<HTML>
<HEAD>
<META HTTP-EQUIV="Content-Type" CONTENT="text/html; charset=windows-1250">
<title>B/112: A.Bytof Oneironautyka: sztuka wiadomego snu</title>
<style type="text/css">
<!--
h4 { font: bold 10pt Arial, Helvetica, sans-serif; text-align: center; text-indent: 0pt; margin: 10pt 0cm}
p { font: 10pt Arial, Helvetica, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 0.5cm; margin: 5pt 0cm}
body { font: 10pt Arial, Helvetica, sans-serif; margin: 5pt 1cm}
td { font: 10pt Arial, Helvetica, sans-serif; margin: 5pt 0pt}
-->
</style>
</head>
<body bgcolor="#FFCC99" leftmargin="1cm" marginwidth="1cm" link="#000000" vlink="#000000" alink="#000000">
<SCRIPT TYPE="text/javascript" LANGUAGE="JavaScript" SRC="../../../main.js"></SCRIPT>
<table width="100%" border="0" cellspacing="0" cellpadding="0" align="center"><tr><td>
<div align="right"><a href="112-00.htm">Wstecz</a> / <a href="112-ind.htm">Spis
Treci</a> / <a href="112-02.htm">Dalej</a></div>
<h4>SZAMANIZM</h4>
<p>Notowany w ostatnich dekadach XX w. rozwj nauki w takich dziedzinach, jak etnografia, antropologia, psychologia gbi i religioznawstwo, jak rwnie nowoczesne rozumienie roli mitu i mitologii w kulturze (Mircea Eliade) sprawiaj, e przymiotnik prymitywna w odniesieniu do wielu spoecznoci archaicznych jest nieuzasadniony. wiat mitu, religii i koncepcji filozoficznych czsto wykazuje wysoki stopie zoonoci i abstrakcji, a jeeli wemiemy pod uwag fakt, i ma on za sob czasami wiele tysicy lat historii, powinnimy zrewidowa i odrzuci nasze europejskie poczucie wyszoci. Musimy przyzna, e oficjalna zachodnia psychologia i medycyna dopiero w kocu naszego stulecia dochodz do wnioskw, ktre od tysicleci s elementami tradycji szamaskich.</P>
<p>Z punktu widzenia nauki o sztuce wiadomego snu jednym z najbardziej ciekawych i inspirujcych przykadw koncepcji szamaskich jest praktyka snu w plemieniu Senoi, ktre zamieszkuje porose dungl wyyny rodkowej Malezji.</P>
<p>Senoiowie tworz spoeczno, ktra zadziwia bardzo wysokim poziomem zdrowia, zarwno w sferze psychicznej, fizycznej, jak i spoecznej. Wedug Kiltona Stewarta, ktry przebywa wrd Senoiw kilka miesicy w 1935 r., stan braku konfliktw, przestpstw, chorb umysowych i fizycznych naley przypisa niezwykle zdrowej postawie psychologicznej, na ktr ogromny wpyw miaa nauka o wiecie snu, a waciwie specyficzny kult otaczajcy marzenia senne i znaczenie umiejtnoci wiadomego nienia.</P>
<p>Senoiowie przekonani s, e kady czowiek powinien nauczy si kontrolowa swoje marzenia senne i nauczy si ni wiadomie, aby mc korzysta z pomocy osb, postaci i mocy, ktre tam si manifestuj. Szczeglnie jest to potrzebne, gdy spotyka si we nie postacie wzbudzajce lk. Jeeli dziki odwadze osobistej i pomocy innych postaci snu uda si tak zagraajc posta pokona, zamienia si ona w sprzymierzeca, ktry moe pomc nie tylko we nie, ale take na jawie.</P>
<p>Z punktu widzenia wspczesnej psychologii jest to pogld gboko uzasadniony, gdy po przezwycieniu i zintegrowaniu lku, urazu lub kompleksu zostaje uwolniona z podwiadomoci dodatkowa energia, suca poprawie zdrowia i rozwojowi osobowoci. Std ogromna rola psychoterapii w leczeniu nerwic i zaburze funkcjonalnych, bdcych wynikiem stresu, szoku lub innych negatywnych przey psychicznych.</P>
<p>Wedug teorii snw Senoiw, w czowieku mieszka pi dusz: w sercu <I>sengin,</I> ktra podtrzymuje ycie w ciele; w wtrobie <I>jereg</I>, ktra moe podrowa w czasie i przestrzeni; <I>hinum</I>, ktra odpowiada za funkcje mowy; w gowie <I>ruai</I>, ktra opuszcza ciao podczas snu oraz w oczach <I>kenlok</I>, ktra odpowiada za poznanie zmysowe i wiedz praktyczn.<I> </I>Najwyej wtajemniczony, czyli ten kto osign stopie <I>halaka</I> (szamana), potrafi sprawi, e wszystkie dusze oprcz <I>sengin</I> mog wyj poza ciao i wspdziaa w wiecie snu. <I>Halak</I> nie jest w plemieniu Senoiw funkcj spoeczn (jak szamani w innych plemionach), lecz stopniem duchowego rozwoju, ktry kady czonek plemienia moe osign.</P>
