng-szuei to strumienie w skorupie ziemskiej i w po\-wietrzu. Feng-szueijestjak "z\'b3oty \'b3a\'f1cuch \'bfycia duchowego, przecho\-dz\'b9
cego przez ka\'bfd\'b9 istot\'ea \'bfyw\'b9 i martw\'b9". Feng-szuei jest
\par \sect }\sectd \margrsxn2592\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
obiema zasadami energii Ziemi i Kosmosu. Jest oddechem, kt\'f3ry stwarza ca\'b3e Universum.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Dawni Chi\'f1czycy zrozumieli - albo nauczy\'b3 ich tego pan Kto\'9c
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 -\tab \'bfe wszelkie prawa natury i ka\'bfde dzia\'b3anie form \'bfywych pozostaje
\par w\tab harmonii zgodnej z okre\'9clonymi matematycznymi zasadami
\par Universum. Uczone osoby potrafi\'b9 te zasady rozumnie dostosowa\'e6
\par \sect }\sectd \margrsxn2736\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
do Universum i przedstawi\'e6 w liczbowych diagramach. Istniej\'b9 trzy podstawowe zasady: oddech natury - zwany hi, porz\'b9dek natury
\par -\tab zwany li i matematyczne proporcje natury - zwane so. "Te trzy
\par zasady nie s\'b9 bezpo\'9crednio pojmowane zmys\'b3ami. Innymi s\'b3owy, fenomeny natury, jej zewn\'eatrzne formy, tworz\'b9 czwart\'b9 ga\'b3\'b9\'9f systemu nauki przyrodniczej, zwan\'b9jing albo formy natury." [91) Tylko co w tej d\'bfungli pozosta\'b3
o po\'a6eng-szuei?
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Feng-szuei jest dawn\'b9 chi\'f1sk\'b9 nauk\'b9 czterech zasad, kt\'f3rymi
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 s\'b9:
\par \tab hi - oddech natury;
\par \tab li - porz\'b9dek natury;
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 \tab 
so - wiedza liczbowa;
\par \tab jing - ich formy pojawiania si\'ea.
\par \tab Hi-li-so jing. Brrr!
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Ernest J. Eitel, kt\'f3ry jako pierwszy studiowa\'b3feng-szuei i w 1873
\par }\pard \ql \fi-288\li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid16729813 roku opublikowa\'b3 w Hongkongu na ten temat ksi\'b9\'bfk\'ea, pisa\'b3: "Wszystko, co istnieje na Ziemi, jest wy\'b3\'b9cznie przelotn\'b9 form\'b9 

\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 objawiania si\'ea jakiej\'9c dzia\'b3alno\'9cci niebieskiej. Wszystko, co ziems\-kie, ma sw\'f3j prototyp, swoj\'b9 w\'b3a\'9cciw\'b9 przyczyn\'ea w przemo\'bf
nej dzia\'b3alno\'9cci w niebie [. . .) Rozgwie\'bfd\'bfone niebo jest d\'b3a wykszta\'b3\-conego Chi\'f1czyka niczym cudowna ksi\'eaga, w kt\'f3rej tajemnymi
\par \sect }\sectd \margrsxn3168\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
literami, czyte\'b3nie tylko dla wtajemniczonych, spisano prawa
\par natury, losy narod\'f3w, szcz\'ea\'9ccie i nieszcz\'ea\'9ccie ka\'bfdej osoby.
\par \sect }\sectd \margrsxn1728\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 Nadrz\'eadnym 
celem adepta feng-szuei jest z\'b3amanie piecz\'eaci tej
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab apokaliptycznej ksi\'eagi."
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Czy feng-szuei to horoskop? Nie, feng-szuei jest czym\'9c znacznie
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 obszerniejszym. To wiedza - nie zgadywanie - o powi\'b9zaniach ziemskich i ponadziemskich. Zaczyna si\'ea od informacji, \'bfe w Ziemi p\'b3yn\'b9 dwa r\'f3\'bf
ne strumienie magnetyczne, kt\'f3re dla \'b3atwiejszego zrozumienia mo\'bfna okre\'9cli\'e6jako "m\'easki" i "\'bfe\'f1ski". Z takim samym powodzeniem mo\'bfna by zastosowa\'e6 poj\'eacia "pozytywny" i "negaty\-wny".
\par \tab Dawni Chi\'f1czycy okre\'9claj\'b9 metaforycznie jeden strumie\'f1 jako b\'b3\'eakitnego smoka, drugi - jako bia\'b3ego tygrysa. B\'b3\'eakitny smok znajduje si\'ea zawsze z prawej strony od miejsca przebywania, bia\'b3y 
\par tygrys z lewej. Znalaz\'b3szy si\'ea w danej okolicy specjalista od razu widzi smoka i tygrysa, oba s\'b9 niczym zmaterializowana energia. Najlepsze miejsce - czy to na \'9cwi\'b9tyni\'ea, czy na kamienny kr\'b9g, czy na
\par \sect }\sectd \margrsxn1728\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
Hongkong Bank - b\'eadzie tam, gdzie strumienie te (pozytywny
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 i\tab negatywny) si\'ea krzy\'bfuj\'b9.
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab \tab Co si\'ea za tym kryje?
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab Nikt nie zaprzeczy, \'bfe Ziemia sk\'b3ada si\'ea z kosmicznego py\'b3u, kt\'f3ry przed miliardami lat rozprzestrzenia\'b3 si\'ea we Wszech\'9cwiecie, zag\'easz
\-cza\'b3 - a\'bf w ko\'f1cu skupi\'b3 w bry\'b3\'ea. Ze wzrostem g\'easto\'9cci zwi\'eaksza\'b3o si\'ea ci\'9cnienie wewn\'eatrzne i temperatura. Nagromadzenie si\'ea py\'b3u
\par i\tab gazu wywo\'b3a\'b3o promieniowanie m\'b3odego cia\'b3a niebieskiego.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Coraz wi\'eaksza masa powodowa\'b3a coraz wi\'eaksz\'b9 g\'easto\'9c\'e6, w j\'b9drze
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Ziemi ci\'9cnienie mog\'b3o dochodzi\'e6 do oko\'b3o 3 mld atmosfer. Atomy 
\par \'bfe\'b3aza zbi\'b3y si\'ea w materi\'ea tak g\'east\'b9, \'bfe geofizycy nie okre\'9claj\'b9 jej ju\'bf jako "p\'b3ynna": d\'b3a tego stanu stosuje si\'ea poj\'eacie "sztywny gaz"
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 -\tab 
czymkolwiek to by\'b3o. J\'b9dro otoczy\'b3 rozgrzany do czerwono\'9cci
\par p\'b3aszcz Ziemi, kryj\'b9cy, jak si\'ea przypuszcza, ci\'ea\'bfkie krzemiany magnezu i \'bfelaza. Nauka nazwa\'b3a t\'ea mieszank\'ea oliwinami. Nad p\'b3aszczem znajduje si\'ea cienka i krucha skorupa - litosfera - na kt\'f3rej \'bfyjemy my, ludzie.

\par \tab Oczywi\'9ccie skorupa ziemska sk\'b3ada si\'ea z r\'f3\'bfnych warstw - w naj\-
\par wi\'eakszym uproszczeniu z baza\'b3tu, czarnej ska\'b3y wulkanicznej, i z gra\-nitu w stu wariantach mineralnych.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Ta struktura nie jest przypadkowa. Na przyk\'b3ad granit nie mo\'bfe
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 znajdowa\'e6 si\'ea w samym wn\'eatrzu Ziemi, bo rozpad\'b3by si\'ea na
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
pierwiastki i zamieni\'b3 w ciecz jak kawa\'b3ek metalu w wielkim piecu. \'afe\'b3azo jest ci\'ea\'bfsze od oliwin\'f3w, te z kolei ci\'ea\'bfsze od bazaltu, bazalt wreszcie ci\'ea\'bfszy od granitu - substancje I\'bfejsze "p\'b3ywaj\'b9" nad ci\'ea\'bf
szymi. Kiedy Ziemia by\'b3a jeszcze roz\'bfarzon\'b9 ku\'b3\'b9, pierwiastki ci\'ea\'bfsze kierowa\'b3y si\'ea ku j\'b9dru, l\'bfejsze p\'b3ywa\'b3y na powierzchni - jak szlaka na powierzchni p\'b3ynnego \'bfelaza. .
\par \tab Nikt nie wie, czy to piek\'b3o pierwiastk\'f3w trwa\'b3o setki czy miliony lat, w ka\'bfdym razie z substancji mineralnych i z gaz\'f3w wytwarza\'b3y si\'ea niewyobra\'bfalne ilo\'9cci kwasu w\'eaglowego i pary wodnej, kt\'f3re wy\-strze\'b3a\'b3
y ogromnymi fontannami w g\'f3r\'ea, nast\'eapnie opada\'b3y, zn\'f3w si\'ea "gotowa\'b3y" i zn\'f3w wystrzela\'b3y w g\'f3r\'ea. Na skutek och\'b3odzenia
\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 mniejsze bry
\'b3y kamienia zacz\'ea\'b3y zastyga\'e6, lecz potem uleg\'b3y jeszcze raz stopieniu - nast\'eapnie zastyg\'b3y znowu. W ko\'f1cu pierwsze bloki granitu zacz\'ea\'b3y dryfowa\'e6 jak g\'f3ry lodowe po wrz\'b9cym oceanie, nast\'eapowa\'b3
a stopniowa krystalizacja minera\'b3\'f3w, praska\'b3y robi\'b3y si\'ea coraz wi\'eaksze, a\'bf po\'b3\'b9czy\'b3y si\'ea w wyspy i kontynenty.
\par \tab Ten kr\'f3tki, bardzo fragmentaryczny film z historii Ziemi mia\'b3 nam ukaza\'e6, \'bfe kiedy\'9c wszystko znajdowa\'b3o si\'ea w ruchu. Krzepni\'eacie powierzchni nie nast\'eapowa\'b3o na skutek przypadku, lecz zgodnie
\par z\tab prawami fizyki. W szczeliny mi\'eadzy zakrzep\'b3ymi bry\'b3ami i grudami
\par wciska\'b3y si\'ea pasma minera\'b3\'f3w, jak \'9cci\'eagna i nerwy \'bfywej istoty -jak "\'bfy\'b3y smoka".
\par \tab Jak zachowuje si\'ea w silnym polu magnetycznym p\'b3ynne \'bfelazo? Zmienia kierunek ruchu. Nie inaczej by\'b3o w przypadku m\'b3odej Ziemi. Planeta nigdy nie by\'b3a izolowana w przestrzeni kosmicznej. Tu\'bf obok by\'b3o S\'b3o\'f1
ce, inne planety - dalej niezliczone wi\'eaksze i mniejsze
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 gwiazdy, co wi
\'b9za\'b3o si\'ea z ich wzajemnymi oddzia\'b3ywaniami. Okre\'9c\-lone gwiazdozbiory wzmacnia\'b3y lub os\'b3abia\'b3y kierunkowo\'9c\'e6 "\'bfy\'b3 smoka", wp\'b3ywa\'b3y na szybko\'9c\'e6 i nat\'ea\'bfenie przep\'b3ywu wrz\'b9cego metalu. Wp\'b3
ywami obj\'eata by\'b3a te\'bf kierunkowo\'9c\'e6 zastygaj\'b9cych \'b3a\'f1cuch\'f3w cz\'b9steczek i minera\'b3\'f3w. Ska\'b3y s\'b9 ko\'9c\'e6mi Ziemi. Nawet po 
\par zastygni\'eaciu "\'bfy\'b3" i ska\'b3 si\'b3y kosmiczne dzia\'b3a\'b3y jeszcze przez d\'b3ugi czas - w\'b3\'b9czaj\'b9c i wy\'b3\'b9czaj\'b9c dop\'b3yw energii. Na przyk\'b3ad drut miedziany jest "martwy", dop\'f3ki nie doprowadzi si\'ea do\'f1 pr\'b9
du elektrycznego - potem przez drut "co\'9c" p\'b3ynie - cho\'e6 sam drut ani pi\'9cnie.
\par \tab Antena to przedmiot nieruchomy i sztywny. Jest "martwa", nie podejrzewamy, \'bfe co\'9c si\'ea za ni\'b9 kryje. Dzikus, kt\'f3ry pierwszy raz
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 w\tab \'bf
yciu widzi anten\'ea czaszow\'b9 albo pr\'eatow\'b9, nie spodziewa si\'ea, \'bfe
\par mo\'bfe by\'e6 "czu\'b3a". Jest to dla niego tylko dziwny przedmiot - nic wi\'eacej. Dla fachowca natomist antenajest "istot\'b9" nadzwyczaj czu\'b3\'b9; odbieraj\'b9c\'b9 lub wysy\'b3aj\'b9c\'b9 tysi\'b9ce sygna\'b3\'f3w. Antena czaszowa 
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 odbiera z satelity niezwykle ostre obrazy w kolorze, odbiera koncert fortepianowy Fryderyka Chopina, ka\'bfdy instrument Berli\'f1skich Filharmonik\'f3
w z osobna i koncert rockowy - a do tego g\'b3os spikera. Wszystko na raz. I prosz\'ea to dzikusowi wyt\'b3umaczy\'e6!
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab \tab Ucze\'f1 i mistrz
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab Nas mo\'bfna przyr\'f3wna\'e6 do "dzikusa", kt\'f3ry widz\'b9c "Anten\'ea
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
Ziemia" nic nie rozumie. Z pych\'b9 powtarzamy bezmy\'9clnie: Wierz\'ea
\par tylko w to, co widz\'ea. Mo\'bfe moje przyk\'b3ady pomog\'b9 zrozumie\'e6, jak skomplikowane jest feng-szuei dla "europejskiego dzikusa". Dla mistrzafeng-szuei jest r\'f3wnie oczywiste jak dla in\'bfyniera elektronika dzia\'b3anie anteny. I tak jak in\'bf
ynier potrzebuje narz\'eadzi, przyrz\'b9d\'f3w pomiarowych i wzmacniaczy, \'bfeby uchwyci\'e6 g\'b3os anteny, tak nauczy\-eielfeng-szuei stosuje przyrz\'b9d zwany lo P < an, \'bfeby namierzy\'e6 pr\'b9dy p\'b3yn\'b9ce w \'bfy\'b3
ach smoka i tygrysa. Spec od telewizor\'f3w nie tylko wie, \'bfe antena jest przystosowana do odbioru tylu to a tylu program\'f3w,
\par \sect }\sectd \margrsxn2592\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 zna r\'f3wnie
\'bf dok\'b3adnie cz\'eastotliwo\'9cci poszczeg\'f3lnych kana\'b3\'f3w,
\par a\tab w przypadku anten satelitarnych - pozycj\'ea danego satelity na
\par niebie. Ta wiedza jest utrwalona cyframi.