<p>Metody opanowania wiadomego snu u Senoiw zakadaj powizanie midzy stanem snu i czuwania oraz docenianie roli snu.</P>
<p>Kadego dnia rano rodzina Senoiw zbiera si i rozmawia o snach z ostatniej nocy, wszyscy czonkowie rodziny bior w tym udzia, a dzieci s pouczane przez rodzicw i starszych, jak zachowywa si w czasie snu, co robi i jak reagowa na senne wizje. Szczeglne znaczenie maj dla Senoiw sny niosce przeywanie przyjemnoci, ktre przedua si, dopki nie pojawi si w nich co wyjtkowo piknego albo uytecznego, czym mona by podzieli si z innymi. Bardzo czsto jest to taniec lub pie. Po obudzeniu si naley przedstawi taki dar innym wspplemiecom, a wszyscy bardzo to doceniaj i traktuj z naleytym szacunkiem. O znaczeniu snu wiadczy moe fakt, i pod wpywem snu jednego z czonkw plemienia dua liczba Senoiw zmienia swoje zwyczaje zwizane z ubiorem i odywianiem oraz zmieni si status kobiet, ktre uzyskay rwne prawa z mczyznami. Tego typu zmiany zaistniae pod wpywem jednego snu niemoliwe byyby wrd ludw ssiadujcych z Senoiami.</P>
<p>Poniewa postacie ze snu s, wedug Senoiw, jedynie wcieleniami rzeczywistych mocy istniejcych w tamtym wiecie, nie naley dziwi si, e we nie przyjaciel zachowuje si wrogo, a stosunki seksualne zachodz pomidzy czonkami rodziny. Wydaje si, e przyjemno seksualna odgrywa w snach Senoiw du rol, a kady sen erotyczny powinien koczy si orgazmem i otrzyman od sennego kochanka pieni, ktr mona przenie do stanu jawy.</P>
<p>Bardzo interesujc teori snu i wypywajce z niej umiejtnoci posiadaj Punanowie zwani take Dakajami, koczownicze plemiona yjce w dunglach poudniowego Borneo.</P>
<p>W 1977 r. ekspedycja naukowa braci Blair prbowaa odnale to pochliwe i nieuchwytne plemi, korzystajc z pomocy na wp cywilizowanego Punana o imieniu Berejo. Twierdzi on, e Punanowie maj dwie dusze. Jedna z nich fizyczno-uczuciowa znajduje si w gowie, a druga to tzw. senny wdrowiec, ktry we nie i w specjalnym transie odbywa podre, widzi innymi oczyma, dostrzega cieki, dzikie zwierzta i zaginionych ludzi. Tylko dziki sennemu wdrowcowi Bereja bracia Blair odnaleli w dungli grup Punanw, ktrzy nigdzie nie osiedlaj si na stae i niezwykle trudno na nich trafi. O gbi duchowej pogldw na sen wiadczy wypowied szamana Punanw, ktry powiedzia: Senny wdrowiec moe nas prowadzi nie tylko przez las, ale take przez bezdroa naszego ycia wewntrznego, to senne latajce ciao zna nasz pocztek i nasz kres, i wie w jedno wszystkie czasy, wszystkie plemiona i wszystkie stworzenia.</P>
<p>W kulturze zachodniej dominuje przekonanie, e sny s zjawiskiem nierzeczywistym i skadaj si z wyobrae i fantazji nie majcych znaczenia. Na przeciwnym biegunie pogldw na sen znajduj si wierzenia wielu kultur archaicznych, ktre przypisuj snom podstawow i zasadnicz rol ontologiczn. Aborygeni wierz, e Sen albo Epoka Snu, bdca mityczn przeszoci, teraniejszoci i przyszoci, jest jedyn realnie istniejc rzeczywistoci absolutn, a wiat materialny moe istnie tylko w powizaniu ze Snem. Rytuay Aborygenw su odnawianiu i umacnianiu tego kontaktu, bez ktrego wiat przestaby istnie.</P>
<p>Podobnie wielk wag do snw przywizuj Irokezi z Ameryki Pnocnej, o ktrych francuski misjonarz jezuita, ojciec Fremin pisa w XVII stuleciu: Susznie byoby powiedzie, e znaj oni tylko jedno bstwo sen. S mu cakowicie podlegli, posusznie wypeniaj wszystkie jego zalecenia [...], czuj si zobowizani dokadnie przestrzega tego, co objawi im si we snach. Inne plemiona zadowalaj si badaniem jedynie tych spord swoich snw, ktre wydaj im si szczeglnie wane i ciekawe, natomiast czonkowie tego plemienia, ktrych sposb ycia uchodzi za bardziej religijny ni ich ssiadw, czuliby si winni popenienia wielkiego przestpstwa, gdyby zaniedbali analiz choby jednego ze swoich snw. Ci ludzie wci tylko myl o jednym, nie rozmawiaj o niczym innym. Ich chaty s pene snw.</P>
<p>Pomimo i by moe ojciec Fremin nieco przesadzi w opisie znaczenia snw u Irokezw, faktem jest, e podobnie jak Sigmund Freud, uwaali oni, e sny s realizacj naszych pragnie i maj znaczenie symboliczne. Jako jedni z nielicznych zauwayli, e niektre symbole naley interpretowa w ich przeciwnym znaczeniu, dlatego te tumaczenie snw powierzali tylko najwyej wtajemniczonym i dowiadczonym szamanom.</P>
<p>Wedug Indian Marikopa proces wtajemniczania w sny jest dugi i trudny, moe trwa nawet wiele lat. Trzeba take uwaa, eby nie zacz mwi o swoich snach zbyt wczenie, gdy wtedy opiekun duchowy, ktry pojawia si i naucza we nie, moe rozzoci si i przerwa proces nauczania.</P>
<p>Niezwykle interesujce z punktu widzenia badaczy wiadomych snw i innych zmienionych stanw wiadomoci s teorie Juana Matusa, szamana z plemienia Yaqui, zamieszkujcego tereny Meksyku. Zosta on opisany przez studiujcego na Uniwersytecie Kalifornijskim antropologa brazylijskiego pochodzenia, Carlosa Castaned, w serii ksiek, ktre stay si bestsellerami w Stanach Zjednoczonych. Poniewa wikszo nauk don Juana zwizana bya z substancjami halucynogennymi wystpujcymi w peyotlu, bieluniu, witych grzybach i innych zioach, Castaneda sta si kim w rodzaju guru (nauczyciela duchowego) dla modziey hippisowskiej, eksperymentujcej z substancjami psychodelicznymi. Pomimo podwaania autentycznoci relacji Castanedy przez niektrych antropologw, koncepcje zawarte w jego ksikach s niezwykle gbokie, ciekawe i inspirujce.</P>
<p>Aby pozna samego siebie w peni, czowiek musi, wedug don Juana, rozpozna w sobie dwa pierwiastki: <I>tonal </I>i<I> nagual.</I> <I>Tonal</I> skupia si wok rozumu i opiera si na zwykej percepcji wiata, ktra podporzdkowana jest ograniczonemu, opartemu na ego rozumieniu. Poniewa rozum posuguje si sowem, <I>tonalem</I> jest wszystko, co potrafimy nazwa i opisa. <I>Nagual</I> to rzeczywisto wykraczajca poza umys i sowa, to moc realnie tworzca wiat, a nie tylko go opisujca. Mona go odkry tylko wtedy, gdy ustanie w nas wewntrzny dialog i umys stanie si pusty. Proces ten don Juan nazywa zatrzymywaniem wiata, a technik, ktra go wywoywaa, byo widzenie. Don Juan odrnia widzenie od zwykego patrzenia. Podczas patrzenia najwaniejsz rol odgrywa ego, ja, ktre ocenia, interpretuje, ma wyobraenia i oczekiwania. W patrzeniu nie jest wane to, co jest, lecz pierwszestwo ma nasza indywidualna interpretacja wiata. Myl oparta na ego zakca percepcj.</P>
<p>Kiedy zdarza si widzenie, poczucie indywidualnego ja zanika, a pozostaje tylko przedmiot widzenia sam w sobie, poza jakkolwiek interpretacj czy ocen. Nastpuje czysta percepcja. Nie znaczy to, e umys, pami, ego przestaje funkcjonowa. Zachodzi jedynie przesunicie ich znaczenia, ego przestaje by tyranem narzucajcym swj ograniczony punkt widzenia.</P>
<p><I>Nagual</i> to nie tylko najgbszy element naszego bytu, ale take sia, ktrej mona uy w celach magicznych, za jednym z pierwszych zada maga jest ustawianie snw albo nienie. W ten sposb don Juan nazywa wiadomy sen. Do nienia prowadzio czste praktykowanie widzenia oraz wiczenie odnajdywania swoich rk we nie. Zostanie ono opisane w rozdziale powiconym rnym technikom oneironautycznym.</P>
<p>Wiedza szamanw na temat snu i wiatw duchowych, opisana w jzyku mitologicznym, symbolicznym, jest bardzo gboka, a wspczesna nauka dopiero rozpoczyna badanie tego fascynujcego obszaru. Szamanizm istnieje od okoo dwudziestu, trzydziestu tysicy lat, a najwaniejsze idee cz szamanw ze wszystkich stron wiata. Jedynym wyjanieniem tego stanu rzeczy jest fakt, e szamanizm wypywa z naturalnego, pierwotnego dowiadczenia duchowego, a jego metody s po prostu skuteczne. Z tego niezwykle bogatego wiata praktyk magicznych z pewnoci warto wic wyodrbni fakty i wiedz, oraz pokusi si o sformuowanie tego w jzyku zrozumiaym nie tylko dla naszej wiadomoci, ale take podwiadomoci. Nowoczesny mit, na ktry wszyscy czekamy u progu Ery Wodnika, zapewne nie zrodzi si z niczego, wierz, e jego korzenie tkwi bd w bardzo szeroko rozumianej tradycji duchowej ludzkoci.</P></td></tr></table></body>
</HTML>