\par \tab Podobnie mistrz feng-szuei, kt\'f3ry nie tylko wie, jak funkcjonuj\'b9 wszystkie cia\'b3a niebieskie, lecz r\'f3wnie\'bf zna ich wzajemne stosunki oraz stosunek do Ziemi, przy czym porz\'b9dek matematyczny stale si\'ea powtar
za, podobnie jak orbity cia\'b3 niebieskich. W dawnych Chinach utrwalano te dane w skomplikowanych diagramach, zrozumia\'b3ych
\par \sect }\sectd \margrsxn3312\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
tylko dla wtajemniczonych. Istnieje osiem diagram\'f3w g\'b3\'f3wnych i\tab osiem punkt\'f3w kompasowych, wi\'b9\'bf\'b9cych si\'ea z o\'9cmioma porami
\par roku, tak zwanymi o\'9cmioma "zwierz\'eatami por\'f3wnawczymi", i wie\-loma elementami kosmologicznymi.
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 \tab 
Diagramy s\'b9 okr\'b9g\'b3e i zorientowane wed\'b3ug kompasu, kt\'f3rego ig\'b3a jednak wskazuje na po\'b3udnie. Drewniana p\'b3ytka z diagramami jest
\par z\tab jednej strony lekko wypuk\'b3a, z drugiej p\'b3aska. Wok\'f3\'b3 kompasu s\'b9
\par u\'b3o\'bfone w coraz wi\'eakszych okr\'eagach diagramy - czerwone i czarne. Jedne pier\'9ccienie pozwalaj\'b9 wy\'9cledzi\'e6 "\'bfy\'b3y smoka", inne odczyta\'e6 wp\'b3yw si\'b3 kosmicznych na okre\'9clone punkty geograficzne - jeszcze inne okre\'9claj
\'b9 negatywne pr\'b9dy w terenie. S\'b9 proste p\'b3ytki lo P < an z\tab siedmioma okr\'eagami i p\'b3ytki mistrz\'f3w, na kt\'f3rych liczba pier\'9ccieni
\par dochodzi do 38.
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid16729813 Sk\'b9d pochodz\'b9 te wszystkie zadziwiaj\'b9ce dane? Dawni Chi\'f1czycy powiadali, \'bfe za czas\'f3w cesarza Fuk Hi-sei z w\'f3d rzeki Meng-ho
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 "wynurzy\'b3 si\'ea potw\'f3r o ciele konia i g\'b3owie smoka". M\'f3wi\'b9ce
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \fi-288\li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
monstrum nios\'b3o na grzbiecie wielkie diagramy nieba i ziemi. Mo\'bfe by\'b3aby to kolejna g\'b3upia legenda, gdyby nie przywiod\'b3a mi
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 na my\'9cl babilo\'f1skiego mitu o Oannesie. Mitu spisanego ok. 350 r. prz.Chr. przez Berossosa, kap\'b3ana boga Marduka, kt\'f3ry powo\'b3uje 
\par si\'ea na \'9fr\'f3d\'b3a znacznie starsze. Z trzytomowego dzie\'b3a historycznego Berossosa, Babylonika, zachowa\'b3o si\'ea do dzi\'9c kilka niewielkich fragment\'f3w, lecz kiedy praca ta istnia\'b3a w ca\'b3o\'9cci, staro\'bfytni autorzy cytowali j\'b9
 obszernie. Co pisze Berassos?
\par \sect }\sectd \margrsxn1440\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx7056\tx7776\faauto\rin0\lin288\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {
\f2\insrsid16729813 "W roku pierwszyrn z Morza Erytrejskiego [dzi\'9c Morze Arabskie - przyp. E.v.D.] [...] wynurzy\'b3a si\'ea rozumna istota o imieniu Oannes. Istota przebywa\'b3a z lud\'9fmi ca\'b3y dzie\'f1, nie przyjmuj\'b9c jednak\'bfe pokarm\'a6
, i przekaza\'b3a im znajomo\'9c\'e6 znak\'f3w pisarskich 
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx7056\tx7776\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 i nauk, i sztuk r\'f3\'bfnorakich; uczy\'b3a, jak budowa\'e6 miasta i wznosi\'e6 \'9cwi\'b9tynie, jak ustanawia\'e6 prawa i mierzy\'e6 grunty, pokaza
\'b3a jak
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx7056\tx7776\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 siew rzuca\'e6 i jak zbiera\'e6 plony [...]. Oannes mia\'b3 [...] napisa\'e6 ksi\'eag\'ea,
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx7056\tx7776\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab kt\'f3r\'b9 przekaza\'b3 ludziom."
\par \tab A tak na marginesie, to r\'f3wnie\'bf wedle \'9cwi\'eatej ksi\'eagi Pers\'f3w,
\par Awesty, z morza wynurzy\'b3 si\'ea podobnie tajemniczy mistrz o imieniu
\par Yma i te\'bf przekazywa\'b3 ludziom wiedz\'ea.
\par \tab Pr\'f3buje si\'ea nam wm\'f3wi\'e6, \'bfe ci wszyscy mityczni mistrzowie to
\par \sect }\sectd \margrsxn1584\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx7056\tx7776\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
"duchy". Duchyjednak nie dysponuj\'b9 "znajomo\'9cci\'b9 znak\'f3w pisars\-kich i nauk" - tym bardziej nie mog\'b9 uczy\'e6, jak "mierzy\'e6 grunty". Wcale mi nie przeszkadza, \'bfe kto\'9c uczy\'b3 naszych praprzodk\'f3w. Ludzie epoki kamiennej na pew
no ani nie przeprowadzali g\'b3\'eabokich wierce\'f1, ani nie dokonywali pomiar\'f3w pola magnetycznego Ziemi. Nie analizowali te\'bf ani pozytywnych, ani negatywnych w\'b3a\'9cciwo\'9cci \'bfy\'b3 rud miedzi czy uranu, nie m\'f3wi\'b9c ju\'bf o w\'b3a
\'9cciwo\'9cciach promie\-niowania kosmicznego. Lecz w\'b3a\'9cnie te informacje zawiera 
\par feng-szuei. Feng-szuei to po\'b3\'b9czenie religii (czyli dawnej wiary) i nauki (sprawdzonej wiedzy).
\par \tab Od czas\'f3w niebia\'f1skiego cesarza Chi\'f1czycy nie wznosz\'b9 budyn-
\par k\'f3w byle gdzie, lecz w miejscu wyznaczonym za pomoc\'b9feng-szuei.
\par Dzi\'9c m\'f3wi si\'ea "w harmonii z natur\'b9". Ale najbardziej zdumiewaj\'b9ce
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx7056\tx7776\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
jest to, \'bfe naukafeng-szuei przetrwa\'b3a wszelkie wojny i zmiany religii. W\tab ko\'f1cu stosuje si\'ea j\'b9 dzi\'9c z tak\'b9 sam\'b9 powag\'b9 jak przed tysi\'b9cami
\par lat. Pomy\'9clmy o Hongkong Banku.
\par \tab Napisa\'b3em, \'bfe nasi przodkowie z epoki kamiennej czuli, i\'bf ziemia nie jest bezduszn\'b9 bry\'b3\'b9 kosmicznej materii, i dzia\'b3ali zgodnie z tym odczuciem. Naprawd\'ea! Trzeba dysponowa\'e6 prawdziwie wielk\'b9 wie-
\par \sect }\sectd \margrsxn2592\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx7056\tx7776\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
dz\'b9 i do\'9cwiadczeniem, \'bfeby umiejscawia\'e6 kamienne kr\'eagi i groby korytarzowe w harmonijnych miejscach "\'bfy\'b3 smoka", wiedz\'b9c
\par o\tab mo\'bfliwo\'9cciach pojawienia si\'ea dysonans\'f3w i umiej\'b9c ich unika\'e6.
\par Powr\'f3\'e6my do mojego przyk\'b3adu z anten\'b9: w nat\'b3oku sygna\'b3\'f3w
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx7056\tx7776\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 istniej\'b9 naturalne i sztuczne \'9fr\'f3d\'b3a zak\'b3\'f3ce\'f1. Gdy kto\'9c chce mie\'e6 czysty odbi\'f3r, stara si\'ea omin\'b9\'e6 zak\'b3
\'f3cenia. Ale trzeba je zna\'e6.
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa480\sl480\slmult0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx7056\tx7776\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab Poza tym - \'bfeby ju\'bf nie owija\'e6 w bawe\'b3n\'ea - feng-szuei jest stosowane nie tylko w Chinach, lecz na ca\'b3ym \'9c
wiecie! W Indiach podobny system nazywa si\'ea vastu vidya, w Burmie yattara, a na dalekim Madagaskarze vintana. Nie wiemy wprawdzie, jak\'b9 nazw\'ea stosowali na okre\'9clenie feng-szuei Babilo\'f1
czycy, Egipcjanie, Grecy czy Europejczycy epoki kamiennej, nie wiemy, jakiej nazwy u\'bfywa\'b3y preinkaskie plemiona Ameryki Po\'b3udniowej, efekt jednak we wszyst\-kich przypadkach by\'b3 zawsze taki sam. Prawie \'bfaden wi\'ea
kszy monument epoki kamiennej na kuli ziemskiej nie jest umiejscowiony byle gdzie - niczym przewr\'f3cone kamienie domina le\'bf\'b9 na liniach prostych, na punktach przeci\'eacia albo na wylotach o\'9crodk\'f3w promieniowania. Nie trudno udowodni\'e6
 to zuchwa\'b3e twierdzenie.
\par }\pard \ql \li0\ri0\sl480\slmult0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx7056\tx7776\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab \tab VI. Bajeczne czasy
\par \sect }\sectd \margrsxn1008\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li7056\ri0\sl240\slmult0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx7056\tx7776\faauto\rin0\lin7056\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {
\f2\insrsid16729813 Czy\'bf wszyscy nie pochodzimy z przesz\'b3o\'9cci?
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx7056\tx7776\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab \tab \tab \tab Jean Paul (1763 --1825)
\par \tab By\'b3 30 czerwca 1921 roku. Alfred Watkins (1855-1935), biznes-
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx7056\tx7776\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
men, pionier techniki fotograficznej, posta\'e6 znana i powszechnie szanowana w angielskim miasteczku Herefordshire, studiowa\'b3 plik map okolicy. Wybiera\'b3 najkr\'f3tsz\'b9 drog\'ea do kilku megalitycznych budowli, kt\'f3re chcia\'b3 sfotografowa\'e6
. Znalezione na mapie miejsca oznaczy\'b3 niewielkim okr\'eagiem. Nagle ogarn\'ea\'b3o go zdumienie: wszyst\-
\par kie miejsca le\'bfa\'b3y na jednej linii, do wszystkich m\'f3g\'b3 dojeeha\'e6 konno trzymaj\'b9c w r\'eaku kompas. Tak te\'bf i zrobi\'b3. Miejsca kultu - od\-dzielone wprawdzie od siebie wzg\'f3rzami, strumieniami i grzbietami g\'f3rskimi - by\'b3
y niczym ogniwa napr\'ea\'bfonego \'b3a\'f1cucha, jakby przed tysi\'b9cami lat kto\'9c przeci\'b9gn\'b9\'b3 t\'eady wyimaginowany sznur.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx7056\tx7776\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Zadziwiaj\'b9ce jest, \'bfe linia ta bieg\'b3a r\'f3wnie\'bf przez ko\'9ccio\'b3y
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx7056\tx7776\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 chrze\'9ccija\'f1skie i kaplice. Watkins szybko zrozumia\'b3, \'bfe przybytki tej religii stan\'ea\'b3y na "poga\'f1
skiej ziemi". W trakcie chrystianizacji Brytanii gorliwi mnisi niszczyli \'9cwiadectwa dawnych wierze\'f1. A po\-niewa\'bf ludzie byli przywi\'b9zani do \'9cwi\'eatych miejsc przodk\'f3w, miejsca te oznaczano znakiem krzy\'bfa. Kto b\'eadzie twierdzi\'b3
, \'bfe budowli chrze\'9ccija\'f1skich nie mo\'bfna w\'b3\'b9czy\'e6 w system linii, niech sobie przypomni nakaz papieski, dawany misjonarzom przed wyjazdem do Anglii. Miejsc poga\'f1skiego kultu nie nale\'bfy niszczy\'e6, lecz po\'9cwi\'eaca\'e6
 je Bogu chrze\'9ccija\'f1skiemu. Powstawa\'b3y wi\'eac tam ko\'9ccio\'b3y, kaplice
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx7056\tx7776\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
i\tab katedry. W ten spos\'f3b Ko\'9cci\'f3\'b3 mimo woli przyczyni\'b3 si\'ea do
\par }\pard \ql \fi-288\li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx7056\tx7776\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid16729813 utrwalenia sensacyjnych fakt\'f3w z zamierzch\'b3ej historii. Alfred Watkins, zachwycony i zdumiony swoim odkryciem,
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx7056\tx7776\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 nazwa\'b3 linie "leys" i za\'b3o\'bfy\'b3 "Old Straight Track Club" (Klub 
\par Starych Linii Prostych) - towarzystwo zajmuj\'b9ce si\'ea ich studiowa\-niem. Na pocz\'b9tku my\'9cla\'b3, \'bfe jego ley-lines by\'b3y prehistorycznymi drogami, wytyczanymi przez dawnych mieszka\'f1c\'f3w wysp przy
\par pomocy palik\'f3w i linek. Lecz wkr\'f3tce musia\'b3 ten pogl\'b9d zrewidowa\'e6. Watkins:
\par \tab "Dzi\'eaki wizycie w Blackwardine zauwa\'bfy\'b3em na mapie lini\'ea
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx7056\tx7776\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 prost\'b9, kt\'f3ra bra\'b3a sw\'f3j pocz\'b9tek ko\'b3o Croft Ambury [...) i bieg\'b3a
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx7056\tx7776\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab przez szczyty wzg\'f3rz, przez Blackwardine, przez Risbury Camp
\par \sect }\sectd \margrsxn2736\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx7056\tx7776\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
i wy\'bfyn\'ea Stretten Grandison [...] Namierzy\'b3em je ze szczytu
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx7056\tx7776\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid16729813 wzg\'f3rza [...] linie przebiega\'b3y wci\'b9\'bf przez te same obiekty." Wkr\'f3tce zarzuci\'b3 my\'9cl o drogach, palikach i linkach, bo linie

\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx7056\tx7776\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 przebiega\'b3y przez pionowe zbocza, szczyty g\'f3r i bagna. Watkinsowi wpad\'b3y te\'bf w r\'eace pisma Williama Henry'ego Blacka (zm. 1872). Cz\'b3
owiek \'f3w by\'b3 historykiem w Public Record Office a zarazem cz\'b3onkiem Brytyjskiego Towarzystwa Archeologicznego. Ju\'bf on zauwa\'bfy\'b3 zdumiewaj\'b9ce linie i na konferencji w Hereford podni\'f3s\'b3 spraw\'ea
 tego wszechobecnego systemu. Oto co powiedzia\'b3 w\'f3wczas Black zdumionym zebranym:
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx7056\tx7776\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid16729813 "Monumenty, kt\'f3re znamy, oznaczaj\'b9 wielkie linie geometryczne, linie pokrywaj\'b9ce ca\'b3\'b9 Europ\'ea Zachodni\'b9, Wyspy Brytyjskie
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx7056\tx7776\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
i Irlandi\'ea, Hybrydy, Szkocj\'ea i Orkady, a\'bf po kr\'b9g polarny [...] s\'b9
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx7056\tx7776\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid16729813 w Indiach, w Chinach, we wszystkich krajach Wschodu, gdzie na\'9claduj\'b9 ten sam wzorzec."
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx7056\tx7776\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Nie wiemy, sk\'b9d William Henry Black zaczerpn\'b9\'b3 te informacje,
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx7056\tx7776\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 w\tab ka\'bfdym razie cz\'b3onk\'f3w "Old Straight Track Club" ogarn\'ea\'b3a
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx7056\tx7776\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
prawdziwa gor\'b9czka. Odkrywano linie prowadz\'b9ce we wszystkich mo\'bfliwych kierunkach, cz\'easto r\'f3wnoleg\'b3e, niekiedy krzy\'bfuj\'b9ce si\'ea pod k\'b9tem prostym - bardzo wiele z nich celowa\'b3o w \'9crodek kamiennego kr\'eagu Stonehenge. Cz
\'b3onkowie klubu nanosili wszystko na mapy, kt\'f3re potem przekazywali sobie nawzajem. (Mapy te znajduj\'b9 si\'ea dzi\'9c w Muzeum Herefordu.)
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx7056\tx7776\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 W 1925 r. Watkins opublikowa\'b3 ksi\'b9\'bfk\'ea, w kt\'f3rej drobiaz-
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx7056\tx7776\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 gowo i niezwykle dok\'b3adnie z geograficznego punktu widzenia poddaje pod dyskusj\'ea ca\'b3e systemy ley-lines. Long-distance-lines biegn\'b9
 nie tylko przez kamienne krggi, menhiry, sztucznie usypane 
\par prehistoryczne wzg\'f3rza i ko\'9ccio\'b3y chrze\'9ccija\'f1skie, lecz i przez ruiny zamk\'f3w, prastare kamienie graniczne i skrzy\'bfowania dr\'f3g z czas\'f3w przedrzymskich. Watkins wykaza\'b3, \'bfe tylko przez Stonehenge prze\-biega pi\'ea\'e6 krzy
\'bfuj\'b9cych si\'ea "d\'b3ugich linii", kt\'f3rych przed\'b3u\'bfenia przecinaj\'b9 takie zagadkowe prehistoryczne miejsca jak wzg\'f3rze Old Sarum, katedr\'ea w Salisbury, kamienny kr\'b9g Clearbury i Franken-
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx7056\tx7776\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
bury Camp. Watkinsowi uda\'b3o si\'ea te\'bf wykaza\'e6 na setkach przy-
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 k\'b3ad\'f3w, \'bfe nawet nazwy miejscowo\'9cci, wzg\'f3rz i g\'f3r, przez kt\'f3re przebiega kt\'f3ra\'9c z ley-lines, maj\'b9 taki sam lub bardzo podobny \'9fr\'f3d
\'b3os\'b3\'f3w.
\par \tab \tab Linie w terenie
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Po \'9cmierci Watkinsa cz\'b3onkowie klubu opublikowali jeszcze kilka
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 prac, lecz wkr\'f3tce potem wybuch\'b3a druga wojna \'9cwiatowa, zainte\-resowanie liniami opad\'b3o, cz\'ea\'9c\'e6 cz\'b3onk\'f3w umar\'b3a, a pasjonuj\'b9
ce odkrycie uton\'ea\'b3o w szufladach i kufrach wd\'f3w, kt\'f3re nie wiedzia\'b3y, co z nim pocz\'b9\'e6. Dopiero na pocz\'b9tku lat sze\'9c\'e6dziesi\'b9tych zainte\-resowanie kuriozalnymi liniami od\'bfy\'b3o. Hobby\'9cci wszelkiej ma\'9c
ci kojarzyli grube linie z najdziwniejszymi rzeczami, z czego wynika\'b3y -\tab logiczne! - niesko\'f1czone kombinacje sieci i przeci\'ea\'e6. Ca\'b3\'b9
\par Brytani\'ea pokrywa\'b3a teraz jedna ogromna sie\'e6. Powa\'bfna nauka odwr\'f3ci\'b3a si\'ea z niesmakiem. Jak kto chce, u diab\'b3a, to mo\'bfe sobie \'b3\'b9czy\'e6 liniami jakie\'9c znaki, kupki kamieni, kaplice i zamki. Tylko czemu ma s\'b3u\'bfy\'e6
 ta piramidalna bzdura?
\par \tab Najbardziej upartych badaczy nie zrazi\'b3ajednak szydercza, a cz\'eas\-
\par to i przesadzona krytyka. \'8cci\'b9gni\'eato geodet\'f3w i specjalist\'f3w w dzie\-dzinie prehistoru. Chciano ustali\'e6, kt\'f3re punkty na danej linu pochodz\'b9 z epoki kamiennej. Matematyk dr Michael Behrend
\par z\tab Uniwersytetu Cambridge stworzy\'b3 wz\'f3r ukazuj\'b9cy prawdopodo-
\par bie\'f1stwo lub nieprawdopodobie\'f1stwo celowego "dotykania" przez
\par linie punkt\'f3w w terenie. Niekt\'f3re z linii wyeliminowano - pozosta\'b3y w\'b3a\'9cciwe.
\par \tab Geodeci zwr\'f3cili uwag\'ea, \'bfe linia na mapie, uwarunkowana krzywi\-zn\'b9 kuli ziemskiej, nie jest to\'bfsama z lini\'b9 w terenie. Dotyczy\'b3o to jednak tylko linii d\'b3u\'bfszych ni\'bf 50 km, poza tym nowoczesne mapy uwzgl\'eadniaj\'b9 ju
\'bf kszta\'b3t ziemi.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Ka\'bfdy mo\'bfe si\'ea o tym przekona\'e6 - bior\'b9c do r\'eaki map\'ea lub udaj\'b9c
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 si\'ea w teren. We\'9fmy map\'ea okolic Salisbury - idealna by\'b3aby mapa
\par w\tab skali 1:5 000, ale wystarczy 1:25 000. Na mapach w mniejszej skali
\par nie uwidoczniono wielu szczeg\'f3\'b3\'f3w. Od Stonehenge, le\'bf\'b9cego na p\'f3\'b3nocny zach\'f3d od Salisbury, mo\'bfna przeci\'b9gn\'b9\'e6 lini\'ea prost\'b9 przez pochodz\'b9ce z epoki kamiennej wzg\'f3rze Old Sarum. Jej przed\'b3u\'bf
enie dotyka salisburskiej katedry, potem kr\'eagu Clearbury i Frankenbury Camp. S\'b9 to miejsca prehistoryczne - r\'f3wnie\'bf katedr\'ea wzniesiono
\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
na miejscu poga\'f1skiego kultu. Sta\'f1my na szczycie Old Sarum
\par i\tab sp\'f3jrzmy na p\'f3\'b3noc i po\'b3udnie. Kompas potwierdzi po\'b3o\'bfenie linii.
\par Ze wzg\'f3rza wida\'e6 wszystkie punkty. Linie zgadzaj\'b9 si\'ea i w terenie, i\tab na mapie. Sprawdza\'b3em.
\par \tab Dziennikarz Paul Devereux, specjalizuj\'b9cy si\'ea w problematyce archeologicznej, i matematyk Robert Forrest, kt\'f3rzy wypowiadali
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 si\'ea
 krytycznie na temat ley-lines, tak zako\'f1czyli artyku\'b3 zamieszczony w\tab naukowym czasopi\'9cmie "New Scientist":
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid16729813 "By\'e6 mo\'bfe jest to taka wsp\'f3\'b3czesna niech\'ea\'e6 do przyznania, \'bfe spo\'b3ecze\'f1stwa prehistoryczne rozwija\'b3y kiedy\'9c takie rodzaje dzia\-
\'b3alno\'9cci, kt\'f3rych dzi\'9c nie rozumiemy. Dotyczy to r\'f3wnie\'bf upor\-czywego milczenia archeologii na temat linii w peruwia\'f1skich
\par \sect }\sectd \margrsxn2592\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 Andach i r\'f3
wnie t\'eapy op\'f3r przed dok\'b3adnym zbadaniem w Anglii
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab teorii ley-lines."
\par \tab Oczywi\'9ccie Paul Devereux i Robert Forrest wykazali w swojej pracy istnienie kilku bezsensownych linii - inne za\'9c potwierdzili. Mo\'bfna by s\'b9dzi\'e6, \'bfe takie artyku\'b3y przyczyni\'b9 si\'ea do wyja\'9cnienia naprawd\'ea pasjonuj\'b9
cych fakt\'f3w, \'bfe porusz\'b9 \'9cwiat nauki. B\'b3\'b9d! Klasyczna archeologia okopuje si\'ea, chowaj\'b9c g\'b3ow\'ea w piasek. Rzeczy z\tab za\'b3o\'bfenia niemo\'bfliwych nie przyjmuje si\'ea do wiadomo\'9cci nawet
\par wtedy, gdy si\'ea je poda na tacy. Gdzie\'bf podzia\'b3o si\'ea tak wychwalane my\'9clenie naukowe? Gdzie\'bf p\'ead do wiedzy? Gdzie\'bf rado\'9c\'e6 z do\-chodzenia do prawdy?
\par \sect }\sectd \margrsxn1872\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 \tab 
Istnienie ley-lines to niezaprzeczalny fakt, nawet je\'bfeli b\'eadziemy sobie rwa\'e6 w\'b3osy z g\'b3owy z krzykiem: Jak to mo\'bfliwe? Sk\'b9d ludzie epoki kamiennej zdobyli umiej\'eatno\'9c\'e6 wyznaczania miejsc \'9cwi\'eatych dok\'b3
adnie na liniach prostych? Jakie instrumenty pomiarowe mieli
\par do dyspozycji? Kto je wskaza\'b3 i nakaza\'b3? A przede wszystkim: Po co
\par to wszystko? Czy linie wytyczy\'b3 kto\'9c, kto potem wzni\'f3s\'b3 na przyk\'b3adi Stonehenge, czy Stonehenge ju\'bf istnia\'b3o, a linie poprowadzono
\par potem?
\par \tab Z obu wariant\'f3w wynikaj\'b9 nieprawdopodobne konsekwencje.
\par Je\'9cli Stonehenge by\'b3o najpierw, to kolejne pokolenia musia\'b3yby si\'ea stosowa\'e6 przez tysi\'b9clecia do sieci linii, kt\'f3rej nigdzie nie narysowa\-no. Bo nie by\'b3o wtedy ani map, ani atlas\'f3
w - nie wynaleziono nawet jeszcze pisma. Megality epoki kamiennej powstawa\'b3y zapewne
\par w\tab r\'f3\'bfnych okresach. A je\'bfeli najpierw ustalono po\'b3o\'bfenie sieci linii,
\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 w\tab kt\'f3r
\'b9 dopiero potem wpleciono Stonehenge? Kt\'f3\'bf ustali\'b3 po\'b3o\'bfenie
\par tej sieci przed rozpocz\'eaciem pierwszego etapu prac w Stonehenge,
\par a\tab wi\'eac przed co najmniej 4800 laty? Nieprawdopodobne.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Mo\'bfe dla brytyjskiej sieci uda si\'ea znale\'9f\'e6 cho\'e6 deseczk\'ea ratunku,
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 mimo \'bfe nie wyobra\'bfam sobie, co mog\'b3oby tu gra\'e6 rol\'ea wym\'f3wki.
\par Tylko na c\'f3\'bf wykr\'eaty, skoro ca\'b3\'b9 Europ\'ea (Niemcy, Szwajcaria), ca\'b3\'b9 Ameryk\'ea Po\'b3udniow\'b9 (Peru, Boliwia) pokrywa ten sam raster?
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 Czy\'bfby Anio
\'b3 Ziemia, zanim si\'ea przezi\'eabi\'b3 (przepraszam! zanim
\par ostyg\'b3a skorupa Ziemi), opl\'f3t\'b3 swoje cia\'b3o "sieci\'b9 antenow\'b9"? Czy na ludzi zwi\'b9zanych z natur\'b9 wp\'b3ywa\'b3y "\'bfy\'b3y smoka"? Czy wyczuwali instynktownie, kt\'f3re miejsca lepiej nadaj\'b9 si\'ea na siedliska i miejsca \'9cwi
\'eate - s\'b9 zdrowsze i mniej "zak\'b3\'f3cone" od innych? Czy kiedy\'9c
\par ludzie mieli taki rodzaj \'9cwiadomo\'9cci, jakiego nam dzi\'9c brakuje? Czy nasi najdawniejsi przodkowie dysponowali nieznanymi nam, bardzo czu\'b3ymi zmys\'b3ami, kt\'f3re w trakcie ustawicznych wojen i nie ko\'f1\-cz\'b9cych si\'ea spor\'f3
w religijnych i politycznych uleg\'b3y zanikowi? 
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid16729813 Mo\'bfliwe. Nikogo z nas nie by\'b3o przy tym, gdy Anio\'b3 Ziemia
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 rozmieszcza\'b3 swoje w\'b3\'f3kna nerwowe na kuli ziemskiej - to wszystko jednak nie wyja\'9cnia problemu linii prostych. \'afy\'b3y rud miedzi, o\'b3owiu, z\'b3
ota i innych bogactw naturalnych nie przebiegaj\'b9 przecie\'bf prosto. Powstanie tej sieci musia\'b3y spowodowa\'e6 jakie\'9c inne si\'b3y. Jakie? Pole elektrostatyczne? Magnetyzm? Podczerwie\'f1? Ultrad\'9fwi\'eaki? Niewiel-
\par kie r\'f3\'bfnice temperatur? Mikrofale? Promieniowanie kosmiczne?
\par A\tab mo\'bfe praludzie mieli w g\'b3owie sensor (por\'f3wnywalny do zmys\'b3u
\par orientacji go\'b3\'eabi pocztowych), zmuszaj\'b9cy ich do osiedlania si\'ea Wy\'b3\'b9cznie na liniach prostych? Mo\'bfna rzuci\'e6 na st\'f3\'b3 wszystkie warianty my\'9clowe, a i tak to nic nie da, bo przecie\'bf
 przodkowie ludzi epoki megalitycznej, mieszka\'f1cyjaski\'f1, wcale nie byli zwolennikami linearno\'9cci.
\par \tab To szczeg\'f3lne wyzwanie. Ze statystycznego i empirycznego punktu widzenia prehistoryczne linie s\'b9 faktem - tyle \'bfe nie ma dla nich nawet cho\'e6 w cz\'ea\'9cci zadowalaj\'b9cego wyja\'9cnienia. Oto s\'b3owa flzyka
\par \sect }\sectd \margrsxn2592\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 i\tab 
filozofa Carla Friedricha von Weizsackera (ur.1912): "Fizyka nie
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 wyja\'9cnia tajemnic przyrody, sprowadza je do tajemnic g\'b3\'eabszych."
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab \tab Nazi\'9cci i "\'9cwi\'eata geografa"
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab Tajemnice dra\'bfni\'b9 badaczy, sk\'b3aniaj\'b9 ich do sprzeciwu. To troch\'ea jak zagadka czy krzy\'bf\'f3wka, kt\'f3re trzeba rozwi\'b9za\'e6. Od kiedy cz\'b3
owiek my\'9cli, jego m\'f3zg jest dr\'eaczony pytaniami, zmuszaj\'b9cymi
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 do rozwa\'bfa
\'f1. W badaniach tajemniczych linii w Anglii szczeg\'f3lnie zas\'b3u\'bfyli si\'ea John Michell i Nigel Pennick. Ca\'b3kiem s\'b3usznie s\'b9 uwa\'bfani za najwybitniejsze autorytety w tej dziedzinie. Ich ksi\'b9\'bfki, na kt\'f3
re archeolodzy nie zwracaj\'b9 najmniejszej uwagi, przet\'b3umaczo\-no na wiele j\'eazyk\'f3w.
\par \tab Na obszarzej\'eazyka niemieckiego do tej dra\'bfliwej tematyki zabiera\-li si\'ea r\'f3\'bfni amatorzy - z kt\'f3rych wyros\'b3o paru specjalist\'f3w. Ju\'bf
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 w\tab 
1929 roku prof. dr R. Stuhl w czasopi\'9cmie "Der Teutoburger
\par Wald" wykaza\'b3 zadziwiaj\'b9ce zwi\'b9zki nazw i miejscowo\'9cci.
\par W\tab tym samym roku wydano w Jenie ksi\'b9\'bfk\'ea dr Wilhelma Teudta
\par Germariskie \'9cwi\'b9tynie. Rok p\'f3\'9fniej dr Herbert R\'f6hring odkry\'b3 \'8cwigte linie we Fryzji Wschodniej. W 1938 zjawi\'b3 si\'ea dr Heinsch z\tab Zasadami prehistorycznej geografii kultowej, a wreszcie,
\par w\tab latach siedemdziesi\'b9tych, wyp\'b3yn\'b9\'b3 Richard Fester ze swoim
\par naprawd\'ea zdumiewaj\'b9cym i wspaniale udokumentowanym materia-
\par \'b3em.
\par \tab Takie by\'b3y pocz\'b9tki, pocz\'b9tki bardzo trudne, bo przed drug\'b9 wojn\'b9 \'9cwiatow\'b9 badacze musieli si\'ea zwi\'b9za\'e6 z fal\'b9 nacjonalizmu. Tematyka by\'b3a upolityczniona i kontrolowana przez nazist\'f3w, powsta\'b3y pa\'f1
stwowe instytuty badaj\'b9ce "\'9cwi\'eat\'b9 geografi\'ea", bo dawnych German\'f3w przedstawiano jako lud krzewi\'b9cy kultur\'ea. Robiono specjalne mapy uw_zgl\'eadniaj\'b9ce "\'9cwi\'eate linie". Mapy te uznano nawet za materia\'b3
y o znaczeniu militarnym. Podejrzewano, 
\par \'bfe punkty krzy\'bfowania si\'ea linii charakteryzuj\'b9 si\'ea obecno\'9cci\'b9 jakiej\'9c szczeg\'f3lnej si\'b3y, kt\'f3ra mog\'b3aby si\'ea przyczyni\'e6 do zwyci\'eastwa nazis\-t\'f3w i kl\'easki ich wrog\'f3w.
\par \tab Nic wi\'eac dziwnego, \'bfe niemieccy uczeni nie mieli najmniejszej ochoty pcha\'e6 palc\'f3w mi\'eadzy drzwi. Trzecia Rzesza upad\'b3a 45 lat
\par \sect }\sectd \margrsxn2592\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
temu. W chwili, kiedy pisz\'ea te s\'b3owa, ca\'b3y \'9cwiat m\'f3wi o powt\'f3rnym zjednoczeniu Niemiec. Tymczasem niemiecka demokracja dawno ju\'bf dojrza\'b3a i zalicza si\'ea chyba do najzdrowszych na \'9cwiecie. Nadszed\'b3 czas wskaza\'e6 i obj\'b9
\'e6 badaniami, pozbawionymi polemik politycz\-nych i demagogii, te naprawd\'ea stare i prawdziwe ley-lines, kt\'f3re bezsprzecznie biegn\'b9 tak\'bfe przez Niemcy (i Szwajcari\'ea).
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 "\'8cwi\'eata geografa", niemiecka odmianafeng-szuei, nazywa si\'ea tu
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 geomancj\'b9. Leksykon Der Grosse Brockhaus z 1956 roku przy
\par }\pard \ql \fi-288\li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid16729813 ha\'9cle "geomancja" odsy\'b3a do poj\'eacia "sztuka wr\'f3\'bfenia z kropek": "Sztuka wr\'f3\'bfenia z kropek - sztuka przepowiadania przysz\'b3o\'9cci

\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 z punkt\'f3
w nanoszonych wedle okre\'9clonego systemu w spos\'f3b
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid16729813 przypadkowy na ziemi, piasku albo papierze. Sztuk\'ea wr\'f3\'bfenia 
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 z kropek \'b3\'b9czono w \'9credniowieczu z wr\'f3\'bfeniem z ziemi (geoman\-cja), kt\'f3ra do wr\'f3\'bfenia wykorzystywa\'b3a m.in. trz\'ea
sienia ziemi. Pochodzi ona ze Wschodu i jest spokrewniona z chi\'f1skim
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 wr\'f3\'bfeniem z krwawnika. Opisywano j\'b9 szczeg\'f3lnie na prze\'b3omie
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab XVII i XVIII w."
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab To niewiele, a poza tym tylko po\'b3owa prawdy. Na przysz\'b3o\'9c\'e6 redaktor leksykonu powinien si\'ea powa\'bfniej zaj\'b9\'e6 geomancj\'b9. Fak\-
tem jest, \'bfe "sztuka wr\'f3\'bfenia z kropek" to \'9credniowieczny zabobon, faktem s\'b9 jednak r\'f3wnie\'bf \'9cwi\'eate czy nie\'9cwi\'eate linie w terenie.
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab \tab Zabobon i fakty
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Dr Herbert R\'f6hring, kt\'f3ry w 1930 r. swoj\'b9 ksi\'b9\'bfk\'ea o \'9cwi\'eatych
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 liniach we Fryzji Wschodniej wyda\'b3 pod auspicjami Pa\'f1stwowego Archiwum Aurich jako prac\'ea "krajoznawcz\'b9", napisa\'b3 we wst\'eapie: 
\par "Zjawiska takie [linie - przyp. E.v.D.], o ile s\'b9 pojedyncze, mo\'bfna przypisa\'e6 na pewno szczeg\'f3lnemu przypadkowi. Ka\'bfda bowiem
\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 d\'b3u\'bf
sza linia narysowana na mapie przechodzi przez r\'f3\'bfne punkty,
\par w tym tak\'bfe przez jeden lub wi\'eacej takich, kt\'f3rym mo\'bfna przypisa\'e6
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab znaczenie archeologiczne. Ale w kt\'f3rym\'9c momencie ko\'f1czy si\'ea
\par \sect }\sectd \margrsxn2736\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 wiar
a w przypadek albo wjego mo\'bfliwo\'9c\'e6 - kiedy te same zjawiska
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid16729813 w naszym systemie linii p\'f3\'b3nocnych i wschodnich zaczynaj\'b9 si\'ea mno\'bfy\'e6, w innym za\'9c, dowolnie wybranym i zastosowanym
\par \sect }\sectd \margrsxn2592\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 \tab 
w podobny spos\'f3b systemie wyst\'eapuj\'b9 rzadziej."
\par \tab R\'f6hring by\'b3 przekonany, \'bfe \'9cwi\'eate linie mog\'b3y powsta\'e6 "tylko 
\par w\tab czasach przedchrze\'9ccija\'f1skich", najp\'f3\'9fniej w epoce br\'b9zu - o ile
\par nie wcze\'9cniej. Uzna\'b3 te\'bf za rzecz zdumiewaj\'b9c\'b9, \'bfe wiele linii przechodzi przez punkty historyczne, le\'bf\'b9ce z dala od miejscowo\'9cci -\tab znaczy to, \'bfe proste nie by\'b3y drogami czy szlakami przemarszu
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 armii. "Po\'b3
o\'bfenie dr\'f3g, ich oddalenie od siedlisk ludzkich \'9cwiadczy, \'bfe chroniono si\'ea przed nap\'b3ywem mas ludzkich."
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Jak dochodzi si\'ea do wniosku, \'bfe celem miejsc kultu le\'bf\'b9cych na
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 prostych by\'b3a ochrona przed nap\'b3ywem mas ludzkich? R\'a6hring:
\par \sect }\sectd \margrsxn2736\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
"Gdyby te drogi powsta\'b3y w czasach chrze\'9ccija\'f1skich, to bez w\'b9tpienia poprowadzono by je przez miejscowo\'9cci zamieszkane, bo chrze\'9ccija\'f1stwo wymaga\'b3o obecno\'9cci ludzi na kazaniach i podczas modlitw. Poga\'f1stwo natomiast zamyka
\'b3o si\'ea, dzia\'b3a\'b3o na ludzi tajemniczym dreszczem, a miejsca poga\'f1skich ceremonii by\'b3y zawsze odosobnione."
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Mam zrozumienie dla "tajemniczych dreszczy" i "poga\'f1stwa".
\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 Sk\'b9
d prehistoryczne hordy mia\'b3yby wiedzie\'e6, dlaczego niepoj\'eaci bogowie trzymali si\'ea swoich "\'9cwi\'eatych linii"? Jedna z takich linii wsch\'f3d-zach\'f3d zaczyna si\'ea na p\'f3\'b3noc od miejscowo\'9cci Larellt, na zach\'f3
d od Emden, przechodzi przez ko\'9cci\'f3\'b3 w Emden, potem przez poga\'f1skie wzg\'f3rza kultowe na po\'b3udnie od Simonswalde, przecina g\'b3\'f3wne skrzy\'bfowanie w miejscowo\'9cci Grosse Timmel (skrzy\'bfowanie 
\par dr\'f3g z czas\'f3w poga\'f1skich), a wreszcie dochodzi do ko\'9ccio\'b3a w Strac\-kholt. D\'b3ugo\'9c\'e6 linii - prawie 50 km.
\par \tab Linia r\'f3wnoleg\'b3a do poprzedniej zaczyna si\'ea na placu przed ko\'9ccio\'b3em w mie\'9ccie Norden, przebiega przez plac przed ko\'9ccio\'b3em
\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 w\tab 
Westerholt, dochodzi do czczonego przez pogan Rabbelsbergu
\par ko\'b3o Dunum. Z liniami wsch\'f3d-zach\'f3d wi\'b9\'bf\'b9 si\'ea linie p\'f3\'b3\-noe--po\'b3udnie. Jedna biegnie sprzed ko\'9ccio\'b3a w Norden na plac przed ko\'9ccio\'b3em w Emden, druga -jak\'bfe inaczej? - z Rabbelsbergu na plac przed ko\'9ccio\'b3
em w Strackholt. Wszystkie te cztery linie tworz\'b9 prostok\'b9t.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 W 1974 roku ukaza\'b3a si\'ea ksi\'b9\'bfka Richarda Festera o geomancji,
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 a\tab w 1981 jej ci\'b9g dalszy. Autor prezentuje w nich takie mapy
\par z\tab liniami p\'f3\'b3noc-po\'b3udnie i wsch\'f3d-zach\'f3d, \'bfe mo\'bfna dosta\'e6
\par zawrotu g\'b3owy. Do tego - niczym nanizane na sznur per\'b3y - setki nazw miejscowo\'9cci o wsp\'f3lnym \'9fr\'f3d\'b3os\'b3owie. Linie przechodz\'b9 przez 
\par tysi\'b9ce ko\'9ccio\'b3\'f3w, kaplic, miejsc poga\'f1skiego kultu, zamk\'f3w i \'9crod\-k\'f3w miejscowo\'9cci. Ca\'b3y obszarj\'eazyka niemieckiegojestjedn\'b9 wielk\'b9 sieci\'b9! Kilka z tych ley-lines przetestowa\'b3em na wsp\'f3\'b3
czesnych mapach, stwierdzaj\'b9c bez cienia zawi\'9cci, \'bfe Fester zrobi\'b3 naprawd\'ea dobr\'b9 robot\'ea. Przyk\'b3ady:
\par \tab Na p\'f3\'b3nocnych kra\'f1cach Wiesbaden jest "poga\'f1skie" wzg\'f3rze Neroberg. Wychodzi st\'b9d linia, kt\'f3ra kieruj\'b9c si\'ea na po\'b3udniowy wsch\'f3d przecina centrum Wiesbaden, mogunck\'b9 star\'f3wk\'ea, katedry
\par \sect }\sectd \margrsxn3024\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 w\tab 
Wormacji i w Spirze. Fester: "Czy mo\'bfna m\'f3wi\'e6 o przypadku? Co
\par najwy\'bfej o tym, \'bfe budowniczowie tych strzelistych \'9cwiadectw niemieckiego chrze\'9ccija\'f1stwa nie przeczuwali si\'b3, jakie na nich oddzia\'b3ywa\'b3y." Tak to ju\'bf jest.
\par \tab Jedna z linii wsch\'f3d-zach\'f3d zaczyna si\'ea na po\'b3udnie od Bazy\-lei, ko\'b3o Munchenstein, biegnie przez kanoni\'ea w Olsberg, przez okr\'b9g\'b3y wierzcho\'b3ek wzniesienia Sonnenberg (630 m) ku miejs\-cowo\'9c
ci Stein, vis-a-vis Sackingen. Potem przez miejscowo\'9cci Murg, Laufenburg, Stadenhausen sunie do Rafz, zahaczaj\'b9c
\par \sect }\sectd \margrsxn2736\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
po drodze o zamki Huslihof i Stammheim. Odcinek przechodzi przez Kattenhofen po niemieckiej stronie Untersee, potem zn\'f3w 
\par po szwajcarskiej przez Steckborn i biegnie do niemieckiego Meers\-burgu. "Nie pomini\'eato ani zamku Ittendorf, ani anglika\'f1skiej kaplicy ko\'b3o Riedlingen, Bettenweiler i Eschbach". D\'b3ugo\'9c\'e6
\par \sect }\sectd \margrsxn1728\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 linii -150 km.

\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Zatka\'b3o mnie. Narysowa\'b3em lini\'ea na mapie w skali 1:400000
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 i\tab zauwa\'bfy\'b3em, \'bfe wymienione miejscowo\'9cci nie zawsze le\'bf\'b9 dok\'b3ad-
\par nie na niej. Zbity z tropu wzi\'b9\'b3em dwie mapy w skali 1:50000
\par i\tab - heureka! - wszystko si\'ea zgodzi\'b3o. Poza tym Fester nie tylko
\par wskazuje w\'b3a\'9cciwe ley-lines, lecz r\'f3wnie\'bf sprawdza \'9fr\'f3d\'b3os\'b3\'f3w nazw miejscowo\'9cci, ko\'9ccio\'b3\'f3w, zamk\'f3w i zabytk\'f3w z czas\'f3w poga\'f1skich.
\par \tab Nawet je\'9cli niekt\'f3re punkty wpad\'b3y "pod lini\'ea" za spraw\'b9 przy\-
\par padku, to i tak na sznurze znalaz\'b3o si\'ea za wiele pere\'b3. Co sprawi\'b3o ten cud? Co wsp\'f3lnego mia\'b3y \'bfe sob\'b9 przed tysi\'b9cami lat dzisiejsze: Akwizgran, Frankfurt, Wurzburg, Norymberga i Donaustauf? Nic?
\par To dlaczego le\'bf\'b9 najednej linii? Ach tak, a dlaczego ta linia ko\'f1czy si\'ea po oko\'b3o 300 km ma\'b3o znacz\'b9cym z pozoru punktem na p\'f3\'b3nocny
\par wsch\'f3d od wsi Donaustauf? Bo tu by\'b3a Walhalla, gdzie Odyn
\par \sect }\sectd \margrsxn2736\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 przyjmowa\'b3
 dusze bohater\'f3w poleg\'b3ych w boju. Wprawdzie panteon
\par ku czci wielkich Niemc\'f3w wzni\'f3s\'b3 dopiero kr\'f3l Ludwik I Bawarski, ale wed\'b3ug legendy Walhalla by\'b3a pa\'b3acem poleg\'b3ych nordyckiego boga Odyna.
\par \tab Wszystko si\'ea ze sob\'b9 wi\'b9\'bfe, a tak niewielu potrafi to zauwa\'bfy\'e6. Kto wie, \'bfe Karlsruhe, je\'9cli patrzy si\'ea na nie z centralnej wie\'bfy zamku, wygl\'b9da jak wachlarz, z\'b3o\'bfony z dziewi\'eaciu jednakowych element\'f3w
? Wachlarz ten jest po\'b3\'b9czony lini\'b9 prost\'b9 z katedr\'b9
\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 w\tab 
Spirze i zamkiem w Mannheim. To i wiele innych rzeczy odkry\'b3
\par przyrodnik dr Jens M\'f6ller. A czy kto\'9c s\'b3ysza\'b3, \'bfe ponad
\par 200 bawarskich miejscowo\'9cci tworzy system linii prostych i tr\'f3j\-k\'b9t\'f3w prostok\'b9tnych? Chcia\'b3oby si\'ea powiedzie\'e6, \'bfe to tylko nie\-prawdopodobne przypadki - ale te z pozoru niedorzeczne kurioza ci\'b9gn\'b9 si\'ea przez Szwajcari
\'ea i Austri\'ea do Grecji, a potem do Izraela i\tab Egiptu.
\par \tab Kto ma oczy, miark\'ea i mapy, mo\'bfe nie ruszaj\'b9c si\'ea z domu
\par wyruszy\'e6 w zabawn\'b9 i w najwy\'bfszym stopniu zdumiewaj\'b9c\'b9
\par odkrywcz\'b9 podr\'f3\'bf. Znajdzie linie \'b3\'b9cz\'b9ce przedchrze\'9ccija\'f1skie miejsca kultu, kto\'9c inny natknie si\'ea na ogromne, pi\'eacioramienne gwiazdy. Linijk\'b9 z podzia\'b3k\'b9 milimetrow\'b9 sprawdzi\'b3em na mapie
\par \sect }\sectd \margrsxn2592\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 par\'ea
 takich pentagram\'f3w i mog\'ea powiedzie\'e6, \'bfe nie ma w tym
\par \'bfadnego oszustwa.
\par \tab Jeszczejedno na marginesie: Pentagram, znany te\'bfjako pentagram kabalistyczny lub pi\'eacioramienna gwiazda, jest znakiem mistycznym, pochodz\'b9cym ze staro\'bfytno\'9cci. Ju\'bf dla pitagorejczyk\'f3w by\'b3 znakiem zdrowia i si\'b3
y. Druidowie widzieli w pentagramie kabalistycznym symbol broni\'b9cy przed dost\'eapem z\'b3ych duch\'f3w. Od najdawniejszych czas\'f3w w pi\'eacioramienn\'b9 gwiazd\'ea wpisuje si\'ea wizerunek cz\'b3owieka.
\par \sect }\sectd \margrsxn2592\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 W\tab 
dolnych ramionach znajduj\'b9 si\'ea nogi, w bocznych rozpostarte
\par ramiona, a w wierzcho\'b3ku - g\'b3owa. Szko\'b3y gnozy uwa\'bfaj\'b9 penta\-gram za "p\'b3omienn\'b9 gwiazd\'ea" i symbol wszechmocy. Masoni umieszczaj\'b9 w \'9crodku pentagramu liter\'ea "G", maj\'b9c\'b9 sygnalizowa\'e6 poj\'ea
cia gnosis i generatio - \'9cwi\'eate s\'b3owa Kaba\'b3y. Wreszcie jest pentagram nazywany "wielkim architektem", bo niezale\'bfnie z kt\'f3rej strony na\'f1 si\'ea spojrzy, zawsze mo\'bfna zobaczy\'e6 liter\'ea "A" - alfa, czyli pocz\'b9tek. W Fau\'9c
cie Goethe rzuci\'b3 pytanie: "Moc pentagramu ci\'ea urzek\'b3a?" Z geometrycznego punktu widzenia pentagram jest pi\'eaciok\'b9tem, na kt\'f3rego bokach zbudowano tr\'f3jk\'b9ty r\'f3wnoramien\-
\par ne, przy czym na ka\'bfdym odcinku le\'bf\'b9 cztery punkty przeci\'eacia. Dwa przyk\'b3ady:
\par \tab Pierwszy przyk\'b3ad poda\'b3 dr Jens M\'f3ller, biolog i przewodnicz\'b9cy Towarzystwa Kosmozoficznego w Karlsruhe. Chocia\'bf pi\'eacioramien-
\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 na gwiazda k
\'b3adzie si\'ea na Karlsruhe a\'bf po Rastatt, to w tym przypadku chodzi o pentagram stosunkowo niewielki. Dlatego mo\'bfna to sprawdzi\'e6 tylko na mapie w skali 1:5000. Tworz\'b9 go 
\par nast\'eapuj\'b9ce linie i punkty: Punktem p\'f3\'b3nocnym jest ko\'9cci\'f3\'b3 w miejs\-cowo\'9cci Eggenstein (p\'f3\'b3nocne kra\'f1ce Karlsruhe) - st\'b9d linia po\'b3udnie-wsch\'f3d biegnie do ko\'9ccio\'b3a \'9cw. Wendelina w Ras\-
tatt-Rheinau, potem na p\'f3\'b3nocny zach\'f3d do Klein-Steinbach i ko\'9c\-cio\'b3a na Buchelbergu, st\'b9d za\'9c zn\'f3w w kierunku po\'b3udnio\-wo-zachodnim do miejsca poga\'f1skiego kultu w Klosterwaldzie pod Frauenalb. Je\'9cli po\'b3\'b9czy\'e6
 te punkty liniami, powstanie pi\'eaciok\'b9t, przy czym odleg\'b3o\'9cci mi\'eadzy miejscowo\'9cciami b\'ead\'b9 sobie r\'f3wne. 
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid16729813 Skrupulatnemu dr M\'f6llerowi rzuci\'b3y si\'ea te\'bf w oczy inne szczeg\'f3\'b3y:
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Stosunki odcink\'f3w w pentagramie odpowiadaj\'b9 z\'b3otemu podzia\'b3owi
\par \sect }\sectd \margrsxn2592\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 -\tab 
linie podzia\'b3u nie przebiegaj\'b9 przez nietkni\'eat\'b9 ziemi\'ea, lecz
\par przechodz\'b9 przez ko\'9ccio\'b3y w r\'f3\'bfnych miejscowo\'9cciach. I tak na odcinku Klosterwald-\'9cw. Wendelin w punkcie podzia\'b3u stoi ko\'9cci\'f3\'b3 \'9cw. Ma\'b3gorzaty. Wi\'eaksz\'b9 cz\'ea\'9c\'e6 z\'b3otego podzia\'b3
u tworzy odcinek Klosterwald-\'9cw. Ma\'b3gorzata, mniejsz\'b9 - odcinek \'9cw. Ma\'b3gorza\-ta-\'9cw. Wendelin. To samo dotyczy pozosta\'b3ych element\'f3w. Dys\-tans Klosterwald-Kleinsteinbach jest dzielony przez Langenstein\-bach. Wi\'eaksz\'b9 cz\'ea
\'9c\'e6 z\'b3otego podzia\'b3u tworzy odcinek Kloster\-wald-Langensteinbach, kr\'f3tsz\'b9 odcinek Langensteinbach\-
\par -Kleinsteinbach. Chocia\'bf nie chodzi tu o pentagram wielki, odcinek Eggenstein-\'9cw. Wendelin biegn\'b9cy przez Karlsruhe ma b\'b9d\'9f co
\par b\'b9d\'9f oko\'b3o 30 km. I jeszcze jedna osobliwo\'9c\'e6. Odcinek Eggen\-stein-\'9cw. Wendelin biegnie r\'f3wnie\'bf przez ko\'9cci\'f3\'b3 w Knielingen, dzisiejsz\'b9 dzielnic\'ea Karlsruhe. Od niepami\'eatnych czas\'f3
w w herbie Knielingen jest pentagram. Nawet ojcowie miasta nie wiedz\'b9, jak pi\'eacioramienna gwiazda znalaz\'b3a si\'ea w herbie. Dr M\'a6ller: "To nie mo\'bfe by\'e6 przypadek."
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Drugi przyk\'b3ad poda\'b3 dr Richard Allesch z Klagenfurtu w Austrii.
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Na p\'f3\'b3nocny zach\'f3d od Klagenfurtu jest miejscowo\'9c\'e6 Maria
\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 Saal - a p\'f3
\'b3tora kilometra od niej na p\'f3\'b3noc tron ksi\'b9\'bf\'eacy. Tron \'f3w, zabytek kultu, stoi w geometrycznym \'9crodku pentagramu. Dok\'b3adnie I 3 km na p\'f3\'b3noc, na po\'b3udniowym zboczu Kraigerbergu, s\'b9 ruiny zamku Hochkraig. To p\'f3\'b3
nocny punkt pentagramu. W po\-
\par bli\'bfu ruin mo\'bfna jeszcze odnale\'9f\'e6 \'9clady budowli megalitycznej. St\'b9d pierwsza linia biegnie na po\'b3udniowy wsch\'f3d - do g\'f3ry Schrott\-kogel. Tak\'bfe tu s\'b9 pozosta\'b3o\'9cci jakiego\'9c muru oraz megality bez w\'b9
tpienia wykazuj\'b9ce \'9clady obr\'f3bki i wykorzystane przez p\'f3\'9fniejsze pokolenia jako kamienie graniczne. Ze Schrottkogel linia biegnie przez Klagenfurt na szczyt Lippe Kegel. Tu znowu mo\'bfna znale\'9f\'e6
 rudymenty prehistorycznego kompleksu. Teraz linia kieruje si\'ea 23,5 km na wsch\'f3d, do Krobathenbergu, na kt\'f3rym - jak\'bfe inaczej!
\par \sect }\sectd \margrsxn2592\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 -\tab le\'bf
\'b9 prehistoryczne megality. Kolejna linia biegnie z Krobathen-
\par bergu na po\'b3udniowy zach\'f3d - do wal\'b9cego si\'ea ko\'9ccio\'b3a \'9cw. Urszuli ko\'b3o Truttendorfu. Ruiny ko\'9ccio\'b3a znajduj\'b9 si\'ea w centrum resztek dawnych obwa\'b3owa\'f1. I tu s\'b9 prehistoryczne megality. Teraz od \'9cw. Urszuli na 
p\'f3\'b3noc do Hochkraig - i pi\'eacioramienna gwiazda
\par gotowa.
\par \tab Mo\'bfna m\'f3wi\'e6 o niezdrowych sk\'b3onno\'9cciach do geometryzowania,
\par o\tab dobieranych dowolnie punktach - gdyby nie to, \'bfe linie penta-
\par gramu przechodz\'b9 przez ruiny zamku i wie\'bfe ko\'9ccielne - i gdyby nie to, \'bfe w \'9crodku pentagramu stoi "tron ksi\'b9\'bf\'eacy". Podobnie jak
\par w\tab przypadku pi\'eacioramiennej gwiazdy z Karlsruhe tak\'bfe tu mamy
\par osobliwo\'9c\'e6 rzucaj\'b9c\'b9 si\'ea w oczy. Ko\'b3o Truttendorfu s\'b9 ruiny zamku pan\'f3w von Truindorf. Jeszcze w XIV w. rycerze von Truindorf mieli w\tab herbie pentagram!
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 "Bardzo trudno wywie\'9c\'e6 ludzi w pole,je\'9clije dobrze znaj\'b9" mawia\'b3
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Alfred Polgar (1873-1955), austriacki krytyk.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Wiem, \'bfe ta ca\'b3a historia ze "\'9cwi\'eat\'b9 geograf\'b9" szarpie nerwy.
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Brzmi nieco dziwnie, jest naci\'b9gana, rozum nie kwapi si\'ea do
\par \sect }\sectd \margrsxn2880\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
jej zaakceptowania. Jak i dlaczego prehistoryczni ludzie mieli\-by rozmieszcza\'e6 swoje \'9cwi\'eate miejsca akurat na liniach d\'b3u\-go\'9cci setek kilometr\'f3w, biegn\'b9cych przez g\'f3ry i lasy, bagna
\par i\tab jeziora? A co - na Wotana, Apollina i Salomona! - znacz\'b9 te
\par ogromne pi\'eacioramienne gwiazdy wpisane w teren? Je\'bfeli... tak, je\'bfeli strategiczne punkty pentagramu by\'b3y kiedy\'9c roz\-
\par ja\'9cniane pochodniami, to olbrzymie gwiazdy przynajmniej \'9cwieci\'b3y prosto w niebo. Mo\'bfe dzia\'b3o si\'ea tak w okre\'9clone \'9cwi\'eate dni
\par -\tab zapewne gnostycy nie bez powodu tytu\'b3uj\'b9 pentagram "p\'b3omien-
\par n\'b9 gwiazd\'b9".
\par \tab Na koniec pozostaj\'b9 jeszcze dwa wypr\'f3bowane argumenty:
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid16729813 1. Dziwne pentagramy s\'b9 sprzeczne z natur\'b9. Nie mo\'bfna z nimi \'b3\'b9czy\'e6 \'bfadnego promieniowania gruntu, \'bfy\'b3 rud metalu i \'bfy\'b3 wodnych.

\par 2. Rozmieszczono je w prehistorycznych czasach. Pozwala to wyci\'b9gn\'b9\'e6 wnioski co do planowania i metod pomiar\'f3w gruntu. Przodkowie z epoki kamiennej nie mieli powodu do oznaczania okolicy przy pomocy gigantycznych pi\'ea
cioramiennych gwiazd. Czym mieliby je mierzy\'e6? B\'b9d\'9f co b\'b9d\'9f gwiazda z okolic Klagenfurtu k\'b3adzie si\'ea na wzg\'f3rzach i g\'f3rach. Ta argumentacja prowadzi jak nic do twierdzenia o wszechobecnych mistrzach
\par \sect }\sectd \margrsxn2592\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
z Kosmosu. Jaki interes mogli mie\'e6 mistrzowie, okre\'9clani te\'bf
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid16729813 mianem "bog\'f3w", w ozdabianiu krajobrazu pentagramami? "Niebia\'f1skie istoty" dzia\'b3a\'b3y w r\'f3\'bfnych regionach naszego
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 globu. Mo\'bfe istnia\'b3y pojedyncze grupy pomagaj\'b9ce ludzko\'9cci
\par w\tab rozwoju daleko od kwatery g\'b3\'f3wnej. Pentagramy i linie proste
\par mog\'b3y im s\'b3u\'bfy\'e6 za:
\par \tab a) sygna\'b3y widziane z powietrza;
\par \tab b) oznaczenia granic;
\par \tab c) wskaz\'f3wki do komunikacji powietrznej;
\par \tab d) stacje paliwowe;
\par \tab f) pos\'b3ania dla przysz\'b3ych pokole\'f1.
\par \tab Przed 155 laty s\'b3ynny niemiecki astronom i matematyk Carl Friedrich Gauss zdumia\'b3 swoich koleg\'f3w nieoczekiwan\'b9 propozy\-
\par cj\'b9. Zasugerowa\'b3, \'bfeby zasadzi\'e6 las o kszta\'b3cie wielkiego tr\'f3jk\'b9ta prostok\'b9tnego. Zastanowi\'b3oby to pozaziemskie istoty, obserwuj\'b9ce
\par \sect }\sectd \margrsxn2880\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
przez teleskopy nasz\'b9 planet\'ea. Zauwa\'bfy\'b3yby one na pewno, \'bfe zielony tr\'f3jk\'b9t nie powsta\'b3 w spos\'f3b naturalny - wyci\'b9gn\'ea\'b3yby st\'b9d wniosek, \'bfe Ziemi\'ea zamieszkuj\'b9 istoty my\'9cl\'b9ce.
\par \tab P\'f3\'9fniej podobne propozycje og\'b3aszano cz\'easto. W rolniczych regionach USA stworzono gigantyczny tr\'f3jk\'b9t ze zbo\'bfa i wpisano we\'f1 okr\'b9g z mak\'f3w. Kto\'9c obserwuj\'b9cy Ziemi\'ea ujrza\'b3by, \'bfe czerwone ko\'b3o i \'bf\'f3
\'b3ty tr\'f3jk\'b9t zmieniaj\'b9 barwy w okre\'9clonych porach roku. M\'f3g\'b3by st\'b9d wyci\'b9gn\'b9\'e6 wniosek, \'bfe Ziemianie znaj\'b9 twierdzenie Pitagorasa.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Wielkimi pi\'eacioramiennymi gwiazdami pozaziemscy mistrzowie
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 sygnalizowaliby kolegom:
\par \tab a) tu dzia\'b3a wasza grupa;
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 \tab 
b) tu dzia\'b3a\'b3a grupa ET;
\par \tab c) tu by\'b3o miejsce naszego dzia\'b3ania.
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid16729813 (Ostatnie zdanie by\'b3oby skierowane do ludzi dalekiej przysz\'b3o\'9cci.) Ten sam skutek mo\'bfna osi\'b9gn\'b9\'e6 za pomoc\'b9 linii biegn\'b9cych
\par \sect }\sectd \margrsxn2592\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 z\tab p\'f3
\'b3nocy na po\'b3udnie lub ze wschodu na zach\'f3d, linii, kt\'f3re musz\'b9
\par przecina\'e6 si\'ea pod k\'b9tem prostym. Poza tym linie proste nadaj\'b9
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 si\'ea
 na oznaczenia granic obszar\'f3w zajmowanych przez prehis-
\par toryczne plemiona, a jako linie namiarowe do oznaczania stref podej\'9ccia do l\'b9dowania i - w jednakowych odleg\'b3o\'9cciach - stacji paliwowych. Je\'bfeli pod liniami znajduj\'b9 si\'ea \'bfy\'b3y minera\'b3\'f3w, a na punktach przeci\'eacia objawiaj
\'b9 si\'ea okre\'9clone naturalne \'9fr\'f3d\'b3a energii, to by\'b3oby to bardzo korzystne dla mistrz\'f3w. Mo\'bfe rozmie\'9c\-cili t\'ea sie\'e6 zgodnie z punktami tego rodzaju, bo wykorzystywali formy geoenergii.
\par \tab Ten pogl\'b9d popiera w dw\'f3ch swoich ksi\'b9\'bfkach Bruce
\par Cathie, pilot z zawodu, by\'b3y kapitan samolotu DC-8. Ten Nowozela\-ndczyk, doskona\'b3y znawca kartografii, potrafi\'b9cy do tego ch\'b3odno kalkulowa\'e6, przez ca\'b3e lata zbiera\'b3 dane na temat UFO i przenosi\'b3 je na mapy \'9c
wiata. Kujego zdumieniu powsta\'b3a ogromna, globalna sie\'e6 o\'9crodk\'f3w promieniowania - nad nimi przebiega\'b3y trasy przelotu
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 UFO. Dok\'b3
adnie tak, jakby za\'b3ogi UFO musia\'b3y co pewien czas nadlatywa\'e6 nad te same miejsca, \'bfeby co\'9c z nich pobra\'e6. Bruce Cathie: "Istnieje og\'f3lnoziemska sie\'e6 energetyczna, sterowana przez UFO w trakcie ich ziemskich ekspedycji."
\par \tab To stwierdzenie mo\'bfe si\'ea wprawdzie odnosi\'e6 zar\'f3wno do naszych czas\'f3w, jak i do przesz\'b3o\'9cci - ale jest nie do udowodnienia. Max Planck napisa\'b3 kiedy\'9c w jednym z list\'f3w do swojego przyjaciela Sommerfelda:
\par }\pard \ql \li288\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid16729813 "Po\'b3\'b9czmy, co ja zebra\'b3em, z tym, co zebra\'b3e\'9c Ty, a poniewa\'bf jedno pasuje do drugiego, uple\'e6my najpi\'eakniejszy wieniec."
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab \tab Gwiezdne trakty
\par \tab Ca\'b3y ziemski glob pokrywa splot niewidzialnych linii. Oto praw\-dziwa tajemnica, wobec kt\'f3rej stajemy bezradni i mali. A wahad\'b3o 
\par w\'eadruj\'b9ce mi\'eadzy przesz\'b3o\'9cci\'b9 a tera\'9fniejszo\'9cci\'b9 ci\'b9gle si\'ea porusza, bo miejsca kultu istniej\'b9 nadal - ba! niejeden chrze\'9ccija\'f1ski \'9cwi\'eaty wszed\'b3 mimo woli w prehistoryczn\'b9 rol\'ea.
\par \tab Na przyk\'b3ad \'9cwi\'eaty Jakub. Jego gr\'f3b znajduje si\'ea w katedrze
\par w\tab Santiago de Compostela, w p\'f3\'b3nocno-zachodniej Hiszpanii. Tu
\par \sect }\sectd \margrsxn2592\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 papie\'bf
 Jan Pawe\'b3 II w sierpniu 1989 roku zaprosi\'b3 m\'b3odzie\'bf na IV \'8cwiatowy Dzie\'f1 M\'b3odzie\'bfy - na wezwanie przyby\'b3o ponad 300 tys. os\'f3b. Co najmniej po\'b3owa m\'b3odych ludzi odby\'b3a drog\'ea d\'b3ugo\'9c
ci 200 km pieszo, nie przeczuwaj\'b9c wcale, \'bfe idzie wzd\'b3u\'bf pradawnej "poga\'f1skiej linii". W zamierzeniu organizator\'f3w imprezy droga \'9cw. Jakuba mia\'b3a by\'e6 dla pielgrzym\'f3w "odnalezieniem sensu \'bfycia"
\par -\tab pi\'eakne motto. A ja pomy\'9cla\'b3em sobie, \'bfe papie\'bfowi chodzi\'b3o o co\'9c
\par wi\'eacej, ni\'bf przekazano opinii publicznej. W ko\'f1cu to przecie\'bf on napisa\'b3 prac\'ea doktorsk\'b9 o hiszpa\'f1skim mistyku Juanie de la Cruz,
\par a\tab w Santiago de Compostela o\'9cwiadczy\'b3: "Ja, nast\'eapca Piotra najego
\par rzymskiej stolicy, biskup i pasterz ko\'9ccio\'b3a powszechnego, wzywam ci\'ea z Santiago, stara Europo: Odnajd\'9f siebie sam\'b9! B\'b9d\'9f sob\'b9! O\'bfyw swoje korzenie! "
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 \tab P\'f3jd
\'ea wi\'eac za papieskim wezwaniem i o\'bfywi\'ea korzenie Santiago de Compostela. Od czas\'f3w Karola Wielkiego twierdzi si\'ea, \'bfe uda\'b3 si\'ea on do grobu \'9cw. Jakuba do Santiago de Compostela, gdzie mia\'b3 "objawienie". W rzeczywisto\'9c
ci "noga [Karola Wielkiego] nigdy nie posta\'b3a w tej okolicy", "objawienie" za\'9c wymy\'9clono po jego
\par \'9cmierci. Legenda twierdzi, \'bfe drog\'ea do Santiago de Compostela "wskaza\'b3y [Karolowi] dwa gwiezdne trakty."
\par \tab Zadziwiaj\'b9cejest, \'bfe "gwiezdne trakty" istniej\'b9, cho\'e6 nie maj\'b9 nic wsp\'f3lnego z Karolem Wielkim - by\'b3y ju\'bf bowiem przed tysi\'b9cami
\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 lat. W ksi\'b9
\'bfce Santiago de Compostela m\'f3j kolega Louis Charpentier odkrywa "tajemnic\'ea dr\'f3g pielgrzymki", biegn\'b9cych z francus-
\par kich wybrze\'bfy Morza \'8cr\'f3dziemnego prosto jak strzeli\'b3 przez Pireneje do SanUago de Compostela, tworz\'b9c "dok\'b3adnie dwa r\'f3wnole\'bfniki
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 id\'b9
ce ze wschodu na zach\'f3d". Na tej samej szeroko\'9cci geograficznej znajduj\'b9 si\'ea \'b3a\'f1cuchy miejscowo\'9cci, maj\'b9cych nazwy o wsp\'f3lnym \'9fr\'f3d\'b3os\'b3owie. Przyk\'b3ady: Les Eteilles (Katalonia, ko\'b3o Luzenac), Estillon (po\'b3
udniowe Pireneje), Lizarra (przy prze\'b3\'eaczy Somport), Lizarraga (ko\'b3o Pamplony), Liciella (g\'f3ry Le\'f3n), Aster (Galicja). W\tab nazwie ka\'bfdej miejscowo\'9cci zawiera si\'ea poj\'eacie "gwiazda"
\par a\tab wszystkie punkty le\'bf\'b9 na szeroko\'9cci 42\'b046'. Kto przypadkiem ma
\par }\pard \ql \fi-288\li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid16729813 jeszcze na ko\'f1cuj\'eazyka s\'b3owo "przypadek", niechje pr\'eadko wypluje. Drugi "gwiezdny trakt" biegnie mi\'eadzy 48\'b0 a 49\'b0 szeroko\'9cci
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 geograficznej. Pocz\'b9tek bierze na po\'b3udnie od Sztrasburga i przecho\-dzi przez niekiedy zupe\'b3nie ma\'b3e miejscowo\'9c
ci St. Odile, Blamont, Vaudigny, Domremy, Vaudeville, Joinville, Lasek Fontainebleau, Domblain, Louze, La Belle Etoile, Pierrefitte, Chartres, La Loupe, Alen\'a6on, Le Horn, Landerneau, St Renan i Lampaul na atlantyckiej wysepce Ouessant. Nieistotne s\'b9
 centra tych miejscowo\'9cci - wa\'bfne
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa480\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 s\'b9 pozosta\'b3o\'9cci budowli megalitycznych, odkryte w albo obok wymienionych miejsc. W Bretanii linia przecina dwa megality.
\par }\pard \ql \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab \tab Geodeci przy pracy
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Troch\'ea tego za wiele, a przecie\'bf tak ma\'b3o, bo tajemnicze linie nie
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 ograniczaj\'b9 si\'ea do Europy. W prehistorycznych czasach Delfy
\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 uwa\'bf
ano za "\'9crodek" albo "p\'eapek \'9cwiata". lstotnie wiele linu ze wszystkich kraj\'f3w biegnie do Delf.
\par \tab Czym dla Eurazji Delfy, tym dla Ameryki Po\'b3udniowej by\'b3o
\par Cuzco. W tej starej, le\'bf\'b9cej 3500 m n.p.m. stolicy imperium Inkowie mieszkali od najdawniejszych czas\'f3w. Jeszcze przed legendarnym za\'b3o\'bfycielem dynastu Inka, praojcem Manco Capac, w Cuzco
\par \sect }\sectd \margrsxn2160\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 istnia\'b3
o megalityczne miasto nieznanej kultury. Gdy w\'b3adca Ink\'f3w Pachacutec (1438-1471) wznosi\'b3 Cuzco na nowo, \'9cwi\'b9tynie i pa\'b3ace budowa\'b3 na pot\'ea\'bfnych megalitach pradawnego miasta, za\'b3o\'bfonego niegdy\'9c przez boga Wirakocz\'ea
, a maj\'b9cego si\'ea pierwotnie nazywa\'e6 Acamama.
\par \tab Acamama by\'b3o "centrum \'9cwiata". Tu, jak w Delfach, zbiega\'b3y si\'ea 
\par wszystkie nici - wszystkie linie ze wszystkich stron \'9cwiata. Indianie z\tab wy\'bfyny nazywaj\'b9 te linie od bardzo dawna ceque. S\'b3ownik j\'eazyka
\par keczua z XVII w. definiuje to poj\'eacie jako "linea termino", co
\par mo\'bfna t\'b3umaczy\'e6jako "linia ograniczaj\'b9ca" albojako "linia celowa\-nia", "linia ko\'f1cowa". Je\'9cli "linia celowania", to w co, je\'9cli "linia ko\'f1cowa" - to sk\'b9d? Ju\'bf w 1653 roku hiszpa\'f1ski mnich i kronikarz Bernabe Cobo pisa\'b3
 o "\'9cwi\'eatych liniach", zaczynaj\'b9cych si\'ea w \'9crodku \'9cwi\'b9tyni S\'b3o\'f1ca w Cuzco, a zwanych przez Indian ceques.
\par \tab S\'b9 to linie doprawdy osobliwe i nie mo\'bfna ich pomyli\'e6 z wy\-gl\'b9daj\'b9cymijak pasy startowe tworami na wy\'bfynie Nazca. Ceques s\'b9 w\'b9skie jak \'9ccie\'bfki. Wychodz\'b9 promieni\'9ccie z Cuzco i biegn\'b9 przez
\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx1152\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 g\'f3
ry i doliny tak prosto, jak gdyby kto\'9c narysowa\'b3 ich \'9clad
\par w\tab powietrzu. Niegdy\'9c linie \'b3\'b9czy\'b3y "czterysta \'9cwi\'eatych punkt\'f3w"
\par w\tab Cuzco i dalszej okolicy. Przechodz\'b9 one przez g\'f3ry Kor-
\par dyliery Zachodniej i przez wulkan Sajama, jak gdyby dla ich tw\'f3rc\'f3w nie istnia\'b3y przeszkody natury topograficznej.
\par \tab Archeolog Tony Morrison, kt\'f3ry poszed\'b3 wzd\'b3u\'bf jednej z ceques, przeby\'b3 oko\'b3o 30 km mijaj\'b9c dawne idole, place \'9cwi\'b9tynne i sank-
\par \sect }\sectd \margrsxn1872\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx6912\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
tuaria chrze\'9ccija\'f1skie. W Peru stosowano t\'ea sam\'b9 metod\'ea co w\tab Europie: Tam, gdzie zniszczono poga\'f1skich bo\'bfk\'f3w, od razu
\par wznoszono chrze\'9ccija\'f1skie krzy\'bfe, kaplice, ko\'9ccio\'b3y. Sie\'e6 linii ci\'b9gnie si\'ea do Boliwii, przez jezioro Titicaca biegnie do Tiahuanaco, mo\'bfna
\par \sect }\sectd \margrsxn2880\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx6912\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 j\'b9
 te\'bf znale\'9f\'e6 na nizinach poro\'9cni\'eatych d\'bfungl\'b9.
\par \tab Pytania ju\'bf znamy. Kto? Dlaczego? Jak? W jakim celu? Dlaczego na r\'f3\'bfnych kontynentach? Kiedy? Pytanie ostatnie jest zb\'eadne, bo linie istnia\'b3y przed pojawieniem si\'ea Ink\'f3w. Oni tylko przej\'eali
\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx6912\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 i\tab 
rozbudowali to, co zastali. Cuzco by\'b3o "p\'eapkiem \'9cwiata", jednym
\par z\tab centr\'f3w bog\'f3w, przypuszczalnie baz\'b9 ET. To istoty z Kosmosu
\par mierzy\'b3y i dzieli\'b3y liniami granicznymi Ziemi\'ea. Potwierdzaj\'b9 to wyra\'9fnie \'9cwi\'eate i mniej \'9cwi\'eate ksi\'eagi. Wychodz\'b9cy z wody mistrz Oannes "mierzy\'b3 ziemi\'ea", tak samo jak tajemniczy Yma ze \'9cwi\'eatej ksi\'eagi Pers\'f3
w i wielu innych quasi-bog\'f3w pe\'b3ni\'b9cych s\'b3u\'bfb\'ea na kuli ziemskiej. Nawet B\'f3g Starego Testamentu wyja\'9cnia\'b3 cierpliwemu prorokowi Jobowi:
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx6912\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid16729813 "Gdzie by\'b3e\'9c, gdy zak\'b3ada\'b3em ziemi\'ea? [...] Kto wyznaczy\'b3 jej rozmiary? [...] Albo kto rozci\'b9gn\'b9\'b3 nad ni\'b9
 sznur mierniczy." [Job. 38, 4-6]
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx6912\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 "My\'9cli skacz\'b9 jak pch\'b3y, z jednego na drugiego. Ale nie ka\'bfdego
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx6912\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 gryz\'b9." (George B. Shaw).
\par \tab Wyja\'9cnienie pentagram\'f3w, linii granicznych i centralnie po\'b3o\'bfo\-nych miejscowo\'9cci nie wyja\'9cnia jednego: feng-szuei. Przecie\'bf zdrowe i\tab niezdrowe punkty sieci "\'bfy\'b3 smoka" nie le\'bf\'b9 na liniach prostych.
\par R\'f3wnie\'bf Anio\'b3 Ziemia nie pozwoli\'b3 swoim czu\'b3kom i antenom
\par \sect }\sectd \margrsxn2736\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\sa960\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx6912\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
zastygn\'b9\'e6 w regularny raster. Co si\'ea sta\'b3o z Anio\'b3em Ziemi\'b9? Czy istnieje?
\par }\pard \qc \li0\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx6912\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 VII. "Dobry B\'f3g nie gra w ko\'9cci"
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx6912\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab \tab \tab (Albert Einstein)
\par \tab Biolog Jim E. Lovelock jest cz\'b3owiekiem szanowanym i niezwykle zaj\'eatym. Na zlecenie NASA prowadzi\'b3 poszukiwania \'9clad\'f3w \'bfycia na Marsie, na zlecenie koncernu naftowego SHELL bada\'b3
 globalne konsekwencje zanieczyszczenia atmosfery. Obie rzeczy wi\'b9\'bf\'b9 si\'ea ze sob\'b9, bo mikroskopijne formy \'bfycia - bakterie - wp\'b3yn\'ea\'b3yby na biosfer\'ea Czerwonej Planety. Tak samo jak zanieczyszczenie atmo\-sfery na Ziemi, b\'ead
\'b9ce cz\'ea\'9cciowo wynikiem stosowania paliw kopalnych, nie pozostaje bez wp\'b3ywu na nasz\'b9 biosfer\'ea.
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx6912\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
Przez wiele lat Jim E. Lovelock z grup\'b9 badaczy z California
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx6912\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Institute of Technology zbiera\'b3 dane z rejon\'f3w ziemskich i nadziems\-kich - z Ziemi i z satelit\'f3w. Dwa razy dwa zawsze r\'f3wna si\'ea cztery, a\tab 
okre\'9clone nagromadzenie czynnik\'f3w chemicznych prowadzi do
\par reakcji innych czynnik\'f3w. Ziemi\'ea wraz z ca\'b3\'b9 biosfer\'b9, czyli stref\'b9 \'bfycia, mo\'bfna zmierzy\'e6 i przedstawi\'e6 w postaci liczbowej. Jest to konieczne, je\'bfeli chce si\'ea stworzy\'e6 modele i przeprowadzi\'e6
 symulacje komputerowe.
\par \tab Truizmem b\'eadzie twierdzenie, \'bfe graficzna komputerowa inter\-pretacja pr\'f3by losowej w skali zbiorowo\'9cci statystycznej mo\'bfe dotyczy\'e6 tak przesz\'b3o\'9cci, jak tera\'9fniejszo\'9cci i przysz\'b3o\'9cci. Reakcje chemiczne s\'b9
 reakcjami chemicznymi w ka\'bfdej epoce. Tak wi\'eac
\par \sect }\sectd \margrsxn3024\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx6912\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
krzywe na ekranie monitora wyka\'bf\'b9 z matematyczn\'b9 dok\'b3adno\'9cci\'b9, kiedy nast\'b9pi zapa\'9c\'e6 biosfery, kiedy woda morska st\'ea\'bfeje w s\'f3l, a\tab promieniowanie wnikaj\'b9ce przez dziur\'ea ozonow\'b9 "wykosi"
\par ziemskie formy \'bfycia. Wszystkie modele wymy\'9clono i wyliczono
\par \sect }\sectd \margrsxn2736\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx6912\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 z\tab 
naukow\'b9 precyzj\'b9. Uwzgl\'eadniono wszystkie znacz\'b9ce czynniki,
\par z\tab pedantyczn\'b9 dok\'b3adno\'9cci\'b9 wykorzystano wyniki pomiar\'f3w. Ale
\par mimo to co\'9c si\'ea nie zgadza\'b3o - tak na Ziemi, jak w Systemie S\'b3onecznym.
\par \tab We\'9fmy na przyk\'b3ad jasno\'9c\'e6 naszej gwiazdy. Im wi\'eacej wodoru 
\par spala S\'b3o\'f1ce, tym bardziej zmienia si\'ea jego struktura wewn\'eatrzna.
\par \sect }\sectd \margrsxn2880\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx6912\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
To z kolei wp\'b3ywa na jego jasno\'9c\'e6. Obliczono, \'bfe przez minione p\'f3\'b3tora miliona lat intensywno\'9c\'e6 \'9cwiecenia S\'b3o\'f1ca zwi\'eakszy\'b3a si\'ea o\tab 30% - zdarza\'b3y si\'ea te\'bf oczywi\'9ccie odchylenia. Zadziwiaj\'b9ce

\par jednak, \'bfe temperatura na powierzchni Ziemi stale sprzyja\'b3a rozwojowi form \'bfycia. Jim E. Lovelock: "Mimo drastycznych
\par \sect }\sectd \margrsxn2592\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx6912\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
zmian sk\'b3adu wczesnej atmosfery i waha\'f1 w dop\'b3ywie energii s\'b3onecznej nigdy nie by\'b3o ani za gor\'b9co, ani za zimno, aby mo\'bfna by\'b3o prze\'bfy\'e6."
\par \tab Po pierwszym och\'b3odzeniu planety woda istnia\'b3a nadal w stanie ciek\'b3ym, bo oceany nigdy nie zamarz\'b3y do ko\'f1ca ani nie wyparowa\'b3y. Jaki\'bf to tajemniczy termostat regulowa\'b3 temperatur\'ea?
\par \tab Wiadomo, \'bfe dwutlenek w\'eagla zapobiega ucieczce ciep\'b3a, a jego nadmiar powoduje efekt cieplarniany. W historii Ziemi zdarza\'b3o si\'ea to wiele razy. Kiedy formy \'bfycia mno\'bfy\'b3y si\'ea na powierzchni globu, w\tab atmosferze ubywa\'b3
o dwutlenku w\'eagla - przybywa\'b3o za\'9c tlenu.
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx6912\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
Kiedy spojrzymy wstecz, proces ten b\'eadzie zakrawa\'b3 na cud, bo pierwotna atmosfera z\'b3o\'bfona z metanu by\'b3aby dla aerobiont\'f3w (organizm\'f3w \'bfyj\'b9cych w \'9crodowisku zawieraj\'b9cym tlen atmosferycz\-
\par ny) trucizn\'b9. Imja\'9cniej \'9cwieci\'b3o s\'b3o\'f1ce, tym wi\'eacej rozwija\'b3o si\'ea form \'bfycia - \'bfycie "przechwytywa\'b3o" zapas dwutlenku w\'eagla. Zwi\'eak-
\par szaj\'b9ca si\'ea za\'9c ilo\'9c\'e6 tlenu wp\'b3ywa\'b3a na warstw\'ea ozonu, absorbuj\'b9c\'b9 niebezpieczne promieniowanie ultrafioletowe. Dop\'f3ki wok\'f3\'b3 Ziemi
\par \sect }\sectd \margrsxn2592\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx6912\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 nie by
\'b3o ochronnej warstwy ozonowej, \'bfycie istnia\'b3o tylko w ocea\-nach. Teraz mog\'b3o si\'ea ju\'bf rozwija\'e6 na l\'b9dzie. C\'f3\'bf za dziwne zale\'bfno\'9cci sterowa\'b3y zdumiewaj\'b9cym \'b3a\'f1cuchem reakcji w obr\'ea
bie biosfery? Biolog Paul Davies:
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx6912\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 "Fakt, \'bfe \'bfycie dzia\'b3a\'b3o tak, i\'bf zachowa\'b3y si\'ea warunki konieczne
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx6912\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid16729813 do przetrwania i rozwoju, jest wspania\'b3ym przyk\'b3adem samoregu\-lacji. Ma to mi\'b3y posmak teleologii. To tak, jakby \'bfycie przewi\-dzia\'b3
o niebezpiecze\'f1stwo i potrafi\'b3o mu zapobiec."
\par \sect }\sectd \margrsxn1872\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx6912\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 A je
\'9cli to nie "\'bfycie" tak dzia\'b3a\'b3o? Je\'9cli to nie "\'bfycie przewidzia\'b3o
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx6912\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 niebezpiecze\'f1stwo", tylko Anio\'b3 Ziemia? Jim E. Lovelock w ksi\'b9\'bfce 'Nasza Ziemia' przytacza dziwne i zapieraj\'b9ce dech w piersi
\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx6912\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 przyk
\'b3ady proces\'f3w samoregulacji naszej planety.
\par \tab Wszystkie formy prze\'bfyj\'b9 tylko wtedy, je\'bfeli zawarto\'9c\'e6 soli w ich organizmach nie przekroczy pewnych granic. Ka\'bfdy licealista wie, \'bfe morza s\'b9 s\'b3one, bo rzeki sp\'b3ukuj\'b9 do nich od niepami\'eatnych czas\'f3w minera\'b3
y zawieraj\'b9ce r\'f3\'bfne sole. W\'b3a\'9cciwie to morza ju\'bf dawno powinny si\'ea zamieni\'e6 w skorupy soli, bo s\'b3o\'f1ce powoduje parowanie wody, kt\'f3ra z kolei dostawszy si\'ea do rzek zn\'f3w sp\'b3ukuje do morza r\'f3\'bf
ne sole. Ten proces mo\'bfna powt\'f3rzy\'e6 w ka\'bfdym laboratorium:
\par woda transportuje s\'f3l do miski, ciep\'b3o powoduje parowanie wody, potem zn\'f3w dop\'b3yuFa s\'b3ona woda. Mo\'bfna dok\'b3adnie wyliczy\'e6, kiedy miska wype\'b3ni si\'ea sol\'b9. Dlaczego wi\'eac morza nie staj\'b9 si\'ea coraz bardziej s\'b3
one? Dlaczego nigdy nie dochodzi do krytycznego st\'ea\'bfenia soli, w kt\'f3rym zgin\'ea\'b3yby wszystkie morskie formy \'bfycia? Kto albo co reguluje Laboratorium Ziemi\'ea?
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx6912\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Jim E. Lovelock sformu\'b3owa\'b3 hipotez\'ea, nazwan\'b9 od imienia Gai,
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx6912\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 greckiej Matki Ziemi. Gaja oznacza tu superorganizm, \'9cwiadomie wp\'b3ywaj\'b9cy na \'9crodowisko dla zachowania warunk\'f3w korzystnych
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx6912\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 dla 
\'bfycia. Lovelock uwa\'bfa Ziemi\'ea za ca\'b3o\'9cciowy, samoreguluj\'b9cy si\'ea system, obejmuj\'b9cy r\'f3wnie\'bf biosfer\'ea, klimat i wszystkie formy \'bfycia. Lovelock wymienia trzy najistotniejsze cechy Gai:
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx6912\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 " 1. Cech\'b9 najwa\'bfniejsz\'b9 jest d\'b9\'bfenie do optymalizacji warunk\'f3w
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx6912\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 \tab \'bfycia na Ziemi [...];
\par \tab 2. Gaja dysponuje zar\'f3wno w swoim rdzeniu narz\'b9dami istotnymi
\par \sect }\sectd \margrsxn2448\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx6912\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 dla 
\'bfycia, jak i zb\'eadnymi [...] na swoich peryferiach [...];
\par }\pard \ql \li288\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx6912\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid16729813 3. Reakcje Gai na zmiany na gorsze musz\'b9 odpowiada\'e6 prawom eybernetyki [. . .]"
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx6912\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Ca\'b3a Ziemia jako \'bfywa istota, a my jako dzieci pod jej ochron\'b9?
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx6912\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 N\'eac\'b9ca i wywa\'bfona naukowo hipoteza, kt\'f3ra jednak wcale nie zwalnia nas od odpowiedzialno\'9cci za los naszej planety. Anio\'b3owi 
\par Ziemi nie jest wszystko jedno, \'bfe za\'9cwinimy mu pow\'b3ok\'ea, nie jest mu wszystko jedno, \'bfe zniszczymy biosfer\'ea - zareaguje na to. Wydaje si\'ea, \'bfe Ziemia ma mechanizm regulacyjny, kieruj\'b9cy procesami przera\'bfaj\'b9co d\'b3
ugoterminowymi. Za "kierowaniem" i "sterowa-
\par \sect }\sectd \margrsxn1872\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx6912\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
niem" musi ukrywa\'e6 si\'ea inteligencja, ta za\'9c nie powstaje sama z siebie. A\tab ju\'bf na pewno nie wtedy, je\'9cli "sterowanie" uwzgl\'eadnia zdarzenia
\par przysz\'b3e.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx6912\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Sk\'b9d Anio\'b3 Ziemia wie, \'bfe po milionach lat oceany zamieni\'b3yby si\'ea
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx6912\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 w\tab s\'b3on\'b9 skorup\'ea? Jak si\'ea domy\'9cla, co za \'9crodki zastosowa\'e6, aby
\par \sect }\sectd \margrsxn1872\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx6912\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 p
roces nie wymkn\'b9\'b3 si\'ea spod kontroli? I kolejne trudne pytanie: Z kim Anio\'b3 Ziemia wymienia informacje? Czy nasze dotychczasowe wyob\-ra\'bfenia o Kosmosie s\'b9 nies\'b3uszne? Czy B\'f3g jest Wszech\'9cwratem, my
\par za\'9c jego mikroskopijn\'b9 cz\'b9stk\'b9?
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx6912\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 Jeszcze kilka lat temu w \'9cwiecie astrofizyki nikt nie w\'b9tpi\'b3 w teori\'ea
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx6912\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 wielkiego wybuchu. Wprowadzi\'b3 j\'b9 belgijski fizyk i matematyk
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx6912\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 
Georges Lemaitre. Wedle tej teorii przed miliardami lat ca\'b3a materia zag\'ea\'9cci\'b3a si\'ea do bardzo niewielkiej obj\'eato\'9cci, w Kosmosie powsta\'b3 ekstremalnie ci\'ea\'bfki o\'9crodek masy, kt\'f3ry wci\'b9\'bf si\'ea kurczy\'b3. Si\'b3y pot
\'eagowa\'b3y si\'ea a\'bf do chwili eksplozji tej bry\'b3ki materii. Big Bang! W\tab ogromnym czasie oko\'b3o 15 mld lat kosmiczny py\'b3 z praeksplozji
\par rozszerza\'b3 si\'ea we Wszech\'9cwiat, aby nast\'eapnie zacz\'b9\'e6 \'b3\'b9czy\'e6 si\'ea
\par w\tab nowe bry\'b3y materii - w s\'b3o\'f1ca i w planety.
\par }\pard \qc \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx6912\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 A\'bf do lat osiemdziesi\'b9tych nauka zgadza\'b3a si\'ea z teori\'b9 wielkiego
\par }\pard \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx6912\faauto\rin0\lin0\itap0 {\f2\insrsid16729813 wybuchu. By\'b3a to bowiem teoria logiczna, oparta na pomiarach (przesuni\'eacie widma czerwieni) i badaniach. Lecz nagle, z pocz\'b9tkiem lat dziewi\'ea\'e6
dziesi\'b9tych, kosmologiczny model prawybuchu zacz\'b9\'b3 si\'ea chwia\'e6 w posadach. Ameryka\'f1scy astronomowie Margaret J. Geller
\par \sect }\sectd \margrsxn2592\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx6912\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 i\tab 
John P. Huchra postanowili zmierzy\'e6 i przedstawi\'e6 na tr\'f3j-
\par wymiarowej mapie wycinek p\'f3\'b3nocnego nieba. Chcieli udowodni\'e6, \'bfe materia jest roz\'b3o\'bfona we Wszech\'9cwiecie mniej lub bardziej r\'f3wno\-miernie - tak bowiem twierdzi teoria wielkiego wybuchu. Tym\-czasem okaza\'b3o si\'ea co\'9c wr\'ea
cz przeciwnego. Zamiast r\'f3wnomiernego roz\'b3o\'bfenia odkryto ogromne skupiska materii. Jedno z nich nazwano "wielkim murem", zbudowanym z galaktyk.
\par \tab Inni astronomowie odkryli kwazary (quasi-stellar radio-sources), poruszaj\'b9ce si\'ea z ekstremaln\'b9 pr\'eadko\'9cci\'b9. Na podstawie dok\'b3ad\-nych pomiar\'f3w wiek jednego z tych kwazar\'f3w okre\'9clono szacun-
\par kowo na 14 mld lat - jest to zupe\'b3nie sprzeczne z teori\'b9 wielkiego wybuchu.
\par \tab Ameryka\'f1ski astronom Alan Dressler wykaza\'b3, \'bfe pr\'eadko\'9c\'e6, zjak\'b9 porusza si\'ea po Wszech\'9cwiecie Droga Mleczna, wynosi 6000 km/sek. Zn\'f3w niemo\'bfliwy wynik, je\'9cli uwzgl\'eadni\'e6 Wielki Wybuch.
\par \sect }\sectd \margrsxn2592\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx6912\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 \tab 
Astronom\'f3w zbi\'b3o r\'f3wnie\'bf z panta\'b3yku poznanie absurdalnej dysproporcji masy kosmicznej z jednej strony i grawitacji z drugiej. Dla zachowania bowiem istniej\'b9cych si\'b3 grawitacji niezb\'eadna jest okre\'9clona ilo\'9c\'e6
 materii - tymczasem w wielu galaktykach kumuluje
\par si\'ea zaledwie 10% potrzebnej ilo\'9cci materu.
\par \tab Coraz wi\'eacej nielogiczno\'9cci - dotychczasowy obraz Kosmosu chwieje si\'ea w posadach. Andriej Linde, radziecki astrofizyk pracu\-j\'b9cy w Europejskim Centrum J\'b9drowym (CERN) w Genewie,
\par wype\'b3ni\'b3 powsta\'b3\'b9 luk\'ea nowym modelem: teori\'b9 Wszech\'9cwiata inflacyjnego: "Istnia\'b3 b\'b9bel, wytwarzaj\'b9cy kolejne b\'b9ble, kt\'f3re
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx6912\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 \{\tab 
Od \'b3aci\'f1skiego inflare - nadyma\'e6 (przyp. red.).\}
\par z\tab kolei zn\'f3w wytwarza\'b3y kolejne b\'b9ble" - m\'f3wi Andriej Linde.
\par Wszech\'9cwiat sk\'b3ada si\'ea teraz z ma\'b3ych wszech\'9cwiat\'f3w-b\'b9bli. My \'bfyjemy w naszym wszech\'9cwiecie-b\'b9blu, a wok\'f3\'b3 s\'b9 inne wszech\-\'9cwiaty-b\'b9ble, o kt\'f3rych nie mamy najmniejszego poj\'eacia. Wyobra\'9f\-my sobie pian
\'ea w k\'b9pieli - ka\'bfdy b\'b9bel to wszech\'9cwiat - jedne 
\par p\'eakaj\'b9, inne si\'ea tworz\'b9. Linde: "Proces si\'ea jeszcze nie sko\'f1czy\'b3, trwa i\tab trwa. Wszech\'9cwiatjest bardzo chaotyczny, ale nie tam, gdzie patrz\'b9
\par ludzie. "
\par \tab A Ziemia? Czy to mikrob\'b9bel ukryty wewn\'b9trz wi\'eakszego b\'b9bla? \'a3a\'f1cuchy moleku\'b3 w istocie \'bfywej na skutek wzajemnych od-
\par dzia\'b3ywa\'f1 zosta\'b3y ze sob\'b9 po\'b3\'b9czone jak b\'b9ble. Anio\'b3 Ziemia opl\'f3t\'b3
\par \sect }\sectd \margrsxn2592\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx6912\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 si\'ea
 "sieci\'b9 antenow\'b9", przyjmuj\'b9c\'b9 oraz wysy\'b3aj\'b9c\'b9 informacje. Kryje si\'ea za tym inteligencja kosmiczna - tylko cz\'b3owieka "wykona\-no" na miejscu. Anio\'b3 Ziemia - albo Gaja z hipotezy Lovelocka
\par -\tab mo\'bfe sterowa\'e6 zdarzeniami wewn\'b9trz i na powierzchni swojego
\par b\'b9bla. Mo\'bfe kierowa\'e6 koniecznymi procesami biochemicznymi
\par -\tab spowalnia\'e6 je, przy\'9cpiesza\'e6 albo ko\'f1czy\'e6. Mo\'bfe wezwa\'e6 pomoc
\par \sect }\sectd \margrsxn2304\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx6912\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {\f2\insrsid16729813 z\tab 
zewn\'b9trz, gdy kosmiczna ewolucja na jego b\'b9blu zacznie pod-
\par upada\'e6.
\par \tab Nie dostrzegam w tym chaosu. Ani na Ziemi, ani we Wszech\-\'9cwiecie. Alfred Einstein powiedzia\'b3 kiedy\'9c: "Dobry B\'f3g nie gra 
\par w\tab ko\'9cci". Materia w Kosmosie mo\'bfe by\'e6 roz\'b3o\'bfona r\'f3wnie chaotycz-
\par niejak b\'b9ble w k\'b9pieli, kt\'f3re powstaj\'b9 i przemijaj\'b9. Prawdopodobnie jednak widzimy w tym chaos tylko dlatego, \'bfe nasza \'9cmieszna ma\'b3o\'9c\'e6 nie pozwala nam ogarn\'b9\'e6 ca\'b3o\'9cci. Ale jedno jest pewne: Niewa\'bf
ne ile materii przeminie zamieniaj\'b9c si\'ea w energi\'ea - potencja\'b3 inteligencji i\tab do\'9cwiadczenia powi\'eaksza si\'ea stale.
\par \tab Laureat Nagrody Nobla, Max Planck (1858-1947), powiedzia\'b3
\par \sect }\sectd \margrsxn2016\sbknone\linex0\headery0\footery0\colsx708\sectdefaultcl\sectrsid16729813\sftnbj \pard\plain \ql \li0\ri0\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx6912\faauto\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1045\langfe1045\cgrid\langnp1045\langfenp1045 {
\f2\insrsid16729813 podczas jednego z wyk\'b3ad\'f3w w Harnack-Haus w Berlinie w 1929
\par roku:
\par }\pard \ql \li288\ri0\sa240\nowidctlpar\tx288\tx2304\tx6912\faauto\rin0\lin288\itap0 {\f2\insrsid16729813 "Nie istnieje materia jako taka. Wszelka materia powstaje i ist\-nieje tylko na skutek si\'b3y, kt\'f3ra wprawia w drgania cz\'b9stki atomu, \'b3\'b9
cz\'b9c je w male\'f1kie systemy s\'b3oneczne. Ale poniewa\'bf w ca\'b3ym Wszech\'9cwiecie nie istnieje ani si\'b3a inteligentna, ani wieczna, to za t\'b9 si\'b3\'b9 musimy si\'ea domy\'9cla\'e6 istnienia \'9c
wiadomego, inteligentnego ducha. Ten duch jest praprzyczyn\'b9 wszelakiej materii. Poniewa\'bf jednak nie mo\'bfe istnie\'e6 duch jako taki, lecz ka\'bfdy przynale\'bfy do jakiej\'9c istoty, musimy si\'ea domy\'9cla\'e6 istnienia istoty duchowej. Poniewa
\'bf jednak istoty duchowe nie mog\'b9 zaistnie\'e6 same z siebie, lecz musz\'b9 by\'e6 stworzone, nie zawaham si\'ea przed nazwaniem tego tajemniczego stw\'f3rcy tak, jak zw\'b9 go wszystkie narody cywilizo\-wane: Bogiem."
\par }}